Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Βασίλειος Β´»

μ
καμία σύνοψη επεξεργασίας
(Αναίρεση έκδοσης 7038463 από τον Manolis Kar αυτοπροώθηση ιδιωτικής έκδοσης)
Ετικέτα: Αναίρεση
μ
|υπογραφή =
}}
Ο '''Βασίλειος Β'Β΄''' ([[958]] - [[15 Δεκεμβρίου]] [[1025]]), ο επονομαζόμενος '''Βουλγαροκτόνος''', ήταν [[Βυζαντινή Αυτοκρατορία|Βυζαντινός αυτοκράτορας]] της [[Μακεδονική Δυναστεία|Μακεδονικής δυναστείας]], ο οποίος βασίλεψε από τις [[10 Ιανουαρίου]] [[976]] έως το θάνατό του στις [[15 Δεκεμβρίου]] [[1025]], χαρίζοντας την τελευταία περίοδο πολιτικής ακμής στην αυτοκρατορία.
 
Το πρώτο μέρος της μακράς βασιλείας του χαρακτηρίστηκε από τον εμφύλιο πόλεμο ενάντια σε πανίσχυρους στρατηγούς από την αριστοκρατία της [[Μικρά Ασία|Ανατολίας]]. Μετά την υποταγή τους, ο Βασίλειος επέβλεψε τη σταθεροποίηση και την επέκταση των ανατολικών συνόρων της [[Βυζαντινή Αυτοκρατορία|Βυζαντινής αυτοκρατορίας]] και, πάνω απ' όλα, την τελική και πλήρη υποταγή της [[Βουλγαρία]]ς, τον κυριότερο ευρωπαϊκό εχθρό της αυτοκρατορίας. Γι' αυτό και ονομάστηκε από μεταγενέστερους συγγραφείς ως '''Βουλγαροκτόνος''', με το οποίο είναι ευρύτερα γνωστός. Κατά το θάνατό του, η αυτοκρατορία εκτεινόταν από τη Νότια [[Ιταλία]] μέχρι τον [[Καύκασος|Καύκασο]] και από το [[Δούναβης|Δούναβη]] μέχρι την [[Παλαιστίνη]].
 
Παρά τους σχεδόν συνεχείς πολέμους, ο Βασίλειος Β'Β΄ έδειξε επίσης διοικητικές ικανότητες, μειώνοντας τη δύναμη των μεγάλων γαιοκτημόνων, που κυριαρχούσαν στη διοίκηση και στο στρατό, και γεμίζοντας τα θησαυροφυλάκια της αυτοκρατορίας. Πολύ μεγάλης σημασίας ήταν η απόφαση του Βασιλείου να προσφέρει το χέρι της αδελφής του, Άννας, στον [[Βλαδίμηρος Α'Α΄ του Κιέβου|Βλαδίμηρο Α'Α΄ του Κιέβου]]<ref>Nestor, ''The Russian Primary Chronicle: Laurentian Text'' σελ.76, Samuel Hazzard Cross, Olgerd P. Sherbowitz-Wetzor, Mediaeval Academy of America (1953)</ref>, σε αντάλλαγμα για τη στρατιωτική του υποστήριξη, γεγονός που οδήγησε στον [[Εκχριστιανισμός των Ρως|εκχριστιανισμό των Ρως]] και την ενσωμάτωση της [[Ρωσία]]ς στην πολιτιστική σφαίρα του Βυζαντίου.
 
== Γέννηση και παιδική ηλικία ==
Ο Βασίλειος Β'Β΄ γεννήθηκε στην [[Κωνσταντινούπολη]] το 958 και ήταν γιος του αυτοκράτορα [[Ρωμανός Β'Β΄|Ρωμανού Β'Β΄]] και της αυτοκράτειρας [[Θεοφανώ (10ος αιώνας)|Θεοφανούς]], η οποία ήταν [[Έλληνες|Ελληνίδα]]<ref>{{cite book |author= McCabe, Joseph |title= The empresses of Constantinople |publisher= R.G. Badger |year= 1913 |page=140 |OCLC= 188408 |quote= (Theophano) came from Laconia, and we may regard her as a common type of Greek.}}</ref><ref>{{cite book |author= Diacre, Léon le – Talbot, Alice-Mary – Sullivan, Denis F. |title= The History of Leo the Deacon: Byzantine Military Expansion in the Tenth Century |publisher= Dumbarton Oaks |year= 2005 |page=99 - 100 |isbn= 0884023249 |quote= Nikephoros himself claimed that he wished to maintain his customary moderate lifestyle unaltered, avoiding cohabitation with a wife..And he took in marriage the wife of Romanos, who was distinguished in beauty, and was indeed a Laconian woman. }}</ref><ref>{{cite book |author= Bury, John Bagnell – Gwatkin, Henry Melvill – Whitney, James Pounder – Tanner, Joseph Robson - Previté-Orton, Charles William - Brooke, Zachary Nugent |title= The Cambridge medieval history |publisher= Camb. Univ. Press |year= 1923 |page=67-68 |OCLC= 271025434 |quote= The new ruler, Romanus II… took possession of the government, or rather handed it over to his wife Theophano. We have already seen who this wife was. The daughter of Craterus, a poor tavern-keeper of Laconian origin, she owed the unhoped-for honour of ascending the throne solely to her beauty and her vices. }}</ref><ref>{{cite book |author= Durant, Will – Durant, Ariel |title= The Story of Civilization: The age of Faith; a history of medieval civilization - Christian, Islamic, and Judaic - from Constantine to Dante: A.D. 325-1300.|publisher= Simon and Schuster |year= 1950 |page= 429 |OCLC= 245829181|quote=Perhaps Romanus II (958-63) was like other children, and did not read his father's books. He married a Greek girl, Theophano; she was suspected of poisoning her father-in-law and hastening Romanus' death}}</ref><ref>{{cite book |author= Nicol, Donald MacGillivray |title= Byzantium and Venice: A Study in Diplomatic and Cultural Relations |publisher= Cambridge University Press |year= 1992 |page= 44 |isbn= 0521428947 |quote= Basil II was aware that Otto had been made susceptible to Byzantine influence and ideas by his Greek mother Theophano.}}</ref><ref>{{cite book |author= Hyslop, R. |title= Varangian |publisher= Cuthan Books |year=2008 |page= 545 |isbn= 0955871824 |quote= Theophana, a Greek inn-keeper's daughter, married the emperor Romanus II in 958. She was alleged to have murdered this husband to marry the general Nicephorus}}</ref>, γεννημένη στη [[Λακωνία]]<ref>{{cite book |author= Goodacre, Hugh George |title= A handbook of the coinage of the Byzantine Empire |publisher= Spink |year= 1957 |page=203 |OCLC= 2705898 |quote= Theophano, in spite of her accomplishments, was but of the humblest birth…she came from Laconia, no doubt bringing with her thence the peerless beauty of the Greek type. Romanus II and Theophano were married about the year 956}}</ref>. Η πατρική του καταγωγή είναι άγνωστη καθώς στον υποτιθέμενο πρόγονό του, τον [[Βασίλειος Α΄|Βασίλειο Α'Α΄]], ιδρυτή της δυναστείας, αποδίδεται αρμενική, σλαβική ή ελληνική καταγωγή. Επιπλέον, είναι πιθανό ότι ο βιολογικός πατέρας του [[Λέων ΣΤ'|Λέοντα ΣΤ']] (προπάππου του Βασιλείου Β'Β΄) ήταν ο [[Μιχαήλ Γ΄]] και όχι ο Βασίλειος Α'Α΄<ref>Timothy E. Gregory, ''[http://books.google.gr/books?id=5VLCQgAACAAJ&dq=isbn:0631235124&hl=el&sa=X&ei=5sGaT7S-Ea344QSdgJmQDw&redir_esc=y A History of Byzantium]'' σελ. 225, Blackwell Publishing (2005) ISBN 0-631-23512-4</ref>. Η οικογένεια του Μιχαήλ Γ' ήταν Μικρασιάτες από τη [[Φρυγία]] και μιλούσαν ελληνικά. Το 960, όταν ο Βασίλειος ήταν δύο ετών, ο πατέρας του τον έκανε συναυτοκράτορα. Όμως το 963 ο πατέρας του πέθανε ενώ ο Βασίλειος ήταν μόλις 5 ετών. Επειδή ο Βασίλειος και ο αδελφός του, ο μελλοντικός αυτοκράτορας [[Κωνσταντίνος Η']] (βασίλεψε από το 1025 έως το 1028), ήταν πολύ μικροί για να βασιλέψουν, η μητέρα τους [[Θεοφανώ (10ος αιώνας)|Θεοφανώ]] παντρεύτηκε έναν από τους κορυφαίους στρατηγούς του Ρωμανού, τον [[Νικηφόρος Β' Φωκάς|Νικηφόρο Β' Φωκά]], ο οποίος στέφθηκε αυτοκράτορας το ίδιο έτος. Το 969 ο Νικηφόρος Φωκάς δολοφονήθηκε από τον ανηψιό του, [[Ιωάννης Τσιμισκής|Ιωάννη Τσιμισκή]], ο οποίος έγινε αυτοκράτορας και βασίλεψε για 7 χρόνια. Τέλος, όταν ο Ιωάννης Τσιμισκής πέθανε στις 10 Ιανουαρίου του 976, ο 18χρονος τότε Βασίλειος Β' ανέλαβε πλέον τα καθήκοντα του αυτοκράτορα.
 
== Εξεγέρσεις στην Ασία και συμμαχία με τους Ρως ==
 
[[Αρχείο:Histamenon nomisma-Nicephorus II and Basil II-sb1776.jpg|thumb|230px|Ο Βασίλειος Β' και ο πατριός του, [[Νικηφόρος Β'Β΄ Φωκάς]]]]
 
Ο Βασίλειος ήταν γενναίος στρατιώτης και εξαιρετικός ιππέας και έμελλε να αποδείξει ότι ήταν ισχυρός ηγέτης και ικανός στρατηγός. Στην αρχή δεν έδειξε την πλήρη έκταση της ενέργειάς του. Στα πρώτα χρόνια της βασιλείας του, η διοίκηση παρέμεινε στα χέρια του ευνούχου Βασίλειου Λεκαπηνού (νόθου γιου του αυτοκράτορα [[Ρωμανός Α'|Ρωμανού Α']]), προέδρου της Γερουσίας. Ο Λεκαπηνός ήταν ένας πανούργος και προικισμένος άνθρωπος, ο οποίος ήλπιζε ότι οι νέοι αυτοκράτορες θα ήταν μαριονέτες του. Ο Βασίλειος περίμενε και παρακολουθούσε χωρίς να παρεμβαίνει, μαθαίνοντας όμως τις λεπτομέρεις των διοικητικών επιχειρήσεων και εμβαθύνοντας στη στρατιωτική επιστήμη.
Ακόμα και ο Νικηφόρος Φωκάς και ο Ιωάννης Τσιμισκής, που ήταν εξαιρετικοί στρατιωτικοί διοικητές, αποδείχθηκε ότι δεν ήταν τόσο καλοί στη διοίκηση του κράτους. Προς το τέλος της βασιλείας του, ο Ιωάννης Τσιμισκής είχε προγραμματίσει καθυστερημένα να περιορίσει τη δύναμη των μεγάλων γαιοκτημόνων, και ο θάνατός του, ο οποίος ήρθε αμέσως μετά την ομιλία του εναντίον τους, δημιούργησε φήμες ότι ο Τσιμισκής δηλητηριάστηκε από τον Βασίλειο Λεκαπηνό, ο οποίος είχε αποκτήσει παράνομα τεράστια ακίνητη περιουσία και φοβόταν την έρευνα και την τιμωρία του.
 
Ως αποτέλεσμα των αποτυχιών των άμεσων προκατόχων του, ο Βασίλειος Β'Β΄ βρέθηκε από την αρχή της βασιλείας του αντιμέτωπος μ'με ένα σοβαρό πρόβλημα, καθώς δύο μέλη της πλούσιας στρατιωτικής ελίτ της [[Μικρά Ασία|Μικράς Ασίας]], ο Βάρδας Σκληρός (παλαιότερα στενός συνεργάτης του Ιωάννη Τσιμισκή) και ο Βάρδας Φωκάς, διέθεσαν αρκετούς πόρους για να προβούν σε ανοικτές εξεγέρσεις εναντίον της κεντρικής εξουσίας. Το κύριο κίνητρο των δύο ανδρών, οι οποίοι ήταν έμπειροι αλλά αλληλοσυγκρουόμενοι στρατηγοί, ήταν να αναρριχηθούν στον αυτοκρατορικό θρόνο και να εκμηδενίσουν το ρόλο και την επιρροή του Βασίλειου. Ο Βασίλειος, δείχνοντας την τάση για σκληρότητα που θα γίνει το σήμα κατατεθέν του, ανέλαβε να τους αντιμετωπίσει ο ίδιος και κατέστειλε τις εξεγέρσεις τόσο του Σκληρού (το 979) όσο και του Φωκά (το 989)<ref>Η σχέση μεταξύ των δύο στρατηγών είναι ενδιαφέρουσα: ο Φωκάς έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην καταστολή της εξέγερσης του Σκληρού (979), αλλά όταν αργότερα επαναστάτησε ο ίδιος, ο Σκληρός επέστρεψε από την εξορία του για να υποστηρίξει τον παλιό του εχθρό. Όταν ο Φωκάς έπεσε νεκρός από το άλογό του στη μάχη, ο Σκληρός ανέλαβε την ηγεσία της εξέγερσης πριν αναγκαστεί να παραδοθεί ο ίδιος στον Βασίλειο (989). Ο Βασίλειος τον άφησε να ζήσει και του απένειμε τον τίτλο του κουροπαλάτου, αλλά ο Σκληρός πέθανε τυφλός, ίσως λόγω ασθένειας, αν και μπορεί να τιμωρήθηκε με τύφλωση.</ref>.
 
Αυτές οι εξεγέρσεις είχαν βαθιά επίδραση στις προοπτικές και τη μέθοδο διακυβέρνησης του Βασίλειου Β'Β΄. Ο ιστορικός [[Μιχαήλ Ψελλός]] περιγράφει τον ηττημένο Σκληρό να συμβουλεύει τον αυτοκράτορα να καθαιρεί τους κυβερνήτες που γίνονται υπερβολικά περήφανοι, να μην αφήνει στους στρατηγούς που είναι σε εκστρατείες να έχουν πολλούς πόρους, να τους εξαντλεί με άδικες ενέργειες για να είναι απασχολημένοι συνεχώς με υποθέσεις, να μην επιτρέπει την παρουσία γυναικών στα αυτοκρατορικά συμβούλια, να μην είναι προσβάσιμος σε κανέναν και να μοιράζεται με λίγους τα προσωπικά του σχέδια<ref>[[Μιχαήλ Ψελλός]], ''Χρονογραφία'': "πανοῦργον εἰσηγεῖται γνώμην͵ καθαιρεῖν μὲν τὰς ὑπερόγκους ἀρχὰς͵ καὶ μηδένα τῶν ἐν στρατείαις ἐᾶν πολλῶν εὐπορεῖν͵ κατατρύχειν τε ἀδίκοις εἰσπράξεσιν͵ ἵνα τοῖς ἑαυτῶν ἀσχολοῖντο οἴκοις͵ γυναῖκά τε εἰς τὰ βασίλεια μὴ εἰσαγαγεῖν͵ καὶ μηδενὶ πρόχειρον εἶναι͵ μήτε τῶν ἐν ψυχῇ βουλευμάτων πολλοὺς ἔχειν εἰδήμονας".</ref>. Ο Βασίλειος φαίνεται πως έλαβε πολύ σοβαρά υπόψη του αυτή τη συμβουλή.
 
Για να αντιμετωπίσει την τελευταία εξέγερση, ο Βασίλειος συμμάχησε με τον πρίγκιπα [[Βλαδίμηρος Α'Α΄ του Κιέβου|Βλαδίμηρο Α'Α΄ του Κιέβου]], ο οποίος το 988 είχε καταλάβει τη [[Χερσώνα]], την κύρια αυτοκρατορική βάση στην [[Κριμαία]]. Ο Βλαδίμηρος προσφέρθηκε να αφήσει τη Χερσώνα και να ενισχύσει με 6.000 στρατιώτες τον Βασίλειο, ζητώντας ως αντάλλαγμα να παντρευτεί την αδελφή του Βασίλειου, Άννα. Στην αρχή, ο Βασίλειος δίστασε καθώς οι Βυζαντινοί έβλεπαν όλα τα έθνη της Βόρειας Ευρώπης, είτε ήταν [[Φράγκοι]] είτε ήταν [[Σλάβοι]], ως [[Βάρβαροι|βάρβαρους]], αλλά και η ίδια η Άννα δεν ήθελε να παντρευτεί έναν βάρβαρο ηγέτη.
 
[[Αρχείο:BasileIIConstantinVIIIHoldingCross.jpg|thumb|100px|Ο Βασίλειος Β'Β΄ και ο [[Κωνσταντίνος Η'Η΄]] κρατούν σταυρό.]]
 
Ο Βλαδίμηρος είχε κάνει μακρόχρονη έρευνα σε διάφορες θρησκείες, στέλνοντας μάλιστα και αντιπροσώπους σε διάφορες χώρες. Ο γάμος δεν ήταν ο κύριος λόγος για τον οποίο επέλεξε την ορθόδοξη χριστιανική θρησκεία. Όταν ο Βλαδίμηρος υποσχέθηκε να βαπτιστεί ο ίδιος Χριστιανός και να προσηλυτίσει το λαό του στο χριστιανισμό, ο Βασίλειος συμφώνησε. Ο Βλαδίμηρος και η Άννα παντρεύτηκαν στην Κριμαία το 989. Η επιστράτευση των Ρως έπαιξε καθοριστικό ρόλο στον τερματισμό της εξέγερσης και αποτέλεσαν τη βάση του Τάγματος των Βαράγγων. Έτσι κερδήθηκε η κρίσιμη μάχη της Αβύδου ενάντια στις δυνάμεις της οικογένειας Φωκά τον Απρίλιο του 989, ενώ στη συνέχεια συνθηκολόγησε ο Βάρδας Σκληρός. Επιπλέον, ο γάμος του Βλαδίμηρου και της Άννας είχε σημαντικές μακροπρόθεσμες συνέπειες, σηματοδοτώντας την έναρξη της διαδικασίας με την οποία το [[Μοσχοβία|Μέγα Δουκάτο της Μόσχας]] πολλούς αιώνες αργότερα θα αυτοανακηρυσσόταν "Η Τρίτη Ρώμη" και θα διεκδικούσε την πολιτική και πολιτιστική κληρονομιά της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
 
Μετά τις εξεγέρσεις ακολούθησε η πτώση του Βασίλειου Λεκαπηνού. Ο Λεκαπηνός κατηγορήθηκε ότι συνωμοτούσε με τους εξεγερθέντες και τιμωρήθηκε με εξορία και με δήμευση της τεράστιας περιουσίας του. Προσπαθώντας να προστατέψει τις χαμηλές και τις μεσαίες κοινωνικές τάξεις, ο Βασίλειος Β'Β΄ έκανε αδίστακτο πόλεμο κατά του συστήματος της τεράστιας περιουσίας που αναπτύχθηκε στη Μικρά Ασία. Το 995, επιστρέφοντας με το στρατό του από την Ανατολή μέσω της Καππαδοκίας, έτυχε πλουσιοπάροχης φιλοξενίας από τον [[Ευστάθιος Μαλέινος|Ευστάθιο Μαλεϊνό]], μέλος ισχυρής οικογένειας που είχε παρασταθεί στους Φωκάδες. Αντί να τον ευχαριστήσει, τον μετέφερε αναγκαστικά στην Κωνσταντινούπολη και όταν πέθανε του δήμευσε την κτηματική περιουσία του. Το 996 νομοθέτησε την πιο απόλυτη απαγόρευση κατά της απόκτησης γαιών από τους ισχυρούς. Ακόμα και εάν κάποιος ισχυρός είχε κατοχή 40 ετών, και άσχετα των οποιωνδήποτε βελτιώσεων εκ μέρους του “δυνατού”, ο αδύνατος μπορούσε να επανακτήσει την περιουσία του, και μάλιστα χωρίς να επιστρέψει το αρχικό τίμημα.
 
