Ο Αρσένιος (κατά κόσμον Γεώργιος) ο Αυτωρειανός διετέλεσε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως μεταξύ των ετών 1254-1260 και 1261-1265.

Αρσένιος Αυτωρειανός
Γενικές πληροφορίες
Γέννηση1200
Κωνσταντινούπολη
Θάνατος30  Σεπτεμβρίου 1273
Προκόννησος
Τόπος ταφήςΑγία Σοφία
Χώρα πολιτογράφησηςΒυζαντινή Αυτοκρατορία
ΘρησκείαΟρθόδοξος Χριστιανισμός
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΝέα ελληνική γλώσσα[1]
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταιερέας
Αξιώματα και βραβεύσεις
ΑξίωμαΟικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως

ΒιογραφίαΕπεξεργασία

Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Κωνσταντινούπολη. Ήταν γόνος σπουδαίας οικογένειας. Εξελέγη, ενώ ήταν λαϊκός[2], το 1254 Πατριάρχης κατόπιν πιέσεων του Αυτοκράτορα Θεόδωρου Β΄ Λάσκαρη, παρά την αντίθετη θέληση των Συνοδικών Ιεραρχών.

Το 1258, μετά το θάνατο του Θεοδώρου, ανέλαβε να προστατεύσει τον 7χρονο γιο του και διάδοχο του Θρόνου Ιωάννη Δ΄ από τις φιλοδοξίες του Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου. Ο Μιχαήλ απαίτησε από τον Αρσένιο να τον στέψει αυτοκράτορα, και ο Αρσένιος δέχτηκε με δυσαρέσκεια, υπό τον όρο ότι θα στέψει ως συναυτοκράτορα, ταυτόχρονα με αυτόν, και τον νεαρό Ιωάννη[2]. Παρά ταύτα κατά την τελετή ο Μιχαήλ προχώρησε μπροστά από το αγόρι σαν να επρόκειτο να στεφθεί απόλυτος μονάρχης και ο Αρσένιος τον υποχρέωσε να ορκιστεί ότι δεν θα στρεφόταν εναντίον του Ιωάννη[2].

Το 1260 αποσύρθηκε από τον θρόνο, αλλά μετά τον θάνατο του διαδόχου του, Νικηφόρου Β΄, και υπό την γενική χαρά της ανακατάληψης της Κωνσταντινούπολης, επέστρεψε[3] στο Θρόνο του για να πρωτοστατήσει σε νέα τελετή στέψης στην Αγία Σοφία. Εκεί όμως παραβρέθηκε μόνο ο Μιχαήλ, η γυναίκα του και ο μεγαλύτερος γιος του και όχι και ο Ιωάννης. Πριν κλείσει χρόνος, ο Αρσένιος ανακάλυψε ότι ο Μιχαήλ είχε τυφλώσει τον Ιωάννη και είχε σφετεριστεί το Θρόνο, πράγμα στο οποίο αντέδρασε σθεναρά, αφορίζοντας τον Μιχαήλ[4] και απαγορεύοντάς του να μπαίνει στην Αγία Σοφία[5]. Για τη στάση του αυτή, ο νέος Αυτοκράτορας τον εξόρισε στην Προικόνησο[6], όπου και πέθανε το 1273, έχοντας καθαιρεθεί από τον Αυτοκράτορα το 1265 με την εμφανώς ψευδή κατηγορία της συμμετοχής σε συνωμοσία εναντίον του[7]. Η καθαίρεση εξορία του δημοφιλούς Πατριάρχη Αρσενίου είχε και συνέπειες στην Εκκλησία, καθώς πολλοί αντέδρασαν στην απομάκρυνσή του και προκάλεσαν το Σχίσμα των Αρσενιατών.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει ανακηρύξει τον Αρσένιο άγιο και τιμά τη μνήμη του στις 11 Οκτωβρίου[8]. Η διαθήκη του Πατριάρχη Αρσενίου διασώζεται μέχρι σήμερα.

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. «Identifiants et Référentiels». (Γαλλικά) IdRef. Bibliographic Agency for Higher Education. Ανακτήθηκε στις 5  Μαρτίου 2020.
  2. 2,0 2,1 2,2 Steven Runciman (2005). Η Βυζαντινή Θεοκρατία. Εκδόσεις Δόμος. σελ. 140. ISBN 9607217225. 
  3. Αριστείδης Πανώτης (2008). Το Συνοδικόν της εν Ελλάδι Εκκλησίας. A. Εκδόσεις Σταμούλη. σελ. 328. ISBN 978-960-8116-17-7. 
  4. Cyril Mango (2006). «Κεφ.10: Ο διαμελισμός (1204-1453)». Ιστορία του Βυζαντίου. Εκδόσεις Νεφέλη. σελ. 344. ISBN 9602117427. 
  5. Steven Runciman (2005). Η Βυζαντινή Θεοκρατία. Εκδόσεις Δόμος. σελ. 141. ISBN 9607217225. 
  6. Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ (2009). Γιατί το Βυζάντιο. Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα. σελ. 50. ISBN 9789601903262. 
  7. Steven Runciman (2005). Η Βυζαντινή Θεοκρατία. Εκδόσεις Δόμος. σελ. 142. ISBN 9607217225. 
  8. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο αναφέρει την 28η Οκτωβρίου, προφανώς σε σύγχυση με τον Αρσένιο, επίσκοπο Σερβίας, του οποίου η μνήμη γιορτάζεται εκείνη την ημέρα. Η Εκκλησία της Ελλάδος αναφέρει την 11η Οκτωβρίου. Οι περισσότεροι συναξαριστές δεν αναφέρουν καμία ημερομηνία.

ΠηγέςΕπεξεργασία


τίτλοι της Ορθόδοξης Εκκλησίας
Προκάτοχος
Μανουήλ Β΄
Οικουμενικός Πατριάρχης της Κωνσταντινούπολης
1254-1260 (1η θητεία)
Διάδοχος
Νικηφόρος Β΄
Προκάτοχος
Νικηφόρος Β΄
Οικουμενικός Πατριάρχης της Κωνσταντινούπολης
1261-1265 (2η θητεία)
Διάδοχος
Γερμανός Γ΄