Άνοιγμα κυρίου μενού

Ζεϊμπέκοι

Παράνομες ομάδες στην Οθωμανική Μικρά Ασία
(Ανακατεύθυνση από Ζεϊμπέκηδες)
Ομάδα Ζεϊμπέκων
Δύο Ζεϊμπέκοι με την παραδοσιακή φορεσιά τους (1873)

Οι Ζεϊμπέκοι ή Ζεϊμπέκηδες ήταν εξισλαμισμένοι Έλληνες οι οποίοι ζούσαν σε ένοπλες παράνομες ομάδες στα βουνά της δυτικής Ανατολίας από τα τέλη του 17ου αιώνα μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα. [1][2][3].

Οι Ζεϊμπέκοι ήταν τον καιρό που δρούσαν λαϊκοί ήρωες και προστάτες του ανυπεράσπιστου λαού από τους τσιφλικάδες, τους ληστές των βουνών και τους φοροεισπράκτορες. Ο ηγέτης μια ομάδας Ζεϊμπέκων ονομαζόταν Εφές ενώ οι στρατιώτες ονομάζονταν ή Ζεϊμπέκοι ή Κιζάν. Ο όρος Κιζάν χρησιμοποιούνταν περισσότερο για τους νέους και άπειρους. Εντός της ομάδας ίσχυε μια μορφή πρωτόγονης άμεσης δημοκρατίας, όπου οι αποφάσεις λαμβάνονταν από όλους αλλά στη συνέχεια ο Εφές είχε την αδιαμφισβήτητη αρχηγία. Επίσης οι Ζεϊμπέκοι είχαν διάφορα τελετουργικά, όπως αυτό της προαγωγής του Κιζάν σε Ζεϊμπέκου τα οποία είχαν καταβολές από μεσαιωνικά τουρκικά φύλα όπως τους Αχίς.

Οι Ζεϊμπέκοι αντιστάθηκαν σθεναρά στην προέλαση των Ελληνικών στρατευμάτων κατά τη Μικρασιατική εκστρατεία και πολλοί από αυτούς εντάχθηκαν στον Τουρκικό Απελευθερωτικό Στρατό. [4][5] Μετά την απελευθέρωση της Τουρκίας οι Ζεϊμπέκοι κσι ιδιαίτερα οι Εφές ανταμείφθηκαν πλουσιοπάροχα και έλαβαν υψηλόβαθμα αξιώματα στον στρατό καθώς και συντάξεις. Τα επόμενα χρόνια εγκαταστάθηκαν σε πόλεις της δυτικής Μικράς Ασίας και ενσωματώθηκαν πλήρως.

Οι Ζεϊμπέκοι έχουν υψηλή θέση τόσο στην ελληνική όσο και στην τουρκική λαογραφία. Μέχρι τις μέρες μας επιβιώνει μάλιστα ο χορός τους "Ζεϊμπέκικο" στον οποίον παριστάναν τα γεράκια. Εδώ πρέπει να σημειωθεί πως ουδεμία σχέση φέρει ο χορός Ζεϊμπέκικος των Ελλήνων από τον τούρκικο, τόσο ως προς το ύφος όσο και ως προς το μέτρο. Το κύριο όπλο τους ήταν το γιαταγάνι, αλλά χρησιμοποιούσαν επίσης και πυροβόλα όπλα.

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. BiblioNet.gr, Θωμάς Κοροβίνης, Οι Ζεϊμπέκοι της Μικράς Ασίας, 2005
  2. Baud-Bovy 1984, σ. 46-47.
  3. Δραγούμης 1984, σ. 58
  4. Sina Aksin (1 Φεβρουαρίου 2007). Turkey, from Empire to Revolutionary Republic: The Emergence of the Turkish Nation from 1789 to Present. NYU Press. σελίδες 126–. ISBN 978-0-8147-0722-7. 
  5. Jeremy Seal (5 Ιουλίου 2012). Meander: East to West along a Turkish River. Random House. σελίδες 289–. ISBN 978-1-4481-3922-4.