Μικτές Ομάδες Μηχανημάτων Ανασυγκροτήσεως

Σωτήριος Σκαντζίκας

Οι Μικτές Ομάδες Μηχανημάτων Ανασυγκρότησης (Μ.Ο.Μ.Α.) ήταν στρατιωτικές μονάδες, οι οποίες συγκροτήθηκαν με σκοπό την δημιουργία οδικών, σιδηροδρομικών και οικοδομικών έργων, εξ' αιτίας των μεγάλων καταστροφών στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

ΙστορίαΕπεξεργασία

Προκειμένου να γίνει κατανοητό και να καταδειχθεί το μέγεθος και το εύρος της στρατιωτικής και της κοινωνικής προσφοράς αυτής της ειδικής υπηρεσίας που αποτέλεσε το υπόβαθρο για την ανάπτυξη της χώρας, κρίνεται αναγκαίο να αναφερθούν τα παρακάτω στοιχεία σχετικά με την δημιουργία, την αποστολή και τα έργα αυτής της υπηρεσίας. Μετά από τις τεράστιες καταστροφές στις διάφορες υποδομές της που υπέστη η χώρα κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου αλλά και του εμφυλίου πολέμου (1946-1949), το 1957 κλήθηκαν οι Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας να συμβάλλουν στην ανασυγκρότηση της. Επίσης, το κατεστραμμένο και απηρχαιωμένο οδικό δίκτυο της χώρας, δημιούργησαν την ανάγκη ταχείας ανασυγκρότησης της χώρας, όχι μόνο με έργα οδοποιίας αλλά και με άλλα έργα υποδομής όπως αεροδρόμια, εγγειοβελτιωτικά μικρά έργα κοινής ωφέλειας και οικοδομικά. Γι` αυτό το σκοπό συγκροτήθηκαν στις έδρες των σπουδαιότερων νομών επτά (7) Μικτές Ομάδες Μηχανημάτων Ανασυγκροτήσεως (Μ.Ο.Μ.Α.).Οι έδρες των επτά ΜΟΜΑ ανά τον Ελλαδικό χώρο ήταν στις πόλεις Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ηράκλειο, Κρήτης, Πάτρα, Λαμία, Λάρισα, Ιωάννινα. Οι ΜΟΜΑ ήταν κατασκευαστικές Μονάδες διοικητικά και αναλάμβαναν την εκτέλεση έργων που τους ανέθετε η προϊσταμένη αρχή στο νομό της έδρας των ή σε γειτονικούς νομούς. Το προσωπικό των Μονάδων αποτελούνταν από Αξκούς και οπλίτες του Μηχανικού, τεχνικά καταρτισμένους αλλά και με μικρό ποσοστό Αξκών από τα λοιπά όπλα του Στρατού ή και κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων (Ναυτικό, Αεροπορία), καθώς επίσης και με πολιτικό μόνιμο ή με συμβάσεις τεχνικό προσωπικό (γραφείς, μηχανικοί, οδηγοί τεχνίτες, χειριστές μηχανημάτων, εργάτες κ.λ.π).

ΑποστολήΕπεξεργασία

Σε περίοδο ειρήνης με λογικό κόστος εκτέλεση των έργων που τις αναθέτονταν με διάφορα κυβερνητικά προγράμματα και μάλιστα στη νησιωτική και ορεινή Ελλάδα όπου δεν υπήρχε ενδιαφέρον των εργοληπτών. Η ανάθεση εκτέλεσης μικρών κοινωφελών έργων τοπικού ενδιαφέροντος για την ωφέλεια Δήμων, Κοινοτήτων, Συλλόγων και Οργανισμών ιδίως σε ακριτικές περιοχές. Σε περίοδο πολέμου οι ΜΟΜΑ μετέπειπταν σε Τάγματα Μηχανικού Αποκαταστάσεως Συγκοινωνιών και υπάγονταν στους σχηματισμούς του Στρατού Ξηράς με βασική αποστολή την αποκατάσταση ζημιών από εχθρικούς βομβαρδισμούς ή σαμποτάζ σε έργα υποδομής της χώρας (οδικό δίκτυο, γέφυρες, λιμάνια, αεροδρόμια εγγειοβελτιωτικά έργα κ.λπ.). Έγινε κατασκευή, βελτίωση και αρχική διάνοιξη σε εθνικούς και επαρχιακούς δρόμους ιδίως της ορεινής και νησιωτικής Ελλάδας, περίπου 15.000 χλμ.Κατασκευάστηκαν στους παραπάνω δρόμους τεχνικά έργα (γέφυρες, τοίχοι αντιστήριξης, οχετοί κ.λπ) και ασφαλτοστρώθηκαν. Αεροδρόμια κατασκευάσθηκαν από την αρχή ή επεκτάθηκαν διάδρομοι προσγείωσης σε 17 αεροδρόμια, ιδίως της νησιωτικής Ελλάδος(Καρπάθου, Σκύρου, Κεφαλληνίας, Μυτιλήνης, Πάρου, Κυθήρων κ.λπ.) μεταξύ των οποίων και οι χωματουργικές εργασίες του αεροδρομίου των Σπάτων. Κατασκευάσθηκαν μεγάλα και μικρά αποστραγγιστικά αρδευτικά, αντιπλημμυρικά και υδραυλικά έργα σε όλη την χώρα με τα οποία αξιοποιήθηκαν και δόθηκαν προς καλλιέργεια εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα γης. Στα οικοδομικά έργα η συμβολή των ΜΟΜΑ ήταν σημαντική. Ειδικότερα για την υλοποίηση του προγράμματος αποκατάστασης σεισμοπλήκτων περιοχών κατασκευάστηκαν προκατασκευασμένα σπίτια. Με την μέθοδο των προκατασκευών κατασκευάστηκαν με επιτυχία κτίρια Νοσοκομείων, Σχολείων, ΑΕΙ (Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, Πολυτεχνική Σχολή Ξάνθης κ.λπ.) κτιριακές εγκαταστάσεις στρατοπέδων (Χαλκίδας, Θηβών, Λουτρακίου Βαννιάνου Ξάνθης κ.λπ.) πλέον των παραπάνω κατασκεύαζε εργολαβικά υπό την επίβλεψη της και πολλά άλλα οικοδομικά έργα σε διάφορα στρατόπεδα όπως Διοικητήρια, θαλάμους οπλιτών, υπόστεγα κλ.π. Επίσης σημαντική ήταν η συμβολή των ΜΟΜΑ που προσέφερε από το 1991 και μετά στο πρόγραμμα του Υπουργείου Εξωτερικών για την αποκατάσταση των παλιννοστούντων Ποντίων από τις περιοχές της πρώην Σοβιετικής Ένωσης.Μικρά έργα Κοινής Ωφέλειας που περιλαμβάνονταν στα προγραμματισμένα έργα, κατασκευάσθηκαν σε Δήμους, κοινότητες, οργανισμούς και τοπικούς συλλόγους. Τα έργα αυτά δεν είναι δυνατόν να απαριθμηστούν εδώ γιατί μόνο τα σπουδαιότερα από αυτά υπερβαίνουν τα 700.

Οι ΜΟΜΑ, έδιναν το παρόν σε όλες τις συμφορές που έπληξαν τον Ελλαδικό χώρο (σεισμοί, πυρκαγιές, χιονοπτώσεις, πλημμύρες κ.λπ.).

ΚατάργησηΕπεξεργασία

Αυτή η ειδική υπηρεσία (ΜΟΜΑ) με το άρθρο 18 του Ν. 2026/92 καταργήθηκε και διαλύθηκε και μεγάλος αριθμός μηχανημάτων εκποιήθηκε σε ιδιώτες. Η επί 35 χρόνια προσφορά των ΜΟΜΑ ήταν τεράστια για την ανασυγκρότηση της χώρας με έργα οδοποιίας, αεροδρόμια και με άλλα έργα υποδομής, ιδίως στην ορεινή και νησιωτική Ελλάδα, υπήρξε τεράστια και ο λαός ιδίως της υπαίθρου έχει αναγνωρίσει αυτή την προσφορά και γι” αυτό πάντα αναφέρεται με επαινετικά λόγια.

ΑίτιαΕπεξεργασία

Η απάντηση θα πρέπει να αναζητηθεί στα διάφορα συγκρουόμενα οικονομικά συμφέροντα επαγγελματικών ομάδων και στη πολιτική της εκάστοτε κυβέρνησης. Η αντίστροφη μέτρηση για την κατάργηση των ΜΟΜΑ, άρχισε μετά την μεταπολίτευση, όταν τα συνδικαλιστικά όργανα των εργοληπτικών εταιρειών, πίεζαν τις κυβερνήσεις για την περικοπή των πιστώσεων προς τις ΜΟΜΑ για την εκτέλεση έργων. Στη συνέχεια στη δεκαετία του ’80 άρχισε να αναπτύσσεται μέσα στο πολιτικό προσωπικό των ΜΟΜΑ, ο αχαλίνωτος συνδικαλισμός και ο υπέρμετρος διορισμός υπαλλήλων εις βάρος πιστώσεων των έργων με αποτέλεσμα η εκτέλεση πολλών εξ” αυτών να γίνεται αντιοικονομική. Τέλος, στην δεκαετία του ’90 μετα από εντόνες πιέσεις των συνδικαλιστικών οργάνων, μεγάλοεργολάβων και μεγάλοεκδοτών, η κυβέρνηση αποφάσισε με το Ν.2026/92 την διάλυση των ΜΟΜΑ, για μια ακόμη φορά το ιδιωτικό συμφέρον τέθηκε πάνω από τα δημόσιο συμφέρον.

ΕπανασύστασηΕπεξεργασία

Την επανασύσταση των ΜΟΜΑ (Μικτές Ομάδες Μηχανημάτων Ανασυγκροτήσεως) ανακοίνωσε από τον Έβρο ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Πάνος Καμμένος, ο οποίος περιόδευσε στις πληγείσες περιοχές, και ειδικότερα στα Λαγυνά και τον Πόρο. Ο Πάνος Καμμένος τόνισε ότι ο στρατός θα βρίσκεται πάντα κοντά στις τοπικές κοινωνίες και θα προσφέρει κάθε δυνατή βοήθεια, όταν και όποτε χρειαστεί. Επίσης, υπογράμμισε ότι οι επόμενες ΕΣΟ των στρατιωτών που θα κληθούν να εκπληρώσουν τη στρατιωτική τους θητεία, θα υπηρετούν ένα διάστημα και στον Έβρο. Ερωτηθείς για τις δυσκολίες που υπάρχουν στην κυβέρνηση αναφορικά με την επαναδιαπραγμάτευση του ελληνικού χρέους, ο υπουργός είπε «πως η κυβέρνηση αντέχει», θα συνεχίσει και θα ολοκληρώσει με επιτυχία τις προσπάθειες.Η κατάσταση στον Έβρο τείνει προς μερική εκτόνωση και συμφώνα με τον αντιπεριφερειάρχη Έβρου Δημήτρη Πέτροβιτς υπάρχει σταθεροποίηση όσον αφορά την αύξηση της στάθμης των νερών του ποταμού, καθώς σταδιακά αποσύρονται από τον οικισμό Λαγυνά, όπου είχαν πλημμυρίσει περί τα 100 σπίτια.