== Εκστρατείες εναντίον των Αράβων ==
 
Έχοντας θέσει τέρμα στις εσωτερικές διαμάχες, ο Βασίλειος Β'Β΄ έστρεψε την προσοχή του σε άλλους εχθρούς της αυτοκρατορίας. Οι βυζαντινοί εμφύλιοι πόλεμοι είχαν εξασθενήσει τη θέση της αυτοκρατορίας στα ανατολικά και οι κατακτήσεις του Νικηφόρου Φωκά και του Ιωάννη Τσιμισκή παρά λίγο να βρεθούν στα χέρια των Φατιμιδών. Μετά από δύο βαριές ήττες του δούκα της [[Αντιόχεια]]ς, Μιχαήλ Βούρτζη, το 992 και το 994, το [[Χαλέπι]] πολιορκήθηκε και η Αντιόχεια απειλήθηκε από το στρατό των Φατιμιδών. Το 995, ο Βασίλειος Β' μαζί με ένα στρατό 40.000 ανδρών (και με 80.000 μουλάρια)<ref>Τζον Τζούλιους Νόριτς, ''Βυζάντιο - Το Απόγειο'' σελ. 251, Intered (1997)</ref> ξεκίνησε εκστρατεία κατά των Φατιμιδών, ανακουφίζοντας το Χαλέπι. Η ταχύτητα της αφίξεως του στρατού του Βασιλείου ήταν εντυπωσιακή για τα δεδομένα της εποχής. Σε δεκαπέντε μόλις μέρες ο στρατός του διέσχισε την απόσταση από τις χιονοσκέπαστες κορυφές της [[Μακεδονία]]ς μέχρι τις ερήμους της [[Συρία]]ς<ref>Ο Γάλλος βυζαντινολόγος [[Γκυστάβ-Λεόν Σλυμπερζέ]] γράφει σχετικά: ''Η της αφίξεως του βασιλέως φοβερά αγγελία βουτώ αιφνιδίως επισκήψαντος υπήρξε κεραυνός διά τον Αιγύπτιον στρατηγό. Βουτώ δε εταράχθη εκ της τρομεράς από Βορρά περιελθούσης αυτώ ειδήσεως αυτός ο πιστεύων ότι ωρών μόνον εσκέφθη πλέον, να φύγη. Διότι κατέπληξεν αυτόν ο μέγας ούτος των Ρούμ αυτοκράτωρ, όστις διασχίσας εν καλπασμώ ως εκ θαύματος μετά του στρατού αυτού ολόκληρον την αυτοκρατορίαν του ευρίσκετο ήδη εν αποστάσει πορείας ολίγων μόνο ωρών και δή, ότε επίστευεν ότι διετέλει ων εν μέση Βουλγαρία. Πιθανώς δέ εν τη καταπτοήσει επί τοις πρώτοις αγγέλμασι το πλήθος του Ελληνικού στρατού εμεγαλύνθη υπερμέτρως. Αυθωρεί λύσας την πολιορκίαν της πόλεως, ης επί τοσούτους μήνας αντεποιείτο και δι' ην τοσούτους είχε θυσιάσει στρατιώτας.''</ref>. Στη συνέχεια απέκτησε τον έλεγχο της πεδιάδας του [[Ορόντης ποταμός|Ορόντη]] και διεξάγοντας επιδρομές νοτιότερα, κατέλαβε όλες τις πόλεις από την [[Χομς|Έμεσα]] μέχρι την Τρίπολη στο σημερινό [[Λίβανος|Λίβανο]].
 
Αν και δεν είχε αρκετές δυνάμεις για να μπει στην [[Παλαιστίνη (ιστορική περιοχή)|Παλαιστίνη]] και να ανακτήσει την [[Ιερουσαλήμ]], ο Βασίλειος Β' κατάφερε να ενσωματώσει στην αυτοκρατορία το μεγαλύτερο μέρος της [[Συρία]]ς. Κανένας αυτοκράτορας από την εποχή του [[Ηράκλειος|Ηράκλειου]] δεν κατάφερε να κρατήσει αυτά τα εδάφη, τα οποία παρέμειναν μέρος της αυτοκρατορίας για τα επόμενα 75 χρόνια.
== Η κατάκτηση της Βουλγαρίας ==
 
[[Αρχείο:66-manasses-chronicle.jpg|thumb|230px|Η νίκη των Βυζαντινών κατά των Βουλγάρων στη [[Μάχη του Κλειδίου]] και ο θάνατος του [[Σαμουήλ της Βουλγαρίας|Σαμουήλ]].]]
 
Ο Βασίλειος Β'Β΄ ήθελε να αποκαταστήσει την αυτοκρατορία στα εδάφη που είχαν χαθεί στο παρελθόν. Στις αρχές της δεύτερης χιλιετίας, αποφάσισε να αντιμετωπίσει τον μεγαλύτερο εχθρό του, τον [[Σαμουήλ της Βουλγαρίας]]. Η Βουλγαρία υποτάχθηκε εν μέρει στον Ιωάννη Τσιμισκή κατά την εκστρατεία του τελευταίου κατά των Ρως του Σβιατοσλάβου, αλλά μέρη της χώρας παρέμειναν εκτός του ελέγχου των Βυζαντινών.
 
Στα τέλη του 10ου αιώνα, οι κλυδωνισμοί στο εσωτερικό της Βυζαντινής αυτοκρατορίας ευνόησαν την ανάπτυξη του βουλγαρικού επεκτατισμού σε ολόκληρη τη χερσόνησο του Αίμου. Με ηγέτη τον Σαμουήλ οι Βούλγαροι ίδρυσαν ανεξάρτητο κράτος εκτεινόμενοι προς Βορρά μέχρι το Δούναβη και προς Νότο μέχρι τη Θεσσαλία, ενώ οι ληστρικές επιδρομές που επιχειρούσαν ακόμη και μέχρι την [[Πελοπόννησος|Πελοπόννησο]] είχαν εξελιχθεί σε μάστιγα για την αυτοκρατορία.
Ο Βασίλειος διέφυγε με τη βοήθεια του Τάγματος των Βαράγγων και προσπάθησε να καλύψει τις απώλειές του στρέφοντας τον αδελφό του Σαμουήλ, Ααρών, εναντίον του. Ο Ααρών δελεάστηκε από την πρόταση του Βασίλειου να του προσφέρει την αδελφή του, Άννα, σε γάμο (η ίδια που δύο χρόνια αργότερα παντρεύτηκε τον [[Βλαδίμηρος Α' του Κιέβου|Βλαδίμηρο του Κιέβου]]), αλλά οι διαπραγματεύσεις απέτυχαν όταν ο Ααρών ανακάλυψε ότι η νύφη που του έστειλε ο Βασίλειος δεν ήταν η Άννα.
 
Το 987 ο Σαμουήλ εξουδετέρωσε τον Ααρών, ενώ ο Βασίλειος ήταν απασχολημένος πολεμώντας εναντίον του Σκληρού και του Φωκά στη Μικρά Ασία. Παρόλο που το 991 συνελήφθη ο αυτοκράτορας της Βουλγαρίας, Ρωμανός, ο Βασίλειος Β'Β΄ έχασε από τους Βούλγαρους τη [[Μοισία]].
 
Το 992 ο Βασίλειος Β'Β΄ υπέγραψε συνθήκη με τον δόγη της [[Βενετία]]ς, Πιέτρο Ορσεόλο Β'Β΄, σύμφωνα με την οποία η Βενετία θα πλήρωνε λιγότερους τελωνειακούς δασμούς στην [[Κωνσταντινούπολη]] σε αντάλλαγμα για τη συμφωνία της στη μεταφορά βυζαντινών στρατευμάτων στη νότια [[Ιταλία]], σε περιόδους πολέμου<ref>Τζον Τζούλιους Νόργουιτς, ''Ιστορία της Βενετίας'' σελ. 158, Φόρμιγξ (1993)</ref>.
 
Τα χρόνια που ο Βασίλειος ήταν απασχολημένος με τις εσωτερικές εξεγέρσεις και την ανάκτηση των ανατολικών συνόρων, ο Σαμουήλ επέκτεινε την κυριαρχία του από την [[Αδριατική θάλασσα]] μέχρι τον [[Μαύρη Θάλασσα|Εύξεινο Πόντο]] ανακτώντας τα περισσότερα εδάφη που είχε η Βουλγαρία πριν την εισβολή του Σβιατοσλάβ Α' του Κιέβου. Επίσης ήταν επικεφαλής καταστροφικών επιδρομών στην κεντρική [[Ελλάδα]], που αποτελούσε μέρος της βυζαντινής επικράτειας. Όμως, το 996 ο Βυζαντινός στρατηγός [[Νικηφόρος Ουρανός]] επέτυχε συντριπτική νίκη ενάντια στο βουλγαρικό στρατό στη [[Μάχη του Σπερχειού]]. Ωστόσο ο Σαμουήλ και ο γιος του, [[Γαβριήλ Ρωμανός]], κατάφεραν να διαφύγουν<ref>Τζορτζ Φίνλεϋ, ''Ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας από το 716 έως το 1453'', W. Blackwood (1856)</ref>.
 
Από το έτος 1000, ο Βασίλειος Β'Β΄ ήταν ελεύθερος πλέον να επικεντρωθεί σε έναν πόλεμο κατά της Βουλγαρίας, έναν πόλεμο τον οποίο προσέγγισε με επιμονή και στρατηγική διορατικότητα. Εκείνη τη χρονιά, ο στρατηγός Νικηφόρος Ξιφίας κατέλαβε την πόλη Μεγάλη Πρεσθλάβα (Βέλικι Πρέσλαφ), παλιά πρωτεύουσα της Βουλγαρίας. Το 1001 ο ίδιος ο Βασίλειος κατάφερε να ανακτήσει τον έλεγχο στις πόλεις [[Έδεσσα|Βοδενά]], [[Βέροια]] και [[Σέρβια]]. Την επόμενη χρονιά, έχοντας ως βάση τη [[Φιλιππούπολη]], κατέλαβε τη στρατιωτική οδό από τον δυτικό Αίμο έως το Δούναβη, περικόπτοντας έτσι την επικοινωνία μεταξύ της [[Μακεδονία]]ς και της [[Μοισία]]ς. Μετά από αυτή την επιτυχία, πολιόρκησε το Βιδίνιο (Βίντιν), το οποίο τελικά έπεσε μετά από παρατεταμένη αντίσταση. Ο Σαμουήλ αντέδρασε στη βυζαντινή εκστρατεία με ένα τολμηρό χτύπημα. Ξεκίνησε μία μεγάλης κλίμακας επιδρομή στην καρδιά της βυζαντινής Θράκης, επιτιθέμενος στην [[Αδριανούπολη]].
 
Επιστρέφοντας στην έδρα του με τα λάφυρα, ο Σαμουήλ αναχαιτίστηκε κοντά στα [[Σκόπια]] από τον βυζαντινό στρατό που διοικούσε ο αυτοκράτορας. Οι δυνάμεις του Βασίλειου εισέβαλαν στο βουλγαρικό στρατόπεδο, νικώντας τους Βούλγαρους συντριπτικά και ανακτώντας τα λάφυρα της Αδριανούπολης. Τα Σκόπια παραδόθηκαν λίγο μετά τη μάχη και ο κυβερνήτης τους αντιμετωπίστηκε με ευγένεια από τον αυτοκράτορα. Το 1005, ο κυβερνήτης του [[Δυρράχιο|Δυρραχίου]] παρέδωσε την πόλη του στους Βυζαντινούς. Η προσάρτηση του Δυρραχίου ολοκλήρωσε την απομόνωση του Σαμουήλ στα υψίπεδα της δυτικής Μακεδονίας. Ο Σαμουήλ εξαναγκάστηκε σε μία εξ ολοκλήρου αμυντική στάση ενισχύοντας τα περάσματα και τους δρόμους των εδαφών που βρίσκονταν ακόμα στην κατοχή του. Κατά τα επόμενα χρόνια, μειώθηκε η επιθετικότητα των Βυζαντινών και δεν σημειώθηκαν ιδιαίτερα σημαντικά γεγονότα, αν και το 1009 μία προσπάθεια αντεπίθεσης των Βούλγαρων αντιμετωπίστηκε επιτυχώς από τους Βυζαντινούς σε μία μάχη που διεξήχθη στα ανατολικά της [[Θεσσαλονίκη]]ς.
 
[[Αρχείο:Roman triumph, Basil II.jpg|thumb|300px|Θριαμβική παρέλαση του Βασίλειου Β'Β΄ στην [[Κωνσταντινούπολη]] (από το βιβλίο "Σκυλίτζης της Μαδρίτης")]]
 
Το 1014, ο Βασίλειος ήταν έτοιμος να ξεκινήσει μία εκστρατεία με στόχο την εξάλειψη της αντίστασης των Βουλγάρων. Στις [[29 Ιουλίου]] [[1014]], ο Βασίλειος Β'Β΄ και ο στρατηγός του, [[Νικηφόρος Ξιφίας]], διέλυσαν το βουλγαρικό στρατό στη [[Μάχη του Κλειδίου]] στην οροσειρά [[Μπέλλες]]. Ο Σαμουήλ απέφυγε την αιχμαλωσία χάρη στην ανδρεία του γιου του, Γαβριήλ. Έχοντας συντρίψει τους Βούλγαρους, ο Βασίλειος Β' αιχμαλώτισε 15.000 άνδρες, τους οποίους και τύφλωσε αφήνοντας μόνο έναν μονόφθαλμο ανά 100 τυφλούς άνδρες για να μπορέσουν να επιστρέψουν στον Σαμουήλ. Ο Σαμουήλ αντίκρυσε συγκλονισμένος τον τυφλό στρατό του και δύο ημέρες αργότερα πέθανε μετά από καρδιακό επεισόδιο. Αν και η έκταση της κακομεταχείρισης των Βούλγαρων αιχμαλώτων μπορεί να έχει μεγαλοποιηθεί, το περιστατικό αυτό βοήθησε στο να δοθεί αργότερα στον Βασίλειο Β' η προσωνυμία "ο Βουλγαροκτόνος".
 
Η Βουλγαρία πολέμησε για άλλα τέσσερα χρόνια, καθώς η αντίστασή της αναζωπυρώθηκε από τη σκληρότητα του Βασίλειου Β'Β΄. Την άνοιξη του 1017 ο Βασίλειος Β'Β΄ ξεκίνησε απ' τη [[Μοσυνούπολη]] εναντίον του οχυρού του Λογγά (βρίσκεται μεταξύ Σιδεροχωρίου και Τοιχιού Καστοριάς), το οποίο μετά από σκληρή πολιορκία παραδόθηκε στους Βυζαντινούς. Ο αυτοκράτορας κατέστρεψε εκ θεμελίων το βουλγάρικο οχυρό και μοίρασε τους στασιαστές κατοίκους του ως σκλάβους στους στρατιώτες του. Μετά την κατάληψη του Λογγά ο Βασίλειος κυρίευσε τη γειτονική [[Καστοριά]], που την κατείχαν αρκετά χρόνια οι Βούλγαροι, και στη συνέχεια κατέλαβε την [[Οχρίδα (πόλη)|Οχρίδα]] υποτάσσοντας τελικά τους Βούλγαρους το 1018. Η υποταγή αυτή ήταν το αποτέλεσμα της συνεχιζόμενης στρατιωτικής πίεσης και της επιτυχημένης διπλωματικής εκστρατείας που στόχευε στη διχόνοια και στην εξαγορά της βουλγαρικής ηγεσίας. Με τη νίκη επί των Βουλγάρων και τη μετέπειτα υποταγή των [[Σέρβοι|Σέρβων]], εκπληρώθηκε ένας από τους στόχους του Βασίλειου Β', καθώς η αυτοκρατορία ανέκτησε τα σύνορά της στον [[Δούναβης|Δούναβη]] για πρώτη φορά μετά από 400 χρόνια. Ο Βασίλειος γιόρτασε το γεγονός με ένα θρίαμβο στην [[Αθήνα]], αφού πριν επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη συνέχισε την προέλασή του από τη [[Στρώμνιτσα]] έως το [[Μελένικο]], εισέβαλε στη [[Πελαγονία]] και από την πεδιάδα της [[Αλμωπία]]ς έφθασε στη [[Θεσσαλονίκη]] ([[1015]]) και στη συνέχεια μέσω [[Λιβαδειά|Λιβαδιάς]]<ref>[[Κωστής Παλαμάς]], Η φλογέρα του Βασιλιά, Λόγος έχτος</ref> έφτασε στην Αθήνα, όπου παρέμεινε αρκετό χρονικό διάστημα και προσκύνησε στην [[Παναγία η Αθηνιώτισσα|Παναγία την Αθηνιώτισσα]] (στον Παρθενώνα)<ref>[[Κωστής Παλαμάς]], Η φλογέρα του Βασιλιά, Λόγος Έβδομος,'Ογδοος και Ένατος σσ.83-116,Εκδ. γράμματα, 1993</ref><ref>{{cite book|author=Αριστείδης Πανώτης|title=Το Συνοδικόν της εν Ελλάδι Εκκλησίας|volume=A|publisher=Εκδόσεις Σταμούλη|year=2008|pages=310|isbn=978-960-8116-17-7}}</ref>. Μετά πήγε στον [[Πειραιάς|Πειραιά]], όπου ήταν συγκεντρωμένος ο στόλος του, επιβιβάστηκε στα καράβια και έπλευσε στην Κωνσταντινούπολη. Από τη “Χρυσή Πύλη” μπήκε θριαμβευτικά στην πρωτεύουσα, στεφανωμένος με χρυσό στεφάνι και όρθιος πάνω σε μεγαλόπρεπο άρμα.
Ο Βασίλειος Β'Β΄ έδειξε τις ικανότητές του στην πολιτική, δίνοντας στους πρώην ηγέτες των Βουλγάρων τίτλους, θέσεις στην επαρχιακή διοίκηση και σημαντικά πόστα στο στρατό. Στις δε βουλγαρικές επαρχίες χορήγησε πλήρη πολιτική και εκκλησιαστική αυτονομία. Με αυτό τον τρόπο προσπάθησε να απορροφήσει τη βουλγαρική ελίτ στη βυζαντινή κοινωνία. Επίσης, η Βουλγαρία δεν είχε ανεπτυγμένη τη νομισματική οικονομία στον ίδιο βαθμό που υπήρχε στη Βυζαντινή αυτοκρατορία και ο Βασίλειος πήρε τη σοφή απόφαση να δεχθεί τις πληρωμές των φόρων σε είδος. Οι διάδοχοι του Βασίλειου άλλαξαν την πολιτική αυτή, γεγονός που δημιούργησε έντονη δυσαρέσκεια στη Βουλγαρία και οδήγησε αργότερα σε εξέγερση.
 
== Εκστρατεία κατά των Χαζάρων ==
[[Αρχείο:Khazarfall1.png|thumb|300px|Οι στέπες του Πόντου, περίπου το 1015. Οι περιοχές με το μπλε χρώμα είναι εκείνες που ενδεχομένως εξακολουθούσαν να ήταν υπό τον έλεγχο των Χαζάρων.]]
 
Ο Βασίλειος Β'Β΄ επέστρεψε θριαμβευτικά στην Κωνσταντινούπολη και στη συνέχεια επιτέθηκε ανατολικά προσαρτώντας εδάφη της σημερινής [[Γεωργία]]ς και [[Αρμενία]]ς<ref>Γουόρεν Τρέντγκολντ, ''[http://books.google.gr/books?id=nYbnr5XVbzUC&printsec=frontcover&dq=isbn:0804726302&hl=el&sa=X&ei=ZkueT7PsLdHxsgbL9umSAQ&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false A History of Byzantine State and Society]'' σελ. 528-529, Palo Alto, CA: Stanford University Press (1997) ISBN 0-8047-2630-2</ref>. Επίσης ενίσχυσε τα σύνορα σ' αυτές τις ορεινές περιοχές κατά τρόπο που θα μπορούσαν να αποδειχθούν αποτελεσματικά ενάντια στις επιδρομές των Σελτζούκων Τούρκων, εάν οι διάδοχοί του ήταν ικανοί.
 
Εν τω μεταξύ, άλλες βυζαντινές δυνάμεις νίκησαν τους Λογγοβάρδους και επανέκτησαν μεγάλο μέρος της νότιας Ιταλίας, της οποίας ο έλεγχος είχε χαθεί από τη Βυζαντινή αυτοκρατορία για πάνω από 150 χρόνια. Ο Βασίλειος Β'Β΄ πέθανε σε ηλικία 69 ετών [956-1025] κανονικα στις 15 Δεκεμβρίου του 1025, έχοντας περάσει σχεδόν ολόκληρη τη ζωή του πολεμώντας. Τις τελευταίες μέρες σχεδίαζε μία στρατιωτική εκστρατεία για να ανακτήσει τη [[Σικελία]].
 
Ο Βασίλειος Β'Β΄ ήτανεπρόκειτο να ταφεί στην τελευταία διαθέσιμη σαρκοφάγο στη ροτόντα του [[Κωνσταντίνος Α΄|ΜέγαΜεγάλου Κωνσταντίνου]] στοστον [[Ναός των Αγίων Αποστόλων (Κωνσταντινούπολη)|Ναό των Αγίων Αποστόλων]]. Ωστόσο ο ίδιος είχε ζητήσει από τον αδελφό του και διάδοχο [[Κωνσταντίνος Η'Η΄|Κωνσταντίνο Η'Η΄]] να ταφεί χωρίς πομπές και επισημότητες στο Ναό του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στην περιοχή [[Έβδομον (συνοικία)|Έβδομον]], έξω από τα τείχη της Κωνσταντινούπολης. Το 1204, ο τάφος λεηλατήθηκε από τους σταυροφόρους της [[Δ' Σταυροφορία]]ς. Η επιγραφή του τάφου είναι άγνωστης πατρότητας και χρονολογίας και είναι γνωστή μέσω χειρογράφων που σώθηκαν.
 
{{lang|grc|Στίχοι ἐπιτάφιοι εἰς τὸν τάφον κυροῦ Βασιλείου τοῦ Βουλγαροκτόνου καὶ βασιλέως.<br />
== Η εμφάνιση και ο χαρακτήρας του ==
[[Αρχείο:Map Byzantine Empire 1025-el.svg|thumb|right|300px|Χάρτης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας το 1025, κατά το θάνατο του Βασιλείου Β'.]]
Ο Βασίλειος Β'Β΄ ήταν ένας γεροδεμένος άνδρας, ο οποίος, αν και με ανάστημα κάτω από το μέσο όρο, φαινόταν μεγαλοπρεπής πάνω στο άλογό του. Είχε γαλάζια μάτια και έντονα τοξωτά φρύδια. Επίσης είχε ελάχιστη γενειάδα αλλά τα μουστάκια του ήταν πλούσια και είχε τη συνήθεια να τα στριφογυρίζει ανάμεσα στα δάχτυλά του όταν σκεφτόταν κάτι ή ήταν πολύ θυμωμένος. Δεν ήταν ευφραδής ομιλιτής αλλά είχε πολύ δυνατό γέλιο. Ως ώριμος άνδρας είχε ασκητικές συνήθειες και δεν ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για τη μεγαλοπρέπεια και τις τελετές της αυτοκρατορικής αυλής, ενώ συνήθως ήταν ντυμένος με στρατιωτική στολή. Ήταν ικανότατος στην κρατική διοίκηση και αποτελεί μοναδική περίπτωση μεταξύ των στρατιωτικών αυτοκρατόρων που πεθαίνοντας άφησε γεμάτα τα ταμεία της αυτοκρατορίας. Ο Βασίλειος Β' περιφρονούσε τη λογοτεχνία και γενικότερα τον πολιτισμό. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του ήταν ενεργοί πολλοί ρήτορες και φιλόσοφοι.
 
Ο στρατός τον λάτρευε, καθώς ο αυτοκράτορας πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της βασιλείας του εκστρατεύοντας με τον στρατό αντί να στέλνει τις διαταγές του από το παλάτι, όπως έκαναν οι περισσότεροι προκάτοχοί του. Έζησε τη ζωή του απλού στρατιώτη, σε σημείο που έτρωγε το ίδιο φαγητό με τους στρατιώτες του. Επίσης έπαιρνε τα παιδιά των σκοτωμένων αξιωματικών υπό την προστασία του και τους πρόσφερε στέγη, τροφή και μόρφωση. Πολλά απ' αυτά έγιναν αργότερα στρατιώτες και αξιωματικοί και τον θεωρούσαν σαν πατέρα τους.
 
Ο Βασίλειος Β'Β΄ ήταν δημοφιλής και στους αγρότες της χώρας. Η τάξη αυτή παρήγαγε το μεγαλύτερο μέρος των προμηθειών του στρατού και παρείχε τους περισσότερους στρατιώτες. Για να διασφαλίσει τη συνέχεια, ο Βασίλειος Β' εισήγαγε νόμους που προστάτευαν τη μικρή αγροτική ιδιοκτησία και μείωσε τους φόρους των αγροτών. Η βασιλεία του θεωρήθηκε ως περίοδος σχετικής ευημερίας παρά τους σχεδόν συνεχείς πολέμους. Απ' την άλλη μεριά, ο Βασίλειος αύξησε τους φόρους της αριστοκρατίας και της εκκλησίας και προσπάθησε να ελαττώσει την ισχύ και τον πλούτο τους. Αν και για ευνόητους λόγους δεν ήταν δημοφιλής στις τάξεις τους, κανένας απ' αυτούς δεν είχε τη δύναμη να αντιταχθεί αποτελεσματικά στον υποστηριζόμενο από το στρατό αυτοκράτορα.
 
Ο Βασίλειος Β'Β΄ ποτέ δεν παντρεύτηκενυμφεύτηκε, ούτε απέκτησε παιδιά. Όταν ήταν νέος φλέρταρε με τις γυναίκες, αλλά όταν έγινε αυτοκράτορας επέλεξε να αφοσιωθεί στα καθήκοντα του κράτους. Ο [[Μιχαήλ Ψελλός]] αποδίδει τη ριζική αλλαγή του Βασίλειου, από τον έκλυτο νέο στον ζοφερό αυτοκράτορα, στα γεγονότα των εξεγέρσεων του Βάρδα Σκληρού και του Βάρδα Φωκά<ref>Μιχαήλ Ψελλός: ''Στους περισσότερους ανθρώπους της γενιάς μας έδινε την εντύπωση του στρυφνού και άξεστου στη συμπεριφορά ανθρώπου, οξύθυμου, επίμονου, λιτοδίαιτου, που αποστρέφονταν κάθε είδους μαλθακότητα. Εγώ ο ίδιος συμπέρανα πως δεν ήταν καθόλου έτσι κατ' αρχάς, αλλά από μια ζωή φιλήδονη και τρυφηλή, μεταβλήθηκε σε άνθρωπο ενεργητικότατο, σα να εστύφησαν το χαρακτήρα του οι περιστάσεις, και αποδυνάμωσαν τη χαυνότητα.''</ref>. Ο ασκητισμός του Βασίλειου είχε ως αποτέλεσμα να αφήσει ως διάδοχο τον αδελφό του και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς του, που αποδείχθηκαν αναποτελεσματικοί ως ηγέτες. Παρ' όλα αυτά, ακολούθησαν 50 χρόνια ευημερίας και πνευματικής ανάπτυξης χάρη στους πόρους του κράτους. Υπό τον Βασίλειο Β'Β΄, η Βυζαντινή αυτοκρατορία είχε πιθανόν έναν πληθυσμό 18.000.000 κατοίκων και, χάρη στη συνετή του διαχείριση, το αυτοκρατορικό θησαυροφυλάκιο συσσώρευσε εκατομμύρια νομίσματα, τα σύνορα ήταν ασφαλή από εισβολείς και η Βυζαντινή αυτοκρατορία αναγνωρίστηκε απ' όλους ως το πιο εύπορο και καλά διοικούμενο βασίλειο του χριστιανικού κόσμου.
 
== Στη λογοτεχνία ==
}}
 
Κατά τη διάρκεια του 20ου20ού αιώνα, το ενδιαφέρον στην [[Ελλάδα]] για τον Βασίλειο Β'Β΄ οδήγησε σε μία σειρά βιογραφιών και ιστορικών μυθιστορημάτων γι' αυτόν. Το 1911 εκδόθηκε το δεύτερο μυθιστόρημα της [[Πηνελόπη Δέλτα|Πηνελόπης Δέλτα]], με τίτλο "Στον Καιρό του Βουλγαροκτόνου"<ref>Ρόντερικ Μπήτον ''[http://books.google.gr/books?id=QI9Xw7EiIjsC&pg=PA104&dq=An+introduction+to+modern+Greek+literature%E2%80%8E+penelope+delta&client=firefox-a&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Εισαγωγή στη Νεότερη Ελληνική Λογοτεχνία]'' σελ. 104, Oxford University Press (1999)</ref>. Η Πηνελόπη Δέλτα το εμπνεύστηκε μετά από αλληλογραφία που είχε με τον περίφημο βυζαντινολόγο [[Γκυστάβ-Λεόν Σλυμπερζέ]] και το δημοσίευσε σε μια εποχή που ο [[Μακεδονικός αγώνας]] έθεσε για άλλη μια φορά τους Έλληνες και τους Βούλγαρους σε αντίπαλα στρατόπεδα.
 
Ο [[Ίων Δραγούμης]], ο οποίος ήταν εραστής της Πηνελόπης Δέλτα και συμμετείχε ενεργά στον Μακεδονικό Αγώνα, το 1907 είχε εκδόσει το έργο "Μαρτύρων και Ηρώων Αίμα", όπου γράφει: "''... σε μία τάξη έκαναν ιστορία κι έτυχε ίσα ίσα η βασιλεία του Βουλγαροκτόνου. Ένα παιδί διηγούνταν πως ο βασιλέας, ύστερα από είκοσι χρόνια πόλεμο, καταπόνεσε το Σαμουήλ και τους Βουλγάρους και πως τύφλωσε δεκαπέντε χιλιάδες αιχμαλώτους, αφήνοντας σε κάθε εκατοντάδα από ένα μονόφθαλμο για να τους οδηγεί, και τέλος, πως βλέποντας την τόση καταστροφή, ο Σαμουήλ πέθανε από το κακό του. Ο Αλέξης τότε γύρισε και είπε στα παιδιά: Ο Βασίλειος αντί να τυφλώσει τόσους ανθρώπους, πράγμα βάρβαρο, καλύτερα θα έκανε να τους σκότωνε όλους. Έτσι και δε θα βασανίζονταν οι άνθρωποι αυτοί, τυφλωμένοι και ζωντανοί, και θα ήταν αμέσως δεκαπέντε χιλιάδες Βούλγαροι λιγότεροι στον κόσμο - πράγμα χρήσιμο"''.
Το 1976 η Αγγλίδα συγγραφέας Ρόζμαρι Σάτκλιφ απεικόνισε τον Βασίλειο Β' στο ιστορικό μυθιστόρημα "Blood Feud" από την οπτική ενός μέλος τού πρόσφατα δημιουργημένου Τάγματος των Βαράγγων.
 
Το 1996 εκδόθηκε το βιβλίο της Μαρίνας Λουκάκη "Ο Βασίλειος Β'Β΄ Βουλγαροκτόνος και η Πηνελόπη Δέλτα".
 
Από την πλευρά του, ο Βούλγαρος πολιτισμολόγος Αλεξάντερ Κιόσεφ έγραψε στο "Understanding the Balkans": "''Ο ήρωας ενός έθνους μπορεί να είναι ο κακός του γείτονά του (...) Ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Βασίλειος ο Βουλγαροκτόνος, σημαντική προσωπικότητα στο ελληνικό πάνθεον των ηρώων, δεν είναι λιγότερο σημαντικός ως αντικείμενο μίσους για τη δική μας εθνική μυθολογία''"<ref>Alexander Kiossev, ''[http://www.scca.org.mk/utb/utb2000/syn_alex.htm Heroes Against Sweets. The Split of National and "Anthropological" cultures in South - East Europe]{{dead link|date=June 2015}}'', Understanding the Balkans</ref>.
* [http://www.scribd.com/doc/55798205/%CE%9A%CE%BB%CE%B1%CF%83%CF%83%CE%B9%CE%BA%CE%AC-%CE%95%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B1-%C2%B7-%CE%9D%CE%BF-1041-%C2%B7-%CE%92%CE%B1%CF%83%CE%AF%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%BF%CF%82-%CE%BF-%CE%92%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%B3%CE%B1%CF%81%CE%BF%CE%BA%CF%84%CF%8C%CE%BD%CE%BF%CF%82 Κλασσικά Εικονογραφημένα: ''Βασίλειος ο Βουλγαροκτόνος'']{{dead link|date=June 2015}}
* [http://web.archive.org/20070929122131/tovima.dolnet.gr/front_page.php?fyllo=13825&section=Y Οι μάχες του Ελληνισμού: Κλειδί] Εφημερίδα «Το Βήμα»
* [http://www.biblionet.gr/main.asp?page=showbook&bookid=70272 Γεώργιος Θ. Καρδαράς, ''Βασίλειος ΒΒ΄ ο Βουλγαροκτόνος: Το απόγειο της Βυζαντινής δύναμης''] Εθνικό Κέντρο Βιβλίου
* [http://www.agiasofia.com/greek/greek3.html Βασίλειος Β'Β΄ ο Μακεδόνας]