Άνοιγμα κυρίου μενού

Σίδερη Θεσπρωτίας

οικισμός της Ελλάδας

Συντεταγμένες: 39°35′13″N 20°20′48″E / 39.58694°N 20.34667°E / 39.58694; 20.34667

Σίδερη
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Σίδερη
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΔήμοςΦιλιατών
Γεωγραφία και στατιστική
Περιφερειακή ενότηταΘεσπρωτίας
Υψόμετρο270
Πληθυσμός65 (2011)

Η Σίδερη είναι χωριό του δήμου Φιλιατών στο νομό Θεσπρωτίας της Ηπείρου. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011, ο πληθυσμός της Σίδερης ανέρχεται στους 65 μόνιμους κατοίκους[1].

Γενικά στοιχείαΕπεξεργασία

Ο οικισμός είναι κτισμένος σε υψόμετρο 270 μέτρων[2], σε τοποθεσία κοντά στον ποταμό Καλαμά και σε απόσταση περίπου 9 χιλιομέτρων ΝΑ των Φιλιατών. Ο πληθυσμός της Σίδερης ασχολείται κατά κύριο λόγο με την κτηνοτροφία και τη γεωργία. Εκκλησιαστικά υπάγεται στη Μητρόπολη Παραμυθίας, Φιλιατών, Γηρομερίου και Πάργας, ενώ η κεντρική εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο.

Στη Σίδερη βρίσκεται σπήλαιο το οποίο έχει κηρυχτεί ως μνημείο της φύσης και προστατευόμενη περιοχή λόγω των σταλαγμιτών και σταλακτιτών που διαθέτει αλλά και του εντοπισμού σημαδιών ανθρώπινης παρουσίας που ανάγονται στην προϊστορική εποχή[2].

Ιστορικά στοιχείαΕπεξεργασία

Μνεία για τον οικισμό γίνεται σε οθωμανική απογραφή του 1827, σύμφωνα με την οποία διέθετε 60 οικογένειες. Σε μεταγενέστερες εκτιμήσεις του 1834 και του 1856 καταγράφονται 64 οικογένειες, ενώ οι κάτοικοι αναφέρονται ως ελληνικής καταγωγής[3]. Η Σίδερη αναφέρεται το 1874 και από τον επίσκοπο Παραμυθίας Άνθιμο, ο οποίος σε έκθεσή του προς τον Ηπειρωτικό Φιλεκπαιδευτικό Σύλλογο Κωνσταντινουπόλεως σημειώνει τη λειτουργία ελληνικού κοινού σχολείου όπου φοιτούσαν τριάντα μαθητές. Τα έξοδα για τη λειτουργία του σχολείου καλύπτονταν από την κοινότητα και την τοπική ενορία[4].

Το 1895 η επίσημη απογραφή που διενεργήθηκε από την οθωμανική διοίκηση κατέγραψε στη Σίδερη 295 άτομα (148 άνδρες και 147 γυναίκες), κατανεμημένα σε 66 φορολογικούς χανέδες[5]. Το ίδιο έτος, σύμφωνα με έκθεση που συνέταξε ο γενικός πρόξενος της Ελλάδας στα Ιωάννινα, ο οικισμός διέθετε ελληνικό δημοτικό σχολείο με έναν δάσκαλο και σαράντα μαθητές[6].

Η Σίδερη, όπως και η υπόλοιπη Θεσπρωτία, ενσωματώθηκε στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων. Στη διάρκεια της Κατοχής, ο εφημέριος του χωριού Βασίλειος Ιωάννου εκτελέστηκε στις 15 Ιουνίου του 1942 από μικτή ομάδα Ιταλών στρατιωτών και Τσάμηδων συνεργατών τους[7], ενώ την ίδια περίοδο σκοτώθηκαν άλλοι τρεις κάτοικοι του οικισμού[8].

Διοικητικά, μετά την ενσωμάτωση στο ελληνικό κράτος υπήχθη στην επαρχία Φιλιατών ως έδρα κοινότητας[9]. Από το 1999 έως το 2010 σύμφωνα με την τότε διοικητική διαίρεση της Ελλάδας αποτελούσε έδρα κοινότητας του δήμο Φιλιατών. Από την 1η Ιανουαρίου του 2011 αποτελεί ιδία έδρα της ομώνυμης τοπικής κοινότητας, της δημοτικής ενότητας Φιλιατών, του ομώνυμου δήμου.

Απογραφές πληθυσμούΕπεξεργασία

Απογραφή 1895 1913 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός 295[5] 356[10] 273[11] 282[12] 269[13] 212[14] 109 166 100[15] 123[15] 65[1]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 «Σίδερη (η) Δήμου Φιλιατών Τοπική Κοινότητα Σίδερης. Θεσπρωτία – Ήπειρος». dhmos.gr. Δήμοι, πόλεις και χωριά Ελλάδας. Ανακτήθηκε στις 9 Νοεμβρίου 2016. [νεκρός σύνδεσμος]
  2. 2,0 2,1 «Δήμος Φιλιατών - Δ.Δ. Σίδερης». ntua.gr. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Ανακτήθηκε στις 10 Νοεμβρίου 2016. [νεκρός σύνδεσμος]
  3. Björn Forsén (επιμ.), Thesprotia expedition I, Towards a regional History, Papers and monographs of the Finnish Institute at Athens, Helsinki, 2009, σελ. 263.
  4. Χαράλαμπος Φούκης, Η βασική εκπαίδευση στη Θεσπρωτία ( ύστερη τουρκοκρατία, 1854 - 1913 ), Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Διδακτορική Διατριβή, Ιωάννινα 2008, σελ. 194.
  5. 5,0 5,1 Μιχάλης Κοκολάκης, Η τουρκική στατιστική της Ηπείρου στο Σαλναμέ του 1895, Τετράδια Εργασίας, τεύχος 18, Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών, Αθήνα 2008, σελ. 271.
  6. Φούκης, 2008, σελ. 564.
  7. «Κατάλογος Πεσόντων: Ιερά Μητρόπολις Παραμυθίας, Φιλιατών και Γηρομερίου». apostoliki-diakonia.gr. Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος. Ανακτήθηκε στις 9 Νοεμβρίου 2016. 
  8. Αθανάσιος Γκότοβος, Τσαμουριά. Ταυτότητες στην κατοχική Θεσπρωτίας και ο ρόλος της μουσουλμανικής μειονότητας, Εναλλακτικές Εκδόσεις, Αθήνα 2016, σελ. 112.
  9. Σπύρου Δ. Δημητράκου, Γεωγραφία. Άτλας Παγκόσμιος. Ελλάς, Εκδόσεις Δέλτα, Αθήναι 1970, τόμος Β΄, σελ. 507.
  10. Βασίλειον της Ελλάδος. Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας, Διεύθυνσις Στατιστικής, Απαρίθμησις των κατοίκων των νέων επαρχιών της Ελλάδος του έτους 1913, Εν Αθήναις, 1915, σελ. 70.
  11. Σύγχρονος Εγκυκλοπαίδεια Ελευθερουδάκη, τόμος εικοστός πρώτος, σελ. 462.
  12. Χαρίτωνος Κ. Λάμπρου, Οι Τσάμηδες και η Τσαμουριά, Αθήναι 1949, σελ. 10.
  13. Βασίλειον της Ελλάδος. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 7ης Απριλίου 1951, Εν Αθήναις, 1955, σελ. 81.
  14. Αποτέλεσμα απογραφής πληθυσμού - κατοικιών της 19 Μαρτίου 1961 (PDF). Αθήναι: Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος. 1964. σελ. 150. 
  15. 15,0 15,1 «Μόνιμος και Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος: Σύνολο Ελλάδος,νομοί,δήμοι/κοινότητες,δημοτικά/κοινοτικά διαμερίσματα και οικισμοί, Απογραφές πληθυσμού 2001 και 1991». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Ιουνίου 2006. Ανακτήθηκε στις 13 Ιουνίου 2006. 

ΠηγέςΕπεξεργασία

  • "Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Larousse Britannica" τομ.54ος, σελ.9.
  • "Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια" τομ.ΚΑ΄, σελ.760.