Ο Φέρεντς Πούσκας Μπίρο (1 Απριλίου 1927 - 17 Νοεμβρίου 2006) ήταν ένας Ούγγρος ποδοσφαιριστής, μέλος της ομάδας της Ρεάλ Μαδρίτης του 1955-1967, της ομολογουμένως καλύτερης Εθνικής Ουγγαρίας που υπήρξε στο ποδόσφαιρο. Θεωρείται ως το πρώτο υπέρλαμπρο αστέρι του παγκόσμιου ποδοσφαίρου[1] και ένας από τους καλύτερους ποδοσφαιριστές όλων των εποχών με πολυάριθμους τίτλους σε ομαδικό και ατομικό επίπεδο.[2][3][4] [5][6][7][8] Το 1995 ανακηρύχθηκε από την IFFHS ως ο κορυφαίος σκόρερ του 20ου αιώνα στο επίπεδο της υψηλότερης εθνικής κατηγορίας.[9] Ως προπονητής οδήγησε το 1971 τον Παναθηναϊκό στην μεγαλύτερη επιτυχία που είχε ποτέ Ελληνική ομάδα στην Ευρώπη: στον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών όπου ο ΠΑΟ ηττήθηκε 2-0 απο τον ΑΦΚ Άγιαξ του Ρίνους Μίχελς.

Φέρεντς Πούσκας

Με τη φανέλα της Ρεάλ
Προσωπικές πληροφορίες
Ημερ. γέννησης1 Απριλίου 1927
Τόπος γέννησηςΒουδαπέστη, Ουγγαρία
Ημερ. θανάτου17 Νοεμβρίου 2006 (79 ετών)
Τόπος θανάτουΒουδαπέστη, Ουγγαρία
Ύψος1,69 m
ΘέσηΕπιθετικός
Επαγγελματική καριέρα*
ΠερίοδοςΟμάδαΣυμμ.(Γκ.)
1943-1956Χόνβεντ Βουδαπέστης349(358)
1958-1966Ρεάλ Μαδρίτης180(156)
Σύνολο529(514)
Εθνική ομάδα
ΠερίοδοςΟμάδαΣυμμ.(Γκ.)
1945-1956Ουγγαρία85(84)
1961-1962Ισπανία4(0)
Προπονητική καριέρα
ΠερίοδοςΟμάδα
1967Σαν Φρανσίσκο Γκόλτεν Γκέιτ Γκέιλς
1968Βανκούβερ Ρόγιαλς
1968-1969Ντεπορτίβο Αλαβές
1970-1974Παναθηναϊκός
1975Ρεάλ Μούρθια
1975-1976Κόλο-Κόλο
1976-1977Σαουδική Αραβία
1978-1979ΑΕΚ
1979-1982Αλ-Μασρί ΣΚ
1985-1986Σολ Ντε Αμέρικα
1986-1989Σέρρο Πορτένιο
1989-1992Σάουθ Μέλμπουρν ΦΚ
1993Ουγγαρία
* Οι συμμετοχές και τα γκολ στις προηγούμενες ομάδες υπολογίζονται μόνο για τα εγχώρια πρωταθλήματα.
† Συμμετοχές (Γκολ).

ΒιογραφίαΕπεξεργασία

Ο Φέρεντς Πούσκας γεννήθηκε από πτωχή οικογένεια σλαβικής καταγωγής, υπό την ονομασία Ferenc Purczeld (γερμανικό επίθετο) σύμφωνα με τα έγγραφα. Ο πατέρας ήταν ποδοσφαιριστής και η μητέρα μοδίστρα. Στην οικογένεια, η μητέρα και τα παιδιά δεν μιλούσαν πλέον Γερμανικά. Το 1938 άλλαξε το επίθετό του. Πέρασε τα πρώτα του χρόνια σε ένα σπίτι στο Κισπέστ , με 32 ενήλικες και 132 παιδιά.


Η πρώτη περίοδος της καριέρας στην ΟυγγαρίαΕπεξεργασία

Ο Πούσκας ξεκίνησε την καριέρα του σε πολύ νεαρή ηλικία (16 ετών) στην ουγγρική Κισπέστ-Χόνβεντ Βουδαπέστης, όπου ο πατέρας του εργαζόταν ως προπονητής. Λέγεται πως σε ηλικία 12 ετών αγωνίστηκε για πρώτη φορά με την πρώτη ομάδα με το ψευδώνυμο Μίκλος Κόβατς [10] όπου συνάντησε και τον μετέπειτα συμπαίκτη του Γιόζεφ Μπόζιτς. Έπαιζε ως επιθετικός, πίσω από τον κεντρικό κυνηγό. Ήταν το πρώτο μεγάλο "δεκάρι" του παγκοσμίου ποδοσφαίρου.[11] Το ταλέντο του αναγνωρίστηκε πολύ γρήγορα και διεθνώς και το 1947 η Γιουβέντους του έκανε δελεαστικότατη πρόταση που την απέρριψε. Το 1949 , όταν την ομάδα του (Χόνβεντ) την ανέλαβε διοικητικά ο Ουγγρικός Στρατός, ο Πούσκας απέκτησε στρατιωτικό βαθμό και συγκεκριμένα τον βαθμό του συνταγματάρχη. Από τότε έγινε γνωστός ως "Ο Καλπάζων Συνταγματάρχης". [12] Επίσης ένα άλλο προσωνύμιο που απέκτησε αργότερα, από τη θητεία του στη Ρεάλ Μαδρίτης, ήταν το "Πάντσο".[13]

Η (στρατιωτική πλέον) ομάδα της Χόνβεντ Βουδαπέστης πήρε από όλες τις άλλες ομάδες τους πιο ταλαντούχους παίκτες και έτσι ο Πούσκας έγινε συμπαίκτης με τα μετέπειτα μέλη της απίστευτης Εθνικής Ουγγαρίας του '50 ( γνωστής διεθνώς και ως "Μαγικοί Μαγυάροι") , όπως οι επιθετικοί Ζόλταν Τσίμπορ και Σάντορ Κόκτσιτς.[14] Με την Χόνβεντ κατέκτησε 5 πρωταθλήματα Ουγγαρίας, η ομάδα θεωρείται από τις καλύτερες της Ευρώπης αποτελώντας και τη βάση της Εθνικής και αναδείχθηκε πρώτος σκόρερ τα έτη 1947/48 (50 γκολ), 1949/50 (31 γκολ), 1950 (25 γκολ) και 1953 (27 γκολ). Η επίδοση των 50 γκολ σε μια σεζόν το 1948 τον ανέδειξε επίσης πρώτο σκόρερ σε όλη την Ευρώπη.[15]

Τον Αύγουστο του 1945 συμμετείχε στον πρώτο διεθνή αγώνα με την ουγγρική εθνική ομάδα για πρώτη φορά μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο , στη νίκη με την Αυστρία 5-2 . Ο ομοσπονδιακός προπονητής , Γκούσταβ Σέμπες , εντυπωσιάστηκε από το στυλ παιχνιδιού του Πούσκας με τις εξαιρετικές τεχνικές, οργανωτικές και εκτελεστικές ικανότητές του με κυρίαρχο στοιχείο το ισχυρότατο αριστερό σουτ[16] και ο οποίος πρόβλεψε ότι ο μαθητής του θα γίνει ένας από τους καλύτερους ποδοσφαιριστές στον κόσμο, συνέβαλε σημαντικά στην περαιτέρω εκπαίδευση και την επιτυχία του.

Το 1956 , μετά τα γεγονότα στην Ουγγαρία και την εισβολή των σοβιετικών στην Βουδαπέστη, εκπατρίστηκε μαζί με άλλους συμπαίκτες του αρνούμενοι να επιστρέψουν ως διαμαρτυρία προς το καθεστώς.[17] Αρχικά εγκαταστάθηκε στη Βιέννη περιμένοντας την οικογένειά του και μετά μετακόμισε στην Ισπανία. Παίζοντας αρχικά κάποια ανεπίσημα παιχνίδια με την Εσπανιόλ Βαρκελώνης, το 1958 υπέγραψε τελικά στη Ρεάλ Μαδρίτης, αφού δεν είχε καταφέρει προηγουμένως να βρει ομάδα στην Ιταλία (τα δύο χρόνια αγωνιστικής απραξίας ήταν η αιτία της σημαντικής αύξησης του βάρους του).[18]

 
Το αριστερό πόδι του ήταν πάντα η μεγαλύτερη απειλή για τους αντίπαλους

Η δεύτερη περίοδος της καριέρας στην ΙσπανίαΕπεξεργασία

Όταν πήγε ο Πούσκας στη Ρεάλ , η ομάδα ήταν ήδη στην κορυφή της Ευρώπης και είχε ήδη μεγάλα αστέρια στη σύνθεσή της. Χάνοντας βάρος έγινε το ίδιο σημαντικός όσο και ο Αλφρέδο Ντι Στέφανο, δημιουργώντας παράλληλα και ένα δίδυμο που οδήγησε την ομάδα στο χαρακτηρισμό της πιο επιτυχημένης όλων των εποχών.[19] Στη Μαδρίτη παρέμεινε μέχρι το τέλος της καριέρας του το 1966, πετυχαίνοντας 324 τέρματα σε 372 επίσημους και φιλικούς αγώνες, σαρώνοντας τους τίτλους τόσο στις εγχώριες όσο και στις διεθνείς διοργανώσεις (5 Πρωταθλήματα Ισπανίας, ένα Κύπελλο Ισπανίας, τρία Κύπελλα Πρωταθλητριών και ένα Διηπειρωτικό).[20] Αξιομνημόνευτος παραμένει ο τελικός του 1960 εναντίον της Άιντραχτ Φρανκφούρτης (7-3) στη Γλασκόβη μπροστά σε 135.000 θεατές, όπου ο Πούσκας σκόραρε τέσσερα τέρματα και ο Αλφρέδο Ντι Στέφανο τρία.[21] Το ρεκόρ του αυτό παραμένει ακατάρριπτο.

Διεθνής καριέραΕπεξεργασία

Με την Εθνική Ουγγαρίας είχε 85 συμμετοχές και 84 γκολ, ενώ αγωνίστηκε και 4 φορές με την Εθνική Ισπανίας χωρίς να καταφέρει να σκοράρει. Η παρουσία του στην ομάδα της χώρας του ήταν καταλυτική : ο συμπαίκτης του , Τζένο Μπουζάντσκι, είχε πει πως «αν ένας καλός παίκτης έχει τη μπάλα, έχει συνήθως τρεις διαφορετικές επιλογές. Ο Πούσκας ήταν ο μόνος που έβλεπε τουλάχιστον πέντε». [22] Η καριέρα του με την Εθνική Ουγγαρίας (για πολλούς η καλύτερη εθνική ομάδα ποδοσφαίρου όλων των εποχών σε σειρά ετών [23][24][25]) ήταν λαμπρή συμπεριλαμβανομένων του χρυσού μεταλλίου της Ολυμπιάδας του 1952 , δύο νικών σε βάρος της Αγγλίας (3-6 και 7-1), με τον πρώτο να αποτελεί την πρώτη εντός έδρας ήττα της Αγγλίας στην ιστορία της και τον δεύτερο τη μεγαλύτερη σε έκταση ήττα της[26] και ένα ακατάρριπτο μέχρι σήμερα ρεκόρ με 32 συνεχόμενες νίκες.[18] Η ήττα ήρθε στο σημαντικότερο όμως αγώνα, στον τελικό του Παγκόσμιου Κυπέλλου του 1954, όπου η Δυτική Γερμανία νίκησε με 3-2 προς έκπληξη όλων, παρά το γεγονός ότι έχανε στο ημίχρονο με 0-2 με ένα από τα γκολ να είναι του αρχηγού Πούσκας.[27] Σε προηγούμενο αγώνα της διοργάνωσης οι Ούγγροι είχαν συντρίψει τους Γερμανούς με 8-3, αλλά ο Πούσκας υπέστη κάταγμα αστραγάλου και απείχε του προημιτελικού και του ημιτελικού, στα ιστορικά παιχνίδια με τις δύο φιναλίστ του προηγούμενου Παγκοσμίου Κυπέλλου, Βραζιλία και Ουρουγουάη. Η Ουγγαρία έπαιζε ένα τύπο παιχνιδιού που χαρακτηρίστηκε ως ο πρόδρομος του "total football"[28] και σημείωσε 27 τέρματα σε 5 αγώνες της διοργάνωσης , ρεκόρ που παραμένει ακατάρριπτο.[29] Οι επιδόσεις του Πούσκας με την εθνική του ομάδα σε συμμετοχές και τέρματα αποτελούσαν ρεκόρ κόσμου, με την επίδοση των 84 γκολ να καταρρίπτεται 47 χρόνια αργότερα.

Μετά το τέλος της ενεργού δράσηςΕπεξεργασία

 
Το 1971 όταν οδήγησε τον Παναθηναϊκό στον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών απέναντι στον Άγιαξ

Μετά την αποχώρησή του από τα γήπεδα ακολούθησε προπονητική καριέρα σε διάφορες χώρες του εξωτερικού. Ως προπονητής είναι γνωστός στο ελληνικό κοινό, καθώς ανέλαβε το 1970 τον Παναθηναϊκό (έως το 1974), καταφέρνοντας να τον οδηγήσει στον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών το 1971 [30] Επίσης, τη χρονιά 1978-79 ήταν προπονητής της ΑΕΚ.[31]

Το 1981 επέστρεψε στην πατρίδα του μετά από 25 χρόνια λαμβάνοντας υποδοχή ήρωα. Υπήρξε προπονητής της Εθνικής ομάδας της χώρας του για μικρό χρονικό διάστημα (1993).

Για τη σχέση του με το ποδόσφαιρο είχε δηλώσει: "Αγαπούσα το ποδόσφαιρο!", "Αγαπώ το ποδόσφαιρο! Αγάπησα την οικογένειά μου και ήμουν πάντα στο γήπεδο ποδοσφαίρου, δεν με ενδιέφερε τίποτα άλλο. Η μπάλα ήταν πάντα το κατοικίδιο ζώο μου. Θα μπορούσα να αισθάνομαι βέβαιος όταν είχα την μπάλα ή όταν την κλωτσούσα " Φέρεντς Πούσκας μετά την αποχώρησή του.[32]

Το 2000 οι γιατροί διέγνωσαν πως ο Πούσκας έπασχε από τη νόσο Αλτσχάιμερ. Το 2001 το κεντρικό στάδιο της Βουδαπέστης πήρε το όνομά του προς τιμή του.[33] Διακομίστηκε σε νοσοκομείο της Βουδαπέστης τον Σεπτέμβριο του 2006. Απεβίωσε στις 17 Νοεμβρίου του 2006 από πνευμονία. Το φέρετρό του μεταφέρθηκε από το Στάδιο "Φέρεντς Πούσκας" στην πλατεία Πλατεία Ηρώων για στρατιωτικό χαιρετισμό. Ένας από τους δρόμους στην πρωτεύουσα της Ουγγαρίας κοντά στο στάδιο Bozsik, στη Βουδαπέστη, μετονομάστηκε σε "Οδός Φέρεντς Πούσκας" ακριβώς ένα χρόνο μετά τον θάνατό του.

Σύμφωνα με την RSSSF (Rec. Sport.Soccer Statistics Foundation) κατά τη διάρκεια της καριέρας του σημείωσε τουλάχιστον 746 γκολ σε 754 επίσημους αγώνες κατατασσόμενος 4ος σκόρερ όλων των εποχών.[34][35] Ανήκει στο πολύ μικρό (πιθανά με 6 μέλη) κλαμπ των παικτών που έχουν πετύχει περισσότερα από 1.000 γκολ στην επαγγελματική καριέρα τους σε επίσημους και φιλικούς αγώνες ( 1.176 τέρματα [36] σε πιθανά 1.123 αγώνες). Επίσης, με 8 τίτλους πρώτου σκόρερ πρωταθλήματος υστερεί μόνο των Γιόζεφ Μπίτσαν (12), Πελέ (11) και Γκούναρ Νόρνταλ (9).

Όπως είπε και ο Πελέ "Αν ζούσε σήμερα, στην εποχή της τηλεόρασης και του ίντερνετ , ο Πούσκας θα ήταν ο μεγαλύτερος ποδοσφαιριστής , όχι μόνο στη Γη αλλά ακόμα και στο φεγγάρι ". Το θρυλικό αριστερό του πόδι παρέμεινε αξέχαστο κυρίως από τους αντιπάλους του...

Ο αστεροειδής (82656) Puskás , που ανακαλύφθηκε το 2001 από το Παρατηρητήριο Καλάρ Άλτο στην Αλμερία, φέρει αυτό το όνομα στη μνήμη του.[37]

Στατιστικά καριέραςΕπεξεργασία

Ομάδα Περίοδος Επίσημοι αγώνες Φιλικοί αγώνες Σύνολο
αγώνες γκολ αγώνες γκολ αγώνες γκολ
Κισπέστ 1943 3 4 0 0 3 4
Χόνβεντ Βουδαπέστης 1943—1956 371 382 92+ 118+ 463+ 500+
Ρεάλ Μαδρίτης 1958—1966 262 242 110 82 372 324
Εθνική Ουγγαρίας 1945—1956 85 84 85 186 170 270
Πανεπιστημιακές ομάδες 1949,1951 5 8 0 0 5 8
Εθνική Ισπανίας 1961—1962 4 0 1 3 5 3
Επίλεκτοι Βουδαπέστης 1945—1956 18 15 2+ 2+ 20+ 17+
Επιλογές 1949—1956 6 12 0 0 6 12
Ολυμπιακή ομάδα 1952 - - 3 5 3 5
Εσπανιόλ 1958 - - ; ; ; ;
Άλλες ομάδες - - 17+ 16+ 17+ 16+
Σύνολα 754 747 310+ 412+ 1.064+ 1.159+


Πηγές : RSSSF, ru.wikipedia (για τα φιλικά), Ρεάλ Μαδρίτης.

Καριέρα ως προπονητήςΕπεξεργασία

Τίτλοι - ΔιακρίσειςΕπεξεργασία

ΠοδοσφαιριστήςΕπεξεργασία

Εθνική Ουγγαρίας

  • Χρυσό μετάλλιο στην Ολυμπιάδα του Ελσίνκι 1952
  • Πρωταθλητής Κεντρικής Ευρώπης 1953
  • Πρωταθλητής Βαλκανικού Κυπέλλου 1947
  • Πρώτος σκόρερ Κυπέλλου Κεντρικής Ευρώπης 1953
  • Φιναλίστ Παγκοσμίου Κυπέλλου 1954

Χόνβεντ

  • 5 Πρωταθλήματα Ουγγαρίας 1949, 1950, 1952, 1954, 1955
  • Πρώτος σκόρερ Ουγγαρίας 1947-1948 , 1949-1950 , 1950 , 1953

Ρεάλ Μαδρίτης

  • 5 Πρωταθλήματα Ισπανίας 1961, 1962, 1963, 1964, 1965
  • Κύπελλο Ισπανίας 1962
  • Πρώτος σκόρερ Ισπανίας 1960, 1961, 1963, 1964
  • Διηπειρωτικό κύπελλο 1960
  • Χρυσό παπούτσι του Παγκοσμίου Κυπέλλου 1954.
  • Αργυρό παπούτσι (Ballon d'or Silver Award) 1960
  • Κορυφαίος Ευρωπαίος παίκτης του 20ου αιώνα - εφημερίδα L' Equipe
  • Στους 10 κορυφαίους παίκτες του 20ου αιώνα (#7) – περιοδικό World Soccer
  • Στους 10 καλύτερους παίκτες του 20ου αιώνα (#6) – IFFHS[38]
  • Το 1995, η Διεθνής Ομοσπονδία Ιστορίας και Στατιστικής του ποδοσφαίρου (IFFHS) βράβευσε τον Πούσκας ως τον κορυφαίο σκόρερ πρώτης κατηγορίας του 20ου αιώνα αναγνωρίζοντας 512 τέρματα σε 528 αγώνες πρωταθλήματος.
  • Το 2009, η IFFHS καθιέρωσε το "Βραβείο Πούσκας" προς τιμή του που απομένεται ετησίως στον ποδοσφαιστή ή ποδοσφαιρίστρια που θα σημειώσει το πιο θεαματικό τέρμα κατά την διάρκεια της χρονιάς.[39]
  • World Sports Legends Award (2019)[40]

ΠροπονητήςΕπεξεργασία

Παναθηναϊκός

  • Πρωτάθλημα Ελλάδας 1972
  • Φιναλίστ Κυπέλλου Πρωταθλητριών 1971
  • Φιναλίστ Διηπειρωτικού Κυπέλλου 1971
  • Φιναλίστ Κυπέλλου Ελλάδας 1972

South Melbourne Hellas

  • Πρωτάθλημα Αυστραλίας 1991

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία


ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. «Ferenc Puskas».  Ανακτήθηκε 30 Ιανουαρίου 2020.
  2. «FERENC PUSKAS».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 4 Φεβρουαρίου 2020.
  3. «Ferenc Puskás : the Mighty Major».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 4 Φεβρουαρίου 2020.
  4. «The Greatest Ever».  (στα Αγγλικά) Ανακτήθηκε 4 Φεβρουαρίου 2020.
  5. «Ferenc Puskás : one of the all-time greats». (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 4 Φεβρουαρίου 2020.
  6. «Best, Beckenbauer, Platini, Zidane: Puskas topped them all».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 4 Φεβρουαρίου 2020.
  7. «All time top 20 : No. 4 Ferenc Puskás».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου 2020.
  8. «Puskás crushes Ronaldo to win Legends World Cup».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου 2020.
  9. Admin, IFFHS (12 Νοεμβρίου 2017). «TOP DIVISION GOAL SCORERS OF ALL TIME : FERENC PUSKAS LEADS THE RANKING». International Federation of Football History & Statistics (IFFHS). Ανακτήθηκε στις 30 Ιανουαρίου 2020. 
  10. «Puskás, Hungary's greatest». uefa.com. Ανακτήθηκε στις 30 Ιανουαρίου 2020. (στα Αγγλικά).
  11. «Pelé or Puskas, Maradona or Messi». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 8 Φεβρουαρίου 2020. (στα Αγγλικά).
  12. «Galloping Major Puskas dies at 79». (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 13 Φεβρουαρίου 2020.
  13. «Ferenc Puskas :Cañoncito five five».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 16 Φεβρουαρίου 2020.
  14. «Hall of Fame, Ferenc Puskas». IFHOF. Ανακτήθηκε στις 30 Ιανουαρίου 2020. (στα Αγγλικά)
  15. Corkhill, Barney (Ανακτήθηκε 30 Ιανουαρίου 2020). «A Tribute To...Ferenc Puskas». Bleacher Report (USA). http://bleacherreport.com/articles/63194-a-tribute-to-ferenc-puskas. 
  16. «Ferenc Puskas Biro».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 3 Φεβρουαρίου 2020.
  17. «Ferenc Puskás».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 6 Φεβρουαρίου 2020.
  18. 18,0 18,1 «Galloping Major gave us finest hour at Hampden». The Scotsman. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Οκτωβρίου 2007. Ανακτήθηκε 30 Ιανουαρίου 2020.
  19. «Football's greatest : Real Madrid 1955-1960».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 8 Φεβρουαρίου 2020.
  20. «UEFA:Real Madrid 1956-1960».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 4 Φεβρουαρίου 2020.
  21. «Ferenc Puskas, 79, International Soccer Star, Dies». The New York Times. https://www.nytimes.com/2006/11/18/sports/soccer/18puskas.html.  Ανακτήθηκε 30 Ιανουαρίου 2020.
  22. «Φέρεντς Πούσκας : ο προφήτης της τελειότητας».  Ανακτήθηκε 8 Φεβρουαρίου 2020.
  23. «Hungarian Golden Team».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 3 Φεβρουαρίου 2020.
  24. «When Hungary taught the world to play football».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 14 Φεβρουαρίου 2020.
  25. «Magical Magyars». (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 14 Φεβρουαρίου 2020.
  26. «Portrait of an icon : Ferenc Puskás».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου 2020.
  27. The World Cup: The Complete History by Terry Crouch. 2006. Ανακτήθηκε 30 Ιανουαρίου 2020.
  28. «Puskás, le major galopant de la Hongrie». Ανακτήθηκε στις 7 Φεβρουαρίου 2020. (στα Γαλλικά).
  29. «Legends : Ferenc Puskas».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 6 Ιανουαρίου 2020.
  30. «ΠΑΟ : η εποποιία του Γουέμπλει».  Ανακτήθηκε 8 Φεβρουαρίου 2020.
  31. «Φέρεντς Πούσκας : ο καλπάζων συνταγματάρχης».  Ανακτήθηκε 8 Φεβρουαρίου 2020.
  32. «Puskás Ferenc The Football legend».  Ανακτήθηκε 31 Ιανουαρίου 2020.
  33. «Estadio Ferenc Puskás».  (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε 7 Φεβρουαρίου 2020.
  34. "Best Goalscorers All-Time (Official Matches)". RSSSF Archive.25 September 2013.
  35. «Cristiano Ronaldo 5th top goalscorer in football history». (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 30 Ιανουαρίου 2020.
  36. «Puskás Ferenc-"Ocsi"».  Ανακτήθηκε 8 Φεβρουαρίου 2020.
  37. «Nasa:82656». (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 8 Φεβρουαρίου 2020.
  38. IFFHS' Century Elections (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 30 Ιανουαρίου 2020.
  39. «FIFA introduces new FIFA Puskás Award to honour the "goal of the year"». (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 28 Ιανουαρίου 2020.
  40. «Ferenc Puskás : World Sports Legends Award».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 7 Φεβρουαρίου 2020.