Ευαγγελισμός της Θεοτόκου παρά το φρέαρ

Ευαγγελισμός της Θεοτόκου παρά το φρέαρ είναι εικονογραφικός τύπος της Παναγίας κατά τον οποίο η Θεοτόκος κρατώντας υδρία στέκεται κοντά σε πηγάδι, ενώ πάνω από αυτήν πετάει ένας άγγελος. Η Παρθένος δεν βλέπει τον άγγελο αλλά είναι έκπληκτη από το άγγελμα.[1]

Προέλευση απεικόνισηςΕπεξεργασία

Πρόκειται για θέμα αντλημένο από την απόκρυφη χριστινιακή γραμματεία και το Πρωτευαγγέλιον του Ιακώβου. Άλλη πηγή ειναι το αρμενικό απόκρυφο της Παιδικής ηλικίας του Κυρίου (5ο κεφ)Σύμφωνα με αυτό η Παναγία πηγαίνοντας να αντλήσει νερό άκουσε τη φωνή του αγγέλου και εξέλαβε αυτή ως δαιμονική, και τότε επικαλέσθηκε τον Θεό του Ισραήλ για να την προστατεύσει.[2]

 
11ος αι.

Διάδοση θέματοςΕπεξεργασία

Για πρώτη φορά απαντάται το θέμα στο τέλος του 5ου αι. σε ελεφάντινο δίπτυχο του καθεδρικού ναού του Μιλάνου. Τον 6ο αι. σε φιαλίδια (ευλογίας) της Monza βρίσκουμε το θεμα αυτό. Αργότερα σε χειρόγραφο του Φυσιολόγου και μάλιστα στα μωσαϊκά. Επίσης σε ψηφιδωτά της αγίας Σοφίας του Κιέβου, της μονής Δαφνίου και του Αγίου Μάρκου της Βενετίας. Τον 12ο αιώνα στο ψηφιδωτό της Καπέλλας Παλατίνας, της Μαρτοράνας κια της Μητροπόλεως του Monreale στη Σικελία. Τον 14ο αι. στη Μονή Χώρας της Κωνσταντινούπολης. Στον Άγιο Κλήμεντα Αχρίδος και στη Susitsa την Παναγία η οποία στέκεται κοντά στο πηγάδι κρατάνε δύο εκατέροθεν γυναίκες. Ίσως είναι προσωποποιήσεις.[3]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Κωνσταντίνος Δ. Καλοκύρης, Η Θεοτόκος εις την εικονογραφίαν Ανατολής και Δύσεως. Θεσσαλονίκη: Πατριαρχικόν Ίδρυμα Πατερικών Μελετών, 1972, σελ.113
  2. Κωνσταντίνος Δ. Καλοκύρης, Η Θεοτόκος εις την εικονογραφίαν Ανατολής και Δύσεως. Θεσσαλονίκη: Πατριαρχικόν Ίδρυμα Πατερικών Μελετών, 1972, σελ.114
  3. Κωνσταντίνος Δ. Καλοκύρης, Η Θεοτόκος εις την εικονογραφίαν Ανατολής και Δύσεως. Θεσσαλονίκη: Πατριαρχικόν Ίδρυμα Πατερικών Μελετών, 1972, σελ.114

ΠηγέςΕπεξεργασία

  • Κωνσταντίνος Δ. Καλοκύρης, Η Θεοτόκος εις την εικονογραφίαν Ανατολής και Δύσεως. Θεσσαλονίκη: Πατριαρχικόν Ίδρυμα Πατερικών Μελετών, 1972