Άνοιγμα κυρίου μενού

Τεκές Σεγίτ Αλή Σουλτάν

οθωμανικός Αλεβήτικος τεκές στην Ελλάδα
(Ανακατεύθυνση από Τεκές Ρούσσας)

Συντεταγμένες: 41°17′33″N 25°59′56″E / 41.29250°N 25.99889°E / 41.29250; 25.99889

Τεκές Σεγίτ Αλή Σουλτάν
Χώρος προσευχής (Μeydan Evi) του Τεκέ.
Πόρτα με αραβική επιγραφή, με το έτος κατασκευής του τεκέ.
Χώρος μυστηριακών συνάξεων μεϊντάν εβί του τεκέ. Στην είσοδο υπάρχει οθωμανική επιγραφή όπου αναγράφεται το 1402 ως έτος ίδρυσης και το 1759 ως έτος ανακαίνισης[1].
ΕίδοςΤεκές
Γεωγραφικές Συντεταγμένες41°17′33″N 25°59′56″E
ΧώραΕλλάδα

Ο Τεκές του Σεγίτ Αλή Σουλτάν [2][3][4], γνωστός και ως ο Τεκές του Κιζίλ Ντελή[4][5][6][7][8] ή Τεκές της Ρούσσας[2][9][10] ή Μοναστήρι της Ρούσσας [11][12], βρίσκεται 3 χιλιόμετρα έξω από το χωριό Ρούσσα, στο νομό Νομό Έβρου. Βρίσκεται ανάμεσα από τα αλλοτινά δερβενοχώρια Γονικό, Μεγάλο Δέρειο και Ρούσσα.[13] Είναι ένας οθωμανικός Αλεβήτικος τεκές, δηλαδή σημείο συνάθροισης δερβίσηδων (συγκεκριμένα του τάγματος των Μπεκτασήδων), το οποίο έχει ανακαινιστεί και ημιλειτουργεί μέχρι και σήμερα. Θεωρείται από τους παλαιότερους διατηρημένους τεκέδες στο χώρο των Βαλκανίων[2] και ένα από τα δύο σημαντικότερα κέντρα του Mπεκτασισμού.

ΠεριγραφήΕπεξεργασία

Πρόκειται για ένα θρησκευτικό χώρο συνάθροισης Μπεκτασήδων (τεκέ), ο οποίος ιδρύθηκε από τον δερβίση Σεγίτ Αλή Σουλτάν περί το 1400-1403 μ.Χ. O σουλτάνος Βαγιαζήτ Α΄ (Γιλντιρήμ Μπεγιαζήτ Χαν, 1389-1402) παραχώρησε τον συγκεκριμένο χώρο και η χρονολογία ανοικοδόμησης φαίνεται από μια επιγραφή στα οθωμανικά τουρκικά, η οποία βρίσκεται στο κτήριο Meydan Evi (μυστηριακών συνάξεων) στο συγκρότημα κτηρίων του τεκέ.[2] Η οθωμανική επιγραφή γράφει: «Ανοικοδομήθηκε στα οκτακόσια τέσσερα, ανακαινίστηκε στα χίλια εκατόν εβδομήντα τρία από τον Δερβίση Αλή ύστερα από επιθυμία του να γίνει πραγματικός άγιος, αν και τα ελλείποντά του πολλά» (η ημερομηνία είναι σε έτη Εγίρας: 804/1402μ.Χ. και 1173/1759 μ.Χ.) [1]. Πριν την πρόσφατη ανακαίνιση [2] ο χώρος είχε χρησιμοποιηθεί ως στάβλος ζώων χριστιανών κατοίκων και το μνημείο είχε υποστεί ζημιές σύμφωνα με καταγγελία της Ένωσης Πανεπιστημιακών Απόφοιτων Μειονότητας Δυτικής Θράκης στον Οργανισμό για την Ασφάλεια και Συνεργασία στην Ευρώπη (OSCE) [14]. Στο παρελθόν η πρόσβαση ήταν πιο δύσβατη μέχρι που φτιάχτηκε ο δρόμος ο οποίος φτάνει μέχρι τον τεκέ [15].

Επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ο τεκές χρησιμοποιούνταν από τους Τούρκους μετανάστες ως προσωρινός τόπος συγκέντρωσης και στέγασης πριν αποσταλούν σε άλλα μέρη. Γενικά οι τεκέδες από τα τέλη του 14ου αιώνα στην περιοχή του Έβρου έλεγχαν και φρουρούσαν τις οδικές αρτηρίες αλλά και απολάμβαναν φορολογικές ελαφρύνσεις. Ο Τεκές του Σεγίτ Αλή Σουλτάν φύλαγε το ορεινό πέρασμα από την Ροδόπη προς το Σουφλί και το Διδυμότειχο. Από το 2002 ο χώρος διοικείται - συντηρείται από τη «Διοικητική Επιτροπή Προστασίας Βακουφίου του Σεγγήτ Αλή Σουλτάν».[16]

Κτήρια διασκορπισμένα γύρω από το κέντρο (μουριά) του Τεκέ
Ασεβή (Μαγειρείο).  
Νεκροταφείο - Κτήριο με μαυσωλείο (Τουρμπές).  
Τουρμπές του Σεγίτ Αλή Σουλτάν.  
Κρήνη κάτω από την κεντρική μουριά.  

Στο κέντρο του τεκέ υπάρχει ένα δένδρο μουριάς 600 ετών, του οποίου τα μούρα σύμφωνα με την θρησκευτική παράδοση είναι θαυματουργά. Σύμφωνα με την θρησκευτική παράδοση, αν κάποιος φάει μούρα από το δέντρο αυτό, προστατεύεται από όλες τις αρρώστιες. Το ίδιο δένδρο υπάρχει και στον κεντρικό χώρο συνάθροισης του μπεκτασικού τάγματος, ο οποίος βρίσκεται στην Μικρά Ασία και συγκεκριμένα στο χωριό Χατζί Μπεκτάς (Τουρκικά: Hacı Βektaş).[17] Γύρω από τη μουριά είναι διασκορπισμένα τα κτήρια του τεκέ: α) η κουζίνα, όπου κατά την διάρκεια των εορτών μαγειρεύεται φαγητό για το πλήθος των επισκεπτών, β) το κονάκι (ξενώνας) - σήμερα εκεί διαμένει ο τουρμπεντάρης (Τουρκικά: türbedar) ο επιστάτης του χώρου μαζί με την οικογένειά του (ο Μουσλούμ Τσολάκ), γ) ένας Τουρμπές - ταφικό μνημείο-μαυσωλείο του Σεγίτ Αλή Σουλτάν, δ) ο χώρος προσευχής (Μeydan Evi) και ε) πρόσφατες εγκαταστάσεις με κοινόχρηστες τουαλέτες για τους επισκέπτες. Στο νεκροταφείο υπάρχουν πληθώρα τάφων Σεΐχηδων (πνευματικών-σοφών ενός τεκέ) και δερβίσηδων.[18]

Νοτιότερα του τεκέ, σε απόσταση ενός χιλιομέτρου, υπάρχουν δύο μεγάλα νεκροταφεία με τάφους οι οποίοι χρονολογούνται από το 16ο και 18ο αιώνα. Εκεί υπάρχει και ένας χώρος προσευχής (Μeydan Evi) και βρίσκονται θαμμένοι οι κάτοικοι του τεκέ.[19]

ΠαραδόσειςΕπεξεργασία

Ο Σεγίτ Αλή Σουλτάν, ιδρυτής του τεκέ, επειδή ήταν σβέλτος και ευκίνητος πολεμιστής πήρε την ονομασία "Κιζίλντελη" (μεταφράζεται ως ερυθρός-τρελός). Μια άλλη παράδοση αναφέρει ότι ο Σεγίτ Αλή Σουλτάν πήρε το όνομα αυτό γιατί ο Τεκές που ίδρυσε βρίσκεται κοντά στον ποταμό «Κιζίλντελη» (Ερυθροπόταμος) - παραπόταμο του Έβρου. Σύμφωνα με άλλη παράδοση ονομάστηκε έτσι ο ποταμός επειδή όσο ζούσε ο Σεγίτ Αλή Σουλτάν χρησιμοποιούσε την ονομασία αυτή για τον ποταμό.[16]

ΕορτέςΕπεξεργασία

Σήμερα, ιδιαίτερα την περίοδο Μαΐου - Αυγούστου, τον χώρο επισκέπτονται πιστοί από τα γειτονικά χωριά. Σύμφωνα με έρευνα του Γεώργιου Μαυρομάτη, τον χώρο τον επισκέπτονται και ορθόδοξοι χριστιανοί, είτε από περιέργεια, είτε συνειδητοποιώντας ότι το ετερόδοξο ισλάμ (Μπεκτασισμός) έπαιξε ιδιαίτερο ρόλο κατά την διάρκεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.[15] Στον τεκέ εορτάζεται κάθε χρόνο η μνήμη του Αγίου Γεωργίου, γιορτή κοινή για χριστιανούς και αλεβίτες, στις 6 Μαΐου (σύμφωνα με το παλαιό ημερολόγιο), παρουσία εκτός των άλλων και του μητροπολίτη Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος και Σουφλίου. Η πανήγυρη συνοδεύεται με κουρμπάνι και συνεστιάσεις.[20]

ΒιβλιογραφίαΕπεξεργασία

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 Ευστράτιος Χ. Ζεγκίνης (2001). Ο Μπεκτασισμός στην Δ. Θράκη - Συμβολή στην ιστορία της διαδόσεως του μουσουλμανισμού στον ελλαδικό χώρο. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Π. Πουρναρά - Institute for Balkan Studies. σελ. 180. ISBN 960-242-226-2. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Heath W. Lowry σελ. 22
  3. Γεώργιος Τσιγάρας (26 Φεβρουαρίου 2008). «Τεκκές Σεγίτ Αλή Σουλτάν ή Κιζίλ Ντελή Ρούσσας». Οδηγός Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουνίου 2013. 
  4. 4,0 4,1 Ευστράτιος Χ. Ζεγκίνης (2001). Ο Μπεκτασισμός στην Δ. Θράκη - Συμβολή στην ιστορία της διαδόσεως του μουσουλμανισμού στον ελλαδικό χώρο. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Π. Πουρναρά - Institute for Balkan Studies. σελ. 179. ISBN 960-242-226-2. 
  5. Giorgos Mavrommatis (2008). «Bektashis in 20th Century Greece». Turcica 40: 242-251. doi:10.2143/TURC.40.0.2037140. http://poj.peeters-leuven.be/content.php?url=article&id=2037140. 
  6. Ηλίας Κολοβός (2011). Ορθόδοξα μοναστήρια και δερβίσικοι τεκέδες: προς μια συγκριτική προσέγγιση του οικονομικού και πολιτικού τους ρόλου στην οθωμανική κοινωνία. Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών Ι.Τ.Ε.: Πανεπιστήμιο Κρήτης. σελ. 236. ISBN 978-960-524-350-0. 
  7. Suraiya Faroqhi (1976). «Agricultural Activities in a Bektashi Center: The Tekke of Kızıl Deli 1750 - 1830». Südost Forschungen XXXV: 69-96. 
  8. 1 Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεολογική Σχολή, Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας, Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών, Σταύρος Βαλλίδης, Αλληλεπιδράσεις μεταξύ Χριστιανών και Μουσουλμάνων στην Μικρά Ασία την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το δερβίσικο τάγμα των Μπεκτασήδων και Κιζιλμπάσιδων. Σύμβουλος καθηγητής: Αθανάσιος Καραθανάσης, Θεσσαλονίκη 2012, σελ. 245
  9. Alevi-Bektashi communities in southeastern Europe: spiritual heritage and environmental consciousness, Irini Lyratzaki
  10. 1 Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεολογική Σχολή, Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας, Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών, Σταύρος Βαλλίδης, Αλληλεπιδράσεις μεταξύ Χριστιανών και Μουσουλμάνων στην Μικρά Ασία την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το δερβίσικο τάγμα των Μπεκτασήδων και Κιζιλμπάσιδων. Σύμβουλος καθηγητής: Αθανάσιος Καραθανάσης, Θεσσαλονίκη 2012, σσ. 6, 29, 132, 158, 163
  11. Greece: All time classic, Υπουργείο Τουριστικής Ανάπτυξης, Ελληνικός Οργανισμός Τουρισμού
  12. 1 Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεολογική Σχολή, Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας, Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών, Σταύρος Βαλλίδης, Αλληλεπιδράσεις μεταξύ Χριστιανών και Μουσουλμάνων στην Μικρά Ασία την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το δερβίσικο τάγμα των Μπεκτασήδων και Κιζιλμπάσιδων. Σύμβουλος καθηγητής: Αθανάσιος Καραθανάσης, Θεσσαλονίκη 2012, σελ. 177
  13. «Λατρευτικός Κύκλος - Εκκλησίες - Μοναστήρια». Εθνολογικό Μουσείο Θράκης. Ανακτήθηκε στις 11 Ιουλίου 2012. 
  14. «Mosques in Western Thrace». Western Thrace Minority University Graduates Association. Organization for Security and Co-operation in Europe. 10 Ιουλίου 2009. σελ. 10. Ανακτήθηκε στις 22 Ιουλίου 2012. 
  15. 15,0 15,1 Heath W. Lowry σελ. 23
  16. 16,0 16,1 Επίσημο Τρίγλωσσο (Τουρκικά - Ελληνικά - Αγγλικά) Φυλλάδιο. Ο Τεκκές του Σεγγήτ Αλή Σουλτάν στο Διδυμότειχο. Διοικητική Επιτροπή Προστασίας Βακουφίου του Σεγγήτ Αλή Σουλτάν. 
  17. Heath W. Lowry σελ. 24
  18. Heath W. Lowry σελ. 25
  19. Heath W. Lowry σελ. 26
  20. Ιερά Μητρόπολις Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος και Σουφλίου, Ο άγιος Γεώργιος για χριστιανούς & μουσουλμάνους, Μάιος 2012