Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Σαμανισμός»

καμία σύνοψη επεξεργασίας
μ (r2.7.2+) (Ρομπότ: Προσθήκη: tl:Shamanismo)
<blockquote>«[ο σαμάνος] πιστεύεται γενικά ότι θεραπεύει και εκτελεί θαύματα τύπου [[φακίρ]], όπως όλοι οι μάγοι [...] Πέραν αυτού όμως, είναι [[ψυχοπομπός]], επίσης ιερέας, [[Μυστικισμός|μυστικιστής]] και ποιητής»<ref>Eliade Mircea, ''Σαμανισμός'', 4</ref></blockquote>
 
Αν οριστεί με αυτόν τον τρόπο ο Σαμανισμός, ο όρος καλύπτει μια σειρά φαινομένων που μοιράζονται μια μοναδική δομή και ιστορία η οποία απαντάται στις καθαρότερες μορφές της σε κυνηγετικές, τροφοσυλλεκτικέςπολυσυλλεκτικές κοινωνίες, κοινωνίες όπως αυτές της Σιβηρίας και της Κεντρικής Ασίας, οι οποίες λατρεύουν έναν ουράνιο [[Θεός|θεό]] ως ''[[deus otiosus]]''<ref>Κυριολεκτικά άνεργος θεός. Θεός που ανάγεται σε υπερβατικό επίπεδο, σε αφηρημένη μη ενεργή κατάσταση καθώς ένας νέος -κοσμικότερος- παίρνει τη θέση του ([[Λατινική γλώσσα|Λατ.]]: deus = θεός otiosus = άνεργος)</ref>. Εξετάζοντας σε αυτό το [[εννοιολογικό πλαίσιο|πλαίσιο]] ο Ελιάντε τον σαμανισμό δίνει έμφαση στην ιδιότητα του σαμάνου να επιδιώκει την κατάσταση του ανθρώπου πριν από την [[Πτώση]] στις παρυφές του ιερού χρόνου. Για τον Ελιάντε η πλέον αντιπροσωπευτική μυστικιστική εμπειρία των αρχαϊκών κοινωνιών και δη του σαμανισμού, είναι η Νοσταλγία του Παραδείσου, η επιθυμία για αποκατάσταση της ελευθερίας και της ομορφιάς του κόσμου πριν την Πτώση του ανθρώπου<ref>Eliade Mircea, ''Myths, Dreams and Mysteries'', 66</ref>. Αυτή η επιθυμία εγγενής σε όλες σχεδόν τις θρησκευτικές τάσεις, σύμφωνα πάντα με τον Ελιάντε εκδηλώνεται με ιδιαίτερους τρόπους στον Σαμανισμό.
 
Ο [[Πολ Ραντέν]] -με αφορμή το παράδειγμα των Γιακούτ της νότιας [[Καλιφόρνια|Καλιφόρνιας]]- σημειώνει ότι πέραν της θρησκευτικής, ο σαμάνος συμμετείχε στις οικονομικές λειτουργίες της κοινότητας. Χρησιμοποιώντας τον φόβο, το ''δέος'' -βάση κάθε θρησκευτικού ενστίκτου σύμφωνα με τη θεώρηση άλλων ανθρωπολόγων- με τις κατάλληλες συμμαχίες και τα δώρα για τις υπηρεσίες του αύξανε τις πηγές του πλούτου, διατηρώντας μονοπώλιο σε συγκεκριμένα ιερά αντικείμενα και υλικά, όπως τα φτερά. Μετατοπίζει, ωστόσο, την έννοια του φόβου στη γήινη δύναμη του αρχηγού της κοινότητας και την υπερφυσική δύναμη του σαμάνου και όχι στο φόβο των πνευμάτων αφεαυτούτου εαυτού. Αντιθέτως, θεωρεί ότι η πίστη στα πνεύματα υπήρξε πρότυπο κοινωνικής οργάνωσης<ref>Radin Paul, 2006, 71-73</ref>. Βάσει των παραπάνω ο σαμάνος μέσω της κοσμολογίας που αναπτύσσει, χτίζει ένα πρότυπο κοινωνικής συμπεριφοράς και οργάνωσης για το περιβάλλον του, στο οποίο υπεισέρχεται και ο οκονομικόςοικονομικός παράγοντας.
 
== Ιστορία του σαμανισμού ==
Γενικότερα ο Σαμανισμός σχετίζεται με την προσπάθεια κατανόησης των αρχών του κόσμου, της γης και των ζώων. Πρόκειται για μια υπαρξιακή αναζήτηση του νοήματος της ζωής και του θανάτου και οι σαμάνοι στις αρχαϊκές εποχές υπήρξαν πιθανώς οι πρώτοι που αναζήτησαν το νόημα της ζωής και τον έλεγχο των δυνάμεων που είχαν αντίκτυπο στην καθημερινότητά τους.
 
Αν και η αναζήτηση συγκεκριμένων ατόμων που ακολουθούσαν και ασκούσαν τον σαμανισμό είναι εξαιρετικά δύσκολη λόγω απουσίας γραπτών μαρτυριών ή μόνιμων εγκαταστάσεων και ιερών στη μακρινή αρχαιότητα, παραδοσιακά φαίνεται πως σχετίζονταν με κυνηγετικές και τροφοσυλλεκτικέςπολυσυλλεκτικές κοινωνίες και συνέχισαν να υπάρχουν μετά τη [[νεολιθική επανάσταση]]. Σήμερα σαμάνοι βρίσκονται σε πολλές περιοχές του πλανήτη. Ως σταθερά σε σχέση με τις προγενέστερες εποχές θεωρείται ο σκοπός του Σαμανισμού, που είναι η επίτευξη της βαθιάς έκστασης, προκειμένου ο ακόλουθος να έρθει σε επαφή με πνεύματα και πράγματα πέραν του φυσικού κόσμου, ώστε να επιτευχθεί θεραπεία, γνώση και αναζωογόνηση της γης.
 
Στη μελέτη του για τις [[θρησκεία|θρησκείες]] του κόσμου ο Άρτσι Μπαμ θεωρεί επιπλέον κοινό χαρακτηριστικό στη σαμανικήσαμάνικη λατρεία την απουσία ιερέων ως εξής: «όσο περισσότερο φόβο και αδυναμία αισθάνεται κανείς, τόσο περισσότερο αναζητά τη βοήθεια ιερέα. Όσο περισσότερο αισθάνεται αυτάρκης, όσο μένει αδιατάρακτος στην προσβολή ή την επίθεση, τόσο περισσότερο βιώνει τον εαυτό του ως σαμάνο»<ref>Bahm, Archie J. 1964, 46-47</ref>. Ο ακόλουθος του σαμανισμού βάσει των παραπάνω είναι εκείνος που στηρίζεται στη χρήση των σαμανικών τελετουργικών ως οδηγό στη ζωή του, γεγονός που πιθανώς ερμηνεύει την πλήρη απουσία ιερατείου.
 
Στο πέρασμα των αιώνων από την άποψη της [[διαχρονία|διαχρονίας]] στην ιστορική εξέλιξη του σαμανισμού, διατηρήθηκαν κάποια χαρακτηριστικά του πυρήνα της σαμανικήςσαμάνικης λατρείας, ευρέως αποδεκτά από τους ανθρωπόλόγουςανθρωπολόγους ως πυρηνικές λατρευτικές πρακτικές:
 
* Ο Σαμανισμός διακατέχεται από μια συνειδητή προσπάθεια των ακολούθων του να επικοινωνήσουν με πνευματικές υπάρξεις μη αναγνωρίσιμες από τη φυσική ύπαρξη. Το αποτέλεσμα αυτής της επικοινωνίας είναι σύμφωνα με την άποψη των σαμάνων θεραπεία γνώση ή καθοδήγηση.
== Πρακτικές ==
 
Αναφέρθηκε παραπάνω ότι η θεμελιώδης πίστη στον σαμανισμό είναι η επικοινωνία με τα πνεύματα. Αυτό επιτυγχάνεται κυρίως μέσω της σαμανικήςσαμάνικης έκστασης με την [[αρχαία ελληνική γλώσσα|αρχαιοελληνική]] σημασία της λέξης. Κατά τη σαμανικήσαμάνικη έκσταση το άτομο στέκει έξω από τον εαυτό του σε μια [[μεταβαλλόμενη κατάσταση συνείδησης]]. Σε αυτή την κατάσταση συνείδησης οι σαμάνοι ισχυρίζονται ότι μπορούν να αποκτήσουν γνώση, καθοδήγηση και θεραπευτικές δυνάμεις.
 
Η πρώτη φάση της σαμανικήςσαμάνικης έκστασης είναι η άνοδος της [[ψυχή|ψυχής]] του σαμάνου στον ουρανό -συνήθως μέσω του δέντρου του κόσμου- ή η κάθοδόςκάθοδος της στον κάτω κόσμο. Η επίτευξη της εξυψωμένης κατάστασης της ψυχής είναι μια δοκιμασία επίπονη που απαιτεί κουραστική εκπαίδευση και την ολοκλήρωση μιας σκληρής συνήθως μυητικής διαδικασίαςμύησης. Εφόσον ολοκληρωθεί η διαδικασία της μύησης, ο σαμάνος με τη βοήθεια των πνευμάτων είναι ικανός να εκπληρώσει έργα θεραπείας, καθοδήγησης της ψυχής των νεκρών και αποκατάστασης της γνώσης χάριν εκείνων που, ζώντας στον φυσικό κόσμο, διαθέτουν μόνον τη γήινη αντίληψη των πραγμάτων.
 
== Κλήση και μύηση ==
 
Το κύριο σώμα των σημείων του σαμανισμού και των αρχαϊκών τεχνικών της μαγείας απαντάται στην πληρέστερη μορφή του στην Κεντρική και τη Βόρεια Ασία, κοντά στον [[Αρκτικός Κύκλος|αρκτικό κύκλο]]. Τα στοιχεία αυτού του σώματος -ειδικές σχέσεις με τα πνεύματα, εκστατικές ικανότητες και μαγική πτήση, ανύψωση στον Ουρανό και κάθοδος στον Κάτω Κόσμο, η κυριαρχία της φωτιάς κ.ά.- απαντώνται και σε άλλουςάλλα σαμανισμούςσαμάνικα, χωρίς ωστόσο να διατηρούν στην πληρότητά τους όλα τα στοιχεία που διαμορφώνουν το πλαίσιο του σαμανισμού ''stricto sensu''<ref>Eliade Mircea, ''Σαμανισμός'' 1978, 18.</ref>. Υπό αυτή την έννοια η [[μυστικισμός|μυστικιστικού]] χαρακτήρα κλήση στον Σαμανισμό βρίσκει την εφαρμογή της σε άλλουςάλλα σαμανισμούςσαμάνικα, ιδιαίτερα εκείνον της Βόρειας Αμερικής, όπου η κλήση και η μύηση στον ρόλο του σαμάνου είναι σχεδόν ταυτόσημη.
 
== Σημειώσεις - παραπομπές ==
Ανώνυμος χρήστης