Άνοιγμα κυρίου μενού

Παυσανίας (στρατηγός)

Σπαρτιάτης στρατηγός

Ο Παυσανίας (510 π.Χ.470 π.Χ.) ήταν Σπαρτιάτης στρατηγός, που έμεινε γνωστός στην ιστορία ως ο αρχηγός του συνασπισμένου ελληνικού στρατού στη μάχη των Πλαταιών. Η νίκη στη μάχη αυτή, έναντι των Περσών υπό το στρατηγό Μαρδόνιο, ήταν ιδιαίτερα σημαντική καθώς εξάλειψε την περσική απειλή στην ηπειρωτική Ελλάδα. Μετά την επόμενη νίκη των Ελλήνων στη μάχη της Μυκάλης ξεκίνησε η ελληνική αντεπίθεση κατά της Περσικής αυτοκρατορίας.

Παυσανίας
Pausanias in the Capitoline Museums, Rome.jpg
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Παυσανίας (Ελληνικά)
Θάνατος467 π.Χ.
Αρχαία Σπάρτη
Τόπος ταφήςΑρχαία Σπάρτη
Χώρα πολιτογράφησηςΑρχαία Σπάρτη
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταστρατιωτικός ηγέτης[1]
στρατιωτικός
Οικογένεια
ΤέκναCleomenes
Πλειστοάνακτας
ΓονείςΚλεόμβροτος[2][3] και d:Q60526312
ΑδέλφιαNicomedes
ΟικογένειαΔυναστεία Αγιαδών
Στρατιωτική σταδιοδρομία
Βαθμός/στρατόςστρατηγός/
Αξιώματα και βραβεύσεις
Αξίωμαβασιλιάς της Σπάρτης
Commons page Σχετικά πολυμέσα

ΒιογραφίαΕπεξεργασία

ΚαταγωγήΕπεξεργασία

Ο Παυσανίας ανήκε στο βασιλικό γένος των Αγιαδών, καθώς ήταν γιος του Κλεόμβροτου, γιου του βασιλιά Αναξανδρίδα Β΄. Ήταν επίσης ανιψιός του βασιλιά Κλεομένη Α΄ και του βασιλιά Λεωνίδα Α΄.

(οι βασιλείς με κίτρινη σκίαση)

 
 
 
 
 
 
Λέων
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1η σύζυγος
 
Αναξανδρίδας Β΄
 
 
 
 
 
 
 
2η σύζυγος
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Δωριέας
 
Λεωνίδας Α´
 
Κλεόμβροτος
 
 
Κλεομένης Α´
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ευρυάναξ
 
 
Παυσανίας
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Γοργώ
 
 
 
 
 
 
 
 


Περσικοί πολέμοιΕπεξεργασία

Μετά το θάνατο του Λεωνίδα κατά τη μάχη των Θερμοπυλών, η εξουσία πέρασε στο γιο του, τον Πλείσταρχο. Επειδή όμως ο Πλείσταρχος ήταν ακόμα ανήλικος, ο Κλεόμβροτος (ως θείος του) και στη συνέχεια ο Παυσανίας (ως εξάδελφός του) έγιναν επίτροποι μέχρι την ενηλικίωση του.

Μετά τη ναυμαχία της Σαλαμίνας, η συμμαχία των Πελοποννησίων όρισε τον Παυσανία ως αρχηγό της. Ο ίδιος οδήγησε τον στρατό πέρα από τον Ισθμό της Κορίνθου, στις Πλαταιές το 479 π.Χ., για να δώσει την τελική μάχη με τους Πέρσες. Μαζί του ενώθηκαν και οι δυνάμεις των Ελλήνων από την Στερεά Ελλάδα, εξαιρουμένων των Θηβαίων οι οποίοι είχαν μηδίσει (συμπαραταχθεί με τους Πέρσες). Στις Πλαταιές απέδειξε πόσο μεγάλη ήταν η υπομονή του και πόσο συνετή η στρατηγική του. Νίκησε τους Πέρσες και τους ανάγκασε να τραπούν σε φυγή.

Μετά τη νίκη του στις Πλαταιές, οι Έφοροι της Σπάρτης του ανέθεσαν να ξεκινήσει με 5 τριήρεις από την Ερμιόνη και να οδηγήσει σε επανάσταση, εναντίον των Περσών, τις ελληνικές πόλεις στην Κύπρο και ύστερα στον Ελλήσποντο. Στον Ελλήσποντο κατέλαβε την πόλη Βυζάντιο και ελευθέρωσε ευγενείς Πέρσες, τους οποίους απέδωσε πίσω στον Ξέρξη, τον αυτοκράτορα της Περσίας. Στη συνέχεια ο Σπαρτιάτης στρατηγός άρχισε, σύμφωνα με κάποιες κατηγορίες, να αλληλογραφεί με τον Πέρση μονάρχη και να του υπόσχεται πως θα τον βοηθήσει να υποτάξει τους Έλληνες. Ο Παυσανίας άρχισε να υιοθετεί τον ανατολίτικο τρόπο ζωής και αυτό κίνησε τις υποψίες των Εφόρων, τις οποίες επιβεβαίωσαν οι μαρτυρίες ειλώτων ότι ο στρατηγός αλληλογραφεί με τον Ξέρξη.

ΚατηγορούμενοςΕπεξεργασία

Οι Έφοροι ανακάλεσαν τον Παυσανία από το Βυζάντιο πίσω στη Σπάρτη. Εκεί δικάστηκε, αλλά αθωώθηκε, καθώς δεν υπήρχαν ισχυρές αποδείξεις εναντίον του. Οι συμπατριώτες του όμως δεν μπορούσαν να πεισθούν για την αθωότητά του και αποφάσισαν να τον εκτελέσουν. Ο στρατηγός βρήκε καταφύγιο στον ναό της Αθηνάς ως ικέτης. Σύμφωνα με τα ήθη των αρχαίων Ελλήνων, απαγορευόταν ο φόνος ικέτη. Έτσι οι Έφοροι έδωσαν διαταγή να χτιστεί η είσοδος και τα παράθυρα του ναού, μέχρι να λιμοκτονήσει ο Παυσανίας. Ως επακόλουθο, ο ένδοξος στρατηγός πέθανε από ασιτία το 470 π.Χ.. Για τη γέννησή του οι πιο πιθανές ημερομηνίες σύμφωνα με τους μελετητές είναι το 515 π.Χ. ή το 510 π.Χ. ίσως.

Γιος του ήταν ο μετέπειτα βασιλιάς της Σπάρτης, Πλειστοάναξ.

ΑποτίμησηΕπεξεργασία

Πολλοί ερευνητές μέχρι σήμερα προσπαθούν να καταλάβουν τους λόγους μεταστροφής του Παυσανία, αν όντως πρόδωσε τη Σπάρτη και μήδισε. Αρκετοί πιστεύουν ότι όλες οι κατηγορίες ενισχύθηκαν από τους πολιτικούς του αντιπάλους, που δεν τους άρεσε η άνοδός του στην εξουσία και η δύναμη που απέκτησε. Ωστόσο, είναι γνωστό ότι ο Παυσανίας θεώρησε πως δεν του αποδόθηκε αρκετή αναγνώριση για τη συμβολή του στη μάχη των Πλαταιών, όπως μαρτυρεί η εμπλοκή του στο θέμα του αναθηματικού μνημείου του Τρικάρηνου Όφεως.

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

ΠηγέςΕπεξεργασία

  • Γαρουφάλης Δ., ΠΕΡΣΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ, εκδόσεις ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ, 2003.