Άνοιγμα κυρίου μενού

Πρόεδρος της Τουρκικής Δημοκρατίας

αρχηγός του κράτους της Δημοκρατίας της Τουρκίας

Ο Πρόεδρος της Τουρκίας (τουρκικά: Cumhurbaşkanı) είναι ο αρχηγός του κράτους της Δημοκρατίας της Τουρκίας με ιδιαίτερα αυξημένες αρμοδιότητες και σημαντικές εξουσίες. Με την ιδιότητα αυτή, ο Πρόεδρος εκπροσωπεί την Τουρκική Δημοκρατία, την ενότητα του τουρκικού έθνους, καθώς και τη διασφάλιση της εφαρμογής του Συντάγματος της Τουρκίας και της οργανωμένης και αρμονικής λειτουργίας των οργάνων του κράτους. Τα άρθρα 101 έως 106 του Συντάγματος θεσπίζουν όλες τις αρμοδιότητες, τον τρόπο εκλογής, τα καθήκοντα και τις ευθύνες για το αξίωμα του Προέδρου.

Πρόεδρος της
Τουρκίας
Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı
Emblem of the President of Turkey.svg
Προεδρική Σφραγίδα
Flag of the President of Turkey.svg
Διακριτικό Σήμα
Κάτοχος
Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν

από 28 Αυγούστου 2014
ΠροσφώνησηΕξοχότατε Πρόεδρε της Δημοκρατίας
ΚατοικίαΠροεδρικό Σύμπλεγμα (από το 2014)
Διορισμός απόΆμεση Λαϊκή Ψήφος
Διάρκεια θητείας5 έτη, άπαξ ανανεώσιμη
Αρχικός κάτοχοςΜουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ
Δημιουργία29 Οκτωβρίου 1923
ΙστοσελίδαΕπίσημος ιστότοπος

Το αξίωμα του Προέδρου της Τουρκίας καθιερώθηκε με την ανακήρυξη της Δημοκρατίας της Τουρκίας στις 29 Οκτωβρίου του 1923. Από το 2018 το πολίτευμα της Τουρκίας άλλαξε από Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία σε Προεδρική Δημοκρατία και ως εκ τούτου ο Πρόεδρος είναι ο αρχηγός της εκτελεστικής εξουσίας και η κεντρική φιγούρα στην πολιτική ζωή της χώρας. Ο σημερινός Πρόεδρος είναι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν από τις 28 Αυγούστου του 2014.

Πίνακας περιεχομένων

Πρόεδροι της Τουρκικής Δημοκρατίας (1923–σήμερα)Επεξεργασία

No. Όνομα
(Γέννηση–θάνατος)
Πορτρέτο Θητεία Πολιτικό κόμμα Εκλεγείς
1 Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ
(1881–1938)
  29 Οκτωβρίου 1923 1 Νοεμβρίου 1927 Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του Λαού 1 1923
1 Νοεμβρίου 1927 4 Μαΐου 1931 2 1927
4 Μαΐου 1931 1 Μαρτίου 1935 3 1931
1 Μαρτίου 1935 10 Νοεμβρίου 1938[1] 4 1935
Μουσταφά Αμπντουλχαλίκ Ρεντά (υπηρεσιακός)
(1881–1957)
  10 Νοεμβρίου 1938 11 Νοεμβρίου 1938 Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του Λαού
2 Ισμέτ Ινονού
(1884–1973)
  11 Νοεμβρίου 1938 3 Απριλίου 1939 Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του Λαού 5 1938
3 Απριλίου 1939 8 Μαρτίου 1943 6 1939
8 Μαρτίου 1943 5 Αυγούστου 1946 7 1943
5 Αυγούστου 1946 22 Μαΐου 1950 8 1946
3 Τζελάλ Μπαγιάρ
(1883–1986)
  22 Μαΐου 1950 14 Μαΐου 1954 Δημοκρατικό Κόμμα 9 1950
14 Μαΐου 1954 1 Νοεμβρίου 1957 10 1954
1 Νοεμβρίου 1957 27 Μαΐου 1960 [2] 11 1957
Επιτροπή Εθνικής Ενότητας
(Πρόεδρος: Στρατηγός
Τζεμάλ Γκιουρσέλ)
27 Μαΐου 1960 10 Οκτωβρίου 1961 Στρατός
4 Τζεμάλ Γκιουρσέλ
(1895–1966)
  10 Οκτωβρίου 1961 2 Φεβρουαρίου 1966[3] Ανεξάρτητος 12 1961
Ιμπραχίμ Σεβκί Ατασαγκούν (υπηρεσιακός)
(1899–1984)
  2 Φεβρουαρίου 1966 28 Μαρτίου 1966 Ανεξάρτητος
5 Τζεβντέτ Σουνάι
(1899–1982)
  28 Μαρτίου 1966 28 Μαρτίου 1973 Ανεξάρτητος 13 1966
Τεκίν Αριμπουρούν (υπηρεσιακός)
(1903–1993)
  28 March 1973 6 Απριλίου 1973 Κόμμα Δικαιοσύνης
6 Φαχρί Κορουτούρκ
(1903–1987)
  6 Απριλίου 1973 6 Απριλίου 1980 Ανεξάρτητος 14 1973
Ιχσάν Σαμπρί Τσαγλαγιανγκίλ (υπηρεσιακός)
(1908–1993)
  6 Απριλίου 1980 12 Σεπτεμβρίου 1980[4] Κόμμα Δικαιοσύνης
7 Κενάν Εβρέν
(1917–2015)
  9 Νοεμβρίου 1982 9 Νοεμβρίου 1989 Ανεξάρτητος 15 1982
8 Τουργκούτ Οζάλ
(1927–1993)
  9 Νοεμβρίου 1989 17 Απριλίου 1993[1] Κόμμα Μητέρας Πατρίδας 16 1989
Χουσαμετίν Τσιντορούκ (υπηρεσιακός)
(1933– )
  17 Απριλίου 1993 16 Μαΐου 1993 Κόμμα του Ορθού Δρόμου
9 Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ
(1924–2015)
  16 Μαΐου 1993 16 Μαΐου 2000 Κόμμα του Ορθού Δρόμου 17 1993
10 Αχμέτ Νετζτέτ Σεζέρ
(1941– )
  16 Μαΐου 2000 28 Αυγούστου 2007 Ανεξάρτητος 18 2000
11 Αμπντουλάχ Γκιουλ
(1950– )
  28 Αυγούστου 2007 28 Αυγούστου 2014 Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης 19 2007
12 Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν
(1954– )
  28 Αυγούστου 2014 σημερινός Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης 20 2014 — 51,79%
21.000.143

Εν ζωή πρώην ΠρόεδροιΕπεξεργασία

Πρόεδρος (Cumhurbaşkanı) Θητεία Ημερομηνία Γέννησης
Αχμέτ Νετζντέτ Σεζέρ 2000-2007 13 Σεπτεμβρίου 1941 (73 ετών)
Αμπντουλάχ Γκιουλ 2007-2014 29 Οκτωβρίου 1950 (64 ετών)

ΠροϋποθέσειςΕπεξεργασία

Προκειμένου να γίνει ο πρόεδρος της Τουρκίας, ο υποψήφιος πρέπει να έχει ολοκληρώσει την τριτοβάθμια εκπαίδευση και να είναι τουλάχιστον σαράντα ετών.

Ο εκλεγμένος πρόεδρος πρέπει να διακόψει τις σχέσεις του, αν υπάρχουν, με την πολιτική του κόμματός του, και να πάψει να αποτελεί μέλος της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης.

ΕκλογήΕπεξεργασία

Η εκλογή του Προέδρου πρέπει να αρχίσει τουλάχιστον 30 ημέρες πριν από τη λήξη της θητείας του εν ενεργεία Προέδρου, ή 10 ημέρες μετά την παραίτηση του αμέσως προηγούμενου Προέδρου και θα πρέπει να ολοκληρωθεί εντός 30 ημερών από την έναρξη της προεκλογικής περιόδου. Οι υποψήφιοι πρέπει να δηλώνονται στο Προεδρείο του Κοινοβουλίου εντός των πρώτων 10 ημερών της περιόδου αυτής και οι εκλογές θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί εντός 20 ημερών.

Παλαιότερα, ο Πρόεδρος εκλεγόταν από τα μέλη του τουρκικού κοινοβουλίου. Σύμφωνα με τροπολογία που συντάχθηκε το 2007, οι μελλοντικοί πρόεδροι εκλέγονται από τους πολίτες μέσω δημόσιας ψηφοφορίας. Οι υποψήφιοι πρέπει να είναι άνω των σαράντα ετών και πρέπει να έχουν ολοκληρώσει την τριτοβάθμια εκπαίδευση τους. Μπορούν είτε να είναι μέλη του τουρκικού κοινοβουλίου, ή Τούρκοι πολίτες οι οποίοι πληρούν τις προϋποθέσεις για να γίνουν μέλη του κοινοβουλίου.

