Χέντι Λαμάρ

Αυστρο-Εβραία, μετέπειτα πολιτογραφημένη Αμερικανίδα, ηθοποιός και επιστήμονας της τεχνολογίας επικοινωνιών

Η Χέντι Λαμάρ (Hedy Lamarr, πραγματικό όνομα: Hedwig Eva Maria Kiesler, 9 Νοεμβρίου 191419 Ιανουαρίου 2000) ήταν Αυστρο-Εβραία, μετέπειτα πολιτογραφημένη Αμερικανίδα, ηθοποιός και επιστήμονας της τεχνολογίας επικοινωνιών. Αν και έγινε διάσημη για την ομορφιά της και την κινηματογραφική της καριέρα, υπήρξε μία από τους εφευρέτες της πρώτης μορφής των μεθόδων διασποράς φάσματος, βασικής τεχνολογίας για τις ασύρματες τηλεπικοινωνίες σήμερα.[72]

Χέντι Λαμάρ
Hedy Lamarr Publicity Photo for The Heavenly Body 1944.jpg
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Hedy Lamarr (Αγγλικά) και Hedwig Kiesler (Γερμανικά)
Προφορά
Γέννηση9  Νοεμβρίου 1914[1][2][3][4][5][6][7][8][9] ή 9  Νοεμβρίου 1913[10][11][12][13]
Βιέννη[14][15][10][16][6][17][18][12][19][7]
Θάνατος19  Ιανουαρίου 2000[1][20][2][3][4][5][21][10][6][18][12][8][13][9]
Κεισέλμπερι[15][6][17][8] ή Altamonte Springs[10][16][12] ή Ορλάντο[19]
Αιτία θανάτουκαρδιακή ασθένεια και καρδιαγγειακή νόσος[22]
Συνθήκες θανάτουφυσικά αίτια[12]
Τόπος ταφήςΚεντρικό νεκροταφείο Βιέννης[15]
Εθνικότηταλευκοί[12][23]
Χώρα πολιτογράφησηςΑυστρία (1915–1953)[24][16][25][26][27]
Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (1953–2000)[24][16][11][17][12]
Cisleithania[28]
Ύψος1,7 μέτρο[7]
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΓερμανικά[29][24][11][25][30][31][32]
Αγγλικά[10][24][33][30][34]
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταηθοποιός[24][6][11][25][18][12][27][19][30][35][31][32][36][23][37][38][7][39][9][40][41][42][43][44][45][46][47][48][49][50][51][52][53][54][55][56][57][58][59][60][61][62][63]
εφευρέτρια[24][16][25][12][30][64][32][23][39][42][43][44][22][48][49][50][51][52][53][58][60][62][65][63]
αυτοβιογράφος
σεναριογράφος
ηθοποιός ταινιών[10][24][16][17][26][33][30][64][66]
επιστήμονας[67]
παραγωγός ταινιών[6][19][35][38][7]
μουσικός[6][35]
μοντέλο[43][44][22][60]
διασκεδάστρια[68]
Αξιοσημείωτο έργοΈκσταση[34][30]
Samson and Delilah[34][30]
Πληγωμένος Αετός[30]
Η Σκλάβα της Αγάπης[30]
The Strange Woman[30]
Περίοδος ακμής1930 - 1958
Οικογένεια
ΣύζυγοςΦριντριχ Μαντλ (1933–1937)[69][15][18][12][8]
Τζιν Μάρκεϊ (1939–1941)[15][18][12][8]
Τζον Λόντερ (1943–1947)[15][12][8]
Τέντι Στάουφερ (1951–1952)[15][12][8]
ΣύντροφοςΦριντριχ Μαντλ[22]
Αξιώματα και βραβεύσεις
ΒραβεύσειςΒραβείο Πρωτοπόρου EFF (1997)
Αίθουσα Φήμης των Εθνικών Εφευρετών (2014)[70][71]
Ιστότοπος
http://www.hedylamarr.com/
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Τα πρώτα χρόνιαΕπεξεργασία

Η Λαμάρ γεννήθηκε στη Βιέννη της Αυστρίας το 1914. Πατέρας της ήταν ο Έμιλ Κίσλερ, εβραίος διευθυντής τράπεζας. Η μητέρα της Γκέρτρουντ, το γένος Λίχτβιτς, ήταν πιανίστρια. Παντρεύτηκε στις 10 Αυγούστου 1933 τον Φριτς Μαντλ Μπούντε, κατασκευαστή οπλικών συστημάτων για την ναζιστική Γερμανία. Για να την παντρευτεί, την ανάγκασε να αλλαξοπιστήσει και να ασπασθεί την καθολική θρησκεία. Της απαγόρευσε ακόμα και να δουλεύει σαν ηθοποιός. Στην αυτοβιογραφία της που κυκλοφόρησε με τίτλο Ecstasy and Me αναφέρεται ένα περιστατικό κατά το οποίο προσπαθώντας να ξεφύγει από τον Μαντλ, βρήκε καταφύγιο σε ένα πορνείο, κρύφτηκε σε ένα άδειο δωμάτιο και αναγκάστηκε να κάνει σεξ με έναν άγνωστο, προκειμένου να μην αποκαλύψει την κρυψώνα της.[73] Τελικά κατάφερε να διαφύγει, ναρκώνοντας την προσωπική της υπηρέτρια και παίρνοντας το τρένο για το Λονδίνο.

Σταδιοδρομία στον κινηματογράφοΕπεξεργασία

Μετά τη φυγή από το σύζυγο της, γνωρίζει στο Λονδίνο τον μεγάλο παραγωγό Λούι Μπ. Μάγιερ. Την προσέλαβε και επέμεινε στο να αλλάξει το όνομα της από Χέντβιγκ Κίεσλερ σε Χέντι Λαμάρ, θέλοντας να αποτίσει φόρο τιμής στη διάσημη και πρόωρα χαμένη (από υπερβολική δόση ναρκωτικών) καλλονή του βωβού κινηματογράφου Μπάρμπαρα Λα Μάρ.

Η Χέντι πριν εμφανιστεί στο Χόλιγουντ είχε ήδη πρωταγωνιστήσει σε πολλές ευρωπαϊκές παραγωγές. Ανάμεσα τους η ταινία Ecstasy (1933), στην οποία υποδυόταν μια νεαρή γυναίκα, πεινασμένη για έρωτα και παντρεμένη με έναν μεγαλύτερο σε ηλικία άνδρα. Το φιλμ έγινε διαβόητο χάρη στα κοντινά πλάνα του προσώπου της Χέντι με ζωγραφισμένη την έκφραση της ηδονής, και στις γυμνές σκηνές της (που σε πολλές εκδόσεις της ταινίας λογοκρίθηκαν). Η ίδια έγινε διάσημη σαν μια από της πρώτες ηθοποιούς που υποκρίθηκαν οργασμό στη μεγάλη οθόνη, και που αποκάλυψαν το στήθος τους σε μια ταινία ευρείας διανομής. Ο τότε σύζυγος της Μαντλ, αγόρασε όσες πιο πολλές κόπιες του φιλμ μπόρεσε προκειμένου να τις καταστρέψει, προσβεβλημένος από την γυμνή της εμφάνιση αλλά και από την έκφραση του προσώπου της.

Στις ταινίες που γύρισε στο Χόλιγουντ συχνά της έδιναν ρόλους ελκυστικών και σαγηνευτικών γυναικών. Ανάμεσα στις πολλές ταινίες της περιλαμβάνονται τα Algiers (1938), White Cargo (1942) και Tortilla Flat (1942), βασισμένο στη νουβέλα του Τζον Στάινμπεκ. Το 1941 πρωταγωνιστεί μαζί με δύο ακόμα καλλονές του Χόλιγουντ, την Λάνα Τέρνερ και τη Τζούντι Γκάρλαντ, στο θεαματικό μιούζικαλ Ziegfeld Girl. Η μεγαλύτερη επιτυχία της υπήρξε ο ρόλος της Δαλιδά στη βιβλική υπερπαραγωγή του Σεσίλ Μπ. Ντε Μίλ, Samson and Delilah (1949). Η Λαμάρ πήρε το συγκεκριμένο ρόλο περισσότερο χάρη στην εξωτική ομορφιά της παρά για τις υποκριτικές της ικανότητες.

Η Χέντι πολιτογραφήθηκε Αμερικανίδα πολίτης στης 10 Απριλίου του 1953. Για την προσφορά της στον κινηματογράφο απέκτησε το δικό της αστέρι στη Λεωφόρο του Χόλιγουντ (Hollywood Walk of Fame).[74]

Διασπορά φάσματοςΕπεξεργασία

Η Χέντι Λαμάρ μαζί με τον συνθέτη Τζορτζ Άνθεϊλ έλαβαν στις 11 Αυγούστου του 1942 δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για συσκευή που εφηύραν αποκαλούμενη Secret Communication System (Σύστημα Κρυφής Επικοινωνίας). Η πρώιμη αυτή συσκευή αναπήδησης συχνοτήτων χρησιμοποιούσε ένα κύλινδρο αυτόματου πιάνου προκειμένου να εναλλάσσει ένα σήμα μεταξύ 88 διαφορετικών συχνοτήτων με απώτερο σκοπό την απόκρυψη των τηλεκατευθυνόμενων τορπιλών από τα εχθρικά ραντάρ και την μείωση της πιθανότητας παρεμβολών. Η ιδέα υπήρξε αμφιλεγόμενη και πολύ προηγμένη για την εποχή της. Η συγκεκριμένη τεχνολογία τέθηκε για πρώτη φορά σε εφαρμογή το 1962,[75] και αφού είχε λήξει η πατέντα. Οι δύο αρχικοί εφευρέτες δεν έλαβαν ποτέ το παραμικρό χρηματικό ποσό από την εφεύρεσή τους.

Η ιδέα της Χέντι για την εναλλαγή των συχνοτήτων υπήρξε η βάση για τη μοντέρνα τεχνολογία της διασποράς φάσματος που χρησιμοποιείται στις μέρες μας σε ένα ευρύ φάσμα συσκευών από τα ασύρματα τηλέφωνα μέχρι τις ασύρματες ευρυζωνικές συνδέσεις (συμπεριλαμβανομένων των GPS, Bluetooth, και WiFi).[76]

Η Χέντι θέλησε να γίνει μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Εφευρετών (National Inventors Council) για να λάβει την απάντηση ότι καλύτερα θα ήταν να χρησιμοποιήσει τη διασημότητά της για να προωθήσει την πώληση πολεμικών ομολόγων.[77][78]  Σε μία και μόνο εκδήλωση βοήθησε να συγκεντρωθούν 7 εκατομμύρια δολάρια.

ΦιλμογραφίαΕπεξεργασία

  • Money on the Street (1930)
  • Storm in a Water Glass (1931)
  • The Trunks of Mr. O.F. (1931)
  • We Need No Money (1932)
  • Ecstasy (1933)
  • Algiers (1938)
  • Hollywood Goes to Town (1938) (μικρού μήκους)
  • Screen Snapshots: Stars at a Charity Ball (1939) (μικρού μήκους)
  • Lady of the Tropics (1939)
  • I Take This Woman (1940)
  • Boom Town (1940)
  • Comrade X (1940)
  • Come Live with Me (1941)
  • Ziegfeld Girl (1941)
  • H.M. Pulham, Esq. (1941)
  • Tortilla Flat (1942)
  • Crossroads (1942)
  • White Cargo (1942)
  • Show Business at War (1943) (μικρού μήκους)
  • The Heavenly Body (1944)
  • The Conspirators (1944)
  • Experiment Perilous (1944)
  • Her Highness and the Bellboy (1945)
  • The Strange Woman (1946)
  • Dishonored Lady (1947)
  • Let's Live a Little (1948)
  • Samson and Delilah (1949)
  • A Lady Without Passport (1950)
  • Copper Canyon (1950)
  • My Favorite Spy (1951)
  • The Eternal Female (1954)
  • Loves of Three Queens (1954)
  • The Story of Mankind (1957)
  • The Female Animal (1958)

ΑποφθέγματαΕπεξεργασία

  • "Any girl can be glamorous. All you have to do is stand still and look stupid."
    (Κάθε κορίτσι μπορεί να γίνει ελκυστικό. Το μόνο που πρέπει να κάνεις είναι να στέκεσαι ακίνητη και να δείχνεις ηλίθια.)
  • "It is easier for women to succeed in business, the arts, and politics in America than in Europe."
    (Είναι πιο εύκολο για μια γυναίκα να πετύχει στις επιχειρήσεις, στην τέχνη και την πολιτική, στην Αμερική από ότι στην Ευρώπη.)
  • "Films have a certain place in a certain time period. Technology is forever."
    (Οι ταινίες έχουν μια συγκεκριμένη θέση σε ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Η τεχνολογία κρατάει για πάντα.)

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 1,2 Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. 107547724. Ανακτήθηκε στις 17  Οκτωβρίου 2015.
  2. 2,0 2,1 2,2 (Αγγλικά) Find A Grave. 20841. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  3. 3,0 3,1 3,2 (Αγγλικά) Discogs. 2589280. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  4. 4,0 4,1 4,2 filmportal.de. 671069ddf2ce4bb2826c0ff75fac3a91. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  5. 5,0 5,1 5,2 (Γερμανικά) Munzinger-Archiv. 00000010276. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 (Αγγλικά) Internet Movie Database. www.imdb.com/name/nm0001443/. Ανακτήθηκε στις 31  Ιανουαρίου 2020.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 (Ρωσικά) KinoPoisk. www.kinopoisk.ru/name/131265/. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 8,6 8,7 (Αγγλικά) WikiTree. www.wikitree.com/wiki/Kiesler-4. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 (Γερμανικά, Αγγλικά, Γαλλικά, Ισπανικά) Open Media Database. www.omdb.org/person/118402. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 10,6 (Αγγλικά) Library of Congress Authorities. Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου. id.loc.gov/authorities/names/n85201966.html. Ανακτήθηκε στις 31  Ιανουαρίου 2020.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 (Γαλλικά) BnF authorities. catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb13751573n. Ανακτήθηκε στις 31  Ιανουαρίου 2020.
  12. 12,00 12,01 12,02 12,03 12,04 12,05 12,06 12,07 12,08 12,09 12,10 12,11 12,12 12,13 (Αγγλικά) NNDB. www.nndb.com/people/270/000044138/. Ανακτήθηκε στις 31  Ιανουαρίου 2020.
  13. 13,0 13,1 13,2 (Αγγλικά) SNAC. snaccooperative.org/ark:/99166/w6301vpf. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  14. Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 10  Δεκεμβρίου 2014.
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 15,5 15,6 15,7 (Αγγλικά) Find A Grave. www.findagrave.com/memorial/20841. Ανακτήθηκε στις 31  Ιανουαρίου 2020.
  16. 16,0 16,1 16,2 16,3 16,4 16,5 Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&cqlMode=true&query=nid%3D107547724. Ανακτήθηκε στις 31  Ιανουαρίου 2020.
  17. 17,0 17,1 17,2 17,3 (Γερμανικά) Munzinger-Archiv. www.munzinger.de/search/go/document.jsp?id=00000010276. Ανακτήθηκε στις 31  Ιανουαρίου 2020.
  18. 18,0 18,1 18,2 18,3 18,4 Leo van de Pas: (Αγγλικά) Genealogics. 2003. www.genealogics.org/getperson.php?personID=I00406843&tree=LEO. Ανακτήθηκε στις 31  Ιανουαρίου 2020.
  19. 19,0 19,1 19,2 19,3 filmportal.de. www.filmportal.de/person/671069ddf2ce4bb2826c0ff75fac3a91. Ανακτήθηκε στις 31  Ιανουαρίου 2020.
  20. (Γαλλικά) BnF authorities. data.bnf.fr/ark:/12148/cb13751573n. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  21. (Γερμανικά) Εγκυκλοπαίδεια Μπρόκχαους. hedy-lamarr.
  22. 22,0 22,1 22,2 22,3 Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  23. 23,0 23,1 23,2 (Αγγλικά) NNDB. www.nndb.com/people/270/000044138/. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  24. 24,0 24,1 24,2 24,3 24,4 24,5 24,6 (πολλαπλές γλώσσες) Virtual International Authority File. viaf.org/viaf/95314842/. Ανακτήθηκε στις 31  Ιανουαρίου 2020.
  25. 25,0 25,1 25,2 25,3 «Identifiants et Référentiels». (Γαλλικά) IdRef. Bibliographic Agency for Higher Education. 058547568. Ανακτήθηκε στις 31  Ιανουαρίου 2020.
  26. 26,0 26,1 Czech National Authority Database. aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica%3Dpna2010574785. Ανακτήθηκε στις 31  Ιανουαρίου 2020.
  27. 27,0 27,1 (πολλαπλές γλώσσες) Swedish Film Database. www.svenskfilmdatabas.se/sv/item/?type=person&itemid=130008. Ανακτήθηκε στις 31  Ιανουαρίου 2020.
  28. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  29. (Γαλλικά) BnF authorities. data.bnf.fr/ark:/12148/cb13751573n. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  30. 30,0 30,1 30,2 30,3 30,4 30,5 30,6 30,7 30,8 30,9 (πολλαπλές γλώσσες) Virtual International Authority File. viaf.org/viaf/95314842/. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  31. 31,0 31,1 (Γαλλικά) BnF authorities. catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb13751573n. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  32. 32,0 32,1 32,2 «Identifiants et Référentiels». (Γαλλικά) IdRef. Bibliographic Agency for Higher Education. 058547568. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  33. 33,0 33,1 (Αγγλικά) Library of Congress Authorities. Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου. id.loc.gov/authorities/names/n85201966.html. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  34. 34,0 34,1 34,2 Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  35. 35,0 35,1 35,2 (Αγγλικά) Internet Movie Database. www.imdb.com/name/nm0001443/. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  36. Leo van de Pas: (Αγγλικά) Genealogics. 2003. www.genealogics.org/getperson.php?personID=I00406843&tree=LEO. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  37. (πολλαπλές γλώσσες) Swedish Film Database. www.svenskfilmdatabas.se/sv/item/?type=person&itemid=130008. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  38. 38,0 38,1 filmportal.de. www.filmportal.de/person/671069ddf2ce4bb2826c0ff75fac3a91. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  39. 39,0 39,1 (Αγγλικά) Discogs. www.discogs.com/artist/2589280. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  40. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  41. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  42. 42,0 42,1 Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  43. 43,0 43,1 43,2 Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  44. 44,0 44,1 44,2 Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  45. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  46. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  47. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  48. 48,0 48,1 Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  49. 49,0 49,1 Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  50. 50,0 50,1 Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  51. 51,0 51,1 Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  52. 52,0 52,1 Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  53. 53,0 53,1 Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  54. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  55. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  56. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  57. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  58. 58,0 58,1 Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  59. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  60. 60,0 60,1 60,2 Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  61. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  62. 62,0 62,1 Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  63. 63,0 63,1 Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  64. 64,0 64,1 Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&cqlMode=true&query=nid%3D107547724. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  65. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  66. (Γερμανικά) Munzinger-Archiv. www.munzinger.de/search/go/document.jsp?id=00000010276. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  67. Ανακτήθηκε στις 20  Ιουνίου 2019.
  68. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  69. «The Independent». (Βρετανικά αγγλικά, Αγγλικά) The Independent.
  70. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  71. Ανακτήθηκε στις 1  Φεβρουαρίου 2020.
  72. «Η Χέντι Λαμάρ βραβεύεται από το Electronic Frontier Foundation». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιουλίου 2012. Ανακτήθηκε στις 30 Ιουλίου 2012. 
  73. Χέντι Λαμάρ, Λίο Γκιλντ & Σάι Ράις, "Ecstasy and Me: My Life as a Woman", NY: Bartholomew House, 1966
  74. «Hollywood Walk of Fame directory». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Απριλίου 2009. Ανακτήθηκε στις 22 Ιουλίου 2007. 
  75. Βιογραφία της Χ. Λαμάρ από το ΙΕΕΕ.org
  76. «The Birth of Spread Spectrum». MicroTimes. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Ιουλίου 2007. Ανακτήθηκε στις 9 Νοεμβρίου 2015. 
  77. Scholtz, Robert A. (May 1982). «The Origins of Spread-Spectrum Communications». IEEE Transactions on Communications 30 (5): 822. doi:10.1109/tcom.1982.1095547. 
  78. Price, Robert (January 1983). «Further Notes and Anecdotes on Spread-Spectrum Origins». IEEE Transactions on Communications 31 (1): 85. doi:10.1109/tcom.1983.1095725. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία