Μονή Αγίου Νικάνορος Γρεβενών

μοναστήρι της Ελλάδας

Συντεταγμένες: 39°58′47″N 21°47′44.07″E / 39.97972°N 21.7955750°E / 39.97972; 21.7955750

Η Μονή Ζάβορδας

Η Μονή Αγίου Νικάνορος ή Ιερά Μονή Ζάβορδας ή Ιερά Μονή Μεταμόρφωσης του Σωτήρος βρίσκεται στη Δυτική Μακεδονία, στα όρια Γρεβενών με Κοζάνη. Είναι κτισμένη στην κορυφή του όρους Καλλίστρατο με υψόμετρο 650 μέτρα, σε επιβλητική θέση πάνω από τον ποταμό Αλιάκμονα. Απέχει 56 χλμ. ΝΑ.-Α. από τα Γρεβενά, 52 χλμ. Ν.-ΝΔ. από Κοζάνη, 63 χλμ. Δ.-ΒΔ. από την Ελασσόνα και 24 χλμ. (οδικά) Β. από τη Δεσκάτη.

ΙστορίαΕπεξεργασία

Η μονή ανήκει στην ιερά Μητρόπολη Γρεβενών και την ίδρυσε ο Όσιος Νικάνορας από τη Θεσσαλονίκη το 1532 ή 1534 δίπλα σε προϋπάρχον βυζαντινό ναϋδριο του Αγίου Γεωργίου. Το καθολικό της Μονής είναι διακοσμημένο με τοιχογραφίες που αποδίδονται στον Θηβαίο ζωγράφο Φράγκο Κατελάνο. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση το όνομά της οφείλεται στον Τούρκο πασά της περιοχής που είχε το παιδί του άρρωστο. Όταν ο Όσιος Νικάνορας το βοήθησε να γίνει καλά, ο Τούρκος είπε στον Όσιο Νικάνορα «Ζα Βαρδά», που σημαίνει παρ’ τα όλα.[1]

Τα σημαντικότερα κειμήλια της μονής είναι η εικόνα του Σωτήρος Χριστού, η οποία φέρει αργυρά επένδυση και την οποία ανακάλυψε ο Άγιος Νικάνωρ κατόπιν οράματος που έγινε αφορμή να ξεκινήσει το κτίσιμο της μονής. Τα Ιερά Λείψανα του Αγίου τα οποία είναι τοποθετημένα σε αργυρές θήκες με ανάγλυφες παραστάσεις Αγίων, δικέφαλου αετού και με πολύτιμους λίθους. Τέλος πολύ σημαντικά θεωρούνται τα χειρόγραφά της και κυρίως το χειρόγραφο αρ. 201, γνωστό ως Κώδικας της Ζάβορδας.[2][1]

ΔιοικητικάΕπεξεργασία

Η μονή αναφέρεται και απογράφεται επίσημα ως οικισμός με την παλιά ονομασία Μονή Ζάπουρτα από το 1918 στο ΦΕΚ 260Α - 31/12/1918 που ανήκε στην τότε κοινότητα Τουργιουκίου (σημερινή Παναγία). Από το 1927 με το ΦΕΚ 18Α - 01/02/1927 καταγράφεται αρχικά ως Μονή Οσίου Νικάνορος και από το 1928 τελικά ως Μονή Αγίου Νικάνορα.[3] Σύμφωνα με το Σχέδιο Καλλικράτης ανήκει στη δημοτική ενότητα Δεσκάτης του Δήμου Δεσκάτης και σύμφωνα με την απογραφή 2011 έχει 2 μοναχούς.[4]

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 «Ιερά Μονή Ζάβορδας». Ιερά Μητρόπολις Γρεβενών. Ανακτήθηκε στις 2 Απριλίου 2020. 
  2. «Το Μοναστήρι της Ζάβορδας - Το σημαντικότερο θρησκευτικό μνημείο της Δυτικής Μακεδονίας». visit-msv.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Νοεμβρίου 2017. Ανακτήθηκε στις 27 Νοεμβρίου 2017. 
  3. «ΕΕΤΑΑ-Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης Α.Ε.». www.eetaa.gr. Ανακτήθηκε στις 2 Απριλίου 2020. 
  4. «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2011», σελ. 10552 (σελ. 78 του pdf)