Δευτέρα του Πάσχα

η ημέρα μετά την Κυριακή του Πάσχα

Η Δευτέρα του Πάσχα, γνωστή και ως Δευτέρα της Διακαινησίμου, είναι η ημέρα μετά την Κυριακή του Πάσχα και αποτελεί δημόσια αργία σε αρκετές χώρες, ιδίως σε χώρες όπου επικρατεί ο Ορθόδοξος Χριστιανισμός, που δίνει ιδιαίτερη σημασία στο Πάσχα ως τη σημαντικότερη εορτή του έτους. Είναι επίσης η δεύτερη ημέρα του Πεντηκοσταρίου και η δεύτερη ημέρα της Διακαινησίμου Εβδομάδος. Στις ρωμαιοκαθολικές χώρες αποκαλείται και Δευτέρα του Αγγέλου «επειδή μνήμην ποιούμεθα της συναντήσεως του αγγέλου με τις μυροφόρες γυναίκες που έφθασαν στον Τάφο του Χριστού (Ματθ. κη΄ 1-15)» (Regina Caeli, 2021).[1]

Θρησκευτική τελετή τη Δευτέρα του Πάσχα στην Πορτογαλία

Στον Ανατολικό ΧριστιανισμόΕπεξεργασία

 
Ευλογία με αγιασμό σε υπαίθρια τελετή της Ορθόδοξης Εκκλησίας τη Δευτέρα του Πάσχα

Στην Ορθόδοξη Εκκλησία και τις ελληνόρυθμες Ανατολικές Καθολικές Εκκλησίες η ημέρα αυτή αποκαλείται και «Δευτέρα της Λαμπρής». Οι ακολουθίες, όπως και κατά την υπόλοιπη Εβδομάδα της Διακαινησίμου, έιναι αρκετά διαφορετικές από αυτές του υπόλοιπου έτους και ακολουθούν το πρότυπο της Ακολουθίας της Αναστάσεως. Στα περισσότερα μέρη περιλαμβάνουν μια υπαίθρια λιτανεία μετά την τέλεση της Θείας Λειτουργίας. Τυπικά αυτό προβλέπεται για όλες της ημέρες της εβδομάδας, στην πράξη γίνεται μόνο τη Δευτέρα του Πάσχα και ίσως δύο ή τρεις ακόμα ημέρες στους ενοριακούς ναούς, ιδίως σε μη Ορθόδοξες χώρες. Επίσης, όταν η ημερομηνία μιας σταθερής εορτής ενός σημαντικού αγίου ή αγίας, όπως του Αγίου Γεωργίου ή του αγίου του συγκεκριμένου ναού, συμπίπτει με κάποια ημέρα της Τεσσαρακοστής ή της Μεγάλης Εβδομάδας, ή ακόμα και με την ίδια την Κυριακή του Πάσχα, τότε αυτή η εορτή αγίου εορτάζεται τη Δευτέρα του Πάσχα.[2][3]

Σε διάφορες χώρεςΕπεξεργασία

ΑίγυπτοςΕπεξεργασία

Στην Αίγυπτο εορτάζεται κατά τη Δευτέρα του Πάσχα από τους Κόπτες η εορτή του Σαμ Ενεσίμ (στην αραβική γλώσσα شم النسيم, κατά λέξη «μύρισμα της αύρας»), οι ρίζες της οποίας ανιχνεύονται στην αρχαία Αίγυπτο (περί το 2700 π.Χ.) και αποτελεί εθνική αργία, σηματοδοτώντας το καλωσόρισμα της άνοιξης. Παραδοσιακές σχετικές δραστηριότητες είναι η βαφή αβγών, τα πικ-νικ και η κατανάλωση φισίχ (κέφαλοι που έχουν υποστεί ζύμωση).

ΑυστραλίαΕπεξεργασία

Στην Αυστραλία η Δευτέρα του Πάσχα είναι επίσημη δημόσια αργία.[4] Μερικοί συμμετέχουν ή απλώς συγκεντρώνονται σε υπαίθριες σπορ εκδηλώσεις, όπως τους διήμερους ιππικούς αγώνες «Oakbank Easter Racing Carnival» στη Νότια Αυστραλία (η 2η ημέρα τους)[5], στους παραδοσιακούς αγώνες δρόμου «Stawell Gift» στη Βικτόρια[6], καθώς και σε έναν παραδοσιακό αγώνα αυστραλιανού ποδοσφαίρου μεταξύ των Geelong Cats και των Hawthorn Hawks.

ΑυστρίαΕπεξεργασία

Στην Αυστρία και στη νότια Γερμανία υπάρχει στα πλαίσια της ημέρας αυτής η παράδοση του Emmausgang, ενός περιπάτου στη φύση με προσευχή σε ανάμνηση της πορείας του αναστημένου Χριστού με δύο μαθητές του προς το χωριό Εμμαούς, κατά την οποία αυτοί δεν Τον ανεγνώρισαν.

ΓερμανίαΕπεξεργασία

Στη Γερμανία συνηθίζεται οι άνθρωποι να βγαίνουν στους αγρούς νωρίς το πρωί και να διεξάγουν «αβγοδρομίες» με πασχαλινά αβγά.[7] Για τους Ρωμαιοκαθολικούς της χώρας η συμμετοχή στη Θεία Λειτουργία και η τήρηση αργίας είναι υποχρεωτικές.[8]

Ηνωμένες Πολιτείες ΑμερικήςΕπεξεργασία

 
Δύο παιδιά απολαμβάνουν κεράσματα στο ετήσιο «Κύλισμα του αβγού» στο γρασίδι του Λευκού Οίκου τη Δευτέρα του Πάσχα του 1911

Στις ΗΠΑ η Δευτέρα του Πάσχα δεν είναι επίσημη αργία[9] και γενικώς περιλαμβάνει λιγοστές παραδόσεις, όπως το κύλισμα του αβγού στον κήπο του Λευκού Οίκου[10] Σε τοπικό επίπεδο γίνονται ανεπίσημοι εορτασμοί στην πολιτεία Βόρεια Ντακότα και σε μερικές πόλεις στις πολιτείες της Νέας Υόρκης, του Μίσιγκαν και της Ιντιάνα. Στο Τέξας και στο Μέριλαντ πολλά σχολεία έχουν αργία τη Μεγάλη Παρασκευή και τη Δευτέρα του Πάσχα, ενώ σε μερικές πολιτείες και κομητείες δημόσια σχολεία και πανεπιστήμια είναι κλειστά κατά την ημέρα αυτή, που συχνά «πέφτει» μέσα στις εαρινές διακοπές.

Ηνωμένο ΒασίλειοΕπεξεργασία

Οι τρεις από τις 4 χώρες του Ηνωμένου Βασιλείου διατηρούν τη Δευτέρα του Πάσχα ως δημόσια αργία: η Αγγλία, η Ουαλία και η Βόρεια Ιρλανδία. Στο χωριό Χάλατον (Hallaton) του Λέστερσιρ διοργανώνεται ένας αγώνας «κλωτσήματος μπουκαλιού» και μοιράζεται η παραδοσιακή «λαγόπιτα».[11]

ΙρλανδίαΕπεξεργασία

Ειδικά στη Δημοκρατία της Ιρλανδίας η ημέρα αυτή είναι ημέρα μνήμης των ανδρών και γυναικών που σκοτώθηκαν κατά την Εξέγερση του Πάσχα κατά της βρετανικής κυριαρχίας, η οποία ξεκίνησε τη Δευτέρα του Πάσχα του 1916. Μέχρι το 1966 γινόταν παρέλαση βετεράνων αγωνιστών, που περνούσε από το τότε αρχηγείο του IRA στο Γενικό Ταχυδρομικό Γραφείο του Δουβλίνου και διαβαζόταν η Διακήρυξη της Ιρλανδικής Δημοκρατίας.

ΙσπανίαΕπεξεργασία

 
Παραδοσιακή μόνα του Πάσχα

Στην Ισπανία η Δευτέρα του Πάσχα είναι επίσημη δημόσια αργία στις αυτόνομες «κοινότητες» (δηλαδή περιφέρειες) της Καταλονίας, της Βαλένθια, των Βαλεαρίδων Νήσων, της Ναβάρρας, της Χώρας των Βάσκων, της Κανταβρίας, της Καστίλλης-Λα Μάντσα και της Λα Ριόχα.[12] Στην Καταλονία, τη Βαλένθια και Μούρθια συνηθίζεται να τρώνε ένα γλύκισμα παρόμοιο με τσουρέκι, που λέγεται μόνα του Πάσχα.[13] Αυτό συνήθως δωρίζεται από τους νονούς στα βαφτιστήρια τους. Είναι επίσης παράδοση για οικογένειες και παρέες να συγκεντρώνονται και να πηγαίνουν κάπου, ιδίως στην εξοχή, για να φάνε τη μόνα.[14]

ΙταλίαΕπεξεργασία

Στην Ιταλία η Δευτέρα του Πάσχα είναι επίσημη δημόσια αργία και αποκαλείται «Pasquetta». Συνηθίζεται κατά την ημέρα αυτή να γίνονται οικογενειακά πικ-νικ στην εξοχή ή μπάρμπεκιου με φιλική παρέα.

ΚαναδάςΕπεξεργασία

Σε ολόκληρο τον Καναδά η Δευτέρα του Πάσχα (γαλλ. Le Lundi de Pâques) είναι αργία για τους δημόσιους υπαλλήλους. Επιπλέον, παρά το ότι δεν είναι υποχρεωτικό, μερικοί εργοδότες δίνουν επίσης στους εργαζόμενούς τους επιπλέον άδεια μετ' αποδοχών (ως «κοινή πρακτική»). Σε επαρχίες στις οποίες δεν τηρούνται κάποιες καθαρώς καναδικές εορτές, όπως η Ημέρα της Οικογένειας, η Ημέρα του Νησιώτη ή η Ημέρα του Λουί Ριέλ, αυτό το πολύ μακρό «Σαββατοκύριακο του Πάσχα» (δεδομένου ότι και η Μεγάλη Παρασκευή είναι αργία) είναι η πρώτη αργία μετά την Πρωτοχρονιά, οπότε οι εργαζόμενοι το περιμένουν πώς και πώς.

Κεντρική ΕυρώπηΕπεξεργασία

 
Πασχαλινά αυγά από την Τσεχία

Η ονομασία της ημέρας στην Πολωνία και την πολωνική διασπορά είναι Śmigus-dynguslany poniedziałek = «υγρή Δευτέρα» στα πολωνικά). Στην Τσεχία αποκαλείται velikonoční pondělí, στη Σλοβακία veľkonočný pondelok και στην Ουγγαρία Vízbevető. Σε όλα αυτά τα μέρη (και σε άλλους ρωμαιοκαθολικούς πληθυσμούς της Κεντρικής Ευρώπης) λαβαίνει χώρα το εξής ασυνήθιστο, μάλλον παγανιστικής προελεύσεως, έθιμο[15]: Νεαροί και παληκάρια χύνουν έναν κουβά νερό ή ανθόνερο πάνω σε κοπελιές και παντρεμένες γυναίκες και/ή μαστιγώνουν τα οπίσθιά τους η τα πόδια τους με μακριά και λεπτά ανθισμένα κλαδιά ιτιάς (ή σημύδας, ή άλλου ανθισμένου δέντρου). Κατά τον θρύλο, αυτό θα διατηρήσει τις γυναίκες υγιείς, όμορφες, αλλά και γόνιμες για όλο το επόμενο έτος.

Υπάρχει επίσης, μόνο στην Πολωνία και σπανίως πλέον, το σχετιζόμενο έθιμο να ραντίζονται άνθρωποι ή σπίτια με στάχτη.

Νέα ΖηλανδίαΕπεξεργασία

Στη Νέα Ζηλανδία η Δευτέρα του Πάσχα είναι επίσημη δημόσια αργία.[16] Πολλά σχολεία επεκτείνουν την αργία μέχρι και την Τρίτη του Πάσχα, ώστε να δώσουν στους μαθητές τους ένα πενθήμερο ξεκούρασης.[17]

ΟλλανδίαΕπεξεργασία

Στην Ολλανδία η Δευτέρα του Πάσχα είναι επίσημη δημόσια αργία.[18] Εκτός από τις ακολουθίες στους ναούς σε μερικά μέρη της επαρχίας, δεν γίνονται κάποιες παραδοσιακές εκδηλώσεις ή τήρηση εθίμων τη «Δεύτερη Ημέρα του Πάσχα» (Tweede Paasdag), όπως αποκαλείται.

Δείτε επίσηςΕπεξεργασία


ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. http://www.vatican.va/content/francesco/en/angelus/2021/documents/papa-francesco_regina-caeli_20210405.html
  2. Part IV Αρχειοθετήθηκε 26 July 2011 στο Wayback Machine.
  3. Тvпико́нъ сіесть уста́въ (Title here transliterated into Russian; actually in Church Slavonic) (The Typicon which is the Order), Москва (Moscow, Russian Empire): Сvнодальная тvпографiя (The Synodal Printing House), 1907, σελ. 468 
  4. http://www.australia.gov.au/about-australia/special-dates-and-events/public-holidays
  5. «Oakbank». www.theracessa.com.au. Ανακτήθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 2019. 
  6. «Stawell Gift – Australia's richest footrace». www.stawellgift.com. Ανακτήθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 2019. 
  7. Easter Monday in Germany
  8. Partikularnorm Nr. 15 der Deutschen Bischofskonferenz Αρχειοθετήθηκε 25 March 2009 στο Wayback Machine.. Accessed 2009-04-08.
  9. «Federal Holidays». U.S. Office of Personnel Management. Ανακτήθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 2019. 
  10. «The White House Easter Egg Roll». whitehouse.gov. Ανακτήθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 2019 – μέσω NARA. 
  11. Easter Monday in the United Kingdom
  12. «El calendario laboral de 2020 para planificar próximos viajes». Ανακτήθηκε στις 13 Απριλίου 2020. 
  13. «Twenty things you didn't know about the Mona de Pasqua». Barcelona City Council. Ανακτήθηκε στις 12 Απριλίου 2020. 
  14. «La mona de Pasqua». Festes.org (στα Καταλανικά). 
  15. Asiedu, Dita (12 Απριλίου 2004). «Easter Monday Radio Prague special». Český rozhlas 7. Radio Praha. Ανακτήθηκε στις 9 Μαΐου 2009. 
  16. [1]
  17. [2]
  18. Easter Monday in The Netherlands

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία