To R-Urban αποτέλεσε ερευνητικό και εφαρμοσμένο εγχείρημα που βασίστηκε στο πρόγραμμα Life+ που αναπτύχθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση και είχε ως αντικείμενο την επεξεργασία ενός συνόλου επεμβάσεων στον αστικό χώρο για τον επαναπροσδιορισμό των συσχετισμών του αστικού και του αγροτικού περιβάλλοντος μέσα από δραστηριότητες στον γεωργικό, οικιστικό και εργασιακό τομέα και τον τομέα των μεταφορών [1]. Πραγματοποιήθηκε κατά τα έτη 2011-2015 στην πόλη Κολόμπ στο βορειοδυτικό προάστιο του Παρισίου και το Λονδίνο. Συντονιστής ήταν η διεπιστημονική πλατφόρμα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα στις αστικές πολιτικές πρακτικές και την αστική οικολογία, Atelier d’Architecture Autogérée (AAA) και εταίροι το Public works London και το δημαρχείο του Κολόμπ. Οι εξεταζόμενοι τομείς του εγχειρήματος αφορούσαν στην ανάπτυξη κοινοτήτων μεγάλης ανθεκτικότητας, τον σχεδιασμό του χώρου, τις χρήσεις γης και την προσαρμογή στο φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής [2]. Αποτελεί παράδειγμα αστικών κοινών [3] διότι είναι χώρος κοινοτικοποίησης, αναπτυσσόμενων κοινωνικών δεσμών και παραγωγικών σχέσεων κατα τον οποίο διαμοιράζονται ιδέες, γνώσεις, υπηρεσίες και προϊόντα.

Στόχοι – περιεχόμενοΕπεξεργασία

Οι στόχοι του εγχειρήματος αφορούσαν στην εφαρμογή πολιτικών για το περιβάλλον, τη δικτυακή οργάνωση ενώσεων και πολιτών και την αναπροσαρμογή των παραγωγικών και καταναλωτικών προτύπων για την επίτευξη πλεονεκτημάτων σε κοινωνικό, οικονομικό και περιβαλλοντικό επίπεδο, με σεβασμό στον τοπικό πολιτισμικό χαρακτήρα και τη δυνατότητα επίλυσης των πολυδιάστατων ζητημάτων του σημερινού αστικού περιβάλλοντος. Η υλοποίηση των στόχων έγινε μέσω της εφαρμογής διαδικασιών δομής από κάτω προς τα πάνω και στη βάση των αρχών του επαναπροσδιορισμού, της επισκευής, της ανακύκλωσης και της επαναχρησιμοποίησης. Ειδικότερα, η διαμόρφωση των δικτύων αφορούσε σε διαφορετικές κλίμακες (οικιακή, γειτονιάς, αστική, περιφερειακή) και περιλάμβανε την ανάπτυξη οργανωμένων δράσεων στην τοπική αλυσίδα κατανάλωσης και ανεφοδιασμού σε πολλαπλούς τομείς (αγροτικός, οικιστικός, πολιτιστικός, οικονομικός, μεταφορών). Τα αντικείμενα των δράσεων αφορούσαν σε αστικές βιολογικές καλλιέργειες, τοπικά πολιτιστικά δρώμενα, οικολογικές μεταφορές, συνεταιριστικά οικιστικά σχήματα και τοπικές πειραματικές μεθόδους στους τομείς της διαχείρισης αποβλήτων, των υδάτινων πόρων και της ενέργειας. Πραγματοποιήθηκε καταγραφή διαθέσιμων χώρων στην περιοχή, αναγνώριση υφιστάμενων επιτυχημένων τοπικών δραστηριοτήτων υψηλής βιωσιμότητας και εφαρμογή μεθόδων συμμετοχικού σχεδιασμού, προκειμένου να διερευνηθεί η δυνατότητα ενίσχυσης της οικολογικής ανθεκτικότητας της πόλης. Οι διαφοροποιήσεις των χρήσεων γης είχαν δυνατότητα επαναφοράς στην αρχική τους κατάσταση [2].

Υλοποίηση - ΜονάδεςΕπεξεργασία

Τρεις μονάδες (Agrocité, AnimaLab και Recyclab) ολοκληρώθηκαν και μελετήθηκε ακόμη μία (EcoHab) στο Κολόμπ. Η χωροθέτηση των μονάδων έγινε σε μεταξύ τους κοντινή απόσταση προκειμένου να μπορεί να υπάρχει αμοιβαία αλληλοϋποστήριξη και παράλληλη διαμόρφωση ενός αστικού δικτύου μικρής κλίμακας, οικοσυστημικού χαρακτήρα [1]. Μία επιπλέον μονάδα υλοποιήθηκε στο Λονδίνο (Wick on Wheels) [2].

Agrocité – AnimaLabΕπεξεργασία

Οι μονάδες Agrocité και AnimaLab αναπτύχθηκαν ως πειραματικό κέντρο αστικής γεωργίας, με τη διεξαγωγή δράσεων στα αντικείμενα της κηπουρικής, της παραγωγής αβγών και μελιού και της εκπαίδευσης. Η τοποθεσία όπου χωροθετήθηκαν είχε έκταση 1.400 τ.μ. και βρισκόταν σε συγκρότημα κοινωνικής κατοικίας σε κεντρική περιοχή του Κολόμπ. Διαμορφώθηκαν ως αγρόκτημα μικρής κλίμακας που περιλάμβανε εκτάσεις καλλιεργειών, μονάδα κομποστοποίησης και κτίριο με κατασκευή από επαναχρησιμοποιούμενα υλικά, το οποίο διέθετε θερμοκήπιο, κουζίνα, χώρο διδασκαλίας καθώς και υπαίθριο χώρο για τη διενέργεια τοπικής αγοράς και ποικίλων άλλων δράσεων. Έγινε, επίσης, εφαρμογή περιβαλλοντικά φιλικών συστημάτων όπως συστήματος αξιοποίησης του βρόχινου νερού για την χρήση του στο σύστημα άρδευσης των καλλιεργειών, ηλιακών πλαισίων και θερμαντικού συστήματος με χρήση βιομάζας. Στις μονάδες συμμετείχαν 40 περίπου οικογένειες. Η ετήσια παραγωγή ανήλθε σε 3 τόνους λαχανικών, 2.000 αβγών, 125 kg μελιού και 2 τόνους κομπόστ [2]. Στη πρώτη φάση διερεύνησης η ομάδα σχεδιασμού ήρθε σε επαφή με τοπικούς φορείς κοινοτικά υποστηριζόμενης γεωργίας, τοπικών αγροτών και άλλων κατοίκων. Κατά τη διαδικασία λειτουργίας των μονάδων ολοκληρώθηκαν εργαστήρια δημόσιου χαρακτήρα, δημοσίευση των δραστηριοτήτων μέσα από σχετικό δελτίο ενημέρωσης και άλλες εκδηλώσεις, στο πλαίσιο διαλόγου για τη διαμόρφωση συγκεκριμένων προτάσεων για τη διαχείριση της περιοχής εγκατάστασης στο εγγύς μέλλον [4].

RecycLabΕπεξεργασία

Η μονάδα RecycLab διαμορφώθηκε ως εγκατάσταση αποθήκευσης, ανακύκλωσης, επαναχρησιμοποίησης, επεξεργασίας και μετατροπής υλικών τοπικής συλλογής σε οικολογικά κατασκευαστικά στοιχεία με στόχο τη μετέπειτα χρησιμοποίησή τους σε νέα ή υφιστάμενα κτίρια οικολογικής κατασκευής. Η οικοδόμηση της μονάδας έγινε με επαναχρησιμοποιούμενα υλικά, όπως κιβώτια. Ακόμη, κατά τη λειτουργία της μονάδας πραγματοποιήθηκαν εκπαιδευτικού χαρακτήρα συλλογικές δραστηριότητες στον κατασκευαστικό τομέα, όπως επαγγελματικά εργαστήρια και ανοικτά εργαστήρια DIY για κατοίκους [2].

EcoHabΕπεξεργασία

Η μονάδα EcoHab είχε σχεδιαστεί ως οικιστικό συνεταιριστικό συγκρότημα με επτά μονάδες κατοικίας και οικολογική κατασκευή. Η χωροθέτηση θα πραγματοποιούνταν σε κοντινή απόσταση με τον σιδηροδρομικό σταθμό του Κολόμπ [1].

Wick on WheelsΕπεξεργασία

Η μονάδα Wick on Wheels αφορούσε σε μονάδα παραγωγής ανακύκλωσης φορητού χαρακτήρα. Προέκυψε από την μετατροπή ενός ηλεκτροκίνητου φορτηγού μεταφοράς γάλακτος, το οποίο σε όλη τη διάρκεια λειτουργίας της μονάδας μετακινούνταν στην περιοχή Χάκνεϊ Γουίκ του Λονδίνου. Πραγματοποιήθηκε από την ομάδα Public Works. Οι δραστηριότητες περιλάμβαναν συλλογική επιτόπια παραγωγική διαδικασία με εφαρμογή τοπικά παραγόμενης γνώσης και χρήση τοπικών πόρων, καθώς και την διενέργεια εκπαιδευτικών τεχνικών εργαστηρίων σχετικών με την ανακύκλωση, την επαναχρησιμοποίηση και την επεξεργασία των διαφορετικών υλικών [2].

ΑποτελέσματαΕπεξεργασία

Πραγματοποιήθηκε θέσπιση δικτύου στον τομέα του σχεδιασμού ανθεκτικών πόλεων για το σύνολο των συνεργαζόμενων φορέων και επιχειρήσεων στο πλαίσιο της δημοσιοποίησης των αρχικών επιδιώξεων και των παραγόμενων αποτελεσμάτων του έργου. Το δίκτυο επεκτάθηκε σε πολλαπλές κλίμακες (τοπική, περιφερειακή, ευρωπαϊκή) μέσω στρατηγικής επικοινωνίας και σχεδιασμού σχετικού χάρτη, με στόχο την εφαρμογή των επιτευγμάτων του έργου σε διαφορετικού είδους περιοχές. Το γεγονός της υποχρεωτικής διάλυσης των μονάδων με το πέρας του έργου δε συνέβαλλε στην περαιτέρω εφαρμογή των αποτελεσμάτων για την ενίσχυση της μελλοντικής του επέκτασης [2].

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 1,2 Stevenson, Fionn (28 Οκτωβρίου 2012). «Building Closed Loops for Positive Regeneration» (PDF) (στα Αγγλικά). 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 «R-URBAN - R-URBAN / Participative strategy of development, practices and networks of local resilience for European cities». European Commission (στα Αγγλικά). 
  3. Grin, John; van de Kamp, Linda (Άνοιξη 2017). «New uses of the urban commons and the transformation of urban governance» (στα Αγγλικά). The Commons Digest (21): 3. https://iasc-commons.org/wp-content/uploads/2017/07/Commons-Digest-21_Spring2017-1.pdf. 
  4. Bohn, Katrin (Ιούλιος 2012). «The role of productive urban landscapes for R-URBAN & the role of R-URBAN for productive urban landscapes» (PDF) (στα Αγγλικά). 

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία