Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Τουρκικές γλώσσες»

Αναίρεση έκδοσης 6026893 από τον 46.218.85.101 (Συζήτηση)
Ετικέτα: μεγάλη αφαίρεση
(Αναίρεση έκδοσης 6026893 από τον 46.218.85.101 (Συζήτηση))
Από τις τουρκικές γλώσσες αυτή με τους περισσότερους ομιλητές είναι η [[τουρκική γλώσσα]] που μιλιέται στην [[Τουρκία]]
 
== Ταξινόμηση ==
insecticide permethrin side effects in cats ddcbkegddbeaegge
Για αιώνες, οι πληθυσμοί που μιλούν τουρκικές γλώσσες έχουν μεταναστεύσει πολύ και έχουν αναμειχθεί συνεχώς και οι γλώσσες τους έχουν επηρεαστεί αμοιβαία μέσω της [[γλωσσική επαφή|γλωσσικής επαφής]] με τις γλώσσες που τις περιβάλλουν, ιδιαίτερα με τις [[ιρανικές γλώσσες|ιρανικές]], τις [[σλαβικές γλώσσες|σλαβικές]] και τις [[μογγολικές γλώσσες]]. Αυτό έχει κάνει δυσδιάκριτη την ιστορική εξέλιξη μέσα σε κάθε γλώσσα ή/και γλωσσική ομάδα και, σαν συνέπεια, υπάρχουν αρκετά συστήματα ταξινόμησης των τουρκικών γλωσσών.
 
* Δυτικές τουρκικές γλώσσες
** [[Μπασκίρ γλώσσα]], [[Ταταρική γλώσσα]]
** [[Καρατσάι-Μπαλκάρ γλώσσα]], [[Κουμύκ γλώσσα]]
** [[Καζακική γλώσσα]], [[Κιργιζική γλώσσα]]
* [[Νότιες τουρκικές γλώσσες]] (ή ογουζικές ή ουζικές γλώσσες)
** [[Τουρκμενική γλώσσα]] (ή τουρκομανική)
** [[Τουρκική γλώσσα]], [[Γκαγκαούζ γλώσσα]]
** [[Αζερική γλώσσα]] (ή αζερμπαϊτζανική), [[Κασκάι γλώσσα]]
* Βόρειες τουρκικές γλώσσες: [[Αλτάι γλώσσα]], [[Ντολγκάν γλώσσα]], [[Τουβά γλώσσα]], [[Γιακουτική γλώσσα]]
* Ανατολικές τουρκικές γλώσσες: [[Ουιγούρ γλώσσα]], [[Ουζμπεκική γλώσσα]]
* ομάδα του [[Βόλγας|Βόλγα]]: [[Τσουβασική γλώσσα]]
 
{| class="prettytable"
|-
|'''Ελληνική'''||'''Αρχαία Τουρκική'''||'''Τουρκική'''||'''Τουρκμενική'''||'''Ταταρική'''||'''Καζακική'''||'''Ουζμπεκική'''||'''Ουιγούρ'''||'''Γιακουτική'''||'''Τσουβασική'''
|-
|πατέρας||ata|| ata|| ||ata|| || ota|| ||  || 
|-
|μητέρα||ana|| anne/ana|| ene|| ana|| ana|| ona|| ana||  ||an'n
|-
|γιος|| o'gul|| oğul|| oğul|| ul, uğıl||ul|| o'gil|| oghul|| uol|| yvul
|-
|άνδρας|| er(kek)||erkek||erkek|| ir|| yerkek||erkak|| är|| er|| ar
|-
|κορίτσι (ή κόρη)||kyz|| kız|| gyz|| qız|| qιz|| qiz|| qiz|| ky:s|| χe'r
|-
|πρόσωπο (άτομο)||kiši|| kişi|| kişi|| keşe|| kisi||  || ||kihi||  
|-
|νύμφη||kelin|| gelin|| geli:n|| kilen|| kelin|| kelin|| kelin|| kylyn|| kilen
|-
|'''Ελληνική'''||'''Αρχαία Τουρκική'''||'''Τουρκική'''||'''Τουρκμενική'''||'''Ταταρική'''||'''Καζακική'''||'''Ουζμπεκική'''||'''Ουιγούρ'''||'''Γιακουτική'''||'''Τσουβασική'''
|-
|καρδιά|| jürek|| yürek|| ýürek ||yöräk|| zhürek||yurak|| yüräk|| süreq||  
|-
|αίμα|| qan|| kan|| ga:n|| qan|| qan|| qon|| qan|| qa:n|| jon
|-
|κεφάλι|| baš|| baş|| baş|| baş|| bas||  ||baş|| bas|| puš
|-
|τρίχα|| qyl|| kıl|| qyl|| qıl|| kyl|| kyl|| kyl|| kyl|| χe'le'r
|-
|μάτι|| köz|| göz|| göz|| küz|| köz|| ko'z|| köz|| kos|| kör
|-
|βλεφαρίδα||kirpik||kirpik||kirpik||kerfek||kirpik||kiprik||kirpik||kirbi:||χurbuk
|-
|αυτί|| qulqaq||kulak|| gulak|| qolaq|| qulaq|| quloq|| qulaq|| gulka:k||χo'lga
|-
|μύτη|| burun|| burun|| burun|| borın|| murιn|| burun|| burun|| murun||  
|-
|μπράτσο|| qol|| kol|| gol|| qul|| qol|| qo'l||  ||qol|| χol
|-
|χέρι|| el(ig)||el|| el|| || || || ||ili:|| ala'
|-
|δάχτυλο||barmak||parmak||barmak||barmaq|| ||barmoq||barmaq|| || 
|-
|νύχι||tyrnaq||tırnak||dyrnaq||tırnaq||tιrnaq||tirnoq||tirnaq||tynyraq|| 
|-
|γόνατο|| tiz|| diz|| dy:z|| tez|| tize|| tizza|| tiz|| tüsäχ||  
|-
|γάμπα|| baltyr||baldır||baldyr||baltır||baldyr||boldyr||baldir||ballyr|| 
|-
|πόδι|| adaq|| ayak|| aýaq|| ayaq|| ayaq|| oyoq||  ||ataq||  
|-
|κοιλιά||qaryn|| karın|| garyn|| qarın|| qarιn|| qorin|| qor(saq)||qaryn||χyra'm
|-
|'''Ελληνική'''||'''Αρχαία Τουρκική'''||'''Τουρκική'''||'''Τουρκμενική'''||'''Ταταρική'''||'''Καζακική'''||'''Ουζμπεκική'''||'''Ουιγούρ'''||'''Γιακουτική'''||'''Τσουβασική'''
|-
|άλογο||at|| at|| at|| at|| at|| ot|| at|| at|| ut
|-
|βόδι|| siyir|| sığır|| sygyr|| síır (sıyır)|| siyιr|| sigir||  || || 
|-
|σκυλί|| yt|| it|| it|| et|| iyt|| it|| it|| yt|| jyda
|-
|ψάρι||balyq|| balık|| balyk|| balıq|| balιq|| baliq|| beliq|| balyk|| pola'
|-
|ψείρα|| bit|| bit|| bit|| bet|| biyt|| bit|| pit|| byt|| pyjda
|-
|'''Ελληνική'''||'''Αρχαία Τουρκική'''||'''Τουρκική'''||'''Τουρκμενική'''||'''Ταταρική'''||'''Καζακική'''||'''Ουζμπεκική'''||'''Ουιγούρ'''||'''Γιακουτική'''||'''Τσουβασική'''
|-
|σπίτι|| ev|| ev|| öý|| öy|| üy|| uy|| öy||  ||av
|-
|τέντα|| otag|| otağ||otaq||  || otaq|| otoq||  ||otu:||  
|-
|δρόμος||yol|| yol|| yo:l|| yul|| zhol|| yo'l|| yol|| suol|| sol
|-
|γέφυρα||köprüq||köprü||köpri|| küpar|| köpir|| ko'prik||kövrük||kürpe|| 
|-
|βέλος||oq|| ok|| ok|| uk||  ||o'q|| oq|| oχ|| ugu
|-
|χόρτο||ot|| || ot|| ut|| ot|| o't|| ot|| uot|| vot
|-
|στάχτη||kül|| kül|| kül|| köl|| kül|| kul|| kül|| kül|| kö'l
|-
|νερό||suv|| su|| suw|| syw|| suw|| suv|| su|| ui|| syv
|-
|πλοίο||kemi|| gemi|| gämi|| kimä|| keme|| kema||  || ||kim
|-
|λίμνη|| köl|| göl|| köl|| kül|| köl|| ko'l|| köl|| küöl||  
|-
|νησί||atov|| ada|| ada|| atan|| aral|| orol|| aral||  || ută
|-
|ήλιος||küneš||güneş||gün||qoyaş||kün|| ||kün|| kün|| χĕvel
|-
|σύννεφο||bulut|| bulut|| bulut|| bolıt|| bult|| bulut|| bulut|| bylyt|| pĕlĕt
|-
|αστέρι||yulduz||yıldız||ýyldyz||yoldız||zhuldιz||yulduz||yultuz||sulus||şăltăr
|-
|έδαφος|| topraq||toprak||toprak||tufraq||topιraq||tuproq||tupraq||toburaχ||tăpra
|-
|λόφος|| töpü|| tepe|| depe|| tübä|| töbe|| tepa||  ||töbö|| tüpe
|-
|δέντρο|| yağac|| ağaç|| agaç|| ağaç|| ağaš||  || || ||jyvăş
|-
|θεός|| tenri|| tanrı|| taňry|| täñre|| || ||tängri||tanara||tură
|-
|'''Ελληνική||'''Αρχαία Τουρκική'''||'''Τουρκική'''||'''Τουρκμενική'''||'''Ταταρική'''||'''Καζακική'''||'''Ουζμπεκική'''||'''Ουιγούρ'''||'''Γιακουτική'''||'''Τσουβασική'''
|-
|μακρύς|| uzun|| uzun|| uzyn|| ozın|| uzιn|| uzun|| uzun|| uhun|| vărăm
|-
|καινούργιος|| yany|| yeni|| yany|| yaña|| zhanga||yangi|| yengi|| sana|| şĕnĕ
|-
|παχύς|| semiz|| semiz|| semiz|| simez|| semiz|| semiz|| semiz|| emis|| samăr
|-
|γεμάτος|| tolu|| dolu|| do:ly|| tulı|| tolι|| to'la|| toluq|| toloru||tulli
|-
|άσπρος|| aq|| ak|| ak|| aq|| aq|| oq|| aq||  || 
|-
|μαύρος||qara||kara|| gara|| qara|| qara|| qora|| qara|| χara|| χura
|-
|κόκκινος|| qyzyl|| kızıl|| gyzyl|| qızıl|| qızıl|| qizil|| qizil|| kyhyl|| χĕrlĕ
|-
|μπλε (και ουρανός)||kök||gök|| gök|| kük|| kök|| ko'k|| kök|| küöq|| kăvak
|-
|'''Αριθμοί '''||'''Αρχαία Τουρκική'''||'''Τουρκική'''||'''Τουρκμενική'''||'''Ταταρική'''||'''Καζακική'''||'''Ουζμπεκική'''||'''Ουιγούρ'''||'''Γιακουτική'''||'''Τσουβασική'''
|-
|1|| bir|| bir|| bir|| ber|| bir|| bir|| bir|| bi:r|| pĕrre
|-
|2|| eki|| iki|| iki|| ike|| yeki|| ikki|| ikki|| ikki|| ikkĕ
|-
|4|| tört|| dört|| dö:rt|| dürt|| tört|| to'rt|| töt|| tüört|| tăvattă
