Η Έλλα Φιτζέραλντ (Ella Fitzgerald· 25 Απριλίου 191715 Ιουνίου 1996) ήταν Αμερικανίδα τραγουδίστρια της τζαζ. Στη διάρκεια της σταδιοδρομίας της, που διήρκεσε περίπου έξι δεκαετίες, απέκτησε παγκόσμια φήμη και καταξιώθηκε διεθνώς, ξεχωρίζοντας χάρη στις ιδιαίτερες φωνητικές ικανότητές της. Κέρδισε 14 βραβεία Γκράμι και γνώρισε πολυάριθμες τιμητικές διακρίσεις, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν οι απονομές του Εθνικού Μεταλλίου Τέχνης (1987)[21] και του Προεδρικού Μεταλλίου της Ελευθερίας (Δεκέμβριος 1992).[22]

Έλλα Φιτζέραλντ
Ella Fitzgerald 1962.JPG
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Ella Fitzgerald (Αγγλικά)
Γέννηση25  Απριλίου 1917[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11]
Νιούπορτ Νιούζ[11][12]
Θάνατος15  Ιουνίου 1996[1][13][2][3][4][5][6][11][14]
Μπέβερλι Χιλς[11]
Αιτία θανάτουεγκεφαλικό επεισόδιο
Συνθήκες θανάτουφυσικά αίτια
Τόπος ταφήςΚοιμητήριο Ίνγκλγουντ Παρκ
ΕθνικότηταΑφροαμερικανοί[15]
ΠαρατσούκλιLady Ella, la Reina del jazz και la Primera dama de la canción
Χώρα πολιτογράφησηςΗνωμένες Πολιτείες Αμερικής
Εκπαίδευση και γλώσσες
Μητρική γλώσσαΑγγλικά
Ομιλούμενες γλώσσεςΑμερικανικά αγγλικά
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητατραγουδίστρια-τραγουδοποιός
συνθέτρια
διευθυντής ορχήστρας
αρχηγός μουσικού συγκροτήματος
ηθοποιός ταινιών[16]
μουσικός ηχογραφήσεων
μουσικός της τζαζ
τραγουδίστρια[14]
Επηρεάστηκε απόMaxine Sullivan
Περίοδος ακμής1934 - 1993
Οικογένεια
ΣύζυγοςRay Brown (1947–1953)
ΤέκναRay Brown, Jr.
ΓονείςWilliam Fitzgerald[17] και Temperance[17]
Αξιώματα και βραβεύσεις
ΒραβεύσειςΠροεδρικό Μετάλλιο της Ελευθερίας
Εθνικό μετάλλιο των τεχνών
Βραβείο Γκράμι για Συνολική Προσφορά (1967)
National Women's Hall of Fame (1995)[18]
Ιππότης των Τεχνών και των Γραμμάτων
βραβείο Κένεντι (1979)
επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Πρίνστον
NEA Jazz Masters (1985)
Los Angeles Times Women of the Year Silver Cup[19]
Τάγμα των τεχνών και των γραμμάτων
αστέρι στη Λεωφόρο της Δόξας του Χόλιγουντ[20]
Ιστότοπος
www.ellafitzgerald.com
Commons page Σχετικά πολυμέσα

ΒιογραφίαΕπεξεργασία

Γεννήθηκε στο Νιούπορτ Νιουζ της Βιρτζίνιας. Η μητέρα της μετακόμισε μαζί της στη βιομηχανική πόλη Γιόνκερς, βόρεια της Νέας Υόρκης. Πίεσε την Έλλα να ασχοληθεί με το τραγούδι και εκείνη έβαλε το όνομά της σε λίστα υποψηφίων διαγωνισμού στο θέατρο Apollo του Χάρλεμ το 1934.

Έχοντας κερδίσει σε αρκετούς διαγωνισμούς ταλέντου, στα μέσα της δεκαετίας του '30 γνώρισε τον Μπένι Κάρτερ και μέσω αυτού τον Τσικ Γουέμπ, οποίος ήταν αρχηγός και ντράμερ της προσωπικής του ορχήστρας. Μαζί του ηχογράφησε τις πρώτες μεγάλες επιτυχίες της, όπως το Α-Tisket, Α-Tasket και το Undecided. Πέντε χρόνια αργότερα σημειώθηκε ο θάνατος του Γουέμπ και η Φιτζέραλντ έγινε αρχηγός του συγκροτήματος για τα επόμενα δύο χρόνια, ώσπου την ανακάλυψε ο Νόρμαν Γκρανζ, που ήταν ιδιοκτήτης της μοναδικής τζαζ δισκογραφικής εταιρείας Verve, και έγινε μάνατζέρ της.

Η φωνή της ήταν μικρής έντασης και σχεδόν παιδική στη χροιά, ωστόσο διακρινόταν για το εξαιρετικό μεγάλο εύρος της (από ρε έως το υψηλό ντο της σοπράνο).[23] Ξεχώρισε, σε σύγκριση με άλλες σύγχρονες τραγουδίστριες, ως προς τον τρόπο προφοράς της, την αίσθηση του τόνου, τη γλυκύτητα της φωνής της και την ικανότητά της να αυτοσχεδιάζει όπως ένας οργανοπαίχτης στο σαξόφωνο ή στην τρομπέτα.[24] Η Έλλα Φιτζέραλντ είχε ένα μοναδικό τρόπο να συνδυάζει τα τραγούδια μεταξύ τους και να τα τραγουδά το ένα μετά το άλλο. Το τραγούδι της το οποίο πέρασε στις μεγαλύτερες επιτυχίες παγκοσμίως είναι το Every time we say goodbye. Έχει συνεργαστεί με τους Λούις Άρμστρονγκ, Κάουντ Μπέιζι, Ντιουκ Έλινγκτον και Όσκαρ Πήτερσον.


ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 1,2 Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 9  Απριλίου 2014.
  2. 2,0 2,1 2,2 (Αγγλικά) Find A Grave. 1328. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  3. 3,0 3,1 3,2 (Αγγλικά) SNAC. w6vd74wp. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  4. 4,0 4,1 4,2 (Αγγλικά) Discogs. 31615. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  5. 5,0 5,1 5,2 FemBio. 9863. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  6. 6,0 6,1 6,2 (Γερμανικά) Εγκυκλοπαίδεια Μπρόκχαους. fitzgerald-ella. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  7. 7,0 7,1 Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) αρχή της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας. 13893960w.
  8. 8,0 8,1 Roglo. p=ella;n=fitzgerald.
  9. 9,0 9,1 (Γερμανικά) Salzburgwiki. 113950.
  10. 10,0 10,1 Dalibor Brozović, Tomislav Ladan: «Hrvatska enciklopedija» (Κροατικά) Miroslav Krleža Lexicographical Institute. 1999. 19778. ISBN-13 978-953-6036-31-8. ISBN-10 953-6036-31-2.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 Archivio Storico Ricordi. 997. Ανακτήθηκε στις 3  Δεκεμβρίου 2020.
  12. Archivio Storico Ricordi. 997.
  13. Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) αρχή της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας. data.bnf.fr/ark:/12148/cb13893960w. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  14. 14,0 14,1 The Fine Art Archive. cs.isabart.org/person/78906. Ανακτήθηκε στις 1  Απριλίου 2021.
  15. Jessie Carney Smith: Notable Black American Women.
  16. Ανακτήθηκε στις 21  Μαΐου 2019.
  17. 17,0 17,1 17,2 17,3 Leo van de Pas: (Αγγλικά) Genealogics. 2003.
  18. www.womenofthehall.org/inductee/ella-fitzgerald/.
  19. exploringlahistory.com/2016/03/31/the-los-angeles-times-women-of-the-year-award/. Ανακτήθηκε στις 29  Μαρτίου 2021.
  20. Ανακτήθηκε στις 6  Ιουνίου 2021.
  21. «National Endowment for the Arts». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Ιουλίου 2011. Ανακτήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 2009. 
  22. Presidential Medal of Freedom
  23. J. Bradford Robinson, «Fitzgerald, Ella». Grove Music Online. Oxford Music Online. 2009
  24. Aly Shipton, Jazz Makers, Oxford University Press, 2002, σ. 77

ΒιβλιογραφίαΕπεξεργασία

  • Stuart Nicholson, Ella Fitzgerald, Da Capo Press, 1995
  • Geoffrey Mark Fidelman, First Lady of Song, Replica Books, 2001

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία