Άνοιγμα κυρίου μενού

Ο Σαπαρμουράτ Ατάγιεβιτς Νιγιαζόφ (Τουρκμένικα: Saparmyrat Ataýewiç Nyýazow, προφορά IPA [ θɑːpɑːrmyːrɑːt atajeviʧ niːjɑːðɒv] , Θαπαρμυράτ Ατάγιεβιτς Νιγιάδοβ ) ήταν ο πλέον ισχυρός άνδρας στο Τουρκμενιστάν από το 1985, Πρόεδρος από το 1990 μέχρι το θάνατό του. Γεννήθηκε στις 19 Φεβρουαρίου 1940 και πέθανε στις 21 Δεκεμβρίου 2006.

Σαπαρμουράτ Νιγιαζόφ
Saparmurat Niyazov in 2002.jpg
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Saparmyrat Ataýewiç Nyýazow (Τουρκμενικά)
Γέννηση19  Φεβρουαρίου 1940[1][2][3][4][5][6]
Gypjak[7][8][9]
Θάνατος21  Δεκεμβρίου 2006[10][1][11][12][4][5][13][6]
Ασγκαμπάτ[14][4][15]
Αιτία θανάτουέμφραγμα του μυοκαρδίου
Συνθήκες θανάτουφυσικά αίτια
Τόπος ταφήςGypjak
Χώρα πολιτογράφησηςΈνωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών
Τουρκμενιστάν[16][17][18]
ΘρησκείαΣουνιτισμός
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΤουρκμενική γλώσσα
Ρωσικά
ΣπουδέςΠολυτεχνικό Πανεπιστήμιο της Αγίας Πετρούπολης
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταπολιτικός[19][20][21]
αυτοβιογράφος
Αξιοσημείωτο έργοΡουχνάμα
Εθνικός Ύμνος του Τουρκμενιστάν
Πολιτική τοποθέτηση
Πολιτικό κόμμα/ΚίνημαΚομμουνιστικό Κόμμα της Σοβιετικής Ένωσης και Δημοκρατικό Κόμμα του Τουρκμενιστάν
Οικογένεια
ΣύζυγοςMuza Niyazova
ΤέκναΜουράτ Νιγιαζόφ
Γονείςd:Q24350866 και Γκουρμπανσολτάν Ετζέ
Στρατιωτική σταδιοδρομία
Βαθμός/στρατόςαρχιστράτηγος/
Αξιώματα και βραβεύσεις
ΑξίωμαΠρόεδρος του Τουρκμενιστάν (1990–2006)
people's deputy of SSSR
ΒραβεύσειςHero of Turkmenistan
d:Q4335952
d:Q4335857
d:Q30894224
Βραβείο της Φιλίας των Λαών
Μετάλλιο για την αξία της εργασίας
Jubilee Medal "In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin"
μετάλλιο Μεσρόπ Μαστότς
Τάγμα του Πρίγκηπα Γιάροσλαβ του Σοφού, 1η τάξη
Order of Holy Prince Daniel of Moscow 1st class
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Παιδικά και νεανικά χρόνιαΕπεξεργασία

Έμεινε ορφανός από πολύ μικρή ηλικία, καθώς ο πατέρας του σκοτώθηκε στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και η υπόλοιπη οικογένειά του πέθαναν σε μεγάλο σεισμό που ισοπέδωσε το Ασγκαμπάτ, το 1948. Μεγάλωσε σε ορφανοτροφείο της ΕΣΣΔ και έγινε μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος. Το 1967 αποφοίτησε από το Πολυτεχνικό Ινστιτούτο του Λένινγκραντ με πτυχίο μηχανικού και επέστρεψε στο Τουρκμενιστάν, όπου εργάστηκε σε εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Πορεία προς την απόλυτη εξουσίαΕπεξεργασία

Σύντομα αναρριχήθηκε μέσα στο κόμμα και έφτασε να γίνει αρχηγός της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας του Τουρκμενιστάν. Μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας (1991) έγινε πρώτος Πρόεδρος στη χώρα. Στις 22 Οκτωβρίου 1993, αυτοπροσδιορίστηκε ως Turkmenbashi, που σημαίνει «Πατέρας των Τουρκομάνων»[22] και ανακηρύχθηκε από τη Βουλή ισόβιος Πρόεδρος στις 29 Δεκεμβρίου 1999. Ο Πρόεδρος εξελέγη για πρώτη φορά χωρίς αντίπαλο, στις 21 Ιουνίου 1992 και με δημοψήφισμα (Ιανουάριος 1994) η θητεία του παρατάθηκε ως το 2002. Το 1999, ο Νιγιαζόφ ανακηρύχθηκε από το κοινοβούλιο ισόβιος Πρόεδρος. Η κυβέρνηση σχηματίζεται από το Δημοκρατικό Κόμμα του Τουρκμενιστάν (TDP), του οποίου οι βουλευτές ελέγχουν συνολικά τόσο τη Βουλή (50 μέλη) όσο και το τελευταίο Συμβούλιο του Λαού (65 μέλη).

Μεταρρυθμίσεις και προσωπολατρείαΕπεξεργασία

Ηγέτης αυταρχικός, θέλησε να αλλάξει πολλά στη χώρα του[23],. Μετονόμασε την πόλη Κρασνοβόντσκ, στην Κασπία, σε Τουρκμένμπασι, ενώ έδωσε το όνομά του αλλά και τα ονόματα της οικογένειάς του σε σχολεία, αεροδρόμια, νοσοκομεία, τους μήνες[24] και σε έναν μετεωρίτη. Το πρόσωπό του φιγουράρει σε όλα τα χαρτονομίσματα μανάτ στη χώρα και στα δημόσια κτήρια και δρόμους, μεγάλα πορτρέτα του βρίσκονται σχεδόν παντού αλλά και ανδριάντες του και αγάλματα της μητέρας του. Ήταν διάσημος για την εκκεντρική του πολιτική.

Για παράδειγμα, τον Αύγουστο του 2004 διέταξε να κατασκευαστεί ένα γιγάντιο παλάτι από πάγο στη μέση μιας ερημικής περιοχής. Απαγόρευσε με διάταγμα στους εκφωνητές ειδήσεων να φορούν μέικ απ γιατί δεν μπορούσε να καταλάβει το φύλο τους. Η εκπαίδευση βασίζεται σε αυτόν και οι λόγοι του διδάσκονται στα σχολεία. Μετονόμασε τις ημέρες και τους μήνες σε ονόματα ηρώων και συμβόλων, εισήγαγε νέο αλφάβητο για να αντικαταστήσει το κυριλλικό (βασισμένο στο λατινικό) και απαγόρευσε τα μακριά μαλλιά, τα χρυσά δόντια και τις γενειάδες.

ΑντιδράσειςΕπεξεργασία

Στις 25 Νοεμβρίου του 2002 σημειώθηκε ύποπτη απόπειρα δολοφονίας του και οι αρχές προχώρησαν σε σωρεία συλλήψεων υπόπτων και μελών της οικογενείας τους. Το καλοκαίρι του 2004 μια εκστρατεία με φυλλάδια που ζητούσαν την ανατροπή και την παραπομπή σε δίκη του Νιγιαζόφ έκανε την εμφάνισή της. Ως αντίδραση, απολύθηκε ο Υπουργός Εσωτερικών και ο διευθυντής της αστυνομίας. Μάλιστα, τους απέλυσε ξαφνικά, μιλώντας στην τηλεόραση.

ΘάνατοςΕπεξεργασία

Οι φήμες για την κατάσταση της υγείας του και για επιδείνωσή της, οργίασαν μέσα στο 2006. Ο Νιγιαζόφ πέθανε από ξαφνική καρδιακή προσβολή[25], το Δεκέμβριο του 2006. Τον διαδέχθηκε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κουρμπανγκουλί Μπερντιμουχαμέντοφ. Ο τελευταίος κατήργησε τον Απρίλιο του 2008 όλες τις μετονομασίες που είχε πραγματοποιήσει ο Νιγιαζόφ στο ημερολόγιο.[26]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 1,2 Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 9  Απριλίου 2014.
  2. 2,0 2,1 www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1537565/Saparmurat-Niyazov.html.
  3. 3,0 3,1 www.imdb.com/name/nm2241304/.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 www.imdb.com/name/nm2241304/bio.
  5. 5,0 5,1 5,2 «Encyclopædia Britannica» (Αγγλικά) biography/Saparmurad-Niyazov. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  6. 6,0 6,1 6,2 (Γερμανικά) Brockhaus Enzyklopädie. nijasow-saparmurad-atajewitsch. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  7. mondediplo.com/2015/02/11bouyguestan.
  8. www.humanities360.com/index.php/view-article/5da1bafd_a07b_47ab_ab51_1a46e2bcbd57/.
  9. issuu.com/449981/docs/central-asia-4-turkmenistan_v1_m56577569830512340.
  10. news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/6198983.stm.
  11. lifeinlegacy.com/Display.aspx?weekof=2006-12-23.
  12. www.amazon.com/Love-Me-Turkmenistan-Nicolas-Righetti/dp/1904563910.
  13. (Αγγλικά) Find A Grave. 17105034. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  14. www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/09668130903068715.
  15. www.panoramio.com/photo/11635780.
  16. www.nytimes.com/2001/10/02/opinion/america-s-central-asian-allies.html.
  17. www.nytimes.com/2005/04/03/international/asia/03kyrgyzstan.html?pagewanted=print&position=.
  18. www.imdb.com/list/ls059556609/.
  19. countrylicious.com/turkmenistan/famous-people.
  20. countrylicious.com/turkmenistan/images/c3580762d72c.
  21. www.upi.com/topic/Saparmurat_Niyazov/.
  22. «Turkmenistan Fact Sheet, Government & Politics-President». Πρεσβεία του Τουρκμενιστάν. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2002-08-13. Ανακτήθηκε στις 22-12-2006.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  23. List of holidays and commemorative days approved in Turkmenistan
  24. BBC News, " Turkmen go back to old calendar", 24 Απριλίου 2008.
  25. «President of Turkmenistan dies at 66». BreakingNews.ie. 21-12-2006. 
  26. «Turkmen go back to old calendar». BBC News. 24-04-2008. http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7365346.stm. Ανακτήθηκε στις 24-04-2008. 


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Saparmurat Niyazov της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).