|-
|7|| yeti|| yedi|| yedi|| cide|| zheti|| yetti|| yättä|| sette|| şiççĕ
|-
|10|| on|| on|| o:n|| un|| on|| o'n|| on|| uon|| vunnă
|-
|100|| yüz|| yüz|| yü:z|| yöz|| zhüz|| yuz|| yüz|| sü:s|| şĕr
|-
|}
{|class="wikitable" width=90% style="margin:0 2% 0 2%;"
|-
!colspan=11|Προσωπικές Aντωνυμίες
|-
!|Τουρκική
!|Αζερική
!|Τουρκμενική
!|Ουζμεπκική
!|Νέα Ουιγούρ
!|Μπασκίρ
!|Ταταρική
!|Καζακική
!|Κιργιζίκη
!|Γιακουτική
!|Τσουβασική
|-
|'''ben'''
|'''mən'''
|'''men'''
|'''men'''
|'''men'''
|'''min'''
|'''min'''
|'''men'''
|'''men'''
|'''min'''
|'''epĕ / ep'''
|-
|bana
|mənə
|maňa
|menga
|manga
|miñä
|miña
|mağan
|maga
|miexe / miexeğe
|mana
|-
|beni
|məni
|meni
|meni
|méni
|mine
|mine
|meni
|meni
|miigin
|mana
|-
|bende
|məndə
|mende
|menda
|mende / méningde
|mindä
|mindä
|mende
|mende
| -
|manra
|-
|benden
|məndən
|menden
|mendan
|mendin / méningdin
|mindän
|minnän
|menen
|menden
|miigitten
|manran
|-
|benim
|mənim
|meniň
|mening
|méning
|mineñ
|minem
|meniñ
|menin
|miene
|man / manăn
|-
|benimle
|mənimlə
|men bilen / meniň bilen
|men bilan / mening bilan
|men bilen / méning bilen
|mineñ menän
|minem belän
|menimen
|men menen
|miiginen
|manpa
|-
!|Τουρκική
!|Αζερική
!|Τουρκμενική
!|Ουζμεπκική
!|Νέα Ουιγούρ
!|Μπασκίρ
!|Ταταρική
!|Καζακική
!|Κιργιζίκη
!|Γιακουτική
!|Τσουβασική
|-
|'''sen'''
|'''sən'''
|'''sen'''
|'''sen'''
|'''sen'''
|'''hin'''
|'''sin'''
|'''sen'''
|'''sen'''
|'''en'''
|'''esĕ / es'''
|-
|sana
|sənə
|saňa
|senga
|sanga
|hiñä
|siña
|sağan
|saga
|eyiexe / eyiexeğe
|sana
|-
|seni
|səni
|seni
|seni
|séni
|hine
|sine
|seni
|seni
|eyigin
|sana
|-
|sende
|səndə
|sende
|senda
|sende / séningde
|hindä
|sindä
|sende
|sende
| -
|sanra
|-
|senden
|səndən
|senden
|sendan
|sendin / séningdin
|hindän
|sinnän
|senen
|senden
|eyigitten
|sanran
|-
|senin
|sənin
|seniň
|sening
|séning
|hineñ
|sineñ
|seniñ
|senin
|eyiene
|san / sanăn
|-
|seninle
|səninlə
|sen bilen / seniň bilen
|sen bilan / sening bilan
|sen bilen / séning bilen
|hineñ menän
|sineñ belän
|senimen
|sen menen
|eyiginen
|sanpa
|-
!|Τουρκική
!|Αζερική
!|Τουρκμενική
!|Ουζμεπκική
!|Νέα Ουιγούρ
!|Μπασκίρ
!|Ταταρική
!|Καζακική
!|Κιργιζίκη
!|Γιακουτική
!|Τσουβασική
|-
|'''siz'''
|'''siz'''
|'''siz'''
