Νικολάι Λομπατσέφσκι

Ρώσος μαθηματικός και γεωμέτρης

Ο Νικολάι Ιβάνοβιτς Λομπατσέφσκι (ρώσικα: Никола́й Ива́нович Лобаче́вский, 1 Δεκεμβρίου [Π.Η. 20 Νοεμβρίου] 1792 - 24 Φεβρουαρίου [Π.Η. 12 Φεβρουαρίου] 1856) ήταν διαπρεπής Ρώσος μαθηματικός και γεωμέτρης, γνωστός κυρίως για το έργο του στην υπερβολική γεωμετρία, γνωστή και ως γεωμετρία Λομπατσέφσκι, και θεωρείται ο θεμελιωτής της μη ευκλείδειας γεωμετρίας.

Νικολάι Λομπατσέφσκι
Nikolay Ivanovich Lobachevsky.jpeg
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Николай Иванович Лобачевский (Ρωσικά)
Γέννηση20 Νοεμβρίουιουλ. / 1  Δεκεμβρίου 1792γρηγ.[1]
Νίζνι Νόβγκοροντ[2]
Θάνατος12ιουλ. / 24  Φεβρουαρίου 1856γρηγ.[1][3]
Καζάν[2]
ΥπηκοότηταΡώσος
ΣπουδέςΠανεπιστήμιο του Καζάν
ΣύζυγοςVarvara Alexeyevna Moiseyeva
ΒραβεύσειςΤάγμα της Αγίας Άννης, Α΄ Τάξη, Τάγμα της Αγίας Άννης, Β΄ Τάξη, Τάγμα της Αγίας Άννης, Γ΄ Τάξη, Τάγμα του Αγίου Στανισλάου, Α΄ Τάξη, Τάγμα του Αγίου Στανισλάου, Β΄ Τάξη, Τάγμα του Αγίου Βλαδίμηρου, Δ΄ Τάξη, Τάγμα του Αγίου Στανισλάου, Γ΄ Τάξη και Τάγμα του Αγίου Βλαδίμηρου, Γ΄ Τάξη
Επιστημονική σταδιοδρομία
Ερευνητικός τομέαςγεωμετρία, άλγεβρα, Μαθηματική ανάλυση, Θεωρία πιθανοτήτων και Τριγωνομετρία
ΑξίωμαΠρύτανης (1827, 1846)
Ιδιότηταμαθηματικός και καθηγητής πανεπιστημίου
Διδακτορικός καθηγητήςJohann Christian Martin Bartels
Ακαδημαϊκός τίτλοςΜάστερ Επιστημών
Φοιτητές τουJoseph A. Bolzano, Nikolay Zinin, Alexander Popov και Erast Yanishevsky
Υπογραφή
Nikolay Lobachevsky signature.jpg

ΒιογραφίαΕπεξεργασία

Ο Νικολάι Ιβάνοβιτς Λομπατσέφσκι γεννήθηκε στο Νίζνι Νόβγκοροντ το 1792[4]. Mετά το θάνατο του πατέρα του μετακόμισε στο Καζάν, όπου τελείωσε τις εγκύκλιες σπουδές του. Το 1807 με προτροπή των καθηγητών του ενεγράφη στο Πανεπιστήμιο του Καζάν, όπου και σπούδασε μαθηματικά.[5] Το 1814 έγινε λέκτορας στο πανεπιστήμιο και το 1827 έγινε πρύτανης του πανεπιστήμιου, προβαίνοντας σε αναδιοργάνωση του προσωπικού, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το 1846, οπότε και απομακρύνθηκε, ίσως εξαιτίας της επιδεινούμενης κατάστασης της υγείας του.[6] Πέθανε το 1856 τυφλός.

Το κύριο επίτευγμα του Λομπατσέφσκι ήταν η ανάπτυξη (ανεξάρτητα από τον Γιάνος Μπολιάι) μιας μη ευκλείδειας γεωμετρίας. Ο Λομπατσέφσκι αντικατέστησε το 5ο αξίωμα της Ευκλείδειας Γεωμετρίας, το λεγόμενο ευκλείδειο αίτημα, με το εξής αξίωμα:

Από σημείο εκτός ευθείας άγονται περισσότερες από μία παράλληλες ευθείες.[7]

Το αξίωμα αυτό καλείται αξίωμα Λομπατσέφσκι-Μπολυάι.[8] Ανακοίνωσε την ιδέα του για πρώτη φορά το 1826 στο πανεπιστήμιο του Καζάν, αλλά δημοσιεύτηκε τρία χρόνια αργότερα, το 1829, στο περιοδικό "Αγγελιοφόρος του Καζάν".[9] Η γεωμετρία που ανέπτυξε ο Λομπατσέφσκι σήμερα είναι γνωστή ως υπερβολική γεωμετρία ή γεωμετρία Λομπατσέφσκι η οποία στηρίζεται στο αξίωμα που αναφέραμε προηγουμένως. Θεμελιώδης έννοια είναι η "γωνία παραλληλίας".[10]

Το 1835-8 εκδόθηκε το βιβλίο του "Νέες Βάσεις της Γεωμετρίας".

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας. data.bnf.fr/ark:/12148/cb119131858. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  2. 2,0 2,1 «Большая советская энциклопедия» (Ρωσικά) The Great Russian Encyclopedia. Μόσχα. 1969. Ανακτήθηκε στις 28  Σεπτεμβρίου 2015.
  3. «Русский биографический словарь» (Ρωσικά) Αγία Πετρούπολη, Μόσχα.
  4. Bell (2002), σελ. 158
  5. Bell (2002), σελ. 158
  6. Bell (2002), σελ. 160
  7. Γκουντουβάς (2021), σελ. 259
  8. Γκουντουβάς (2021), σελ. 260
  9. Γκουντουβάς (2021), σελ. 260
  10. Γκουντουβάς (2021), σελ. 260

ΒιβλιογραφίαΕπεξεργασία

  • Σωτήρης Γκουντουβάς, Γεωμετρικές Διαδρομές, Αθήνα 2021
  • Ε.Τ.Bell, Οι μαθηματικοί, τόμος 2, εκδόσεις ΠΕΚ, Ηράκλειο 2002




ΒιβλιογραφίαΕπεξεργασία

Σωτήρης Γκουντουβάς, Γεωμετρικές Διαδρομές, Αθήνα 2021


ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

Σωτήρης Γκουντουβάς, Γεωμετρικές Διαδρομές, Αθήνα 2021