Σενέκας ο Νεότερος: Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων

Περιεχόμενο που διαγράφηκε Περιεχόμενο που προστέθηκε
εμπλούτισα τη βιβλιογραφία για την τραγωδία Οιδίπους του Σενέκα
μ πλάγια, τονισμούς και συνδέσμους
Γραμμή 32:
| ιστοσελίδα =
}}
[[File:0 Sénèque - Musée du Prado - Cat. 144 - (2).JPG|thumb|right|Μαρμάρινη προτομή του Σενέκα, ανώνυμο γλυπτό ανώνυμου καλλιτέχνη του 17ου αιώνα, [[Μουσείο ντελ Πράδο]] στη Μαδρίτη.]]
 
Ο '''Λούκιος ή Λεύκιος Ανναίος Σενέκας''' (''Lucius Anneus Seneca'', [[4 π.Χ.]] - [[65]]), γνωστός ως '''Σενέκας ο Νεότερος''' ή απλώς '''Σενέκας''', Ρωμαίος πολιτικός, ρήτορας, δραματουργός και στωικός φιλόσοφος, ήταν γιος του Σενέκα του Πρεσβύτερου, διδάσκαλος του [[Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία|Ρωμαίου Αυτοκράτορα]] [[Νέρων|Νέρωνα]], [[στωική φιλοσοφία|στωικός φιλόσοφος]], [[τραγωδία|τραγωδός]] και ευνοούμενος της Αυλής. Καταγόταν από την [[Κόρδοβα]] της ρωμαϊκής επαρχίας της [[Ισπανία|Ισπανίας]].
==Σύνοψη==
Ο Σενέκας έφυγε νεαρός από τη γενέτειραγενέτειρά του και ταξίδεψε στη [[Ρώμη]] και τη ρωμαϊκή [[Αίγυπτος|Αίγυπτο]]. Κατά τις περιπλανήσεις του αυτές διδάχθηκε ρητορική και μυήθηκε στη στωική φιλοσοφία. Τελικά εγκαθίσταται στη Ρώμη, αρχίζει να δικηγορεί και, παρά την κακή του υγεία, να ανελίσσεται σε κρατικά αξιώματα. Το [[41]] μ.Χ. εξορίζεται για οκτώ χρόνια στην [[Κορσική]] όταν η [[Βαλερία Μεσσαλίνα|Βαλέρια Μεσσαλίνα]], τρίτη σύζυγος του Αυτοκράτορα [[Κλαύδιος|Κλαύδιου]], φιλόδοξη, νυμφομανής και με μεγάλη επιρροή, τον κατηγορεί για [[μοιχεία]].
==Βίος==
{| class="toccolours" style="float: right; margin-left: 1em; margin-right: 2em; font-size: 95%; background:#FFFAF0; width:22em; max-width: 20%;" cellspacing="5"
Γραμμή 44:
|-
| style="text-align: right;" | — ''Σενέκας''
|}
|}Αφότου επιστρέφει από την Κορσική ο Σενέκας συμμετέχει στη δημόσια διοίκηση και, με παρακίνηση της μητέρας του Νέρωνα, γίνεται διδάσκαλος του μέλλοντα Αυτοκράτορα. Όταν ο τελευταίος ανεβαίνει στον θρόνο ο Σενέκας, για μία πενταετία, επηρεάζει ενεργά τη διακυβέρνησηδιακυβέρνησή του με θετικά αποτελέσματα. Ωστόσο τελικώς ο Νέρων επιβάλλει ένα τυραννικό καθεστώς κρατικής τρομοκρατίας και αποκόπτει τις γέφυρες επικοινωνίας με τον Σενέκα. Ο τελευταίος αποσύρεται σε θεωρητικούς φιλοσοφικούς στοχασμούς και το [[65]] κατηγορείται για συμμετοχή σε αποτυχημένη συνωμοσία κατά του Αυτοκράτορα· αμέσως διατάσσεται να αυτοκτονήσει κόβοντας τις φλέβες του.
 
 
Ο Σενέκας επικάλυψε τον [[Στωικισμός|στωικισμό]] με ένα πέπλο [[ουμανισμός|ουμανισμού]], που συνοψίζεται στη φράση του «ο άνθρωπος είναι ιερός για τον άνθρωπο», και υπηρέτησε το στωικό ιδανικό του σοφού που μεριμνά για την κοινωνία από θέση ευθύνης. Για τον Σενέκα χρέος των πλουσίων και των αρχόντων ήταν η βοήθεια προς τους κοινωνικά αδύναμους. Στα δράματα που έγραψε (π.χ. «Φαίδρα», «Οιδίπους»,<ref>Ζαρωτιάδης, Ν. (2021) ''Σενέκας, Οιδίποδας, Μεταδραματική ανάγνωση'', εκδόσεις Βάνιας.</ref> «Μήδεια» ― ελλην. μετάφρ. T. Ρούσος, "Κείμενα", «Θυέστης», «Αγαμέμνων» κλπ.), βασισμένα σε ελληνικούς μύθους και κλασικές αττικές τραγωδίες, επηρεάστηκε από τον [[Ευριπίδης|Ευριπίδη]], τον [[Βιργίλιος|Βιργίλιο]] και τον [[Οβίδιος|Οβίδιο]]. Στην κατηγορία των θεατρικών έργων ανήκει και η κωμωδία, σάτιρα «[[Αποκολοκύνθωσις]]».
 
Ο Σενέκας επικάλυψε τον [[Στωικισμός|στωικισμό]] με ένα πέπλο [[ουμανισμός|ουμανισμού]], που συνοψίζεται στη φράση του «ο άνθρωπος είναι ιερός για τον άνθρωπο», και υπηρέτησε το στωικό ιδανικό του σοφού που μεριμνά για την κοινωνία από θέση ευθύνης. Για τον Σενέκα χρέος των πλουσίων και των αρχόντων ήταν η βοήθεια προς τους κοινωνικά αδύναμους. Στα δράματα που έγραψε (π.χ. «''Φαίδρα»'', «''Οιδίπους»'',<ref>Ζαρωτιάδης, Ν. (2021) ''Σενέκας, Οιδίποδας, Μεταδραματική ανάγνωση'', εκδόσεις Βάνιας.</ref> «''Μήδεια»'' ― ελλην. μετάφρ. T. Ρούσος, "Κείμενα", «''Θυέστης»'', «''Αγαμέμνων»'' κλπ.), βασισμένα σε ελληνικούς μύθους και κλασικές αττικές τραγωδίες, επηρεάστηκε από τον [[Ευριπίδης|Ευριπίδη]], τον [[Βιργίλιος|Βιργίλιο]] και τον [[Οβίδιος|Οβίδιο]]. Στην κατηγορία των θεατρικών έργων ανήκει και η κωμωδία, σάτιρα «''[[Αποκολοκύνθωσις]]»''.
==Επιδράσεις==
[[File:David La morte di Seneca.jpg|thumb|left|290px|Ελαιογραφία''Ο θάνατος του Σενέκα'', ελαιογραφία του [[Ζακ-Λουί Νταβίντ]], που[[Πετί απεικονίζειΠαλαί|Μουσείο τοΠετί θάνατοΠαλαί]] του Σενέκα,στο Παρίσι, Petit Palais.]]
Ακόμα και στους Χριστιανούς[[Χριστιανισμός|χριστιανούς]] έγινε συμπαθής για την ηθική διδασκαλία του και για το τέλος του ως «μάρτυρα» της φιλοσοφίας και από αυτή τη συμπάθεια προέκυψε η ψευδεπίγραφη αλληλογραφία του με τον [[Απόστολος Παύλος| Απόστολο Παύλο,]], <nowiki/>η οποία βρήκε αναγνώστες στο χριστιανικό κόσμο. Το 1475 έγινε στη Νεάπολη η πρώτη έντυπη έκδοση των ηθικών συγγραμμάτων του και το 1484 η πρώτη έκδοση των τραγωδιών του στη [[Φερράρα]]. Αργότερα το 1529 τα έργα του εκδόθηκαν στη Βασιλεία από τοςτον [[Έρασμος|Έρασμο]]. Αξιοσημείωτο είναι το ότι οι δημιουργοί του κλασικού θεάτρου στη Γαλλία ([[Πιέρ Κορνέιγ]], [[Ρακίνας]]) κ.αά. επεξεργάστηκαν τις τραγωδίες του Σενέκα και όχι τα ελληνικά πρότυπά τους.<ref>Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό, τόμ. 9Α, σ. 235, Εκδοτική Αθηνών 988</ref>
 
==Φιλοσοφικά έργα και διάλογοι==
Εκτός από το ρητορικό έργο του, στο οποίο οφείλει την πρώιμη φήμη του ως πολιτικός, τα φυσικά''Φυσικά προβλήματα'' (''Naturales quaestiones'') σε επτά βιβλία και τις 124 επιστολές του ανέπτυξε πλούσια και πολυμερή συγγραφική δραστηριότητα. Τα έργα του Σενέκα διακρίνονται για τη [[δεοντολογία]] και την [[ηθική]] φιλοσοφία, όπως θέματα σχετικά με την ευγένεια, τη φιλανθρωπία, το σθένος, την ευτυχισμένη ζωή.
Τα έργα του Σενέκα διακρίνονται για την [[δεοντολογία]] και τη [[ηθική]] φιλοσοφία, όπως θέματα σχετικά με την ευγένεια, τη φιλανθρωπία, το σθένος, τη ευτυχισμένη ζωή.
 
* [[Περί οργής|''Περί οργής'']] (''De ira'')
* [[Περί επιείκειας (Σενέκας)|''Περί επιείκειας'']] (''De clementia'')
* Περί [[επιείκεια]]ς (De clementia)
* ''Περί ευτυχισμένης ζωής'' (''De beata vitae'')
* ''Περί συντομίας της ζωής'' (''De brevitate vitae''). Διάλογος που απευθύνεται στον ''Παουλίνο'', έναν υπάλληλο του δημοσίου (49) όπου γίνεται λόγος για την αξία του χρόνου και την ανάγκη να τον χρησιμοποιεί κανείς με σοφία και φειδώ για τη βελτίωση του εαυτού του, για φιλοσοφικές σκέψεις, για επικοινωνία με τους μεγάλους στοχαστές του παρελθόντος και όχι για πολυτελή βίο και ανήθικες απολαύσεις.<ref>Ιωάννης Λάμψας, Λεξικό του αρχαίου κόσμου, τόμ. Δ΄ σ.240 ISBN 960-666-935-1 </ref>
* ''Περί απραξίας'' (''De otio'')
* ''Περί πνευματικής γαλήνης''<ref>Νίκος Πρόχειλος, εκδ. Πατάκη, 2005 ISBN 960-16-1373-0 </ref>
* ''Περί ευεργεσιών'' (''De benificiis'')
* ''Περί αξιωμάτων'' (''De officiis'')
* ''Περί προνοίας'' (''De providentia'')
*''Προς την Ελβία'' (''Ad Helviam'') που απευθύνεται στηνστη μητέρα του για να την παρηγορήσει για την εξορία του γιου της (του ίδιου δηλαδή) και δείχνει δύναμη και αξιοπρέπεια κ.α.
 
==Παραπομπές==
Γραμμή 72 ⟶ 70 :
 
==Βιβλιογραφία==
*''Επιστολές στον Λουκίλιο'', Ελληνικά γράμματα, ISBN 960-208-443-x
 
==Εξωτερικοί σύνδεσμοι==