|'''siz'''
|'''siz / sili'''
|'''heź'''
|'''sez'''
|'''siz'''
|'''siz'''
|'''en'''
|'''esir / esĕr'''
|-
|size
|sizə
|size
|sizga
|sizge / silige
|heźgä
|sezgä
|sizge
|sizge
|eyiexe / eyiexeğe
|sire
|-
|sizi
|sizi
|sizi
|sizni
|sizni / silini
|heźźe
|sezne
|sizdi
|sizdi
|eyigin
|sire
|-
|sizde
|sizdə
|sizde
|sizda
|sizde / silide
|heźźä
|sezdä
|sizde
|sizde
| -
|sirĕnte
|-
|sizden
|sizdən
|sizden
|sizdan
|sizdin / silidin
|heźźän
|sezdän
|sizden
|sizden
|eyigitten
|sirĕnten
|-
|sizin
|sizin
|siziň
|sizning
|sizning / silining
|heźźeñ
|sezneñ
|sizdiñ
|sizdin
|eyiene
|sirĕn
|-
|sizinle
|sizinlə
|siz bilen / siziň bilen
|siz bilan / sizning bilan
|siz bilen / sizning bilen / sili bilen
|heźźeñ menän
|sezneñ belän
|sizben
|siz menen
|eyiginen
|sirĕnpe
|-
!|Τουρκική
!|Αζερική
!|Τουρκμενική
!|Ουζμεπκική
!|Νέα Ουιγούρ
!|Μπασκίρ
!|Ταταρική
!|Καζακική
!|Κιργιζίκη
!|Γιακουτική
!|Τσουβασική
|-
|'''o'''
|'''o'''
|'''ol'''
|'''u'''
|'''u'''
|'''ul'''
|'''ul'''
|'''ol'''
|'''al'''
|'''kini'''
|'''văl / ul'''
|-
|ona
|ona
|oňa
|unga
|uningha
|uğa
|aña
|oğan
|aga
|kiniexe
|ăna
|-
|onu
|onu
|onu
|uni
|uni
|unı
|anı
|onı
|anı
|kinini
|ăna
|-
|onda
|onda
|onda
|unda
|unda / uningda / anda
|unda
|anda
|onda
|anda
| -
|unra / unta
|-
|ondan
|ondan
|ondan
|undan
|undin / uningdin / andin
|undan
|annan
|onan
|andan
|kinitten
|unran / untan
|-
|onun
|onun
|onuň
|uning
|uning
|unıñ
|anıñ
|onıñ
|anın
|kiene
|un / unăn
|-
|onunla
|onunla
|o bilen / onuň bilen
|u bilan / uning bilan
|u bilen / uning bilen
|unıñ menän
|anıñ belän
|onımen
|al menen
|kininen
|unpa
|-
!|Τουρκική
!|Αζερική
!|Τουρκμενική
!|Ουζμεπκική
!|Νέα Ουιγούρ
!|Μπασκίρ
!|Ταταρική
!|Καζακική
!|Κιργιζίκη
!|Γιακουτική
!|Τσουβασική
|-
|'''biz'''
|'''biz'''
|'''biz'''
|'''biz'''
|'''biz'''
|'''beź'''
|'''bez'''
|'''biz'''
|'''biz'''
|'''bihigi'''
|'''epir / epĕr'''
|-
|bize
|bizə
|bize
|bizga
|bizge
|beźgä
|bezgä
|bizge
|bizge
|bihiexe / bihiexeğe
|pire
|-
|bizi
|bizi
|bizi
|bizni
|bizni
|beźźe
|bezne
|bizdi
|bizdi
|bihigini
|pire
|-
|bizde
|bizdə
|bizde
|bizda
|bizde
|beźźä
|bezdä
|bizde
|bizde
| -
|pirĕnte / pirte
|-
|bizden
|bizdən
|bizden
|bizdan
|bizdin
|beźźän
|bezdän
|bizden
|bizden
|bihigitten
|pirĕnten / pirten
|-
|bizim
|bizim
|biziň
|bizning
|bizning
|beźźeñ
|bezneñ
|bizdiñ
|bizdin
|bihiene
|pirĕn
|-
|bizimle
|bizimlə
|biz bilen / biziň bilen
|biz bilan / bizning bilan
|biz bilen / bizning bilen
|beźźeñ menän
|bezneñ belän
|bizben
|biz menen
|bihiginen
|pirĕnpe
|-
!|Τουρκική
!|Αζερική
!|Τουρκμενική
!|Ουζμεπκική
!|Νέα Ουιγούρ
!|Μπασκίρ
!|Ταταρική
!|Καζακική
!|Κιργιζίκη
!|Γιακουτική
!|Τσουβασική
|-
|'''siz'''
|'''siz'''
|'''siz'''
|'''senlar'''
|'''siler / sénler'''
|'''heź'''
|'''sez'''
|'''sender'''
|'''siler'''
|'''ehigi'''
|'''esir / esĕr'''
|-
|size
|sizə
|size
|senlarga
|silerge / sénlerge
|heźgä
|sezgä
|senderge
|silerge
|ehiexe / ehiexeğe
|sire
|-
|sizi
|sizi
|sizi
|senlarni
|silerni / sénlerni
|heźźe
|sezne
|senderdi
|silerdi
|ehigini
|sire
|-
|sizde
|sizdə
|sizde
|senlarda
|silerde / sénlerde
|heźźä
|sezdä
|senderde
|silerde
| -
|sirĕnte
|-
|sizden
|sizdən
|sizden
|senlardan
|silerdin / sénlerdin
|heźźän
|sezdän
|senderden
|silerden
|ehigitten
|sirĕnten
|-
|sizin
|sizin
|siziň
|senlarning
|silerning / sénlerning
|heźźeñ
|sezneñ
|senderdiñ
|silerdin
|ehiene
|sirĕn
|-
|sizinle
|sizinlə
|siz bilen / siziň bilen
|senlar bilan
|siler bilen / sénler bilen
|heźźeñ menän
|sezneñ belän
|sendermen
|siler menen
|ehiginen
|sirĕnpe
|-
!|Τουρκική
!|Αζερική
!|Τουρκμενική
!|Ουζμεπκική
!|Νέα Ουιγούρ
!|Μπασκίρ
!|Ταταρική
!|Καζακική
!|Κιργιζίκη
!|Γιακουτική
!|Τσουβασική
|-
|'''onlar'''
|'''onlar'''
|'''olar'''
|'''ular'''
|'''ular'''
|'''ular'''
|'''alar / ular'''
|'''olar'''
|'''alar'''
|'''kiniler'''
|'''vĕsem / vălsem'''
|-
|onlara
|onlara
|olara
|ularga
|ulargha
|ularğa
|alarğa
|olarğa
|alarga
|kinilerge
|vĕsene
|-
|onları
|onları
|olary
|ularni
|ularni
|ularźı
|alarnı
|olardı
|alardı
|kinileri
|vĕsene
|-
|onlarda
|onlarda
|olarda
|ularda
|ularda
|ularźa
|alarda
|olarda
|alarda
| -
|vĕsenche
|-
|onlardan
|onlardan
|olardan
|ulardan
|ulardin
|ularźan
|alardan
|olardan
|alardan
|kinilerten
|vĕsenchen
|-
|onların
|onların
|olaryň
|ularning
|ularning
|ularźın
|alarnıñ
|olardıñ
|alardın
|kiennere
|vĕsen / vĕsenĕn
|-
|onlarla
|onlarla
|olar bilen
|ular bilan
|ular bilen
|ular menän
|alar belän
|olarmen
|alar menen
|kinilerinen
|vĕsempe
|}
 
== Κοινά γραμματικά χαρακτηριστικά ==
668

επεξεργασίες