Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Άμων»

18 bytes προστέθηκαν ,  πριν από 2 μήνες
καμία σύνοψη επεξεργασίας
μ (Αναστροφή της επεξεργασίας από τον Βέλεμάϊστορ (συνεισφ.), επιστροφή στην τελευταία εκδοχή υπό Τζερόνυμο)
Ετικέτα: Επαναφορά
 
{{άλλεςχρήσεις|Άμμων}}
 
Ο '''Άμων''', ''Άμμων'' επίσης ''Άμεν'', ''Ιμν'' (''ο Κρυμμένος'') και ''Αμούν'' ([[κοπτική γλώσσα|Κοπτ.]]) υπήρξε κύρια [[θεός|θεότητα]] των [[Θήβαι (Αίγυπτος)|Θηβών]] της [[αρχαία Αίγυπτος|αρχαίας Αιγύπτου]], όχι όμως και ασήμαντη στον αρχαίο ελλαδικό χώρο. Περιορισμένης εμβέλειας στο [[Παλαιό Βασίλειο]] και τη [[θρησκεία|θρησκευτική]] ιδεολογία της [[Εννεάδα της Ηλιούπολης|ηλιουπολιτικής Εννεάδας]]<ref>Εμφανίζεται μόνον τέσσερις φορές στα ηλιουπολίτικα [[κείμενα των Πυραμίδων]]. Πιθανώς ανήκε αρχικά στο [[κοσμογονία|κοσμογονικό]] σύστημα της Ερμούπολης, ως ένας από τους οκτώ θεούς που βγήκαν από το στόμα του [[Θωθ]] Βλ. επίσης ''New Larousse Encyclopedia of Mythology'', 29.</ref> φαίνεται πως απέκτησε δύναμη μετά την ενδέκατη δυναστεία (2000 [[Π.Κ.Ε.]]/[[π.Χ.]]) και την εγκαθίδρυση του πάνθεου της [[Ογδοάδα της Ερμούπολης|Ογδοάδας της Ερμούπολης]]<ref>Από την εποχή του πρώτου φαραώ της δωδέκατης δυναστείας, που το όνομά του Αμενεμχάτ (Amenemhat) σημαίνει «ο Άμων προπορεύεται», οι Θήβες και ο θεός της άρχισαν να αποκτούν σημασία, η οποία έμελλε να λάβει μεγάλη έκταση επί βασιλείας των μεγάλων κατακτητών της δεκάτης ογδόης δυναστείας, οι οποίοι διεκδικούσαν θεϊκή καταγωγή ως γιοι του ΆμωναΆμωνος</ref>. Κατά την περίοδο της δέκατης όγδοης δυναστείας ο Άμων έγινε ευρύτερα γνωστός, εξαιτίας της πολιτικής κυριαρχίας της [[Άνω Αίγυπτος|Άνω Αιγύπτου]] επί της [[Κάτω Αίγυπτος|Κάτω Αιγύπτου]], συνδέθηκε με τα τέσσερα στοιχεία, απέκτησε ναό στο [[Καρνάκ (Αίγυπτος)|Καρνάκ]] και καταγράφηκε σε ασσυροβαβυλωνιακά κείμενα<ref>Μεγαλομμάτης Κ. 1989, 37.</ref>.
 
Συνδέθηκε από το ιερατείο με τον [[Ρα]], προκειμένου να διεκδικηθεί προς όφελός του η πνευματική εξουσία και τα χαρακτηριστικά αυτής της μεγάλης αιγυπτιακής θεότητας, προκαλώντας την αντίδραση του ιερατείου του Ρα και πολλών [[Φαραώ]]. Η σύγκρουση που επήλθε ως αποτέλεσμα αυτής της αντίδρασης επέφερε την καταστροφή των ναών του ΆμωναΆμωνος, της κατάργηση των Θηβών ως [[πρωτεύουσα]]ς της αρχαίας Αιγύπτου και επιβολή του ενοθεϊσμού του [[Ατέν]]. Μετά τον θάνατο του [[Ακενατόν]] η λατρεία του επανήλθε στο προσκήνιο και ο Άμων λατρευόταν ως ''Άμων Ρα''. Στην [[αρχαία Ελλάδα]] ήταν γνωστός ήδη από τους [[αρχαϊκή εποχή|αρχαϊκούς χρόνους]] ως ''Ζευς Άμμων'' και διέθετε δικούς του ναούς, όπως φαίνεται από την περίπτωση του Ωρωπού και του Γυθείου<ref>Ήδη από τα τέλη του 6ου Π.Κ.Ε. ο Ζευς είχε ταυτιστεί με τον Άμμωνα-Ρα και λατρευόταν σε ιερά στον [[Ωρωπός|Ωρωπό]], τη [[Αρχαία Θήβα|Θήβα]], τη [[Μεγαλόπολη]], το [[Γύθειο]] και αλλού. Βλ. επίσης Schwabl H. 1989, 182</ref>.
 
==Απεικονίσεις==
Παρ' όλα αυτά ο [[Ρα]] δεν έχασε ποτέ τα αρχαία βασιλικά δικαιώματά του και με το όνομα Ρα Αραχτής λατρεύονταν παράλληλα με τον Άμωνα Ρα αλλά εντελώς χωριστά. Θετική αντίδραση απέναντι στον Ρα σημειώθηκε ευθύς μετά το θάνατο του [[Αμένοφις Γ'|Αμένοφι Γ']], του οποίου τα κείμενα και τα ανάγλυφα του ναού του Λούξορ υμνούν τη θεία γέννηση, αποτέλεσμα των ερώτων του θεού των Θηβών και της βασιλομήτορος, συζύγου του [[Τούθμωσις Δ'|Τούθμωσι Δ']], με την ανάδυση της λατρείας του [[Ατέν]].
 
Η νέα θρησκεία όμως υπήρξε εφήμερη, καθώς αμέσως μετά το θάνατο του μεταρρυθμιστή Ακενατόν ο γιος του όχι μόνο επανέφερε τη λατρεία του ΆμωναΆμωνος αλλά και απαρνήθηκε το πατρικό του όνομα, αλλάζοντάς το από το [[αίρεση|αιρετικό]] Τουτανχατόν (''Toutankh Aton'' = ζώσα εικόνα του Ατέν) στο ορθόδοξο Τουταγχαμόν (''Toutankh Amon'' = ζώσα εικόνα του ΆμωναΆμωνος).
 
Έχοντας επανακτήσει όλη την παλαιά του δόξα από τον Χορεμχέμπ (Xoremheb) και τους βασιλείς της δεκάτης ενάτης δυναστείας, που γέμισαν τους ναούς του με δώρα, ο Άμων, ενσωματωμένος πλέον οριστικά με τον Ρα, απέκτησε περιουσία ίση με τα τρία τέταρτα περίπου της περιουσίας όλων των άλλων Αιγυπτίων θεών μαζί. Μια καταγραφή αυτής της περιουσίας που πραγματοποιήθηκε επί εποχής [[Ραμσής Γ'|Ραμσή Γ']], καταδεικνύει ότι ο θεός είχε, μεταξύ άλλων, 81.322 δούλους και 421.362 ζώα<ref>''New Larousse Encyclopedia of Mythology'', 32.</ref>.
 
Οι μεγάλοι ιερείς του, οι πρώτοι προφήτες του ΆμωναΆμωνος, που εξελέγονταν μεταξύ των ισχυρότερων αρχόντων, πολύ σύντομα έκαναν το λειτούργημά τους κληρονομικό, και αφού υπηρέτησαν σε ανακτορικές θέσεις την εποχή των ανίσχυρων φαραώ της εικοστής δυναστείας, κατέλαβαν εντέλει τη βασική εξουσία μέσω του Χερί Χορ, o οποίος διαδέχτηκε τον τελευταίο Ραμσή. Λόγω των ταραχών που επακολούθησαν, οι Θήβες έπαψαν πια να είναι τόπος της βασιλικής διαμονής και πολιτική πρωτεύουσα της Αιγύπτου και περιήλθαν στην αποκλειστική ιδιοκτησία του ΆμωναΆμωνος, έχοντας μετατραπεί πλέον σε ένα είδος [[θεοκρατία|θεοκρατικής]] πολιτείας, όπου την εξουσία ασκούσε ο θεός, είτε απ’ ευθείας μέσω των χρησμών, είτε μέσω, όχι του πρώτου προφήτη του, όπως πριν από λίγο, αλλά της επίγειας συζύγου
του, «της συζύγου του θεού», η οποία ως κόρη συνήθως του φαραώ, απολάμβανε τις μεγαλύτερες τιμές, κυβερνώντας την πόλη και διοικώντας τα απέραντα κτήματα του θεού-συζύγου της.
 
Απόλυτος κύριος των θηβών, ο Άμμων κυριαρχούσε και πέρα από τα σύνορα της Αιγύπτου, στην Αιθιοπία, όπου μέσω των μαντείων του στις πόλεις [[Μερόη]] και [[Ναπάτα]] μπορούσε να εκλέξει, να καθαιρέσει ή να διατάξει τη θανάτωση βασιλέων, ασκώντας έτσι τυραννική εξουσία, η οποία καταργήθηκε μόλις τον 3ο Π.Κ.Ε. αιώνα, όταν ο Εργαμένης αποτίναξε το ζυγό των ιερέων και τους θανάτωσε.
 
Ο Άμων κυριαρχούσε επίσης στις φυλές της [[Λιβύη|λιβυκής]] ερήμου μέχρι και τις νεότερες εποχές, όπου οι πολυάριθμοι προσκυνητές προσέρχονταν γεμάτοι σεβασμό στο ναό του ΆμωναΆμωνος ή του ΆμωναΆμωνος Δία, ο οποίος βρίσκονταν στην όαση και του οποίου το περίφημο μαντείο που είχε χαιρετήσει, το 332 Π.Κ.Ε. τον [[Αλέξανδρος ο Μέγας|Αλέξανδρο]] ως «γιο του θεού».
 
Σε κάθε περίπτωση τα μεγαλοπρέπεστερα ιερά του ΆμωναΆμωνος, των οποίων τα ερείπια προκαλούν, ακόμη και σήμερα, τον θαυμασμό, βρίσκονταν πάντα στις Θήβες, στη δεξιά όχθη του Νείλου, στο [[Λούξορ]]<ref>Ένας από τους πλέον φημισμένους ναούς ήταν εκείνος του [[Αμενχοτέπ Γ']], στο Λούξορ, αφιερωμένος στον ιθυφαλλικό Άμωνα Ρα. Βλ. επίσης Ions Veronica 1968, 93</ref> και στο Καρνάκ, όπου λατρευόταν μαζί με τη σύζυγό του [[Μουτ]] και τον θετό γιο τους [[Κχονσού]].
 
==Σημειώσεις-παραπομπές==
Ανώνυμος χρήστης