ΘητείαΕπεξεργασία

Ο Πρόεδρος εκλέγεται για θητεία πέντε ετών (που ήταν προηγουμένως επτά χρόνια, αλλά μειώθηκε σε πέντε το 2007), και μπορεί να επανεκλεγεί μόνο μία φορά.

Η διάρκεια της θητείας του απερχόμενου προέδρου συνεχίζεται έως ότου ο εκλεγμένος πρόεδρος αναλαμβάνει καθήκοντα.

Με την ανάληψη των καθηκόντων, ο πρόεδρος λαμβάνει τον ακόλουθο όρκο ενώπιον του Κοινοβουλίου:

«Υπό την ιδιότητά μου ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ορκίζομαι στην τιμή και στην υπόληψη μου στο το μεγάλο τουρκικό έθνος και στην ιστορία του για να διασφαλίσω την ύπαρξη και την ανεξαρτησία του κράτους, την αδιαίρετη ακεραιότητα της πατρίδας και του έθνους, καθώς και την κυριαρχία του έθνους χωρίς περιορισμό, να τηρώ το Σύνταγμα, το κράτος δικαίου, τη δημοκρατία, τις αρχές και τις μεταρρυθμίσεις του Ατατούρκ, και την αρχή της κοσμικής δημοκρατίας, να μην αποκλίνω από τις αρχές που πρεσβέβουν τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι βασικές ελευθερίες στην ειρήνη, την ευημερία και σε ένα πνεύμα εθνικής αλληλεγγύης και δικαιοσύνης. Να διατηρώ και να ενισχύω τη δόξα και την τιμή της Τουρκικής Δημοκρατίας και να συνεργαστώ με όλες μου τις δυνάμεις για να εκτελέσω με αμεροληψία τις λειτουργίες που έχω αναλάβει»

Καθήκοντα και ευθύνεςΕπεξεργασία

Νομοθετικές ΑρμοδιότητεςΕπεξεργασία

  • να εκφωνήσει, αν το κρίνει αναγκαίο, εναρκτήρια ομιλία στο Κοινοβούλιο κατά την πρώτη ημέρα του νομοθετικού έτους,
  • να καλεί το κοινοβούλιο να ανταποκριθεί, όταν είναι αναγκαίο,
  • να εκδίδει νόμους,
  • να επαναπροωθεί νόμους στο κοινοβούλιο προς επανεξέταση,
  • να υποβάλει σε δημοψήφισμα, αν το κρίνει αναγκαίο, νομοθεσία σχετικά με την τροποποίηση του συντάγματος,
  • να προσφύγει στο Συνταγματικό Δικαστήριο για την ακύρωση ορισμένων διατάξεων ή το σύνολο των νόμων, διαταγμάτων που έχουν την ισχύ του νόμου, καθώς και του Κανονισμού του Κοινοβουλίου σχετικά με την αιτιολογία ότι είναι αντισυνταγματικές σε μορφή και στο περιεχόμενό της,
  • να προκηρύσσει νέες εκλογές για το κοινοβούλιο

Εκτελεστικές ΑρμοδιότητεςΕπεξεργασία

  • να υποδέχεται και να συναντά ξένους ηγέτες και διπλωμάτες
  • να διορίζει μαζί με τον υπουργό εξωτερικών τους διπλωμάτες
  • να διοικεί τις ένοπλες δυνάμεις
  • να διορίζει και να δεχθεί την παραίτηση του πρωθυπουργού ,
  • να διορίζει και να απολύει υπουργούς κατόπιν προτάσεως του πρωθυπουργού,
  • να προεδρεύει του Υπουργικού Συμβουλίου ή να καλέσει το Συμβούλιο των Υπουργών να συνεδριάζει υπό την προεδρία του, όποτε αυτός το κρίνει αναγκαίο,
  • για τη διαπίστευση των εκπροσώπων του τουρκικού κράτους σε ξένα κράτη, και για να λάβει τους αντιπροσώπους των ξένων κρατών που διορίζονται στη Δημοκρατία της Τουρκίας,
  • να επικυρώσουν και να διαδόσουν τις διεθνείς συνθήκες,
  • να εκπροσωπεί την Ανώτατης Στρατιωτικής Διοίκησης των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων , εξ ονόματος της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης,
  • να αποφασίσει σχετικά με την κινητοποίηση των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων,
  • να διορίζει τον Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου ,
  • να καλέσει το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας να ανταποκριθεί,
  • να προεδρεύει του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας,
  • να διακηρύξει στρατιωτικό νόμο ή κατάσταση έκτακτης ανάγκης, και να εκδίδει διατάγματα που έχουν την ισχύ νόμου, με απόφαση του Συμβουλίου Υπουργών, υπό την προεδρία του,
  • να υπογράψει διατάγματα,
  • να παράσχει πλήρη ή μερική επιείκεια, λόγω της χρόνιας ασθένειας, αναπηρίας ή γήρατος, το σύνολο ή μέρος των ποινών που επιβάλλονται σε ορισμένα άτομα
  • να διορίζει τα μέλη και ο πρόεδρος του Εποπτικού Συμβουλίου του Κράτους,
  • να αναθέσει το Εποπτικό Συμβούλιο της Επικρατείας για να διεξάγει έρευνες, έρευνες και ελέγχους,
  • να διορίζει τα μέλη του Συμβουλίου Ανώτατης Εκπαίδευσης,
  • να διορίσει πρυτάνεις των πανεπιστημίων .

Δικαστικές αρμοδιότητεςΕπεξεργασία

  • να διορίζει τα μέλη του Συνταγματικού Δικαστηρίου, το ένα τέταρτο των μελών του Συμβουλίου της Επικρατείας, το Γενικό Εισαγγελέα και το Βοηθό Γενικό Εισαγγελέα του Ανώτατου Εφετείου, τα μέλη του Στρατιωτικού Ανωτάτου Δικαστηρίου, τα μέλη του Ανώτατου Στρατιωτικού Διοικητικού Δικαστηρίου και τα μέλη του Ανωτάτου Συμβουλίου των Δικαστών και Εισαγγελέων.

Ο πρόεδρος επίσης ασκεί τα καθήκοντα της επιλογής και διορισμού, καθώς και άλλα καθήκοντα που ανατίθενται από το Σύνταγμα και τους νόμους.

Λογοδοσία και μη λογοδοσίαΕπεξεργασία

Όλα τα προεδρικά διατάγματα που αφορούν την οικονομία και την εσωτερική πολιτική, θα πρέπει να υπογραφούν από τον πρωθυπουργό και τον οικείο υπουργό, σύμφωνα με τις διατάξεις του συντάγματος και άλλων νόμων. Έτσι, ο πρωθυπουργός και οι αρμόδιοι υπουργοί είναι υπόλογοι για αυτά τα διατάγματα με εξαίρεση διατάγματα που αφορούν την εξωτερική πολιτική και την άμυνα όπου και θεσπίζονται απευθείας από τον πρόεδρο μαζί με τον αρμόδιο υπουργό (εξωτερικών ή άμυνας)χωρίς να απαιτείται η σύμφωνη γνώμη του Πρωθυπουργού. Οι αποφάσεις και οι εντολές υπογράφονται από τον πρόεδρο με δική του πρωτοβουλία, ενώ δεν μπορεί να ασκηθεί έφεση σε οποιαδήποτε δικαστική αρχή, συμπεριλαμβανομένου του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Ο πρόεδρος μπορεί να κατηγορηθεί για εσχάτη προδοσία με πρόταση τουλάχιστον του ενός τρίτου του συνολικού αριθμού των μελών του κοινοβουλίου, καθώς και από την απόφαση τουλάχιστον τριών τετάρτων του συνολικού αριθμού των μελών.

Υπηρεσιακός ΠρόεδροςΕπεξεργασία

Σε περίπτωση προσωρινής απουσίας του Προέδρου λόγω ασθενείας, ο Πρόεδρος της Βουλής ή ο Πρωθυπουργός ασκεί καθήκοντα Προεδρεύοντος, και ασκεί τις αρμοδιότητες του Προέδρου μέχρι ο Πρόεδρος να επανέλθει στη θέση του και σε περίπτωση που η Προεδρία μείνει κενή λόγω θανάτου ή παραίτησης ή για οποιοδήποτε άλλο λόγο, μέχρι την εκλογή του νέου προέδρου.

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 Πέθανε εν ενεργεία
  2. Ανατράπηκε με πραξικόπημα το 1960
  3. Απομακρύνθηκε από την εξουσία για λόγους υγείας
  4. Ανατράπηκε με πραξικόπημα το 1980

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα President of Turkey της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).