Άνοιγμα κυρίου μενού

Φοίβη, ελληνικό γυναικείο κύριο όνομα.

Πίνακας περιεχομένων

Ετυμολογία του ονόματοςΕπεξεργασία

Σύμφωνα με τον Γ. Μπαμπινιώτη, το όνομα προέρχεται από το αρχαιοελληνικό επίθετο φοῖβος «καθαρός, αγνός», αβέβαιου ετύμου.[1] (Βλ. Φοίβος). Το Online Etymology Dictionary ερμηνεύει το επίθετο ως «λαμπρός, αγνός».[2]

Στην αρχαιοελληνική μυθολογία, η Τιτανίδα Φοίβη, κόρη του Ουρανού και της Γαίας, σύμφωνα με τον Ησίοδο, ήταν μητέρα της Λητώς και γιαγιά της Άρτεμης.[3] Επίσης, το Φοίβη ήταν επίθετο της θεάς Άρτεμης, γυναικείος τύπος του αντρικού Φοίβος (ο Απόλλων).[4]

Το όνομα με τη σημασία «αγνή» είναι παρεμφερές με ονόματα όπως Αγνή ή Ανέζα ή Ινές, ενώ με τη σημασία «λαμπρή» με ονόματα όπως Αγλαΐα, Ηλέκτρα, Κλάρα, Λουκία, Ρωξάνη, Σβετλάνα, Φωτεινή κτλ.

Διάδοση του ονόματοςΕπεξεργασία

Το Φοίβη ανήκει στα αρχαιοελληνικά ονόματα που επανήλθαν στο ελληνικό ονοματολόγιο ύστερα από αιώνες, τις παραμονές της επανάστασης του 1821, μαζί με άλλα ονόματα σαν σύμβολο της συνέχειας του ελληνισμού και της επιθυμίας του έθνους να ζήσει ελεύθερο. Ενδεικτικά, σήμερα στον ελλαδικό χώρο, σε μια προσπάθεια στατιστικής αποτίμησης της συχνότητας των ελληνικών ονομάτων από τον Απρίλιο του 2009, το βαφτιστικό Φοίβη παρουσιάζεται ανάμεσα στις θέσεις 562η–609η των πιο συχνών ονομάτων (409ο–441ο ανάμεσα στα γυναικεία). Το φέρουν γύρω στους 383 Ελληνίδες ή ποσοστό 0,005%.[5] Στην Κύπρο, κατά την απογραφή του πληθυσμού το 2011, το όνομα Φοίβη παρουσιάζεται 390ό σε συχνότητα, με 168 εμφανίσεις σε σύνολο 145.612 ή ποσοστό 0,12%.[6]

Σύμφωνα με τη Θετίμα, το όνομα Φοίβη εμφανίζεται στο Lexicon of Greek Personal Names (LGPN) να το φέρουν 40 διαφορετικά πρόσωπα. Παράλληλοι τύποι: Phoebe (1ος αι. π.Χ.–1ος αι. μ.Χ., αυτοκρατορική περίοδος, 1ος–2ος αι. μ.Χ., Κάτω Ιταλία· 2ος αι. μ.Χ., Μικρά Σκυθία), Fybe (αυτοκρατορική περίοδος, Κάτω Ιταλία), Phyeba (αυτοκρατορική περίοδος, Κάτω Ιταλία). Γεωγραφικά το όνομα απλώνεται στη Θεσσαλονίκη, την Αθήνα, την Πελοπόννησο (Αρκαδία, Κορινθία), το Αιγαίο (Κρήτη, Κως, Λέσβος), τη Μικρά Ασία (Λυκία, Λυδία, Βιθυνία, Ιωνία, Καρία, Μυσία, Τρωάδα), τη Δαλματία, την Ιλλυρία, τη Μικρά Σκυθία και την Ιταλία (Σικελία, Καμπανία, Καλαβρία, Bruttium, Απουλία).[7]

Στο LGPN καταχωρίζεται και το παράγωγο όνομα Φοιβιανή (αντρικό Φοιβιανός), με παράλληλο τύπο Phoebiane (αυτοκρατορική περίοδος, Κάτω Ιταλία), το 2ο–3ο αι. μ.Χ.[8]

Τέλος, στο Athenian Onomasticon, αναφέρεται και το όνομα Φοιβίς (2ος αι. μ.Χ.).[9]

Ονομαστική εορτήΕπεξεργασία

Αντρικός τύπος του ονόματοςΕπεξεργασία

Το όνομα σε άλλες γλώσσεςΕπεξεργασία

Το όνομα διαδόθηκε και σε άλλες γλώσσες μέσω του λατινικού τύπου Phoebe.

Το όνομα στη μυθολογίαΕπεξεργασία

Το όνομα στη λογοτεχνίαΕπεξεργασία

  • Φοίβη, η δεκάχρονη αδελφή του Χόλντεν, του κεντρικού ήρωα στον Φύλακα στη σίκαλη (1951) του Τζ. Ντ. Σάλιντζερ (J. D. Salinger, 1919–2010).

Το όνομα στην τηλεόρασηΕπεξεργασία

 
H Φοίβη (Λίζα Κούντροου) της τηλεοπτικής σειράς Τα φιλαράκια.

Δείτε επίσηςΕπεξεργασία

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Γεώργιος Μπαμπινιώτης, Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσας, Κέντρο Λεξικολογίας, Αθήνα, δεύτερη έκδοση, ανατύπωση, 2005.
  2. «Phoebe»
  3. Ησίοδος, Θεογονία 414 κ.ε.
  4. Ομήρου Ιλιάς, Α΄ 443· Βιργιλίου Αινειάδα, iii. 251.
  5. Χάρης Φουνταλής, «Ελληνικά ονόματα (και ολίγη από στατιστική)».
  6. «Πληθυσμός – Συχνότητα Ονομάτων, 2011», Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου.
  7. Θετίμα.
  8. Θετίμα.
  9. Athenian Onomasticon.
  10. «Διακόνου Φοίβης»
  11. «Santa Febe (Phoebe)»
  12. Patrick Hanks και Flavia Hodges, A Concise Dictionary of First Names, Oxford Univesity Press, αναθεωρημένη έκδοση, 1997, ISBN 0-19-860094-1, σ. 199.
  13. Rosa και Volker Kohlheim, Duden Lexikon der Vornamen, Duden Verlag, τρίτη έκδοση, 1998, ISBN 3-411-04943-X, σ. 203.
  14. «Phoebe», Nordic Names
  15. «Føbe», Nordic Names
  16. Emidio De Felice, Dizionario dei nomi italiani, Mondadori, Μιλάνο 1986, ISBN 978-88-04-42791-9, σ. 165.
  17. Josep M. Albaigès i Olivart, Diccionari dels noms de noi, Persona femenins, Edicions 62, Βαρκελώνη 1995, ISBN 84-297-3991-2, σ. 84.
  18. «Phoebe», Nordic Names
  19. «Føbe», Nordic Names
  20. «Febe», Nordic Names
  21. «Föbe», Nordic Names
  22. «Phebe», Nordic Names
  23. «Febe», Nordic Names
  24. Ευριπίδης, Ιφιγένεια εν Αυλίδι, 50.
  25. Βιβλιοθήκη Απολλοδώρου, Β΄ 1. § 5.
  26. Βιβλιοθήκη Απολλοδώρου, Γ΄ 10. § 3
  27. Διόδωρος Σικελιώτης, Δ΄ 16.