Άνοιγμα κυρίου μενού

Με το όνομα ψιλομέλας (αγγλ. psilomelane) φέρεται μίγμα βαριούχων ορυκτών του μαγγανίου, του οποίου το κύριο συστατικό είναι ο ρομανεχίτης (romanèchite, Ba(Mn+2, Mn+4)5O10 . H2O), ο οποίος, όμως, είναι αδύνατο να ξεχωρίσει από τα υπόλοιπα βαριομαγγανιούχα συστατικά, πράγμα που εξηγεί γιατί η ονομασία "ψιλομέλας" είναι ακόμη σε χρήση διεθνώς. Αναφέρεται στην βιβλιογραφία επίσης ως "Stilpnomelane", "Cryptomelane", "Protomelane" και "Psilomelanite". Το όνομα ψιλομέλας προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις ψιλός (λείος, γυμνός) και μέλας και του αποδόθηκε λόγω της βοτρυοειδούς στιλπνής υφής του και του χρώματός του.

Ψιλομέλας
Psilomelane-264112.jpg
Ψιλομέλας. Προέλευση: Αριζόνα, ΗΠΑ.
Γενικά
Χημικός τύπος(Ba,Mn)3(O,OH)6Mn8O16[1]
Ορυκτολογικά χαρακτηριστικά
Πυκνότητα3,7 - 4,7 gr/cm3[2]
ΧρώμαΜαύρο, καστανόμαυρο, μολυβδόχρουν
Σύστημα κρυστάλλωσηςΡομβικό[3]
ΚρύσταλλοιΠολύ μικροί σε λεπτοκοκκώδη μορφή (μέχρι 2 mm)
ΥφήΒοτρυοειδής, σταλακτιτική, ενίοτε ινώδης
ΔιδυμίαΚατά {010} και {101} (κρυπτομέλας)
Σκληρότητα5 -6
Σχισμός-
ΘραύσηΚογχοειδής
ΛάμψηΘαμπή έως ημιμεταλλική
Γραμμή κόνεωςΜέλαινα, μολυβδόχρους
ΠλεοχρωισμόςΌχι
ΔιαφάνειαΑδιαφανής

Αποτελεί μετάλλευμα μαγγανίου, συνδεόμενος, κυρίως, με πυρολουσίτη, με τον οποίο σχεδόν πάντα συνυπάρχει, ξεχωρίζοντας από την εντονότερη λάμψη του και, στην περίπτωση στιφρών, αλαμπών συσσωματωμάτων, από την πολύ μεγαλύτερη σκληρότητά του. Σχετίζεται, επίσης, με μπραουνίτη, χαλκοφανίτη, μαγγανίτη και άλλα οξείδια του μαγγανίου.

Απαντά σε πολλές περιοχές, σχηματιζόμενος ως προϊόν εξαλλοίωσης μαγγανιούχων ορυκτών, ενώ συχνά αντικαθίσταται και ο ίδιος από άλλα δευτερογενή ορυκτά του μαγγανίου. Μερικές από τις αξιολογότερες εμφανίσεις του είναι στην Κορνουάλλη της Βρετανίας, στη Γερμανία (περιοχή Schneeburg), τη Σλοβακία, το Κόσοβο, την Ουκρανία, στα ορυχεία Minas Gerais και Ouro Preto της Βραζιλίας, στη Βολιβία, τη Μαδαγασκάρη, την Αυστραλία, την Κίνα και στις Πολιτείες Αλάσκα, Βιρτζίνια, Νότια Καρολίνα, Αριζόνα, Καλιφόρνια και Νιού Τζέρσεϊ των ΗΠΑ.

Ρομανεχίτης ανευρίσκεται, επίσης, και στα Μεταλλεία Κασσάνδρας στη Χαλκιδική.

ΠηγέςΕπεξεργασία

ΣημειώσειςΕπεξεργασία

  1. Το εγχειρίδιο Mineral Data Publishing τον αναφέρει ως «κρυπτομέλανα» με χημικό τύπο K1−1.5(Mn4+,Mn3+)8O16
  2. Ποικίλλει με τη σύσταση
  3. Μονοκλινές για τον «κρυπτομέλανα». Το ίδιο σύστημα δίνει και ο ιστοχώρος Galleries.com για τον ψιλομέλανα. Στο Παν/μιο Θεσσαλονίκης αναφέρεται και ως άμορφος.

ΒιβλιογραφίαΕπεξεργασία

  • James Dwight Dana, Manual of Mineralogy and Lithology, Containing the Elements of the Science of Minerals and Rocks, READ BOOKS, 2008 ISBN 1443742244