Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Ναός Επικούριου Απόλλωνα»

μ
clean up με τη χρήση AWB
μ (clean up με τη χρήση AWB)
}}
 
Ο '''ναός του Επικούριου Απόλλωνα''' στις Βάσσες της [[Φιγαλεία|Φιγαλείας]]ς είναι ένας από τους σπουδαιότερους και επιβλητικότερους της αρχαιότητας. Αφιερώθηκε από τους Φιγαλείς στον [[Απόλλωνας|Απόλλωνα]] διότι τους βοήθησε να ξεπεράσουν μια επιδημία πανώλης. Ο ναός υψώνεται επιβλητικά στα 1.130 μέτρα, στο κέντρο της [[Πελοπόννησος|Πελοποννήσου]], πάνω στα βουνά μεταξύ [[Ηλεία|Ηλείας]]ς, [[Αρκαδία|Αρκαδίας]]ς και [[Μεσσηνία|Μεσσηνίας]]ς και βρίσκεται 14 χλμ. νότια της [[Ανδρίτσαινα|Ανδρίτσαινας]]ς και 11 χλμ. βορειοανατολικά των [[Περιβόλια Αρκαδίας|Περιβολίων]]. Ο ναός ανεγέρθηκε το δεύτερο μισό του 5ου αιώνα π.Χ. (420-410 π.Χ;) και αποδίδεται στον [[Ικτίνος|Ικτίνο]], τον αρχιτέκτονα του [[Παρθενώνας|Παρθενώνα]]. Το μνημείο αυτό με την πανανθρώπινη σημασία και συνάμα ένα από τα καλύτερα σωζόμενα της κλασικής αρχαιότητας ήταν το πρώτο στην [[Ελλάδα]] που περιλήφθηκε στα [[Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της Ουνέσκο]] το [[1986]]. Τμήμα της ζωφόρου του ναού αποσπάστηκε το [[1814]] και εκτίθεται στο [[Βρετανικό Μουσείο]] στο [[Λονδίνο]].
 
== Τοποθεσία - Μετάβαση ==
 
[[Αρχείο:Bassai Temple of Apollo Plan.svg|left|thumb|350px|Κάτοψη του ναού<br />1 = [[Οπισθόδομος]], 2 = [[Άδυτον]], 3 = [[Σηκός]], 4 = [[Πρόναος]]]]
Ο αρχαίος περιηγητής [[Παυσανίας]] που τον επισκέφθηκε, θαμπώθηκε από την ομορφιά του και τον κατέταξε δεύτερο μετά της [[Τεγέα|Τεγέας]]ς σε κάλλος και αρμονία. Ο ναός ξεχωρίζει από τους υπόλοιπους κλασικούς ναούς της αρχαιότητας γιατί δεν εμφανίζει ανατολικομεσημβρινό προσανατολισμό αλλά είναι κατασκευασμένος με διεύθυνση από βορά προς νότο λόγω οικονομίας του χώρου ή για λατρευτικούς λόγους που συνδέονται με τις παραδόσεις των Αρκάδων μιας και άλλοι ναοί της περιοχής φέρουν ίδιο προσανατολισμό <ref name="Ministry">[http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=1142 Υπουργείο Πολιτισμού: Ναός Επικούριου Απόλλωνα]</ref>.
[[Αρχείο:BassaeMetope.jpg|200px|right|thumb|Θραύσμα μετόπης με απεικόνιση Αμαζόνας. Εκτίθεται στο Βρετανικό Μουσείο]]
[[Αρχείο:BassaeFragment.JPG|right|thumb|200px|Θραύσμα ποδιού από κολοσσιαίο άγαλμα που βρέθηκε στις Βάσσες. Εκτίθεται στο Βρετανικό Μουσείο]]
=== Ζωφόρος ===
[[Αρχείο:Dodwell_Temple_of_Apollo_EpicuriusDodwell Temple of Apollo Epicurius.jpg|thumb|right|200px|Ο Ναός το 1821 (Dodwell Edward).]]
Στις αρχές του 19ου αιώνα η [[ζωφόρος]] ανασκάφηκε από τα ερείπια και δόθηκε προς πώληση. Τελικά αγοράστηκε από την βρετανική κυβέρνηση<ref name="BM"> The Trustees of the British Museum, ''British Museum Guide'', "Greek & Roman Antiquities: Bassae Room", p. 76, British Museum Publications limited, London 1978.</ref>. Στην αρχαιοελληνική αρχιτεκτονική η ζωφόρος κοσμούσε το εξωτερικό του ναού αλλά στις Βάσσες η ζωφόρος περιέτρεχε το εσωτερικό του σηκού. Η ζωφόρος αναπαριστά δύο θέματα: τη μάχη ανάμεσα στους Έλληνες, με αρχηγό τον [[Ηρακλής|Ηρακλή]] (διακρίνεται από τη λεοντή του) και τις [[Αμαζόνες]] και τη μάχη μεταξύ [[Λαπίθες|Λαπιθών]] και [[Κένταυρος|Κενταύρων]]. Το δεύτερο ήταν συχνό θέμα στην αρχαιοελληνική τέχνη και εμφανίζεται στις μετόπες του [[Παρθενώνας|Παρθενώνα]]. Εδώ οι γυναίκες των Λαπιθών απεικονίζονται να κρατούν σφιχτά τα μικρά παιδιά τους καθώς προσπαθούν να αντισταθούν στους Κενταύρους.
 
Αν και η απόδοση αυτής της ζωφόρου είναι ανομοιογενής στην ποιότητα, δραματική ζωηρότητα και βίαιη κίνηση διέπουν το όλο σχέδιο. Τα υπερβολικά στροβιλιζόμενα ενδύματα των Λαπιθών γυναικών και των Αμαζόνων απηχούν και ενισχύουν την αίσθηση της κίνησης που χαρακτηρίζει τις ίδιες τις μορφές. Λόγω αυτών των χαρακτηριστικών ορισμένοι μελετητές παραλλήλισαν τη σύνθεση με στοιχεία του [[μπαρόκ]] <ref name="BM" />. Τη ζωφόρο ίσως φιλοτέχνησε ο γλύπτης [[Παιώνιος]], δημιουργός της περιφημης Νίκης που εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας<ref name="Ministry" />.
Ο ναός παρέμεινε σε χρήση κατά τα ελληνιστικά και ρωμαϊκά χρόνια όπως φαίνεται από τις επιδιορθώσεις που δεχόταν η κεραμοσκεπή. Με την κατάρρευση της στέγης λόγω της φθοράς των ξύλινων δοκαριών της επήλθε η πρώτη σημαντική καταστροφή. Η ανθρώπινη επέμβαση ήταν ένας άλλος φθοροποιός παράγοντας. Το 1765 ο ναός ταυτίσθηκε επιτυχώς από το Γάλλο αρχιτέκτονα J. Bocher. Το 1812 διενεργήθηκαν οι πρώτες συστηματικές ανασκαφές από τους: J. Foster, C. R. Cockerell, K. H. von Hallerstein, G. Gropius, J. Linckh, O. M. Stackerlberg, και P. O. Brondsted και έφεραν στο φως τις πλάκες της ζωφόρου και το κορινθιακό κιονόκρανο<ref name="Ministry" />.
Τα ευρήματα μεταφέρθηκαν στη Ζάκυνθο, με τη συγκατάθεση του Βελή πασά, που είχε δωροδοκηθεί για το σκοπό αυτό. Το 1814 η ζωφόρος αγοράστηκε με εντολή του Αγγλου αντιβασιλιά πρίγκηπα Γεωργίου και το 1815 κατέληξε στο Βρετανικό Μουσείο. Ο Άγγλος διανοούμενος Christian Muller χαρακτήρισε την υφαρπαγή των μνημείων πράξη βανδαλισμού, αντίστοιχη με αυτή του λόρδου Έλγιν <ref name="Sch">[http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/naoi/Basses/Apollon,%20Basses.2.htm Ιστοχώρος για τον Επικούριο Απόλλωνα]</ref>.
 
Το 1902 έγινε συστηματική ανασκαφή της περιοχής από την πρώτη Αρχαιολογική Εταιρία Αθηνών υπό τους αρχαιολόγους Κ. Κουρουνιώτη Κ. Ρωμαίο και Π. Καββαδία. Περαιτέρω ανασκαφές έλαβαν χώρα το 1959, 1970 και 1975-80 υπό την διεύθυνση του Ν. Γιαλούρη. Το 1975 δημιουργήθηκε η Επιτροπή Συντηρήσεως του Ναού του Επικουρίου Απόλλωνος με καθήκοντα τον προγραμματισμό και τη σύνταξη μελετών συντήρησης και αναστήλωσης. Το 1982 η Επιτροπή ανασυστάθηκε και το Υπουργείο Πολιτισμού ανέλαβε την αποκατάσταση του μνημείου. Το σαθρό έδαφος στο οποίο είναι χτισμένος, οι ψυχρές κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν στην περιοχή και το ασβεστολιθικό υλικό από το οποίο είναι φτιαγμένος, επέβαλαν τη μόνιμη κάλυψη του με στέγαστρο από το 1987. Σύμφωνα με τον προγραμματισμό του υπουργείου το στέγαστρο, το αντισεισμικό ικρίωμα και οι άλλες εγκαταστάσεις θα απομακρυνθούν μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων επεμβάσεων<ref name="Ministry" />.
* [http://skopas.culture.gr/epikourios/apollon1.html Υπουργείο Πολιτισμού: Η πορεία των έργων αποκατάστασης του ναού]
* [http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/naoi/Basses/Apollon,%20Basses.1.htm Χρήσιμος ιστοχώρος με αναλυτική περιγραφή του ναού]
 
* [http://whc.unesco.org/en/list/392/ UNESCO: Ο ναός του Επικούριου Απόλλωνα στις Βάσσες (αγγλικά)]
* [http://www.thebritishmuseum.ac.uk/explore/galleries/ancient_greece_and_rome/room_16_bassae_sculptures.aspx Βρετανικό Μουσείο: τα γλυπτά των Βασσών (αγγλικά)]
8.799

επεξεργασίες