To παρακράτος (Λατ. imperium in imperio ή status in statu)[σημ. 1] είναι σύνολο παράνομων κρυφών μηχανισμών που στέκουν δίπλα στην πολιτική εξουσία, ή μέρος αυτής, και πράττουν ακολουθώντας εντολές της, ή και ανεξάρτητα, ώστε να χειραγωγείται η πολιτική ζωή ενός τόπου[1][2].

Τέτοιες ομάδες συνήθως αναπτύσσονται και δρουν μέσα στην αστυνομία, τον στρατό και τις μυστικές υπηρεσίες.

Γενικότερα, παρακράτος είναι σύνολα ανθρώπων ή μηχανισμών που ασκούν παράνομα εξουσία[1].

Πίνακας περιεχομένων

Οργανωμένο έγκλημαΕπεξεργασία

Στη στενή του σημασία, το παρακράτος είναι μία από τις χειρότερες μορφές οργανωμένου εγκλήματος[3].

Παρακράτος στην ΕλλάδαΕπεξεργασία

Μία χαρακτηριστική περίπτωση δράσης παρακράτους στην Ελλάδα ήταν η δολοφονία του βουλευτή Γρηγόρη Λαμπράκη το 1963. Η δολοφονία του Λαμπράκη ήταν το αποκορύφωμα της ισχύος του παρακράτους, που δέσποζε στις μετεμφυλιακές κυβερνήσεις Παπάγου και Καραμανλή[4]. Κατευθυνόταν εν πολλοίς από τον Αντιστράτηγο Αλέξανδρο Νάτσινα, ιδρυτή και αρχηγό για δέκα χρόνια (1953 - 1963) της Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (ΚΥΠ) αλλά και του ΙΔΕΑ, της οργάνωσης που ήλεγχε τις Ένοπλες Δυνάμεις. Υπήρχε και η μυστηριώδης Κόκκινη Προβιά, το ελληνικό παρακλάδι του νατοϊκού Gladio, που διαλύθηκε από τον Ανδρέα Παπανδρέου τη δεκαετία του '80[4].

Στη σύγχρονη εποχή το παρακράτος συνεχίζει να υπάρχει[5][6][7][8][9][10][11][12][13][14][15].

Παραδείγματα σε άλλες χώρεςΕπεξεργασία

Στην Τουρκία χρησιμοποιείται ο όρος «βαθύ κράτος» (derin devlet)[16] για τη διαπλοκή των Δυνάμεων Ασφαλείας, της Πολιτικής, της Δικαιοσύνης και της Δημόσιας Διοίκησης με το οργανωμένο έγκλημα.

ΣημειώσειςΕπεξεργασία

  1. Πρβλ. και φράση κράτος εν κράτει.

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 «παρακράτος». Λεξικό της κοινής νεοελληνικής. http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%BA%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%BF%CF%82&dq=. Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2015. 
  2. «παρακράτος». Lexigram. http://www.lexigram.gr/lex/enni/παρακράτος. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2015. 
  3. «Οργανωμένο Έγκλημα». Επιμέλεια: Αστυν. Α΄ Εμμανουήλ Λυδάκης. Ελληνική Αστυνομία. http://www.astynomia.gr/index.php?option=ozo_content&perform=view&id=2481&Itemid=400&lang=. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2015. 
  4. 4,0 4,1 Πετρίδης, Παύλος, επιμ. (2000). Εξουσία και παραεξουσία στην Ελλάδα 1957-1967: Απόρρητα ντοκουμέντα. Αθήνα: Προσκήνιο. ISBN 978-960-7057-60-0. http://www.biblionet.gr/book/70768/Εξουσία_και_παραεξουσία_στην_Ελλάδα_1957-1967. 
  5. Κουριδάκης, Ν. (20/12/2008). «Απουσιάζει το κράτος, κυβερνά το παρακράτος». Έθνος. http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22768&subid=2&pubid=2064770. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2015. 
  6. Βερούτης, Άγης (24-Ιαν-2012). «Παρακράτος και κοινωνία: Λύκοι και πρόβατα». Capital.gr. http://www.capital.gr/story/1388007. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2015. 
  7. «Κράτος ή παρακράτος η ΕΥΠ;». UNFOLLOW. 2 Νοεμβρίου 2013. http://unfollow.com.gr/print/from-issue/3906-%CE%BA%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%BF%CF%82-%CE%AE-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%BA%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%BF%CF%82-%CE%B7-%CE%B5%CF%85%CF%80. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2015. 
  8. «Δημόσια Συζήτηση: Παρακράτος; (video)». Για την Υπεράσπιση της Κοινωνίας και της Δημοκρατίας. 12 Απριλίου 2014. http://www.koinonia-demo.gr/2014/04/%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CF%8C%CF%83%CE%B9%CE%B1-%CF%83%CF%85%CE%B6%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%BA%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%BF%CF%82-video/. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2015. 
  9. «Το βαθύ παρακράτος των τραπεζών…». Κίνημα «δεν πληρώνω». 30 Μαΐου 2014. http://kinimadenplirono.blogspot.gr/2014/05/blog-post_1355.html. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2015. 
  10. «Παρακολουθούν 8.000 τηλέφωνα κάθε μέρα». Kontra News. 10/07/14. http://www.kontranews.gr/politiki/item/11419-parakoloythoun-tilefwna/11419-parakoloythoun-tilefwna. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2015. 
  11. Βαξεβάνης, Κώστας (27 Νοεμβρίου 2014). «Απ' το κράτος στο παρακράτος δύο συλλαβές δρόμος». Το Κουτί της Πανδώρας. http://www.koutipandoras.gr/article/127864/ap-kratos-sto-parakratos-dyo-syllaves-dromos. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2015. 
  12. Ζούμη, Αλέκα (6 Ιανουαρίου 2015). «Μ.Καμπούρης: «Με χτυπούσαν 15 άτομα, μέθοδοι παρακράτους στη Ν.Φ»». Στο Κόκκινο. http://www.stokokkino.gr/article/1000000000002425/MKampouris-Me-xtupousan-15-atoma-methodoi-parakratous-sti-NF. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2015. 
  13. Βερδέ, Λένα (11/02/2015). «Απαγωγές, υποκλοπές - το “διεθνές παρακράτος” σε δράση». Εργατική Αλληλεγγύη. http://ergatiki.gr/article.php?issue=1160&id=11219. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2015. 
  14. «Ξηλώνεται το δικαστικό παρακράτος». Kontra News. 01/08/15. http://www.kontranews.gr/politiki/item/103300-dikastiko-parakratos/103300-dikastiko-parakratos. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2015. 
  15. Βασιλάκης, Αριστοτέλης (02 Αυγούστου 2015). «Το παρακράτος ζει και βασιλεύει…». Ακρόπολη. http://akropolipress.gr/using-joomla/item/2030-to-parakratos-zei-kai-vasileyei. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2015. 
  16. Τσακίρης, Δημήτριος Ν. (25 Φεβρουαρίου 2013). «Για το παρακράτος». protagon.gr. http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.article&id=22371. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2015. 

ΒιβλιογραφίαΕπεξεργασία

Δείτε επίσηςΕπεξεργασία

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία

 
Το Βικιλεξικό έχει σχετικό λήμμα: