Καμπάλα (θρησκευτικό κίνημα)

(Ανακατεύθυνση από Καββάλα)

Καμπαλά, Καμπάλα ή Καββάλα (εβραϊκά: קַבָּלָה, κυριολεκτικά «παραλαβή/παράδοση», μεταγραφή: Cabala, Qabbālâ) ονομάζεται η απόκρυφη παράδοση των Εβραίων. Διαδόθηκε και στο ευρύτερο κοινό από τον φιλόσοφο και ουμανιστή Τζοβάννι Πίκο ντελλά Μιράντολα τον 15ο αιώνα. Η Καμπάλα έχει ρίζες στην Τορά της Εβραϊκής Βίβλου και στο Ταλμούδ, και περιλαμβάνει στοιχεία προφορικών παραδόσεων πολλών αιώνων, μεταξύ των οποίων και γνωστικισμού, νεοπλατωνισμού και Χριστιανισμού.

«Portae Lucis» (Οι Πύλες του Φωτός), πίνακας του Joseph ben Abraham Gikatilla (1248–1305)

Η Καμπάλα έχει μυστικιστικό, εσωτεριστικό χαρακτήρα. Στηρίζεται στο γεωκεντρικό σύστημα, ενώ χωρίζει τη γη σε πολλές παράλληλες γαίες και τον ουρανό σε εφτά ουρανούς, στον οποίο κατοικεί ο Θεός και οι άγγελοι. Η σύγχρονη αστρολογία περιέχει αρκετά καμπαλιστικά στοιχεία, η οποία σχετίζεται ευρύτερα με την αστρολογία και άλλων λαών των αρχαίων χρόνων, όπως των Σουμερίων ή των Αιγυπτίων.

Η σύγχρονη έρευνα διακρίνει δύο ρεύματα καμπαλισμού: το θεοσοφικό και το εκστατικό. Κύριος εκπρόσωπος του εκστατικού καμπαλισμού θεωρείται ο Αβραάμ Αμπουλάφια.

Οι ρίζες του ΚαμπαλισμούΕπεξεργασία

Ο εβραϊκός αποκρυφισμός προέκυψε μέσα από την επαφή των Ισραηλιτών με τις αποκρυφιστικές παραδόσεις που προϋπήρχαν στους λαούς της Μέσης Ανατολής. Συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια των 430 ετών της δουλείας του ισραηλιτικού λαού στην Αίγυπτο, οι Εβραίοι διδάχθηκαν τις αιγυπτιακές αποκρυφιστικές γνώσεις, καθώς η Αίγυπτος την Ύστερη Περίοδο του Χαλκού είχε αναδειχθεί στο κύριο κέντρο διάδοσης της απόκρυφης γνώσης και της μαγείας στη Μέση Ανατολή. Εν συνεχεία, με την εγκατάστασή τους στην Παλαιστίνη, πιθανώς στο πρώτο ήμισυ του δεκάτου τετάρτου αιώνα, ήρθαν σε στενή επαφή με τις αντίστοιχες ειδωλολατρικές πρακτικές των Χαναανιτικών λαών. Τέλος, κατά τη διάρκεια της εβδομηκονταετούς Βαβυλώνιας Αιχμαλωσίας, γνώρισαν από κοντά τον αποκρυφισμό των Βαβυλωνίων.[1] Κάπως έτσι, μέσα σε αυτό το θρησκευτικό περιβάλλον, οι Εβραίοι διαμόρφωσαν τον δικό τους αποκρυφισμό.

Πληροφορίες για τον ρόλο της παραδοσιακής εβραϊκής ομάδας των Φαρισαίων στην διάδοση της απόκρυφης γνώσης παρέχει ο Ιώσηπος, από τον οποίο πληροφορούμαστε ότι κάποιοι Φαρισαίοι δίδασκαν πως ο Θεός δεν παρέδωσε στον Μωϋσή μόνο την Τορά, αλλά και μία προφορική διδασκαλία, η οποία όμως απευθυνόταν μόνο στους Εβραίους εκείνους που διέθεταν υψηλό πνευματικό επίπεδο. Σύμφωνα με το αφήγημα αυτό, ο Μωϋσής με τη σειρά του παρέδωσε αυτόν τον προφορικό νόμο σε κάποιους εκλεκτούς σοφούς Εβραίους, και από αυτούς άρχισε να διαδίδεται με προφυλάξεις από γενιά σε γενιά. Τα κάτωθι λόγια του Χριστού που μεταφέρονται από τον Ιωάννη, σαν μήνυμα προς την εκκλησία της Σμύρνης, μέσα από το βιβλίο της Αποκάλυψης, πιθανότατα κάνουν αναφορά στους ανθρώπους των εβραϊκών αποκρυφιστικών κύκλων που είχαν αποδεχθεί τις μυστικές διδασκαλίες που διαδίδονταν από Φαρισαίους ραββίνους, και όχι μόνο : "Ξέρω πως σε διαβάλλουν άνθρωποι που ισχυρίζονται ότι ανήκουν τάχα στο λαό του Θεού· αυτοί όμως δεν είναι δικοί του, γιατί ανήκουν στη σύναξη του σατανά.".[2]

Καθώς ο Χριστιανισμός εξελισσόταν και αναπτυσσόταν με ταχείς ρυθμούς, ο εβραϊκός αποκρυφισμός δεν έμεινε ανεπηρέαστος. Συγκεκριμένα, προσπάθησε να βρει γόνιμο έδαφος ανάπτυξης μέσα στον χώρο της Εκκλησίας, και κάπως έτσι προέκυψαν οι διάφορες γνωστικές εκκλησίες και ο Γνωστικισμός εν γένει.

ΑποφθέγματαΕπεξεργασία

  • «Βρίσκεται στον έβδομο ουρανό» (βλέπε και αναφορά στον «τρίτο ουρανό», Β΄ Κορινθίους 12:2-4) Ο τριτος ουρανος που αναφερεται στην β Κορινθιους, μεταφραζεται ως ο παραδεισος, δεν ειναι κυριολεκτικος ο ορος.

ΠηγέςΕπεξεργασία

  • Το σύμπαν που αγάπησα, βιβλίο και τηλεοπτικό ντοκιμαντέρ της κρατικής τηλεόρασης (ΕΡΤ3), σε επιστημονική επιμέλεια Μάνου Δανέζη, Στράτου Θεοδοσίου, πρώτος κύκλος, επεισόδιο όγδοο

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Kabbala της Γερμανικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).


  1. Ο Αποκρυφισμός στην Ευρώπη. Ιστορία της Καμπαλιστικής και Ερμητικής Μαγείας σσ. 4-5. (Η ως άνω εργασία αποτελεί μία παράθεση αποσπασμάτων από το βιβλίο του Δ. Ράμμου, Από την Συναγωγή στην Μασονία, Ελληνική Φιλοσοφία και Εβραϊκός Γνωστικισμός). [1] Εφεξής "Ράμμος".
  2. Αποκάλυψις Ιωάννου 2.9.