Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Γαλλία»

87.107 bytes προστέθηκαν ,  πριν από 1 έτος
μ
Αναστροφή της επεξεργασίας από τον 141.255.10.75 (συνεισφ.), επιστροφή στην τελευταία εκδοχή υπό Stepanps
(Αντικατάσταση της σελίδας με '{{Coord|47|N|2|E|type:country_region:FR|display=title}} είναι ''Η Μασσαλιώτιδα'' {{DEFAULTSORT:Γαλλια}} Κ...')
Ετικέτες: Οπτική επεξεργασία Αντικατάσταση μεγάλη αφαίρεση
μ (Αναστροφή της επεξεργασίας από τον 141.255.10.75 (συνεισφ.), επιστροφή στην τελευταία εκδοχή υπό Stepanps)
Ετικέτα: Επαναφορά
{{Coord|47|N|2|E|type:country_region:FR|display=title}}
{{Πληροφορίες Χώρας
| εθνικό_όνομα = ''République française''
| προφορά ονόματος =
| εθνικό όνομα ελληνικά = Γαλλική Δημοκρατία
| σημαία = Flag of France.svg
| άρθρο σημαίας = Σημαία της Γαλλίας
| εθνόσημο = Armoiries république française.svg
| άρθρο εθνόσημου = Έμβλημα της Γαλλικής Δημοκρατίας
| εθνικό_σύνθημα = Liberté, Égalité, Fraternité <br />Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφοσύνη
| εθνικός_ύμνος = "[[La Marseillaise]]"
<div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:La Marseillaise.ogg|alt=sound clip of the Marseillaise French national anthem]]</div>
| χάρτης = Mapadefrancia.svg
| λεζάντα_χάρτη = Η θέση της Γαλλίας (σκούρο μπλε) και των υπερπόντιων κτήσεών της (ανοιχτό μπλε)
| λεζάντα_αριστερά =
| χάρτης2 = Outre-mer en sans Terre Adelie.png
| λεζάντα_χάρτη2 = Επικράτεια της Γαλλικής Δημοκρατίας
| πρωτεύουσα και μεγαλύτερη πόλη = [[Παρίσι]]
| πληθυσμός_πρωτεύουσας =
| συντεταγμένες_πρωτεύουσας = {{coord|48.856578|N|2.351828|E|type:city|format=dms}}
| μεγαλύτερη_πόλη =
| επίσημες_γλώσσες = [[Γαλλική γλώσσα|Γαλλικά]]
| Πληθυσμιακές ομάδες =
| πολίτευμα = [[Ημιπροεδρική δημοκρατία|Ημιπροεδρική Δημοκρατία]]
| τίτλοι_ηγετών = [[Πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας|Πρόεδρος]]<br />[[Πρωθυπουργός της Γαλλίας|Πρωθυπουργός]]
| ονόματα_ηγετών = [[Εμμανυέλ Μακρόν]]<br />[[Εντουάρ Φιλίπ]]
| βουλή_είδος = &nbsp;&bull; Άνω βουλή <br />&nbsp;&bull; Κάτω βουλή
| βουλή_όνομα = [[Κοινοβούλιο της Γαλλίας|Κοινοβούλιο]] <br />[[Γαλλική Γερουσία|Γερουσία]] <br />[[Εθνοσυνέλευση της Γαλλίας|Εθνοσυνέλευση]]
| τύπος_κυριαρχίας =
| γεγονός_κυριαρχίας = • Από την [[Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία|Ρώμη]]<br />• Από τους [[Φραγκικό Βασίλειο|Φράγκους]]<br />• Ισχύον [[Σύνταγμα]]
| ημερομηνίες_κυριαρχίας = 486<br />843<br />4 Οκτωβρίου 1958
| θέση_έκτασης = 42
| έκταση = 674.843 <sup>1</sup>
| ποσοστό_νερού = 0,26
| σύνορα = 2.889
| ακτογραμμή = 4.668
| θέση_πληθυσμού = 20
| πληθυσμός = 62.793.432
| χρονιά_απογραφής_πληθυσμού = 2010
| πυκνότητα_πληθυσμού = 99,6
| θέση_πυκνότητας_πληθυσμού = 111
| εκτίμηση_πληθυσμού = 67.187.000 <ref name=stat>[http://www.insee.fr/fr/bases-de-donnees/bsweb/serie.asp?idbank=001641607 Insee]</ref> <sup>2</sup>
| χρονιά_εκτίμησης_πληθυσμού = 1-2018
| θέση_ΑΕΠ =
| ΑΕΠ = 2.733,678 δισ. $<ref name="imf">{{cite web|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=75&pr.y=5&sy=2016&ey=2016&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=132&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a= |title=Γαλλία |publisher=[[ΔΝΤ]] |date=Απρίλιος 2017 |accessdate=09-05-2017}}</ref>
| χρονιά_ΑΕΠ = 2016
| ΑΕΠ_κατακεφαλή = 42.313 $<ref name="imf"/>
| θέση_ΑΕΠ_κατά_κεφαλή =
| θέση_ΑΕΠ_Ον =
| ΑΕΠ_Ον = 2.463,222 δισ. $<ref name="imf"/>
| χρονιά_ΑΕΠ_Ον = 2016
| ΑΕΠ_κατακεφαλή_Ον = 38.127 $<ref name="imf"/>
| θέση_ΑΕΠ_κατά_κεφαλή_Ον =
| HDI_έτος = 2015
| HDI = {{increase}} 0,897 <ref name="UNDP2016">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/2016-report |title= Human Development Report 2016|publisher=HDRO (Human Development Report Office)|accessdate=7-4-2017}}</ref>
| HDI_κατάταξη = 21
| HDI_κατηγορία = <span style="color:#009900;">πολύ υψηλός</span>
| νόμισμα = [[Ευρώ]] <sup>3</sup> €
| κωδικός_νομίσματος = EUR
| ώρα_ζώνης = [[Ώρα Κεντρικής Ευρώπης|CET]] <sup>4</sup>
| διαφορά_UTC = +1
| θερινή_διαφορά_UTC = +2
| iso_3166-1 = FR
| top_level_domain = [[.fr]] και<br />[[.eu]] ως μέλος της [[ΕΕ]]
| οδηγούν_από = δεξιά
| κωδικός_κλήσης = 33
| σημειώσεις= 1 - Μητροπολιτική: 551.695 km²<br />2 - Μητροπολιτική: 65.018.000 [http://www.insee.fr/fr/bases-de-donnees/bsweb/serie.asp?idbank=000436387]<br />3 - Σε όλη την επικράτεια εκτός από τις υπερπόντιες κτήσεις του Ειρηνικού όπου ισχύει το [[Φράγκο CFP]].<br />4 - Στη Μητροπολιτική Γαλλία.
}}
 
Η '''Γαλλία''' ([[γαλλικά]]: ''France'', [[ΔΦΑ]] [fʁɑ̃s], επίσημη ονομασία: '''Γαλλική Δημοκρατία''', γαλλικά: ''République française'', [[ΔΦΑ]] ​[ʁepyblik fʁɑ̃sɛz]) είναι μία [[Ενιαίο κράτος|ενιαία]], [[ημιπροεδρικό σύστημα|ημιπροεδρική]] [[δημοκρατία]], της οποίας το [[Μητροπολιτική Γαλλία|μεγαλύτερο μέρος των εδαφών]] και του πληθυσμού βρίσκεται στη [[Δυτική Ευρώπη]], αλλά που περιλαμβάνει επίσης [[Υπερπόντια διαμερίσματα της Γαλλίας|πολλές περιοχές και εδάφη]] διάσπαρτα [[Εδαφικές ιδιαιτερότητες της Γαλλίας|σε ολόκληρη την υφήλιο]]. Έχει [[πρωτεύουσα της Γαλλίας|πρωτεύουσα]] το [[Παρίσι]], επίσημη γλώσσα την [[Γαλλική γλώσσα|γαλλική]] και νόμισμα το [[ευρώ]]. Το σύνθημά της είναι «''[[Ελευθερία, Ισότητα, Αδερφοσύνη]]''», και η [[Σημαία της Γαλλίας|σημαία της]] αποτελείται από τρεις κάθετες λωρίδες χρώματος μπλε, άσπρου και κόκκινου. Ο ύμνος της είναι ''[[Η Μασσαλιώτιδα]]''. Η συνταγματική αρχή της είναι «''κυβέρνηση του λαού, από τον λαό και υπέρ του λαού''»<ref>[http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexteArticle.do;jsessionid=B34F881472E369DD527C9F3C4FAB8DAB.tpdjo17v_3?idArticle=LEGIARTI000006527453&cidTexte=LEGITEXT000006071194&dateTexte=20120520 Article 2] του Συντάγματος της 4ης Οκτωβρίου 1958 στο ''www.legifrance.gouv.fr''</ref>.
είναι ''[[Η Μασσαλιώτιδα]]''
 
Η Γαλλία είναι μια παλαιά χώρα, που σχηματίστηκε τον [[Χρονολόγιο του Πρώιμου Μεσαίωνα|Πρώιμο Μεσαίωνα]], παίρνοντας το όνομά της (Φρανς) από τους [[Φράγκοι|Φράγκους]]. Από τις αρχές του 17ου αιώνα ως το πρώτο μισό του 20ου αιώνα, κατέχει μία μεγάλη [[Γαλλική αποικιακή αυτοκρατορία|αποικιακή αυτοκρατορία]]. Από την δεκαετία του [[1950]], είναι ένα από τα ιδρυτικά μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι μία [[Πυρηνική βόμβα|πυρηνική δύναμη]], και ένα από τα πέντε μόνιμα μέλη του [[Συμβούλιο Ασφαλείας Ηνωμένων Εθνών|Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών]]. Η Γαλλία παίζει σημαντικό ρόλο στην παγκόσμια ιστορία με τον [[γαλλικός πολιτισμός|πολιτισμό της]], την [[γαλλικά|γλώσσα]] της και τις [[Δημοκρατία|δημοκρατικές]] και [[Κοσμικισμός|κοσμικιστικές]] της αξίες.
 
Η Γαλλία κατείχε, το [[2012]], την [[Κατάλογος χωρών ανά ΑΕΠ (ονομαστικό)|πέμπτη θέση παγκοσμίως στο ακαθάριστο εθνικό προϊόν]]. Η [[Οικονομία της Γαλλίας|οικονομία της]], [[καπιταλισμός|κεφαλαιοκρατικού]] τύπου με [[Δείκτης Οικονομικής Ελευθερίας|αρκετά ισχυρή]] [[Παρεμβατισμός|κρατική παρέμβαση]]. Είναι ένας από τους ηγέτες παγκοσμίως στους τομείς των [[Βιομηχανία τροφίμων|τροφίμων]], της [[Αεροδιαστημική βιομηχανία|αεροναυπηγικής]], των [[Αυτοκινητοβιομηχανία|αυτοκινήτων]], των [[Οικονομία πολυτελείας|προϊόντων πολυτελείας]], του [[Τουρισμός στην Γαλλία|τουρισμού]] και των [[Πυρηνική βιομηχανία της Γαλλίας|πυρηνικών]].
 
Με πληθυσμό 67 εκατομμύρια κατοίκους, η Γαλλία είναι μια ανεπτυγμένη χώρα, με πολύ υψηλό [[δείκτης ανθρώπινης ανάπτυξης|δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης]]<ref name='idh_onu'>{{pdf}} [http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_FR_Tables.pdf Έκθεση για την ανθρώπινη ανάπτυξη 2010] των Ηνωμένων Εθνών.</ref>.
 
== Γεωγραφία ==
{{Κύριο|Γεωγραφία της Γαλλίας}}
===Θέση και σύνορα===
[[Αρχείο:Carte physique simplifiée de la France.svg|thumb|Απλουστευμένος φυσικός χάρτης της μητροπολιτικής Γαλλίας.|alt=Ένας φυσικός χάρτης της Γαλλίας, υπεραπλουστευμένος]]
 
[[File:French borders from 985 to 1947.gif|thumb|upright|Η επέκταση του γαλλικού κράτους από το 985 έως το 1947]]
Η [[μητροπολιτική Γαλλία]] βρίσκεται στα δυτικά άκρα της Ευρώπης.
Βρέχεται από την [[Βόρεια Θάλασσα]] στον βορρά, από την [[Μάγχη]] στα βορειοδυτικά, από τον [[Ατλαντικός Ωκεανός|Ατλαντικό ωκεανό]] στα δυτικά και από την [[Μεσόγειος Θάλασσα|Μεσόγειο Θάλασσα]] νοτιοανατολικά.
Συνορεύει με το [[Βέλγιο]] και το [[Λουξεμβούργο]] στα βορειοανατολικά, με την [[Γερμανία]] και την [[Ελβετία]] στα ανατολικά, με την [[Ιταλία]] και το [[Μονακό]] στα νοτιοανατολικά, με την [[Ισπανία]] και την [[Ανδόρρα]] στα νοτιοδυτικά.
 
Μολονότι τα νότια σύνορα της χώρας καθορίζονται από οροσειρές τα βορειοανατολικά σύνορα δεν καθορίζονται από γεωγραφικά όρια<ref group="σημ.">
Ένα μέρος των συνόρων της Γαλλίας με τη Γερμανία αντιστοιχεί εντούτοις στην ροή του [[Ρήνος|Ρήνου]].</ref> αλλά από γλωσσικά
<ref group="σημ.">
Γαλλόφωνοι πληθυσμοί κατοικούν στο Βέλγιο και στην Ελβετία, [[Γερμανία|γερμανόφωνοι]] πληθυσμοί κατοικούν στην [[Αλσατία]] και στην [[Λωρραίνη]] και [[Ολλανδική γλώσσα|Ολλανδόφωνοι]] πληθυσμοί κατοικούν στο Νορ-Πα-ντε-Καλαί.</ref>.
 
Η μητροπολιτική Γαλλία περιλαμβάνει πολλά νησιά, εκ των οποίων τα κυριότερα είναι η [[Κορσική]] και τα παράκτια νησιά.
Η μητρόπολη εκτείνεται μεταξύ 42°19'46" και 51°5'47" βορείου γεωγραφικού πλάτους και μεταξύ 4°46' δυτικού και 8°14'42" ανατολικού μήκους.
 
Η Γαλλία περιλαμβάνει πολλά εδάφη εκτός Ευρώπης, που ονομάζονται [[Υπερπόντια γαλλικά εδάφη|υπερπόντια εδάφη]], που βρίσκονται σε όλους τους ωκεανούς πλην του [[Αρκτικός Ωκεανός|Αρκτικού]].
 
Αυτά τα εδάφη έχουν ποικίλους τύπους [[Διοικητική διαίρεση της Γαλλίας|τοπικής αυτοδιοικήσεως της Γαλλίας]] και βρίσκονται:
* στην [[Νότια Αμερική]]: η [[Γαλλική Γουιάνα]]
* στον [[Ατλαντικός Ωκεανός|Ατλαντικό ωκεανό]]: το [[Σαιν Πιερ και Μικελόν]] και, στις [[Αντίλλες]], η [[Γουαδελούπη]], η [[Μαρτινίκα]], ο [[Άγιος Μαρτίνος (Γαλλία)|Άγιος Μαρτίνος]] και ο [[Άγιος Βαρθολομαίος]]
* στον [[Ειρηνικός Ωκεανός|Ειρηνικό ωκεανό]]: η [[γαλλική Πολυνησία]], η [[Νέα Καληδονία]], οι νήσοι [[Ουαλίς και Φουτουνά]] και το [[Νήσος Κλίπερτον|Κλίπερτον]]
* στον [[Ινδικός Ωκεανός|Ινδικό ωκεανό]]: η [[Ρεϋνιόν]], η [[Μαγιότ]], οι [[Διάσπαρτες Νήσοι Ινδικού Ωκεανού (Γαλλικά Νότια και Ανταρκτικά Εδάφη)|Διάσπαρτες Νήσοι]], οι [[Αρχιπέλαγος Κροζέ|Νήσοι Κροζέ]], οι [[Αρχιπέλαγος Κεργκελέν|Νήσοι Κεργκελέν]] και [[Νήσοι Αγίου Παύλου και Νέου Άμστερνταμ]]
* στην [[Ανταρκτική]]: η [[Αδελία Γη]]<ref group="σημ.">Η κυριαρχία της Γαλλίας στο έδαφος αμφισβητείται από την Αυστραλία και περιορίζεται περαιτέρω από τους όρους της συνθήκης της Ανταρκτικής.</ref>
 
Μέσω αυτών των υπερπόντιων εδαφών, η Γαλλία έχει χερσαία σύνορα με την [[Βραζιλία]] και το [[Σουρινάμ]], καθώς και με την [[Ολλανδία]] μέσω του γαλλικού τμήματος του Αγίου Μαρτίνου.
 
Η επιφάνεια της μητροπολιτικής Γαλλίας είναι 552.000 τετρ. χιλιόμετρα<ref>[http://www.insee.fr/fr/themes/tableau.asp?reg_id=98&ref_id=CMPTEF01105 Insee]</ref> ή περίπου ένα εκτάριο ανά κάτοικο. Συμπεριλαμβανομένων όλων των υπερπόντιων εδαφών που βρίσκονται πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας η συνολική επιφάνεια είναι 675.000 τ.χλμ.
 
Είναι η 42<sup>η</sup> μεγαλύτερη σε επιφάνεια χώρα στον κόσμο.
Είναι ακόμη η τρίτη μεγαλύτερη χώρα της [[Ευρώπη]]ς, μετά την [[Ρωσία]] και την [[Ουκρανία]], δεύτερη αν συμπεριλάβουμε τους υπερπόντιους νομούς, και η μεγαλύτερη της [[Ευρωπαϊκή Ένωση|Ευρωπαϊκής Ένωσης]].
 
Τα ηπειρωτικά μητροπολιτικά της εδάφη εκτείνονται σε περίπου 1.000 χιλιόμετρα από βορρά προς νότο και από ανατολή προς δύση.
 
Το μήκος της ακτογραμμής της, συμπεριλαμβανομένων και των υπερπόντιων εδαφών, είναι 8.245 χιλιόμετρα.
 
===Γεωλογία, τοπογραφία και υδρογραφία===
{{Κύριο|Γεωλογία της Γαλλίας|Ανάγλυφο της Γαλλίας}}
[[File:France geological map-fr.svg|thumb|Γεωλογία της Γαλλίας]]
Το μητροπολιτικό έδαφος της Γαλλίας προσφέρει μια μεγάλη ποικιλία τοπογραφικών συνόλων και φυσικών τοπίων<ref group="GF" name="p19-38-39">σελ. 19 και 38-39.</ref>. Μεγάλα τμήματα του σημερινού εδάφους της Γαλλίας έχουν υψωθεί κατά τη διάρκεια αρκετών τεκτονικών δραστηριοτήτων, κυρίως κατά την [[Ερκύνια Ορογένεση]] τον [[Παλαιοζωικός αιώνας|Παλαιοζωικό Αιώνα]] οπότε σχηματίστηκε ο [[αρμορικανικός Ορεινός Όγκος]], ο [[κεντρικός Ορεινός Όγκος]], η [[Μορβάν]], τα [[Βόσγια]], η [[οροσειρά των Αρδεννών]] και η [[Κορσική]]<ref group="GF" name="p39">σελ. 39.</ref>. Οι ορεινοί όγκοι των [[Άλπεις|Άλπεων]], των [[Πυρηναία|Πυρηναίων]] και του [[Ιούρας|Ιούρα]] είναι πολύ νεότεροι και έχουν υποστεί λιγότερη διάβρωση<ref group="GF" name="p39"/>&nbsp;—&nbsp;οι Άλπεις φτάνουν στα 4.810 μέτρα υψόμετρο στο [[Λευκό Όρος]]<ref>. {{Cite web |url=http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2009/11/05/01011-20091105FILWWW00525-l-altitude-du-mont-blanc-reste-stable.php|title= Το υψόμετρο του Λευκού Όρους μένει σταθερό |date= 5 Νοεμβρίου 2009|website= Le Figaro.fr |accessdate =2 Απριλίου 2010}}</ref>. Παρά το γεγονός ότι το 60% των κοινοτήτων έχουν ταξινομηθεί ως περιοχές [[Σεισμική επικινδυνότητα στην Γαλλία|σεισμικής επικινδυνότητας]], οι κίνδυνοι αυτοί παραμένουν μέτριοι<ref>{{Cite web |url=http://www.planseisme.fr/Zonage-sismique-de-la-France.html|title= Σεισμική ζώνη της Γαλλίας |date= 2011|website= planseisme.fr |accessdate=4 Σεπτεμβρίου 2011}}</ref>.
 
Αυτοί οι ορεινοί όγκοι οριοθετούν πολλές [[Λεκάνη ιζηματογένεσης|λεκάνες ιζηματογενέσεως]], όπως η [[λεκάνη της Ακουιτανίας]] στα νοτιοδυτικά και η [[λεκάνη του Παρισιού]] στον βορρά<ref group="GF" name="p39"/>&nbsp;—&nbsp; η τελευταίας περιλαμβάνει αρκετές περιοχές με ιδιαίτερα εύφορα εδάφη, κυρίως τα λασπώδη οροπέδια του [[Μπως (περιοχή)|Μπως]] και του [[Μπρι (περιοχή)|Μπρι]] <ref group="GF">σελ. 178.</ref>. Επιπλέον, διάφορα φυσικά περάσματα, όπως η [[Κοιλάδα του Ροδανού (Γαλλία)|κοιλάδα του Ροδανού]], διευκολύνουν τις επικοινωνίες<ref group="GF">σελ. 194.</ref>. [[Γαλλικά παράλια|Τα παράλια]] προσφέρουν τοπία αρκετά αντιφατικά<ref group="GF" name="p41-42">σελ. 41-42.</ref>.
 
Το υδρογραφικό σύστημα της Γαλλίας είναι κυρίως οργανωμένο σε τέσσερις μεγάλους ποταμούς, τον [[Λίγηρας|Λίγηρα]], τον [[Σηκουάνας|Σηκουάνα]], τον [[Γαρούνας|Γαρούνα]] και τον [[Ροδανός|Ροδανό]]<ref group="GF" name="p35-36">σελ. 35-36.</ref>, στους οποίους μπορούμε να προσθέσουμε τον [[Μόσας|Μόσα]] και τον [[Ρήνος|Ρήνο]], μικρότερης σημασίας στην Γαλλία αλλά μείζονος σημασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η γαλλική [[λεκάνη απορροής]] των τεσσάρων πρώτων αντιστοιχεί σε περισσότερο από το 62 % της μητροπολιτικής περιοχής<ref group="GF" name="p35-36"/>.
 
H Γαλλία έχει υπό την δικαιοδοσία και την κυριαρχία της 11 εκατομμύρια τετρ.χλμ θαλασσίου χώρου, σε τρεις ωκεανούς και το 97% στα υπερπόντια εδάφη<ref>[http://www.legrenelle-environnement.fr/La-Polynesie-La-mer-source-de-vie.html Η Πολυνησία : Η θάλασσα, πηγή ζωής και ενέργειας Τρίτη 22 Ιουνίου 2011]</ref>.
 
{{clr}}
 
===Κλίμα===
[[Αρχείο:Carte climatique de la France.svg|thumb|Χάρτης των μεγάλων κλιματικών περιοχών της Γαλλίας.]]
{{Κύριο|Κλίμα της Γαλλίας}}
Το [[κλίμα της Γαλλίας|κλίμα της μητροπολιτικής Γαλλίας]] είναι [[εύκρατη ζώνη|εύκρατο]]<ref group="GF" name="p31-32">σελ. 31-32.</ref>, επηρεαζόμενο από τον [[αντικυκλώνας Αζορών|αντικυκλώνα των Αζορών]] όπως και η υπόλοιπη [[Δυτική Ευρώπη]]<ref>{{cite web|url=http://www.cnrs.fr/cw/dossiers/dosclim1/questcli/suite/OceanRep.htm|title=Οι ερωτήσεις σας για το κλίμα| language=[[Γαλλική γλώσσα|Γαλλικά]]|publisher=Centre national de la recherche scientifique| accessdate=23 Μαρτίου 2014}}</ref>, με αρκετές περιφερειακές ή τοπικές διαφοροποιήσεις. Η σημερινή τυπολογία προσδιορίζει έξι μεγάλες κλιματικές ζώνες<ref group="GF" name="p31-32"/>.
 
== Διοικητική Διαίρεση ==
{{Κύριο άρθρο|Περιοχές της Γαλλίας}}
Η Γαλλία διαιρείται σε 22 περιοχές και 5 [[Υπερπόντιοι νομοί και περιοχές|υπερπόντιες περιοχές]]:
{| class="wikitable"
! Περιφέρεια!! Πρωτεύουσα
|-
| [[Ακουιτανία]] || [[Μπορντό]]
|-
| [[Αλσατία]] || [[Στρασβούργο]]
|-
| [[Άνω Νορμανδία]] || [[Ρουέν]]
|-
| [[Βουργουνδία]] || [[Ντιζόν]]
|-
| [[Βρετάνη]] || [[Ρεν]]
|-
| [[Ιλ-ντε-Φρανς]] || [[Παρίσι]]
|-
| [[Καμπανία-Αρδέννες]] || [[Σαλόν-αν-Σαμπάνι]]
|-
| [[Κάτω Νορμανδία]] || [[Καέν|Καν]]
|-
| [[Κεντρική Γαλλία]] || [[Ορλεάνη]]
|-
| [[Κορσική]] || [[Αζαξιό]]
|-
| [[Λανγκντόκ-Ρουσιγιόν]] || [[Μονπελιέ]]
|-
| [[Λιμουζέν]] || [[Λιμόζ]]
|-
| [[Λωρραίνη (περιοχή)|Λωρραίνη]] || [[Μετς (Γαλλία)|Μετς]]
|-
| [[Μιντί-Πυρηναία]] || [[Τουλούζη]]
|-
| [[Νορ-Πα-ντε-Καλαί]] || [[Λιλ]]
|-
| [[Χώρα του Λίγηρα]]|| [[Ναντ]]
|-
| [[Πικαρδία]] || [[Αμιάν]]
|-
| [[Πουατού-Σαράντ]] || [[Πουατιέ]]
|-
| [[Προβηγκία]] || [[Μασσαλία]]
|-
| [[Ρον-Αλπ]] || [[Λυών]]
|-
| [[Φρανς-Κοντέ]] || [[Μπεζανσόν]]
|-
| [[Ωβέρνη]] || [[Κλερμόν-Φερράν]]
|-
! Διαμέρισμα!! Πρωτεύουσα
|-
| [[Γαλλική Γουιάνα]] || [[Καγιέν]]
|-
| [[Γουαδελούπη]] || [[Μπας-Τερ]]
|-
| [[Μαρτινίκα|Μαρτινίκη]] || [[Φορ-ντε-Φρανς]]
|-
| [[Μαγιότ]] || [[Μαμουτζού]]
|-
| [[Ρεϊνιόν]] || [[Σαιν Ντενί]]
|}
 
== Δημογραφία ==
[[Αρχείο:Population of France.svg|thumb|Η ανάπτυξη του πληθυσμού (1960-2010) από στοιχεία του DESA (πληθυσμός σε εκατομμύρια)]]
Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού ήταν σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2015 τα 81,75 χρόνια (78,65 χρόνια οι άνδρες και 85,01 οι γυναίκες).<ref name="cia">{{cite web| url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fr.html| title=France| work=[[CIA World Factbook|The World Factbook]]| publisher=[[CIA]]| accessdate=23 Μαρτίου 2014}}</ref>
 
Ο πληθυσμός της χώρας είναι 67.187.000 <ref name=stat/> (20η στον κόσμο) σύμφωνα με επίσημες εκτιμήσεις του 2018. Ο ρυθμός αύξησης του πληθυσμού είναι 0,43% με 2,08 παιδιά ανά οικογένεια (εκτίμηση 2015). Ρυθμός γεννήσεων 12,38 γεννήσεις/1000 πληθυσμού και θανάτου 9,16 θάνατοι/1000 πληθυσμού (εκτίμηση 2015)<ref name="cia"/>.
 
=== Γεωργία ===
Η γαλλική γεωργία βασίστηκε αρχικά στην καλλιέργεια ειδών διατροφής. Πολύ γρήγορα, τα [[κρασί|κρασιά]] της, τα οπωρικά και οι βιομηχανικές της καλλιέργειες απέκτησαν μεγάλη φήμη. Το σιτάρι καλλιεργείται κυρίως στο Βόρειο και Βορειοδυτικό τμήμα της χώρας και αποτελεί ένα από τα πιο βασικά γεωργικά προϊόντα της Γαλλίας. Μεγάλες ποσότητες του εξάγονται στο εξωτερικό. Παράγει επίσης, [[βρώμη]], [[σίκαλη]], κριθάρι, [[Ζαχαρότευτλο|ζαχαρότευτλα]], [[ρύζι]], [[καλαμπόκι]], πατάτες και όλα τα είδη των λαχανικών. Στους γαλλικούς οπωρώνες παράγονται άφθονα και ποικίλα φρούτα, όπως [[αχλάδι]]α, [[μήλο|μήλα]], [[πορτοκάλι]]α, [[κεράσι]]α, [[δαμάσκηνο|δαμάσκηνα]], [[βερίκοκο|βερίκοκα]] κτλ.
 
Τα αμπελοειδή αποτελούν μια από τις χαρακτηριστικές καλλιέργειες της μεσημβρινής Γαλλίας. Παράλληλα με την παραγωγή κοινών κρασιών, στην Γαλλία παράγεται η πλουσιότερη και περισσότερο φημισμένη ποικιλία κρασιών υψηλής ποιότητας. Το κρασί αποτελεί το γνωστότερο προϊόν της Γαλλίας και εξάγεται σε μεγάλες ποσότητες. Αμπελώνες υπάρχουν σχεδόν σε όλες τις γαλλικές περιοχές. Τα γαλλικά κρασιά θεωρούνται από τα καλύτερα όλου του κόσμου. Υπάρχει μεγάλος αριθμός ποικιλιών, γεύσεων και αποχρώσεων, όπως τα ροζέ της Προβηγκίας, τα ερυθρά του Ροδανού, τα λευκά του Λίγηρα και της Αλσατίας, τα αφρώδη της Καμπανίας (σαμπάνιες), το πιο φημισμένο κρασί είναι το Μπορντό.
 
Ο κτηνοτροφικός πλούτος της χώρας αυξάνει σταθερά. Στον τομέα της κτηνοτροφίας αφθονούν τα ζώα για την παραγωγή κρέατος και γάλακτος. Τα βοοειδή αντιπροσωπεύουν το μισό περίπου των εκτρεφομένων ζώων. Τα προβατοειδή εκτρέφονται άλλα για το κρέας τους και άλλα για το γάλα τους. Ένα μεγάλο μέρος από την παραγωγή γάλακτος χρησιμοποιείται για την παρασκευή των πολυάριθμων ποικιλιών των (επίσης διάσημων) γαλλικών τυριών.
Στην δεκαετία του 60 εφαρμόστηκαν σχέδια αναδασμού (δηλ. ένωση των μικρών αγροτεμαχίων και αναδιανομή στους κατόχους τους. Έτσι αυξήθηκε σημαντικά το μέγεθος τους.
 
==== Κρασί ====
Οι απόγονοι των Γαλατών είναι που ανήγαγαν τη παραγωγή κρασιού σε επιστήμη. Αυτοί που έμαθαν στον υπόλοιπο κόσμο, ότι το κρασί δεν είναι απλά ένα ακόμα φυτικό προϊόν αλλά είναι ένας ζωντανός οργανισμός που απαιτεί την αμέριστη προσοχή του παραγωγού, από την αρχή που θα φυτευτεί το σταφύλι μέχρι να βγει το πώμα της φιάλης στο τραπέζι του καταναλωτή.
 
Η παραγωγή του κρασιού είναι τέχνη. Η προώθησή του απαιτεί φαντασία. Και η κατανάλωσή του, σύμφωνα με τους Γάλλους, είναι ένας συνδυασμός των δύο. Γι’ αυτό και σήμερα τα κρασιά τους κρατούν επάξια την πρώτη θέση στο μυαλό των απανταχού «σομελιέ». Όχι πως και άλλες χώρες δεν έχουν αξιόλογες ποικιλίες σταφυλιών και ωραία κρασιά, το εναντίον. Απλά οι Γάλλοι παραγωγοί θεωρούν την κάθε φιάλη παιδί τους και την προσέχουν αναλόγως.
 
Στη Γαλλία υπάρχουν 13 οινοποιητικές περιοχές. Περισσότερο ή λιγότερο γνωστές όλες έχουν να επιδείξουν ξεχωριστά κρασιά τόσο στη γεύση όσο και στα αρώματα. Οι κυριότερες από αυτές είναι:
 
* Η πιο γνωστή ποικιλία κρασιού ή καλύτερα οινοποιητική περιοχή είναι η [[Καμπανία (επαρχία)|Καμπανία]] που παράγει τη γνωστή μας σαμπάνια. Η περιοχή αυτή βρίσκεται βορειοανατολικά του Παρισιού και κρατάει τα σκήπτρα της οινοποιίας χάρη στην τυχαία ανακάλυψη του μοναχού [[Ντομ Περινιόν]] (Dom Pérignon).
 
Ο μοναχός αυτός κατάλαβε ότι το [[διοξείδιο του άνθρακα]] παίζει σημαντικό ρόλο στη παραγωγή του κρασιού και ότι εμφιαλώνοντας το κρασί πριν την ολοκλήρωση της ζύμωσης το αποτέλεσμα θα ήταν διαφορετικό. Το πόσο δίκιο είχε, το ξέρουμε πλέον όλοι. Οι πιο γνωστές ετικέτες από αυτή την περιοχή είναι η Dom Pérignon, η Moët et Chandon, η Ruinart, η Krug, η Pommery, η Veuve Clicquot και η Mumm μεταξύ άλλων.
 
* Μία άλλη περιοχή που χρόνια διεκδικεί τα πρωτεία από τη Καμπανία είναι η περιοχή του [[Μπορντό]]. Βρίσκεται νοτιοανατολικά του Παρισιού και περηφανεύεται (όχι αδίκως) για τα κρασιά της. Εδώ συναντούμε ίσως τα πιο ποιοτικά και ακριβά κρασιά της Γαλλίας. Υπάρχουν πάνω από επτά χιλιάδες ''σατώ'' (chateaux) (που κυριολεκτικά σημαίνει πύργος) και καλλιεργούνται περίπου εκατόν είκοσι χιλιάδες αμπελώνων. Η ποικιλία αυτή είναι η αγαπημένη των Ευρωπαίων αφού το 67% των εξαγωγών καταναλώνεται εκτός Γαλλίας. Οι κυριότερες ποικιλίες που καλλιεργούνται είναι η Merlot, η Cabernet-Sauvignon, ηCabernet-Franc,η Sémillon, και η Sauvignon που δίνουν τις γνωστές ετικέτες του Château Margaux, Pétrus, Château Penin κ.α.
 
* Τα κρασιά της [[Βουργουνδία]]ς είναι και αυτά από τα πιο φημισμένα κρασιά στον κόσμο. Το [[1415]] με το βασιλικό διάταγμα τα κρασιά που επιτρεπόταν να ονομάζονται κρασιά Βουργουνδίας καθοριζόταν να είναι τα κρασιά που θα παράγονταν πάνω από τη γέφυρα της πόλης Sens. Για πάνω από 1.500 χρόνια οι μοναχοί σε αυτή περιοχή καλλιεργούν τη γη της και έχουν προσφέρει από τα καλύτερα κρασιά που έχουμε δοκιμάσει. Τα κρασιά της περιοχής αυτής είναι αυστηρώς ελεγχόμενα και χωρίζονται σε 2 κατηγορίες, α) τα Premier Cru με 600 αμπελώνες να συγκαταλέγονται στους κατάλληλους για αυτά τα κρασιά και β) τα Grand Cru που θεωρούνται τα καλύτερα των καλύτερων. Μόνο 33 αμπελώνες έχουν το προνόμιο να συγκαταλέγονται στους αμπελώνες που μπορούν να προσφέρουν τα σταφύλια τους για τη παραγωγή αυτών των κρασιών. Η περιοχή αυτή μας έχει προσφέρει μερικά από τα καλύτερα κρασιά, όπως Chambertin, Clos Vougeot, Corton, Corton-Charlemagne,Montrachet, Musigny, La Tache. Γενικά, στη περιοχή της Βουργουνδίας, οι εκτάσεις των αμπελώνων είναι χωρισμένες σε μικρότερες και υπάρχουν πάνω από 3.500 καλλιεργητές που έχουν τα 2/3 των 24.000 [[εκτάριο|εκταρίων]] αμπελώνων που καλλιεργούνται σε αυτή την περιοχή.
 
=== Βιομηχανία ===
[[Αρχείο:TGV train in Rennes station DSC08944.jpg|thumb|left|250px|Το τρένο γαλλικής κατασκευής ''TGV'']]
Η γαλλική βιομηχανία, με τη σημερινή της μορφή, αποτελεί πρόσφατο σχετικά δημιούργημα. Στις αρχές της [[βιομηχανική επανάσταση|βιομηχανικής επανάστασης]] δεν υπήρχαν στη Γαλλία επαρκείς ποσότητες [[άνθρακας|άνθρακα]] και [[σίδηρος|σιδήρου]], τα οποία αποτελούν δύο βασικά προϊόντα για την εδραίωση της βιομηχανίας. Οι βιομηχανικές της ανάγκες δεν μπορούσαν να ικανοποιηθούν από τα σκόρπια αποθέματα άνθρακα. Στην [[Αλσατία]]-Λωραίνη και κοντά στο Σάαρ υπήρχαν μεγάλα αποθέματα σιδήρου, που περιείχαν μεγάλες ποσότητες [[Φώσφορος|φωσφόρου]], για αυτό θεωρούνταν, για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, ως μη εκμεταλλεύσιμα. Την εποχή που οι Άγγλοι ανακάλυψαν μια μέθοδο για την αξιοποίηση των σιδηρομεταλλευμάτων αυτής της κατηγορίας, η Γαλλία αναγκάστηκε να εκχωρήσει τις περιοχές αυτές στη [[Γερμανία]]. Η [[Αλσατία]]-Λωραίνη επιστράφηκε στη Γαλλία μετά τον [[Α' Παγκόσμιος Πόλεμος|Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο]].
 
Σήμερα παρουσιάζει μεγάλη ανάπτυξη η χαλυβουργική βιομηχανία της Γαλλίας. Ο [[χάλυβας]] χρησιμοποιείται για τη κατασκευή γεωργικών μηχανών, τροχαίου υλικού, [[αεροπλάνο|αεροπλάνων]] και μηχανών αεροπλάνων, σιδηροδρομικών μηχανών και πλοίων. Επίσης χρησιμοποιείται πολύ στη γαλλική αυτοκινητοβιομηχανία, τα προϊόντα της οποίας έχουν μεγάλη απήχηση στη διεθνή αγορά, ενώ ένα μεγάλο μέρος του χάλυβα εξάγεται στο εξωτερικό. Κατά την περίοδο μετά τον [[Β' Παγκόσμιος Πόλεμος|Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο]] η Γαλλία κατέβαλε επίμονες και συντονισμένες προσπάθειες, με σκοπό να εκσυγχρονίσει τη μεταλλευτική βιομηχανία της Λωραίνης. Σήμερα κατέχει την πρώτη θέση στον κόσμο σε παραγωγή σιδηρομεταλλεύματος.
 
Άφθονη είναι και η υδροηλεκτρική ενέργεια της Γαλλίας, που προέρχεται από τους πολυάριθμους ποταμούς της. Αξιόλογη ήταν και η συμβολή των γαλλικών ποταμών στην ανάπτυξη της υφαντουργίας. Σε ολόκληρη τη κοιλάδα του Ροδανού, καθώς και στη Ρουέν, επί του [[Σηκουάνας|Σηκουάνα]], υπάρχουν εργοστάσια, στα οποία κατασκευάζονται συνθετικά υφάσματα. Τα Βόρεια και τα Βορειοανατολικά τμήματα της Γαλλίας αποτελούν σπουδαία κέντρα βιομηχανίας βαμβακερών και μάλλινων υφασμάτων. Κοιτάσματα [[πετρέλαιο|πετρελαίου]] έχουν βρεθεί στην περιοχή Παρεντίς, κοντά στο Μπορντό, καθώς και στο λεκανοπέδιο του [[Παρίσι|Παρισιού]]. Μετά την ανεξαρτητοποίηση της [[Αλγερία]]ς έγιναν ειδικές συμβάσεις, με τις οποίες η Γαλλία εξασφάλισε τα δύο τρίτα περίπου από τα πετρέλαια της πρώην αποικίας της. Στα Πυρηναία και κοντά στην πόλη Λακ βρέθηκαν, το 1951, τεράστια αποθέματα [[φυσικό αέριο|φυσικού αερίου]]. Η περιοχή της Λακ αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα κέντρα βιομηχανίας χημικών και πλαστικών προϊόντων.
Ένα άλλο επίτευγμα της Γαλλίας είναι ότι κατόρθωσε να τιθασεύσει και την ενέργεια των [[Παλίρροια|παλιρροιών]] και να κατασκευάσει τον πρώτο παλιρροϊκό σταθμό παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος στον ποταμό Ρανς, κοντά στη Ντινάν της Βρετάνης. Στο Οντελλό των Πυρηναίων έχει εγκατασταθεί ένας μεγάλος πειραματικός σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με την εκμετάλλευση της [[ήλιος|ηλιακής]] ενέργειας. Σημαντική είναι, επίσης, στην ενεργειακή παραγωγή της χώρας και η ύπαρξη πυρηνικών εργοστασίων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
 
Αξιόλογη είναι και η υφαντουργική βιομηχανία που κατατάσσεται ανάμεσα στις πρώτες του κόσμου, καθώς και η χημική βιομηχανία, βιομηχανίες κεραμικής, χαρτιού και ελαστικού, οι γεωργικές βιομηχανίες.
 
== Συγκοινωνίες ==
[[Αρχείο:Terminal 1 of CDG Airport.jpg|thumb|left|300px|Το [[Διεθνές Αεροδρόμιο Παρισιού Σαρλ ντε Γκωλ]]]]
Η Γαλλία κατατάσσεται ανάμεσα στις χώρες που διαθέτουν τα καλύτερα οργανωμένα συγκοινωνιακά δίκτυα του κόσμου. Το οδικό δίκτυο της Γαλλίας κατασκευάστηκε κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους και τελειοποιήθηκε από τα τέλη του [[Μεσαίωνας|Μεσαίωνα]]. Οι οδικές συγκοινωνίες χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά των διάφορων εμπορευμάτων ενώ για τις μεγαλύτερες αποστάσεις χρησιμοποιούνται σιδηροδρομικές συγκοινωνίες. Η Γαλλία διαθέτει τους ταχύτερους συρμούς στην Ευρώπη ([[TGV]] / Train de Grande Vitesse, δηλαδή «Τραίνο Υψηλών Ταχυτήτων» στα Γαλλικά) με ταχύτητες έως και 320χλμ/ώρα.
 
Λιγότερο σημαντικές είναι οι μεταφορές που διεξάγονται με ποταμόπλοια στο εσωτερικό της χώρας. Σπουδαιότερες είναι οι πλωτές λεωφόροι του Βορρά, του [[Πα-ντε-Καλαί]] και του Σομ. Για τις θαλάσσιες μεταφορές υπάρχουν πολλά επιβατικά και πετρελαιοφόρα σκάφη, που συνιστούν έναν από τους ωραιότερους στόλους του κόσμου. Τα σπουδαιότερα γαλλικά λιμάνια είναι η [[Μασσαλία]], το [[Σαιν-Μαλό]], το [[Καλαί]], το [[Σερμπούρ]] και η [[Χάβρη]]. Η Γαλλία συνδέεται θαλάσσια με όλες τις χώρες του κόσμου.
 
Το γαλλικό συγκοινωνιακό δίκτυο συμπληρώνεται με τις αεροπορικές συγκοινωνίες, με τις οποίες μεταφέρονται εμπορεύματα, επιβάτες και το ταχυδρομείο. Σχεδόν όλες οι μεγάλες γαλλικές πόλεις διαθέτουν αεροδρόμιο.
 
H οδήγηση γίνεται στα δεξιά και η σήμανση είναι από τις αρτιότερες της Ευρώπης.
 
== Ιστορία ==
{{Κύριο|Γαλλική Ιστορία}}
 
=== Αναγέννηση ===
 
Κατά την περίοδο 1420-30 μία νεαρή χωριατοπούλα, η [[Ζαν ντ' Αρκ]], εμφανίστηκε στη γαλλική αυλή, λέγοντας πως πήρε από το Θεό τη διαταγή να μπει επικεφαλής του γαλλικού στρατού και να στεφτεί ο Κάρολος, ο νόμιμος κληρονόμος του θρόνου, Βασιλέας της Γαλλίας στη [[Ρενς]]. Η Ζαν ντ’ Αρκ ανέλαβε πράγματι την ηγεσία του στρατού, με αποτέλεσμα να εμψυχωθούν οι Γάλλοι και να εκδιώξουν τους Άγγλους εισβολείς. Η ίδια, όμως, προδόθηκε και βρήκε τραγικό θάνατο. Ο Κάρολος στέφθηκε βασιλέας ως Κάρολος Ζ΄. Οι Γάλλοι ως το 1450 πέτυχαν την ανακατάληψη του μεγαλύτερους μέρους της χώρας και το τέλος του πολέμου βρήκε ισχυροποιημένο τον γαλλικό θρόνο και την χώρα ενωμένη.
 
Τον [[16ος αιώνας|16ο αιώνα]] διαδόθηκε πολύ στη Γαλλία η θρησκευτική μεταρρύθμιση και έγιναν οπαδοί της πολλοί ευγενείς και μέλη της βασιλικής οικογένειας. Εναντίον των [[Ουγενότοι|Ουγενότων]] (Γάλλων διαμαρτυρομένων) στράφηκε ο βασιλέας και η Εκκλησία και ακολούθησαν πολλές αιματηρές συμπλοκές. Ολόκληρη η χώρα χωρίστηκε σε δύο αντίπαλα στρατόπεδα και ο [[Γαλλικοί θρησκευτικοί πόλεμοι|σκληρός εμφύλιος πόλεμος]] συντάραξε τη Γαλλία. Το [[1572]] δόθηκε βασιλική διαταγή, σύμφωνα με την οποία θανατώθηκαν χιλιάδες Ουγενότοι στο Παρίσι και σε διάφορες άλλες γαλλικές πόλεις (νύκτα του Αγίου Βαρθολομαίου). Το [[1598]] εκδόθηκε από τον βασιλέα Ερρίκο Δ΄ το Έδικτο της Ναντς, σύμφωνα με το οποίο οι Ουγενότοι απέκτησαν κάποιες ελευθερίες και έτσι αποκαταστάθηκε η ειρήνη και η τάξη. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Ερρίκου η Γαλλία γνώρισε σημαντική ανάπτυξη και ευημερία. Η γεωργία σημείωσε σπουδαία εξέλιξη, ζωηρή κίνηση άρχισε να παρατηρείται στο εμπόριο και γενικότερα η οικονομία βελτιωνόταν ολοένα και περισσότερο. Τα γαλλικά πλοία αναζήτησαν νέες πηγές πλούτου στα πέρατα του κόσμου και η Γαλλία άρχισε να αποκτά αποικίες στο Νέο Κόσμο. Δώδεκα χρόνια μετά από την έκδοση του Εδίκτου της Ναντς δολοφονήθηκε ο [[Ερρίκος Δ΄ της Γαλλίας|Ερρίκος Δ΄]] και τον διαδέχτηκε ο ανήλικος γιος του, [[Λουδοβίκος ΙΓ΄ της Γαλλίας|Λουδοβίκος ΙΓ΄]], τον οποίο επιτρόπευε η μητέρα του Μαρία των Μεδίκων. Κατά τη διάρκεια της αντιβασιλείας της εξασθένησε η βασιλική εξουσία, εξαιτίας της νέας διαμάχης, που ξέσπασε ανάμεσα στους Ουγενότους και τους Καθολικούς.
 
=== 17ος αιώνας ===
[[File:Acta Eruditorum - III mappe Francia, 1703 – BEIC 13363829.jpg|thumb|''Francia'', 1703]]
 
Το [[1614]] και ενώ είχε την αντιβασιλεία η Μαρία των Μεδίκων, ανέβηκε στην εξουσία ο καρδινάλιος [[Καρδινάλιος Ρισελιέ|Ρισελιέ]]. Στη συνέχεια έγινε πρωθυπουργός του Λουδοβίκου ΙΓ΄ και πήρε στα χέρια του τον απόλυτο έλεγχο της κρατικής μηχανής. Κατέβαλε συνεχείς προσπάθειες για 20 ολόκληρα χρόνια, με σκοπό την αποκατάσταση της εξασθενημένης βασιλικής εξουσίας. Μια άλλη επιδίωξη του ήταν να μεταβάλει τη Γαλλία στο ισχυρότερο ευρωπαϊκό κράτος.
Ο Ρισελιέ εξουδετέρωσε όλες τις αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας και εκμηδένισε κυρίως την αντίδραση των ευγενών και των Ουγενότων. Επέβαλε βαριά φορολογία στους αγρότες και στους έμπορους των πόλεων, έδωσε νέα ώθηση στο εξωτερικό εμπόριο και συντέλεσε στην επέκταση των ορίων της Γαλλικής Αυτοκρατορίας στη [[Βόρεια Αμερική]], την [[Καραϊβική]], καθώς και σε άλλα μέρη του κόσμου. Επιτυχίες σημείωσε και στην εξωτερική πολιτική. Έτσι αντιτάχτηκε με επιτυχία στις πανίσχυρες αψβουργικές μοναρχίες της Αυστρίας και της Ισπανίας και γενικότερα προετοίμασε με το έργο του το δρόμο της απόλυτης μοναρχίας του [[Λουδοβίκος ΙΔ'|Λουδοβίκου ΙΔ΄]].
 
Το [[1643]] ανέβηκε στο θρόνο ο Λουδοβίκος ΙΔ΄, σε πολύ νεαρή ηλικία. Κατά τα πρώτα 18 χρόνια της βασιλείας του είχε πρωθυπουργό τον καρδινάλιο [[Μαζαρέν]] (Μαζαρίνο), ο οποίος ακολούθησε την πολιτική του Ρισελιέ. Κατά την περίοδο που ο βασιλιάς ήταν ανήλικος ξέσπασε μια έντονη εσωτερική αντίδραση, η οποία όμως εκμηδενίστηκε και έτσι αποκαταστάθηκε το διεθνές γόητρο της Γαλλίας. Ο Λουδοβίκος, μετά την ενηλικίωσή του, άρχισε να κυβερνά μόνος του και εξελίχτηκε στον ισχυρότερο μονάρχη της Ευρώπης. Ανακάλεσε το Έδικτο της Ναντς και άρχισε άγριος διωγμός των Ουγενότων. Πολλοί από αυτούς αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την χώρα και όσοι αρνούνταν να προσχωρήσουν στον Καθολικισμό θανατώνονταν. Πολέμησε εναντίον της Ισπανίας, της Ολλανδίας και της Αγγλίας, χωρίς να πετύχει κάποιο ουσιαστικό αποτέλεσμα. Διακρινόταν για τις απολυταρχικές του αντιλήψεις και πίστευε ότι ήταν αντιπρόσωπος του Θεού στη γη. Κατά συνέπεια δεν ήταν υποχρεωμένος να λογοδοτήσει σε κανένα. Δική του ήταν η περίφημη φράση: ''«Το κράτος είμαι εγώ»'' (L' Etat c' est moi). Συγκέντρωσε στα χέρια του ολόκληρη την εξουσία, διακρίθηκε για την ισχύ και την μεγαλοπρέπεια του, για αυτό τον αποκάλεσαν ''«Βασιλιά Ήλιο»''.
 
=== 18ος - 19ος αιώνας ===
 
Με τις αρχές του 18oυ αιώνα συμπίπτει και η άνοδος στο θρόνο του Λουδοβίκο ΙΕ΄, δισέγγονου του Λουδοβίκου ΙΔ΄. Φαινομενικά, η βασιλική εξουσία ήταν ισχυρή και ακμαία, αλλά κάτω από τη ψεύτικη αυτή εικόνα κρύβονταν και ενεργούσαν καταλυτικές δυνάμεις. Αποτέλεσμα του Επταετούς πολέμου ήταν να νικηθεί η Γαλλία από την Αγγλία και να χάσει τα περισσότερα από τα εδάφη της στη Βόρεια Αμερική. Το [[1774]] ανέβηκε στο θρόνο ο [[Λουδοβίκος ΙΣΤ΄]], ο οποίος βρήκε το λαό δυσαρεστημένο εξαιτίας των δυσμενών κοινωνικών, πολιτικών και οικονομικών συνθηκών. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την εμφάνιση μιας μαζικής και μορφωμένης αστικής τάξης, προκάλεσε διάφορες διαμαρτυρίες, και εξεγέρσεις που κατέληξαν στη [[Γαλλική Επανάσταση|επανάσταση]] ([[1789]]).
 
[[Αρχείο:Prise de la Bastille.jpg|thumb|left|200px|Η [[Κατάληψη της Βαστίλης]]]]
Η οικονομία της Γαλλίας είχε εξασθενίσει σημαντικά, εξαιτίας της βοήθειας που πρόσφερε στις επαναστατημένες αμερικανικές αποικίες εναντίον της Αγγλίας. Ο βασιλιάς βρέθηκε σε πολύ άσχημη θέση και για να εξοικονομήσει χρήματα, συγκάλεσε τους αντιπρόσωπους των τριών τάξεων, δηλ. των κληρικών, των ευγενών και των αστών. Έγινε μια απαγορευμένη συγκέντρωση στην αίθουσα του σφαιριστηρίου, κατά την οποία ορισμένοι αντιπρόσωποι της αστικής τάξης αυτοαναγορεύτηκαν σε [[Εθνοσυνέλευση]] και αποφάσισαν να καταρτίσουν το [[Σύνταγμα]] της χώρας. Στις [[14 Ιουλίου]] [[1789]] καταλήφθηκε από το λαό του Παρισιού η [[Βαστίλη]], μια παλιά φυλακή, που συμβόλιζε τις καταπιέσεις του παλιού καθεστώτος. Τον Αύγουστο εκδόθηκε από την εθνοσυνέλευση η [[Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου]]. Με τα γεγονότα αυτά άρχισε επανάσταση, η οποία έπαιρνε όλο και σφοδρότερη μορφή. Το Σεπτέμβριο του [[1792]] Η Γαλλία ανακηρύχτηκε δημοκρατία, ενώ λίγους μήνες μετά αποκεφαλίστηκε ο Λουδοβίκος ΙΣΤ΄ και η γυναίκα του [[Μαρία Αντουανέτα]]. Την εξουσία πήραν στα χέρια τους ριζοσπάστες ηγέτες, όπως ο [[Μαξιμιλιανός Ροβεσπιέρος]], οι οποίοι άρχισαν να εξοντώνουν όλους τους πολέμιους της επανάστασης.
 
Στο μεταξύ η Γαλλία άρχισε εξωτερικούς πολέμους με πέντε δυνάμεις, ανάμεσα στις οποίες και η Αγγλία. Το καθεστώς της τρομοκρατίας έπαυσε το 1795 και κατά την επόμενη τετραετία η Γαλλία διακυβερνήθηκε από το Διευθυντήριο.
Το [[1799]] ανέλαβε τη διακυβέρνηση της Γαλλίας ο [[Ναπολέοντας Βοναπάρτης]], ο οποίος σχημάτισε την Υπατεία. Ήταν τριμελής επιτροπή, στην οποία πρώτος ύπατος ήταν ο ίδιος και επομένως σ’ αυτόν ανήκε η πρωτοβουλία όλων των αποφάσεων. Ύστερα από διαταγή του συντάχτηκε ο γνωστός [[Ναπολεόντειος Κώδικας]], που αποτελεί, ακόμα και σήμερα, το θεμέλιο του γαλλικού αστικού δικαίου. Οι σχέσεις της Γαλλίας με τον πάπα αποκαταστάθηκαν με την υπογραφή του Κονκορδάτου του 1801. Το 1804 ο Ναπολέοντας αυτοανακηρύχτηκε αυτοκράτορας, νίκησε τους περισσότερους εχθρούς της χώρας του και κατόρθωσε να επεκτείνει το βασίλειο του.
 
Το [[1812]], επικεφαλής της [[Μεγάλη Στρατιά|Μεγάλης Στρατιάς]] o Ναπολέων, εισέβαλε στη [[Ρωσία]] και κατέλαβε τη [[Μόσχα]]. Οι Ρώσοι υποχωρούσαν συνέχεια καταστρέφοντας καθετί που μπορούσε να εξυπηρετήσει τον εισβολέα. Ο Ναπολέοντας αναγκάστηκε να διατάξει την υποχώρηση προς τη Γαλλία, αλλά ο γαλλικός στρατός καταστράφηκε από τα χιόνια, το δυνατό κρύο και τις συνεχείς επιθέσεις των Ρώσων.
Οι εχθροί του Ναπολέοντα, παίρνοντας θάρρος από την ήττα του στη Ρωσία, συνασπίστηκαν εναντίον του. Το 1814 παραιτήθηκε και εξορίστηκε στο νησί Έλβα της Μεσογείου. Στο μεταξύ, αυτοκράτορας της Γαλλίας έγινε ο [[Λουδοβίκος ΙΗ΄]] και χώρα αποτέλεσε συνταγματική μοναρχία.
Το Μάρτη του 1815 όμως ο Ναπολέοντας ξαναγύρισε στη Γαλλία και διακυβέρνησε τη χώρα μόνο για ένα διάστημα 100 ημερών. Ο Ναπολέοντας νικήθηκε οριστικά τον Ιούνιο του 1815 στο [[Βατερλώ]] του Βελγίου από ένα πολυεθνικό στρατό, με επικεφαλής τον Άγγλο δούκα του Ουέλλινγκτον και τον Πρώσο στρατηγό [[φον Μπλύχερ]]. Λίγο αργότερα εξορίστηκε στο νησάκι του Νότιου Ατλαντικού, Αγία Ελένη, όπου και πέθανε, το 1821, από καρκίνο.
 
Η περίοδος της βασιλείας του Λουδοβίκου ΙΗ΄ και του Κάρολου Ι΄ σφραγίστηκε από το μεγαλύτερο περιορισμό των φιλελεύθερων δημοκρατικών θεσμών, που επέβαλε η γαλλική επανάσταση. Η αυξημένη δυσαρέσκεια των λαϊκών μαζών των πόλεων, όπου ήταν συγκεντρωμένη η μεταλλευτική και η υφαντουργική βιομηχανία, οδήγησε στο ξέσπασμα δύο διαδοχικών επαναστάσεων του 1830 και 1848.
 
Πρόεδρος της Δεύτερης Δημοκρατίας εκλέχτηκε ο [[Λουδοβίκος Ναπολέοντας]], που διέλυσε την εθνοσυνέλευση και στέφθηκε αυτοκράτορας το [[1852]]. Τα επεκτατικά του σχέδια τόσο στο στρατιωτικό τομέα όσο και στο διπλωματικό επίπεδο έφεραν τη Γαλλία μπροστά σε νέα οικονομική αδυναμία. Τη στιγμή αυτή διάλεξε το ισχυρό πρωσικό βασίλειο υπό την ηγεσία του [[Βίσμαρκ]] για να κηρύξει τον πόλεμο τον Ιούλιο του [[1870]]. Οι ειρηνευτικοί όροι υπήρξαν βαρύτατοι για την Γαλλία, της οποίας ο στρατός κατατροπώθηκε σε τρεις μήνες.
 
Η δεύτερη αυτοκρατορία καταλύθηκε με το τέλος του γερμανογαλλικού πολέμου και με την προσάρτηση του μεγαλύτερου τμήματος της Αλσατίας και της Λωραίνης στο πρωσικό βασίλειο. Μετά τη συνθήκη του 1871, οι Γάλλοι επαναστάτησαν και ανακήρυξαν ξανά τη Γαλλία δημοκρατία. Οι εργάτες και φιλελεύθεροι του Παρισιού,εγκαθίδρυσαν δική τους εξουσία, τη γνωστή [[Παρισινή Κομμούνα]].
Ο στρατός των Βερσαλλιών κατέλυσε την Κομμούνα και με την Τρίτη Δημοκρατία η Γαλλία μπήκε σε νέα περίοδο ανάπτυξης.
Η Γαλλία πήρε μέρος (ιδρυτικό μέλος) στην [[Αντάντ]] και πολέμησε στο πλευρό των Άγγλων κατά της Αυστροουγγαρίας. ([[Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος]]). Με την είσοδο των [[ΗΠΑ]] στον πόλεμο και με τη βοήθεια των Άγγλων και των Αμερικανών κατόρθωσαν να απωθήσουν τους Γερμανούς από το γαλλικό έδαφος.
 
=== 20ός αιώνας ===
 
Το [[1919]], με την [[Συνθήκη των Βερσαλλιών]], η Γαλλία ανέκτησε την [[Αλσατία]] και τη [[Λωρραίνη (περιοχή)|Λωρραίνη]], ενώ η Γερμανία υποχρεώθηκε να καταβάλει πολεμική αποζημίωση τεράστιου ύψους. Στη δεκαετία 1930-40 η γαλλική οικονομία ξαναβρήκε το ρυθμό της.
 
Τον Σεπτέμβριο του [[1939]], όταν οι στρατιές του [[Χίτλερ]] εισέβαλαν στην [[Πολωνία]], η Γαλλία και η [[Αγγλία]] έσπευσαν σε βοήθεια, η οποία, όμως, περιορίστηκε σε φραστικές επιθέσεις. Όμως, η Γερμανία εισέβαλε στη Γαλλία από τα σύνορα του Βελγίου, αχρηστεύοντας τη μεγάλη αμυντική [[γραμμή Μαζινό]]. Τον Ιούνιο του [[1940]] ο Στρατάρχης [[Φιλίπ Πεταίν]] υπέγραψε ανακωχή με τους Γερμανούς, με αποτέλεσμα ένα μεγάλο τμήμα της χώρας να περιέλθει υπό γερμανική στρατιωτική κατοχή και το υπόλοιπο να διοικείται από [[Γαλλία του Βισύ|αυταρχικό φιλογερμανικό καθεστώς]] υπό τον Πεταίν. Η μεγάλη μάζα πήρε ενεργά μέρος στο αντιστασιακό μέτωπο, οργανώνοντας από [[απεργία|απεργίες]] μέχρι [[σαμποτάζ]] και [[ανταρτοπόλεμος|ανταρτοπόλεμο]]. Ο στρατηγός [[Σαρλ Ντε Γκωλ]] τέθηκε επικεφαλής του κινήματος των «Ελεύθερων Γάλλων» και έστειλε μήνυμα στο γαλλικό λαό. Μετά την απελευθέρωση έγινε προσωρινός πρωθυπουργός και πρόεδρος της Τέταρτης Δημοκρατίας. Εξαιτίας της πολιτικής αστάθειας ο ρυθμός της ανασυγκρότησης της Γαλλίας από τον πόλεμο ήταν βραδύς. Από το 1949 και μετά, το σύνολο της βιομηχανικής παραγωγής έφτασε στα προπολεμικά επίπεδα. Το ίδιο έγινε και με τη γεωργική παραγωγή και το εμπόριο.
 
Πήρε ενεργό μέρος στην Ένωση της Ευρώπης για τη συμμετοχή στην [[Ευρωπαϊκή Ένωση]] και συμμετείχε στο [[ΝΑΤΟ]]. Τα γεγονότα της [[Αλγερία]]ς το [[1958]] διαδέχτηκε η Πέμπτη Δημοκρατία του [[Σαρλ Ντε Γκωλ]]. Ψηφίστηκε νέο σύνταγμα. Ο Ντε Γκωλ παρέμεινε πρόεδρος για 11 χρόνια, με το όνειρο να μετατρέψει τη Γαλλία σε μια «ηγετική δύναμη» στην [[Ευρώπη]]. Απέσυρε τη χώρα από το [[ΝΑΤΟ]] και αρνήθηκε επίμονα την είσοδο της Αγγλίας στην [[Ευρωπαϊκή Ένωση]] (τότε [[Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα|ΕΟΚ]]). Το [[1969]] απορρίφθηκε η πρόταση του για νέες συνταγματικές μεταρρυθμίσεις και μετά από αυτό παραιτήθηκε. Οι Γάλλοι εξέλεξαν δεύτερο πρόεδρο της Πέμπτης Δημοκρατίας τον γκωλικό [[Ζωρζ Πομπιντού]].
 
== Τέχνες ==
Αν και τα πρώτα δείγματα της [[τέχνη]]ς στην Γαλλία ξεκινούν την εποχή του [[Καρλομάγνος|Καρλομάγνου]], μόνο από τον [[10ος αιώνας|10ο αιώνα]] και ύστερα αναπτύσσεται η καλλιτεχνική δραστηριότητα για να φτάσει σε μεγάλη ανάπτυξη τον επόμενο αιώνα. Στην [[Βουργουνδία]] και στην [[Προβηγκία]] ανευρίσκονται [[Μοναστήρι (θρησκεία)|μοναστηριακά]] κτίσματα της ρομανικής αρχιτεκτονικής. Στο τέλος του [[Μεσαίωνας|Μεσαίωνα]] εξελίσσεται ο [[γοτθικός ρυθμός]] με τα λεπτά αρχιτεκτονικά μέλη και τους λεπτόμορφους σχηματισμούς. Αυτή η τάση διατηρείται ακόμη και μετά τα μέσα του [[16ος αιώνας|16ου αιώνα]]. Την επίδραση της [[Αναγέννηση]]ς την δέχτηκε η Γαλλία προς τα τέλη του [[15ος αιώνας|15ου αιώνα]], κάτω από την λάμψη της [[Φλωρεντία]]ς και την επίδραση των ιταλικών καλλιτεχνικών κέντρων της περιόδου. Οι [[Βερσαλλίες (παλάτι)|Βερσαλλίες]], το πιο πολυτελές ανάκτορο στην Ευρώπη, φανερώνουν την τάση για μεγάλα και πολυτελή αρχιτεκτονικά κτίσματα τον [[17ος αιώνας|17ο αιώνα]].
 
Ως αντίδραση στον [[κλασσικισμός|κλασσικισμό]] έρχεται ο [[18ος αιώνας]], ο οποίος, όπως και στην [[λογοτεχνία]], είναι διαποτισμένος από τα νέα κοινωνικά ρεύματα. Η σχέση καλλιτέχνη και κοινού γίνεται αμεσότερη. Η [[προσωπογραφία]] είναι κύριο γνώρισμα αυτής της εποχής. Αναφαίνεται, όμως, πάλι και νέο κύμα κλασικισμού, το οποίο διαφαίνεται στο [[Πάνθεον]] του Παρισιού. Ο [[19ος αιώνας]] βλέπει το ξαναγύρισμα σε παλαιότερες μορφές, ενώ ταυτόχρονα ο [[νατουραλισμός]] και ο λογοτεχνικός [[ρομαντισμός]] επηρεάζουν τις τάσεις στις τέχνες. Στις τελευταίες δεκαετίες του αιώνα επιβλήθηκε ο [[ιμπρεσιονισμός]], ο οποίος διατηρήθηκε και στις αρχές του επόμενου. Μερικοί από τους εκπρόσωπους του ήταν οι [[Κλωντ Μονέ]], [[Πιερ Ωγκύστ Ρενουάρ]], [[Πωλ Γκωγκέν]] και [[Πωλ Σεζάν]]. Ο [[20ος αιώνας]] έχει ανάμεικτες επιδράσεις και κατευθύνσεις. Ο [[κυβισμός]], ο [[σουρεαλισμός]], η [[αφηρημένη τέχνη]], που αποτελούν το κοινό γνώρισμα της διεθνούς καλλιτεχνικής πορείας, σημαδεύουν και την [[αρχιτεκτονική]] και την [[γλυπτική]].
 
== Γράμματα ==
 
Μεγάλη είναι η ανάπτυξη του γαλλικού πολιτισμού σε όλους τους τομείς καθώς και η επίδραση του σε όλο τον δυτικό πολιτισμό. Η ανάπτυξη του γαλλικού πολιτισμού ξεκίνησε τον Μεσαίωνα και συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
Η βαθμιαία αλλοίωση της λατινικής γλώσσας στην Γαλατία κατέληξε στον σχηματισμό μιας νέας γλώσσας, της γαλλικής. Παραδοσιακά θεωρείται ότι οι «Όρκοι του Στρασβούργου» (842) είναι το πρώτο κείμενο που γράφτηκε στην γαλλική γλώσσα. Γενικά όμως θεωρείται ότι η γαλλική γλώσσα άρχισε να χρησιμοποιείται στα γραπτά κείμενα μετά τον 12ο αιώνα, όταν άρχισαν να παρουσιάζουν και έναν πραγματικά λογοτεχνικό χαρακτήρα.
 
=== 12ος και 13ος αιώνας ===
 
Τα επικά ποιήματα υμνούν, εξαίρουν το πατριωτικό και θρησκευτικό ιδεώδες στην εποχή των σταυροφοριών. Το «Τραγούδι του Ρολάνδου» (12ος αιώνας) είναι το ωραιότερο από αυτά. Ακολουθούν τα ιπποτικά μυθιστορήματα με θέματα από πολεμικές και ερωτικές περιπέτειες. Φανερώνουν μια κοινωνία που εμπνέεται από το ιπποτικό πνεύμα, όπως τα έργα «Τριστάνος και Ιζόλδη», οι «Ιππότες της Στρογγυλής Τραπέζης» κ.α. Τότε δημιουργείται και η λυρική ποίηση, καθώς και το ξεκίνημα μιας αστικής λογοτεχνίας με σατιρικές και ηθικολογικές διαθέσεις. Παράλληλα εμφανίζεται το θεατρικό είδος.
 
=== 14ος και 15ος αιώνας ===
 
Αν και σε αυτήν την περίοδο καλλιεργήθηκαν τα είδη λόγου που άνθισαν στους προηγούμενους αιώνες, χαρακτηριστικό της είναι η ανάπτυξη της δραματικής τέχνης. Το θέατρο εμπνέεται πάντα από θέματα θρησκευτικά, δημιουργεί όμως διάφορα μυστήρια με θέματα παρμένα από την [[Αγία Γραφή]]. Η κωμωδία επηρεάζεται από την Ιταλία.
 
=== 16ος αιώνας ===
 
Το έργο του Ραμπελέ εκφράζει τον ουμανισμό της αναγέννησης που ζητά να βρει στην ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα ένα νέο ιδεώδες. Έπειτα από το 1550 και η λυρική ποίηση ξαναγεννιέται, χάρη στο Ροντάρ και την κίνηση της Πλειάδας, ομάδας λογοτεχνών με στόχο την δημιουργία γαλλικής λογοτεχνίας που μπορεί να συναγωνιστεί την ιταλική. Ο Μοντέν αναζητώντας νέους δρόμους θα επηρεάσει σοβαρά τον επόμενο αιώνα με τα δοκίμιά του.
 
=== 17ος αιώνας ===
 
Στο πρώτο μισό του αιώνα οι συγγραφείς προσπάθησαν να βάλουν σε τάξη τα λογοτεχνικά είδη και τις διάφορες μορφές της σκέψης. Ο [[Καρτέσιος]] (René Descartes) καθιερώνει μία παγκόσμια μέθοδο κριτικής. Ο Κορνέιγ (Corneille) χαρίζει στην τραγωδία την κανονική της δομή. Ο Πασκάλ (Pascal) εκφράζεται σε μια φωτεινή πρόζα που επηρεάζει όλη τη ηθική του αιώνα.
Όλοι αυτοί οι συγγραφείς προετοιμάζουν τον δρόμο στους λογοτέχνες που έπειτα από το 1660 θα ενσαρκώσουν το κλασσικό ιδεώδες. Τα έργα τους τείνουν προς την τελειότητα, χάρη στην κοινωνικότητα της μορφής, την αρμονία της σύνθεσης και την ακρίβεια της έκφρασης. Τα μεγάλα κλασσικά έργα είναι: οι μύθοι του Λα Φοντέν (La Fontaine), οι κωμωδίες του Μολιέρου (Molière), οι τραγωδίες του Ρακίνα (Racin), η ποίηση του Μπουαλό.
Στην περίοδο από το [[1680]] ως την [[Γαλλική Επανάσταση]] αναπτύχθηκε το κίνημα του Διαφωτισμού, που στηρίχθηκε στον ορθολογισμό και ευνόησε την ανάπτυξη της φιλοσοφίας και των φυσικών επιστημών. Οι ριζοσπαστικές ιδέες του γαλλικού διαφωτισμού διαδόθηκαν στην προεπαναστατική Ελλάδα, όπου βρήκαν ένθερμους υποστηρικτές.
 
=== 18ος αιώνας ===
Το κριτικό πνεύμα που γεννήθηκε από τον καρτεσιανό ορθολογισμό αναπτύσσεται. Έτσι κυριαρχούν τα έργα σε πεζό λόγο, που αποσκοπούν στο να πείθουν με την ανάλυση και την συζήτηση σχετικά με θέματα που αναφέρονται στην φυσική, την κοινωνία και την πολιτική. Οι μεγάλοι φιλόσοφοι αυτού του αιώνα είναι ο [[Βολταίρος]], που το γόητρο του καλύπτει όλους τους άλλους, ο [[Μοντεσκιέ]], ο [[Ντενί Ντιντερό|Ντιντερό]] και ο [[Ζαν Ζακ Ρουσσώ|Ρουσώ]].
 
=== 19ος αιώνας ===
Ο ερχομός του ρομαντισμού προαναγγέλλεται με τα έργα του μεγάλου φιλέλληνα Σατομπριάν και της κυρίας Ντε Σαέλ. Ο ρομαντισμός αυτός αποτελεί μία αντίδραση στην κλασική τάξη, γιατί θέλει να αφήσει κάθε ελευθερία στον συγγραφέα. Η καθαυτή ρομαντική επανάσταση ξέσπασε πρώτα στο θέατρο και στο μυθιστόρημα και αργότερα στην ποίηση. Η κριτική εκπροσωπείται από τον Σεν Μπεβ, η ιστορία από τους Τιερί και Μισελιέ, η φιλοσοφία από τον εκλεκτισμό του [[Βικτόρ Κουζέν]] και τον θετικισμό του [[Ογκίστ Κοντ]]. Από το 1850 αναφαίνονται νέες τάσεις, που, αν και εξωτερικά είναι αντίθετες στον ρομαντισμό, πηγάζουν συχνά από το ρεύμα του. Στην ποίηση διακρίνονται οι παρνασσικοί [[Θεόφιλος Γκωτιέ]] και [[Λεκόντ ντε Λιλ]]. Οι [[Σαρλ Μπωντλαίρ]], [[Αρθούρος Ρεμπώ]] και [[Πολ Βερλέν]] δημιουργούν την κίνηση του Συμβολισμού. Στο μυθιστόρημα κυριαρχεί ο ρεαλισμός, με τα έργα του [[Γκυστάβ Φλομπέρ]] και την νατουραλιστική σχολή του [[Εμίλ Ζολά]]. Στο θέατρο θριαμβεύουν τα δράματα του [[Αλέξανδρος Δουμάς (υιός)|Αλέξανδρου Δουμά]].
 
=== 20ός αιώνας ===
Η γαλλική λογοτεχνία του 20ού αιώνα δέχεται βαθιά επίδραση από τις πολιτικές, ηθικές, καλλιτεχνικές και ιστορικές κρίσεις. Το λογοτεχνικό κίνημα που κυριαρχεί στη Γαλλία του 20ού αιώνα είναι ο [[υπερρεαλισμός]] (surrealisme) με εκπροσώπους όπως οι [[Αντρέ Μπρετόν]] (André Breton), θεμελιωτή του κινήματος, και Ρομπέρ Ντενό (Robert Desnos), ενώ στην φιλοσοφία αναδεικνύεται ο [[υπαρξισμός]], με θεμελιωτές τον [[Ζαν Πολ Σαρτρ]] (Jean-Paul Sartre) και τον [[Αλμπέρ Καμύ]] (Albert Camus). Το ''νέο μυθιστόρημα'' (Nouveau Roman), θεωρητικοποιημένο από τον [[Αλαίν Ρομπ - Γκριγιέ]] (Alain Robbe-Grillet) αρχικά περιλαμβάνει λίγους λογοτέχνες, οι οποίοι, όμως, εμπνέουν με την σειρά τους άλλους σημαντικούς συγγραφείς, όπως οι [[Ζαν Φιλίπ Τουσαίν]] (Jean-Philippe Toussaint), [[Κριστιάν Οστέρ]] (Christian Oster) κ. ά. Σημαντικές λογοτεχνικές μορφές του αιώνα υπήρξαν, επίσης, η [[Μαργκερίτ Ντυράς]] (Marguerite Duras), [[Μαργκερίτ Γιουρσενάρ]] (Marguerite Yοurcenar) - αν και Βελγικής καταγωγής η πρώτη γυναίκα που έγινε δεκτή στην [[Γαλλική Ακαδημία]], [[Μπορίς Βιάν]], [[Μαρσέλ Προυστ]] (Marcel Proust), [[Ρεϊμόν Κενό]] (Raymond Queneau), [[Αντρέ Μαλρώ]] (André Malraux), [[Ανρί Τρουαγιά]] (Henri Troyat), [[Σιμόν ντε Μποβουάρ]] (Simone de Beauvoir) και ο [[Ζωρζ Σιμενόν]] (Georges Simenon).
 
== Διακυβέρνηση ==
Η Γαλλία είναι Ημιπροεδρική Δημοκρατία με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να έχει σημαντικές εξουσίες και αρμοδιότητες και με διευρυμένο εκτελεστικό ρόλο.Ο Πρωθυπουργός ηγείται της Κυβέρνησης η οποία μετά το [[1958]] έχει περιορισμένες εξουσίες και βρίσκεται υπό την σκεπή του Προέδρου της Γαλλίας γιατί χωρίς την έγκριση του δεν παραμένει στην εξουσία.Παρόλα αυτά έχει και αυτή σημαντικές αρμοδιότητες αν και όχι τόσο σημαντικές όσο έχει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.Στις [[21 Ιουλίου]] του [[2008]]<ref>[http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=921295&lngDtrID=245 in.gr] ''Οριακά εγκρίθηκε η συνταγματική αναθεώρηση του Σαρκοζί'', 21-7-2008.</ref> το Κοινοβούλιο ενέκρινε οριακά, με 539 ψήφους υπέρ έναντι 537 κατά, την τροποποίηση του Συντάγματος.
 
Στις [[24 Μαρτίου]] του [[2009]] η Γαλλία ανακοίνωσε ότι θα καταβάλει αποζημιώσεις σε πολιτικό και στρατιωτικό προσωπικό όπως επίσης και σε κατοίκους που παρουσίασαν προβλήματα υγείας συνεπεία των πυρηνικών δοκιμών της χώρας, αρχικά στην [[Αλγερία]] και στη συνέχεια στη [[Γαλλική Πολυνησία]] εντός 30 ετών.<ref>[http://www.tovima.gr/default.asp?pid=41&nid=998361 Το Βήμα], 24-3-2009.</ref>
 
Η [[Κυβέρνηση της Γαλλίας|Κυβέρνηση Φίγιον]] ψήφισε ένα νέο συνταξιοδοτικό νομοσχέδιο, που πυροδότησε αντιδράσεις σε όλη την Γαλλία. Με βάση αυτό, το όριο ηλικίας για συνταξιοδότηση αυξήθηκε από τα 60 στα 62 χρόνια.<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11610601 BBC], 22-10-2010.</ref>
 
== Εκλογές ==
{{Κύριο|Εκλογές στη Γαλλία}}
Δικαίωμα ψήφου στις εκλογές έχουν όσες και όσοι είναι ηλικίας 18 ετών και άνω.<ref name="cia"/>
 
== Στρατός ==
Στις 11 Μαρτίου του [[2009]] o [[Πρόεδρος της Γαλλίας|Πρόεδρος]] [[Νικολά Σαρκοζί]] ανακοίνωσε επίσημα την επιστροφή - έπειτα από 43 χρόνια -της χώρας στο στρατιωτικό σκέλος του [[ΝΑΤΟ]].<ref>[http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=2&artId=258883 Το Βήμα], 12 Μαρτίου 2009.</ref> Εξαιτίας της απόφασης αυτής, η [[Κυβέρνηση της Γαλλίας|Κυβέρνηση Φίγιον]] ήρθε αντιμέτωπη με πρόταση μομφής. Με 329 ψήφους κατά της πρότασης μομφής έναντι 238 υπέρ η κυβέρνηση έλαβε την ψήφο εμπιστοσύνης από το κοινοβούλιο στις 17 Μαρτίου του 2009.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/7948133.stm BBC News], Sarkozy survives vote over Nato, 17 Μαρτίου 2009.</ref>
 
Η Γαλλία διατηρεί στρατιωτικές βάσεις σε άλλες χώρες. Στις 26 Μαΐου του 2009 ο [[Πρωθυπουργός]] [[Πρωθυπουργός της Γαλλίας|Φρανσουά Φίγιον]] εγκαινίασε στρατιωτική βάση στο [[Αμπού Ντάμπι]] (στα [[Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα]]).<ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article6367036.ece Times], France sends signal to Iran with opening of Abu Dhabi airbase, 26 Μαΐου 2009.</ref>
 
== Σημειώσεις και παραπομπές ==
{{commonscat}}
{{Βικιλεξικό|Γαλλία|Γαλλία}}
{{βικιταξίδια}}
{{commons|Atlas of France|Atlas of France<br />(Άτλας της Γαλλίας)}}
 
=== Σημειώσεις ===
<references group="σημ." />
 
=== Παραπομπές ===
<references />
 
;Γεωγραφία της Γαλλίας (GF)
* {{Cite book
| language = Γαλλικά
| first = Vincent
| last = Adoumié
| coauthors = Christian Daudel, Didier Doix, Jean-Michel Escarras, Catherine Jean
| title = Géographie de la France
| series = HU Géographie
| publisher = Hachette supérieur
| location = Paris
| year = 2007
| pages = 288
| isbn = 978-2-01-145772-1
}}
{{Παραπομπές|group="GF"}}
 
== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
* [http://www.france.fr/ Επίσημη ιστοσελίδα της Γαλλίας]
* {{dmoz}}
 
 
{{EU_countries_and_candidates}}
{{NATO}}
{{Ευρώπη}}
{{Συμβούλιο Ασφαλείας ΟΗΕ}}
{{Authority control}}
{{Portal bar|Γεωγραφία|Ευρώπη|Ευρωπαϊκή Ένωση|Γαλλία}}
 
{{DEFAULTSORT:Γαλλια}}