Το Γκέτο του Λούμπλιν (πολωνικά: Getto lubelskie) ήταν γκέτο που δημιουργήθηκε από τη ναζιστική Γερμανία στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην πόλη Λούμπλιν στο έδαφος του Γενικού Κυβερνείου στην κατεχόμενη Πολωνία.[1] Οι κρατούμενοι του γκέτο ήταν ως επί το πλείστον Πολωνοί Εβραίοι και αρκετοί Ρομά.[2] Αποτέλεσε ένα από τα πρώτα γκέτο της ναζιστικής περιόδου που σχεδιάστηκαν για εκκαθάριση του Εβραϊκού πληθυσμού κατά την πιο θανατηφόρα φάση του Ολοκαυτώματος στην κατεχόμενη Πολωνία.[3]

Γκέτο του Λούμπλιν

Ιδρύθηκε τον Μάρτιο του 1941 και από τα μέσα Μαρτίου έως τα μέσα Απριλίου 1942 περισσότεροι από 30.000 Εβραίοι στάλθηκαν στο στρατόπεδο εξόντωσης του Μπέλζεκ και επιπλέον 4.000 στο Στρατόπεδο εξόντωσης Μαϊντάνεκ.[4]

ΙστορικόΕπεξεργασία

Στις 18 Σεπτεμβρίου 1939 γερμανικά στρατεύματα μπήκαν στην πόλη, μετά από σύντομη μάχη στα προάστια του Λούμπλιν και τον βομβαρδισμό της στις 8 Σεπτεμβρίου.

Στις 14 Οκτωβρίου 1939 η εβραϊκή κοινότητα έλαβε εντολή να πληρώσει 300.000 ζλότι ως συνεισφορά για τη Βέρμαχτ. Οι Γερμανοί στρατιώτες συνελάμβαναν τους Εβραίους στους δρόμους και τους ανάγκαζαν να εργαστούν. Τα εβραϊκά καταστήματα και διαμερίσματα ληστεύτηκαν και οι Εβραίοι ταπεινώθηκαν ξυλοκοπήθηκαν ή βασανίστηκαν.

Στις 9 Νοεμβρίου 1939 πραγματοποιήθηκε η πρώτη επανεγκατάσταση Εβραίων στην πόλη όταν, τις πρώτες πρωινές ώρες, οι γερμανικές δυνάμεις περικύκλωσαν το κέντρο της πόλης και απομάκρυναν τους Εβραίους από τα διαμερίσματα τους.

Αργότερα τον ίδιο μήνα, οι γερμανικές αρχές διέταξαν όλα τα εβραϊκά καταστήματα, εργαστήρια και εργοστάσια να φέρουν το αστέρι του Δαβίδ. Από τον Δεκέμβριο του 1939 έπρεπε επίσης να φορούν όλοι τους το περιβραχιόνιο με το αστέρι του Δαβίδ.

Το 1940 χιλιάδες άντρες στάλθηκαν στο Στρατόπεδο εξόντωσης Μπέλζεκ. Εκεί έπρεπε να χτίσουν το Ανατολικό Τείχος στα σύνορα με τη Σοβιετική Ένωση. Πολλοί από αυτούς πέθαναν εκεί λόγω πρωτόγονων συνθηκών.[5]

Μέχρι τον Μάρτιο του 1941 πολλοί Εβραίοι ζούσαν ακόμη στα σπίτια τους, εκτός από το κέντρο της πόλης όπου δεν τους επέτρεπαν καν να περπατήσουν στον κεντρικό δρόμο. Έπρεπε να εργαστούν για λογαριασμό των Γερμανών, για παράδειγμα στο στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας στην οδό Lipowa 7.

Τον ίδιο μήνα ο κυβερνήτης του Λούμπλιν, Ζόρνερ, διακήρυξε τη δημιουργία γκέτο στο Λούμπλιν.

Μέχρι τον Μάρτιο του 1942, το γκέτο δεν είχε κλείσει αυστηρά και πολλές εβραϊκές οικογένειες, ειδικά εκείνες που εργάζονταν για τους Γερμανούς, έμεναν ακόμα έξω από το γκέτο.

 
Ένας Εβραίος κατά την ανάκριση του από τη γερμανική αστυνομία.

Οι συνθήκες δεν ήταν τόσο φρικτές όσο στο γκέτο της Βαρσοβίας ή στο Γκέτο του Λοτζ σχετικά με την έλλειψη τροφής, αλλά τα σοβαρά προβλήματα αποτελούσαν η επιδημία τύφου και τα υπερκορεσμένα διαμερίσματα.[5]

Τον Δεκέμβριο του 1941, ομάδες νεαρών Εβραίων στάλθηκαν στο Μαϊντάνεκ για την κατασκευή καταυλισμού.

Στις αρχές του 1942, το γκέτο χωρίστηκε σε δύο μέρη: το Α - το λεγόμενο Μεγάλο Γκέτο με Εβραίους που δεν είχαν δουλειά και το Β. Το Γκέτο Β περιφράχτηκε με συρματοπλέγματα. Οι Εβραίοι, που ζούσαν και στα δύο μέρη του γκέτο, είχαν τη δυνατότητα να επισκέπτονται ο ένας τον άλλον με ειδική άδεια. 

Εκκαθάριση του ΓκέτοΕπεξεργασία

Νωρίς το πρωί της 17ης Μαρτίου 1942 οι πρώτοι Εβραίοι του Λούμπλιν μεταφέρθηκαν στο Στρατόπεδο εξόντωσης του Μπέλζεκ

Μέχρι τις 14 Απριλίου 1942, περίπου 26.000 Εβραίοι του Λούμπλιν είχαν σταλεί στο Μπέλζεκ, όπου θανατώθηκαν σε θαλάμους αερίων από εξάτμιση κινητήρων μετά την άφιξή τους. Περίπου 200 παιδιά από το Εβραϊκό Ορφανοτροφείο εκτελέστηκαν μαζί με τους δασκάλους τους σε προάστιο του Λούμπλιν. Πυροβολήθηκαν εκατοντάδες ασθενείς από τα νοσοκομεία στο δάσος Νίμτσε (15 χλμ. από το Λούμπλιν ), μαζί με τους γιατρούς και τις νοσοκόμες τους.

Όλοι όσοι εργάζονταν για τους Γερμανούς στο γκέτο έπρεπε να αλλάξουν την ταυτότητά τους σε Juden-Ausweis. Αυτοί οι άνθρωποι εξαιρέθηκαν από τις επόμενες μεταγωγές. Σύμφωνα με αυτήν την εντολή των SS, μόνο σε 2.500 Εβραίους επετράπη να παραμείνουν στο γκέτο επίσημα.[6][5]

Οι μεταγωγές τελικά σταμάτησαν στις 14 Απριλίου 1942, ωστόσο τα SS γνώριζαν ότι περίπου 7.000-8.000 Εβραίοι εξακολουθούσαν να προσπαθούν να κρύβονται σε κελάρια στις παλιές κατοικίες του γκέτο. Ως εκ τούτου, το προσωπικό της Γκεστάπο διέταξε τη μεταγωγή όλων των εναπομείναντων Εβραίων στο μικρό γκέτο του Μαιντάν Τατάρσκι.

Στις 22 Απριλίου 1942 περίπου 2.500-3.000 άνθρωποι, κυρίως γυναίκες με παιδιά, χωρίς J-Ausweis (δελτίο ταυτότητας για τους Εβραίους), μεταφέρθηκαν στο Στρατόπεδο εξόντωσης Μαϊντάνεκ. Μετά από αυτήν την επιλογή, περίπου 2.000-2.500 άτομα πυροβολήθηκαν στο δάσος Κρεπιέτς.

Μετά από αυτές τις επιλογές, περίπου 4.000 Εβραίοι παρέμειναν στο γκέτο Μαιντάν Τατάρσκι, το οποίο τότε περιφράχθηκε με συρματοπλέγματα. Αυτό το γκέτο διαλύθηκε επίσης από τον Σεπτέμβριο έως τον Νοέμβριο του 1942.

Οι περισσότεροι Εβραίοι στάλθηκαν στο Μαϊντάνεκ ή από εκεί σε μικρότερα στρατόπεδα. Μετά την εκκαθάριση του γκέτο, οι γερμανικές αρχές χρησιμοποίησαν κάποιους από αυτούς ως εργάτες για να κατεδαφίσουν και να διαλύσουν την περιοχή του πρώην γκέτο, συμπεριλαμβανομένου του γειτονικού χωριού Wieniawa και της περιοχής Ποντζάμτσε. Η Συναγωγή του Μαχαράμ (χτίστηκε τον 17ο αιώνα προς τιμήν του Meir Lublin) ανατινάχτηκε. Αρκετοί αιώνες εβραϊκής κουλτούρας και κοινωνίας στο Λούμπλιν τερματίστηκαν. Ο εβραϊκός προπολεμικός πληθυσμός των 45.000 ατόμων, που αποτελούσε περίπου το ένα τρίτο του συνολικού πληθυσμού της πόλης των 120.000 το 1939, εξαλείφθηκε.[7][8]

Μερικά άτομα κατάφεραν να ξεφύγουν από την εκκαθάριση του γκέτο του Λούμπλιν και έφτασαν στο Γκέτο της Βαρσοβίας, φέρνοντας τα νέα για την καταστροφή του Λούμπλιν. Οι μαρτυρίες έπεισαν μερικούς Εβραίους της Βαρσοβίας ότι στην πραγματικότητα οι Γερμανοί σκόπευαν να εξοντώσουν ολόκληρο τον εβραϊκό πληθυσμό στην Πολωνία.[9] Ωστόσο, άλλοι, συμπεριλαμβανομένου του επικεφαλής του Γιούντενρατ της Βαρσοβίας Adam Czerniaków, χαρακτήρισε αυτές τις πεποιθήσεις υπερβολικές.

Οι περισσότεροι από τους εναπομείναντες επιζώντες δολοφονήθηκαν τον Νοέμβριο του 1943 από τα Reserve-Polizei-Bataillon 101 και τα SS. Μόνο 230 Εβραίοι του Λούμπλιν είναι γνωστό ότι επέζησαν από τη γερμανική κατοχή.[10][11]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Fischel, Jack. (1998). The Holocaust. Westport, Conn.: Greenwood Press. σελ. 58. ISBN 0-313-29879-3. 37361712. 
  2. Bergen, Doris L. (2003). War & genocide : a concise history of the Holocaust. Lanham: Rowman & Littlefield. σελ. 144. ISBN 0-8476-9630-8. 49959232. 
  3. Powell, Lawrence N. (2002). Troubled memory : Anne Levy, the Holocaust, and David Duke's Louisiana. Chapel Hill, N.C.: University of North Carolina Press. σελ. 125. ISBN 0-8078-5374-7. 48884932. 
  4. «The ARC Ghetto List». www.deathcamps.org. Ανακτήθηκε στις 13 Νοεμβρίου 2020. 
  5. 5,0 5,1 5,2 «Lublin Ghetto». www.deathcamps.org. Ανακτήθηκε στις 13 Νοεμβρίου 2020. 
  6. «Lublin Under Occupation www.HolocaustResearchProject.org». www.holocaustresearchproject.org. Ανακτήθηκε στις 13 Νοεμβρίου 2020. 
  7. Grodzka Gate Centre, History of Grodzka Gate (the Jewish Gate). Remembrance of Lublin's multicultural history. Also: "Operation Reinhard" in Lublin
  8. Salter, Mark. (2002). Poland (5th ed έκδοση). London: Rough Guides. σελ. 304. ISBN 1-85828-849-5. 49986887. 
  9. Garbarini, Alexandra, 1973- (2006). Numbered days : diaries and the Holocaust. New Haven: Yale University Press. σελ. 49. ISBN 978-0-300-13503-9. 191735212. 
  10. Fischel, Jack. (1998). The Holocaust. Westport, Conn.: Greenwood Press. σελ. 58. ISBN 0-313-29879-3. 37361712. 
  11. «Lublin Ghetto». www.deathcamps.org. Ανακτήθηκε στις 13 Νοεμβρίου 2020.