Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Αρσενικό (χημικό στοιχείο)»

μ
μικροδιορθώσεις
μ (→‎Εξωτερικοί σύνδεσμοι: Διόρθωση συντακτικών λαθών του κώδικα με τη χρήση AWB (11774))
μ (μικροδιορθώσεις)
|ταχύτητα του ήχου =
}}
Το '''αρσενικό''' ([[Λατινική γλώσσα|λατινικά]]: ''arsenicum'' και [[αγγλική γλώσσα|αγγλικά]]: ''arsenic'') είναι το [[χημικό στοιχείο]] με [[χημικό σύμβολο]] '''As''' και [[ατομικός αριθμός|ατομικό αριθμό]] [[33 (αριθμός)|33]]. Το αρσενικό υπάρχει σε πολλά [[Ορυκτά καύσιμα|ορυκτά]], συνήθως σε συνδυασμό με [[θείο]] και [[μέταλλα]], αλλά επίσης και σε καθαρή στοιχειακή [[κρύσταλλος|κρυσταλλική]] μορφή. Ανήκει στα [[μεταλλοειδή]]. Υπάρχει σε διάφορες [[Αλλότροπα|αλλομορφές]], παρόλο που μόνο η γκρι μορφή έχει σημαντική εφαρμογή στη [[βιομηχανία]].
 
Η κύρια χρήση του μεταλλικού (δηλαδή του στοιχειακού) αρσενικού είναι η ενίσχυση [[Κράμα|κραμμάτωνκραμάτων]] του [[Χαλκός|χαλκού]] και ιδιαίτερα του [[Μόλυβδος|μολύβδου]] (για παράδειγμα στις [[Μπαταρία|μπαταρίες]] [[Αυτοκίνητο|αυτοκινήτων]]). Το αρσενικό είναι μια συνηθισμένη πρόσμειξη τύπου n σε [[Ημιαγωγός|ημιαγωγικές]] [[Ηλεκτρονική|ηλεκτρονικές συσκευές]], και η οπτοηλεκτρονική ένωση [[αρσενιούχο γάλλιο]] (GaAs) είναι ο πιο συνηθισμένος σε χρήση ημιαγωγός, μετά από το [[πυρίτιο]] με προσμείξεις. Το ίδιο το αρσενικό και οι ενώσεις του, ιδιαίτερα το [[τριοξείδιο του αρσενικού]] (As<sub>2</sub>O<sub>3</sub>), χρησιμοποιούνται για την παραγωγή παρασιτοκτόνων, προϊόντων συντήρησης ξύλου, ζιζανιοκτόνων και εντομοκτόνων. Αυτές οι εφαρμογές του, όμως, βρίσκονται σε κάμψη<ref>Sabina C. Grund; Kunibert Hanusch; Hans Uwe Wolf (2005), "Arsenic and Arsenic Compounds", ''Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry'', Weinheim: Wiley-VCH, doi:10.1002/14356007.a03_113.pub2</ref>.
 
Πολύ λίγα είδη [[Βακτήριο|βακτηριδίων]] είναι ικανά να χρησιμοποιήσουν ενώσεις αρσενικού ως [[Αναπνοή|αναπνευστικούς]] [[μεταβολισμός|μεταβολίτες]]. Ιχνοποσότητες αρσενικού είναι απαραίτητες διατροφικά για [[Αρουραίος|αρουραίους]], [[Ινδικό χοιρίδιο|χοιρίδια]], [[Κατσίκα|κατσίκια]], [[Όρνιθα|κοτόπουλα]], και υποθετικά για πολλά ακόμη είδη, που συμπεριλαμβάνουν και τους [[Άνθρωπος|ανθρώπους]]. Ωστόσο, το στοιχείο μπορεί να είναι [[Τοξικότητα|τοξικό]] για τις πολυκυτταρικές μορφές ζωής, αν βρίσκεται σε συγκεντρώσεις μεγαλύτερες από τις απαραίτητες. Η [[ρύπανση]] του υπόγειου [[υδροφόρος ορίζοντας|υδροφόρου ορίζοντα]] με αρσενικό είναι ένα πρόβλημα που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.
== Ιστορία ==
 
Η λέξη «αρσενικό» έχει την προέλευσή του από τη [[Συρία|συριακή]] λέξη ܠܐ ܙܐܦܢܝܐ ''(αλ) ζαμικά''<ref name=":0">"arsenic". Online Etymology Dictionary. Retrieved 2010-05-15.</ref>, από την [[Περσία|περσική]] λέξη زرنيخ ζαμίχ, που σημαίνει κίτρινο ή χρυσόχρωμο ή χρισίζον<ref>Σημείωση: Πιθανότατα αναφέρονταν στο ορυκτό [[κίτρινη σανδαράχη]].</ref>. Υιοθετήθηκε στα [[ελληνική γλώσσα|ελληνικά]] ως ''ἀρσενικόν,'' μια μορφή που λαϊκής ετυμολογίας, όντας η νεώτερη μορφή της ελληνικής λέξης ἀρσενικός, που σημαίνει το [[Αρσενικό|αρσενικό φύλο]]. Η ελληνική λέξη υιοθετήθηκε, στη συνέχεια, από τη [[Λατινική γλώσσα|λατινική]] ως ''arsenicum'', η οποία στη [[Γαλλική γλώσσα|γαλλική]] έγινε ''arsenic'' και στην [[αγγλική γλώσσα|αγγλική]] ''arsenic''<ref name=":0" />. Τα σουλφίδια και τα οξείδια του αρσενικού ήταν γνωστά από την αρχαία εποχή<ref>Bentley, Ronald; Chasteen, Thomas G. (2002). "Arsenic Curiosa and Humanity" (PDF). ''The Chemical Educator'' '''7''' (2): 51–60. doi:10.1007/s00897020539a. Archived from the original (PDF) on 7 February 2009.</ref>. Ιδιαίτερα τα σουλφίδια αναφέρονται κατά τον [[4ος αιώνας π.Χ.|4ο αιώνα π.Χ.]] όπου ο [[Αριστοτέλης]] αναφέρει μία ουσία με το όνομα «σανδαράχη», που προφανώς πρόκειται για το σύγχρονο ορυκτό που ονομάζεται [[σανδαράχη (ερυθρά)|ερυθρή σανδαράχη]]. Τόσο, όμως, ο [[Διοσκουρίδης]], όσο και ο [[Πλίνιος ο πρεσβύτερος]] αναφέρουν τον [[1ος αιώνας|1ο αιώνα]] μ.Χ. ομοίως, μια χρυσίζουσα ουσία, που πολύ πιθανόν να πρόκειται για την [[σανδαράχη (κίτρινη)|κίτρινη σανδαράχη]].
 
Και οι δύο συγγραφείς σημείωσαν τη μεταβολή του χρώματος και των ιδιοτήτων του θειούχου αυτού ορυκτού με τη μεταβολή της [[θερμοκρασία]]ς.
# ο [[εναργίτης]] και
# o [[αρσενιοσιδηρίτης]] (ένυδρο ορυκτό).
Το μεγαλύτερο, όμως, μέρος του διακινουμένουδιακινούμενου στο εμπόριο αρσενικού προέρχεται ως υποπροϊόν από τη κατεργασία μεταλλευμάτων κυρίως [[χαλκός|χαλκού]], [[μόλυβδος|μολύβδου]], [[κοβάλτιο|κοβαλτίου]] και [[χρυσός|χρυσού]].
 
== Παραγωγή - χρήση ==
Το αρσενικό παράγεται κυρίως από τον [[αρσενοπυρίτης|αρσενοπυρίτη]] που όταν θερμανθεί περίπου στους 670&nbsp;°C, σε απουσία του αέρα σχηματίζει το μεταλλικό αρσενικό. Γενικά το αρσενικό τόσο στον αρσενοπυρίτη όσο και σε προσμίξεις του με άλλα ορυκταορυκτά, όταν θερμανθούν στον αέρα, ενώνεται εύκολα με το [[οξυγόνο]] δημιουργώντας το [[οξείδιο]] '''As<sub>4</sub>O<sub>6</sub>''' γνωστό και ως "λευκό αρσενικό". Ο ατμός του οξειδίου συλλέγεται, και με διαδοχικούς θαλάμους συμπυκνώνεται, και στη συνέχεια καθαρίζεται με "επανεξάχνωση". Έτσι με την αναγωγή από άνθρακα της σκόνης του οξειδίου που συλλέγεται κατά το τρόπο αυτό παρασκευάζεται και το παρισσότεροπερισσότερο αρσενικό.
 
Σε παγκόσμια κλίμακα η κατανάλωση του μεταλλικού αρσενικού είναι σχετικά μικρή, περίπου 500 τόνοι ετησίως. Η μεγαλύτερη παραγωγή και κατανάλωση είναι από τη [[Σουηδία]]. Λόγω των ιδιοτήτων του χρησιμοποιείται σε κράμα 1% στη παραγωγή μολύβδινων σφαιρών, 3% σε μολύβδινους τριβείς καθώς και σε μπαταρίες και περικαλύμματα καλωδίων, ενώ σε υψηλότερη καθαρότητα χρησιμοποιείται μαζί με το [[πυρίτιο]] και το [[γερμάνιο]] σε κατασκευές ημιαγωγών, καθώς και σε μορφή αρσενικούχου γαλλίου σε διόδους για λέιζερ, και σε κρυσταλλοτριόδους (τρανζίστορς).
== Ιδιότητες ==
=== Φυσικές ===
Το αρσενικό στην ελεύθερη κατάσταση είναι γκρίζο (χαλυβδόφαιο) [[στερεό]], εύθραστοεύθραυστο με χαμηλή θερμική και χημική [[αγωγιμότητα]]. Εξαχνώνεται στους 613&nbsp;°C. Ο [[ατμός]] του αποτελείται από μόρια As<sub>4</sub> που διατηρούνται μέχρι τους 800&nbsp;°C πέραν των οποίων αποσυντίθενται σε As<sub>2</sub>, η δε αποσύνθεσή του ολοκληρώνεται στους 1700&nbsp;°C.
 
=== Χημικές ===
Το αρσενικό ενώ στον ξερό αέρα παραμένει σταθερό, στον υγρό καλύπτεται από ένα μαύρο [[οξείδιο]]. Το ελεύθερο στοιχείο του δεν επηρεάζεται από το [[νερό]] ή τις βάσεις, πλην όμως μπορεί να οξειδωθεί από το [[νιτρικό οξύ]]. Τέλος στο αρσενικό επιδρούν τα [[αλογόνο|αλογόνα]], όπως το [[Θείο]] με συνέπεια να μπορεί να ενωθεί με πολλά άλλα [[μέταλλο|μέταλλα]] σχηματίζοντας αρσενικούχες ενώσεις.
 
== Παράγωγα ==
Κύρια παράγωγα εκ του Αρσενικού είναι η [[Αρσίνη]] και εξ αυτής οι λεγόμενες [[Αρσίνες]].
 
== Παραπομπές ==
{{παραπομπές|30em}}
 
== Πηγές ==
27.254

επεξεργασίες