Η Γάγγρα (ή τα Γάγγρα), ήταν αρχαία ελληνική πόλη στην περιοχή της Παφλαγονίας στη Μικρά Ασία. Υπήρξε η έδρα του τελευταίου ηγεμόνα της περιοχής Δηιοτάρου. Στην πόλη αυτή δίδαξε τον χριστιανισμό ο μεγαλομάρτυρας Καλλίνικος (ο εν Γάγγραις), όπου και στην αυτή πόλη μαρτύρησε, περί τον 1ο αιώνα, εξ ου και η επωνυμία του.

Περί το 343 μ.Χ. κατ΄ άλλους αργότερα αλλά πριν το 370 στην πόλη αυτή συνήλθε εκκλησιαστική τοπική σύνοδος, η Σύνοδος Γάγγρας, η οποία καταδίκασε τους αιρετικούς Ευσταθιανούς που ακολουθούσαν υπερβολικό τύπο ασκητισμού. Οι Ευσταθιανοί, οπαδοί του μητροπολίτη Σεβαστείας Ευσταθίου, περιφρονούσαν τον γάμο, εγκατέλειπαν συζύγους ή τέκνα ή γονείς, προφασιζόμενοι συγχρόνως εγκράτεια και άσκηση.[1] Θεωρούσαν τον γάμο εμπόδιο για την σωτηρία και θεμελίωναν την άποψη αυτή σε αποσπάσματα από επιστολές του αποστόλου Παύλου.[2] Ήταν μόνο χορτοφάγοι και ακολουθούσαν γενικά υπερβολές ως προς την παρθενία και την ασκητική ζωή. Οι γυναίκες, που ήταν οπαδοί του Ευστάθιου, έκοβαν τα μαλλιά τους και ντύνονταν με ανδρικά ρούχα. Οι οπαδοί του Ευσταθίου προέτρεπαν τους πιστούς να νηστεύουν τις Κυριακές ενώ παραβίαζαν τις καθιερωμένες από την εκκλησία περιόδους νηστείας και έτρωγαν. Περιφρονούσαν τους τόπους, όπου βρίσκονταν τα λείψανα μαρτύρων θεωρώντας τους ως κοινούς τόπους ταφής. Στη Σύνοδο της Γάγγρας προήδρευσε ο Νικομηδείας Ευσέβειος. Ο επίσκοπος Σεβαστείας Ευστάθιος ήταν αρειανόφρων και εκφραστής της τάσεως των Εγκρατιτών.[3] Ο Ευστάθιος Σεβαστείας με τις ιδέες του συνέβαλε στην ανάπτυξη του μοναχισμού στις περιοχές του Πόντου, Μικρής Αρμενίας και Καππαδοκίας.[4]

Τελικά η Σύνοδος Γάγγρας θέσπισε 21 κανόνες που μετά την επικύρωσή τους από τη συνελθούσα στην Κωνσταντινούπολη, το 691, Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδο, έλαβαν καθολικό κύρος και έκτοτε περιλαμβάνονται σε όλες τις σχετικές συλλογές. Ο 4ος Κανόνας της Συνόδου της Γάγγρας αναθεματίζει όσους δεν δέχονται να μεταλάβουν των αχράντων μυστηρίων από έγγαμο πρεσβύτερο με την δικαιολογία ότι ο έγγαμος πρεσβύτερος δεν πρέπει να ιερουργεί. Ο 11ος Κανόνας της Συνόδου της Γάγγρας καταδικάζει όσους από τους πιστούς απορρίπτουν τις "αγάπες", δηλαδή τα κοινά δείπνα των χριστιανών που τελούνταν εκτός του χώρου των ναών μετά τη λήξη της Θείας Ευχαριστίας. Ο 13ος Κανόνας της Συνόδου της Γάγγρας καταδικάζει την πρακτική των γυναικών να ντύνονται με ανδρικά ρούχα, γιατί αυτή η τακτική δεν αποτελεί ένδειξη άσκησης και ταπεινότητας, αλλά είναι καθαρή υπερβολή και υποκρισία.[5] Ο 18ος Κανόνας της Συνόδου της Γάγγρας στηλιτεύει όσους από υπέρμετρο ζήλο ή άσκηση νηστεύουν ακόμα και την Κυριακή, η οποία είναι ημέρα χαράς και όχι άσκησης. Ο 20ος Κανόνας της Συνόδου της Γάγγρας καταδικάζει όσους υποτιμούν και απεχθάνονται τις συνάξεις, που γίνονται προς τιμήν των μαρτύρων και των αγίων. [3]

Σημαντικό πρόσωπο της πόλης ήταν ο Υπάτιος, επίσκοπος Γαγγρών. Συμμετείχε στην Α' Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας (325 μ.Χ.) και επέδειξε σημαντική δράση κατά των αιρέσεων. Για τη δράση του αυτή μαρτύρησε από ειδωλολάτρες, οι οποίοι του επιτέθηκαν με ξύλα και πέτρες και τον άφησαν ημιθανή. Πριν ξεψυχήσει, μία εκ των αιρετικών γυναικών τον θανάτωσε διά λίθου. Ο άγιος, αποτελούσε τον πολιούχο και προστάτη της πόλης των Γαγγρών και προς τιμήν του υπήρχε σε αυτήν ναός, έως τη Μικρασιατική καταστροφή του 1922 οπότε και αφανίστηκε. Η ιερά εικόνα του όμως, μεταφέρθηκε με μέριμνα των Mικρασιατών προσφύγων στη νέα τους πατρίδα, το χωριό Αντίγονος Φλώρινας, όπου κτίσθηκε ναός στη μνήμη του.

  • Σημειώνεται ότι με το ίδιο όνομα φερόταν αρχαία πόλη στην Ευδαίμονα Αραβία.

ΠηγέςΕπεξεργασία

  • "Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα" τομ. 15ος, σελ. 431
  1. Παπαδόπουλος, Στυλιανός (1990). Πατρολογία Β'. Αθήνα: ΠΑΡΟΥΣΙΑ. σελ. 138. 
  2. Σαρκοπούλου, Άννα (2018). Ενθουσιαστικές ασκητικές τάσεις στην Ύστερη Αρχαιότητα. Θεσσαλονίκη: ΑΠΘ, Τμήμα Θεολογίας. σελ. 45. 
  3. 3,0 3,1 Κουντούρης, Γεώργιος (2007). «Οι κανόνες της Συνόδου της Γάγγρας και η αντιμετώπιση της αιρέσεως των Ευσταθιανών». Θεολογία, τόμος ΟΗ'. http://www.ecclesia.gr/greek/press/theologia/material/2007_2_8_Kountouris.pdf. 
  4. Παπαδόπουλος, Στυλιανός (1990). Πατρολογία Β'. Αθήνα: ΠΑΡΟΥΣΙΑ. σελ. 408. 
  5. Σαρκοπούλου, Άννα (2018). Ενθουσιαστικές ασκητικές τάσεις στην Ύστερη Αρχαιότητα. Θεσσαλονίκη: ΑΠΘ, Τμήμα Θεολογίας. σελ. 60. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία

  • http://asiaminor.ehw.gr/forms/fLemma.aspx?lemmaid=3978&contlang=57, λήμμα για την ιστορία της πόλης μέχρι την οριστική κατάκτησή της από τους Οθωμανούς το 1429 από την Γυφτοπούλου Σοφία στην Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού - Μικρά Ασία.