Βακελίτης

είδος πλαστικού

Βακελίτης (αγγλ. Bakelite) είναι το πρώτο πλαστικό που δημιουργήθηκε από συνθετικά υλικά. Ουσιαστικά είναι ένα θερμοσκληρυνόμενο πολυμερές της ρητίνης PF (phenol – formaldehyde) που προέκυψε μετά από αντίδραση της φαινόλης με τη φορμαλδεϋδη κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες. Ανακαλύφθηκε από τον σημαντικό Βέλγο (μετέπειτα Αμερικανό) εφευρέτη – χημικό Λέο Μπέικελαντ, στην Νέα Υόρκη το 1907.[1]

Η πρωταρχική συσκευή με το όνομα Bakelizer, στο εργαστήριο του Λέο Μπέικελαντ

Επειδή, τότε, το νέο υλικό είχε εξαιρετικές, για την εποχή εκείνη, θερμικές, ηλεκτρικές και μονωτικές ιδιότητες, κυριάρχησε στην παγκόσμια αγορά (με το εμπορικό όνομα Bakelite) για την παραγωγή ηλεκτρικών μονωτικών, ραδιοφώνων, τηλεφωνικών συσκευών, και πλήθους χρηστικών αντικειμένων (βλ. κουζινικά σκεύη, κοσμήματα, παιδικά παιχνίδια και πολλά άλλα). Μετά τη βιομηχανική ανάπτυξη των πλαστικών (πολυαιθυλένιο, πολυπροπυλένιο κ.ά.), μετά το 1945, η παραγωγή του μειώθηκε σημαντικά.

Τηλέφωνο του 1931, φτιαγμένο εξ' ολοκλήρου από βακελίτη (της εταιρείας Ericsson)

Η εφεύρεση του βακελίτη επίσημα αναγνωρίστηκε ως ορόσημο στη σύγχρονη ιστορία των συνθετικών πολυμερών, στις 9-11-1993, από την American Chemical Society[2].

Ποικιλία κοσμημάτων της εποχής εκείνης φτιαγμένα όλα από βακελίτη (1924)

Βακελίτες (έπιπλα)Επεξεργασία

Σήμερα επίσης βακελίτες ονομάζονται ειδικά προϊόντα HPL (συντομογραφία του High Pressure Laminate) δηλ. πλαστικά υλικά επένδυσης επιφανειών Είναι εξίσου γνωστά στην αγορά ως βακελίτες ή φαινολοπλάστες, ή πιο συχνά φορμάικες.

Πρόκειται για ένα laminate διακοσμητικό προϊόν που αποτελείται από πολλά στρώματα (συνήθως δύο ως πέντε) τα οποία επικολλούνται με φαινολική ρητίνη σε ένα φύλλο. Το πρώτο στρώμα χαρτιού είναι το διακοσμητικό και κάτω από αυτό υπάρχουν, τα υπόλοιπα στρώματα χαρτιού κραφτ τα οποία αποτελούν τον πυρήνα του HPL. Αφού διαποτιστούν τα χαρτιά με τη ρητίνη, το προϊόν περνάει σε μια πρέσα προκειμένου να συμπιεστεί και στη συνέχεια θερμαίνεται σε θερμοκρασία έως και 140°C και πίεση τουλάχιστον 80 ως 130 Αtm.

Η αντοχή της επιφάνειας ενισχύεται με τη χρήση ειδικών κυτταρινικών επικαλύψεων στην παραγωγή του, που το ενισχύουν και το καθιστούν ιδανικό για εφαρμογές ιδιαίτερης χρήσης και καταπόνησης. Μια από τις πιο γνωστές εφαρμογές του HPL είναι στον πάγκο κουζίνας αλλά χρησιμοποιείται, επίσης, σε πορτάκια κουζίνας, επενδύσεις διαχωριστικών, τοίχων, ψυγείων, ασανσέρ αλλά και σε διακοσμήσεις.

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. https://www.acs.org/content/acs/en/education/whatischemistry/landmarks/bakelite.html
  2. American Chemical Society National Historic Chemical Landmarks. «Bakelite: The World's First Synthetic Plastic». Ανακτήθηκε στις 23 Φεβρουάριος 2015.