Άνω Βαλσαμόνερο Ρεθύμνου

οικισμός της Ελλάδας

Συντεταγμένες: 35°18′4″N 24°25′16″E / 35.30111°N 24.42111°E / 35.30111; 24.42111

Το Άνω Βαλσαμόνερο ή Βαρσαμόνερο είναι χωριό του δήμου Ρεθύμνης, της περιφερειακής ενότητα Ρεθύμνης της Κρήτης. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 77 κατοίκους. Απέχει 14 χιλιόμετρα από το Ρέθυμνο και είναι κτισμένο σε υψόμετρο 380 μ. Το όνομά του προέρχεται από το αρωματικό φυτό βάλσαμο ή βάρσαμο, όπως ονομάζεται στην Κρήτη.[1]

Άνω Βαλσαμόνερο Ρεθύμνης
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Άνω Βαλσαμόνερο Ρεθύμνης
35°18′4″N 24°25′16″E
ΧώραΕλλάδα
Διοικητική υπαγωγήΔήμος Ρεθύμνης
Υψόμετρο380 μέτρο
Πληθυσμός77 (2011)
Ζώνη ώραςUTC+02:00 (επίσημη ώρα)
UTC+03:00 (θερινή ώρα)

Ιστορικά στοιχείαΕπεξεργασία

Στο ύψωμα Μονοπάρι, κοντά στο Βαλσαμόνερο, κτίστηκε στα τέλη του 12ου αιώνα ή στις αρχές του 13ου αιώνα, ένα κάστρο το οποίο αποτέλεσε έδρα Καστελλανίας κατά τους ενετικούς χρόνους. Είναι πιθανό να κτίστηκε στη θέση παλαιότερης, ελληνιστικής οχύρωσης.[2] Το χωριό αναφέρεται από τον Φραντσέσκο Μπαρότσι το 1577 ως Varsamonero Apano στην επαρχία Ρεθύμνου. Στην ενετική απογραφή του 1583 από Καστροφύλακα αναφέρεται ως Apano Varsamonero με 141 κατοίκους και 122 οφειλόμενες αγγαρείες.[1] Το 1834, σύμφωνα με την αιγυπτιακή απογραφή εκείνης της χρονιάς, στο Επάνο Βαρσαμόνερο κατοικούσαν 25 οικογένειες, όλες μουσουλμανικές.[1]

Στην απογραφή του 1881 αναφέρεται στον δήμο Ατσιπόπουλου και είχε 201 κατοίκους, όλοι μουσουλμάνοι. Στην απογραφή του 1900 είχε 93 κατοίκους μαζί με το Μονοπάρι και υπαγόταν στον ίδιο δήμο. Στην απογραφή του 1920 αναφέρεται ως έδρα ομώνυμης κοινότητας.[1] Το 1925, το Άνω Βαλσαμόνερο ορίστηκε έδρα κοινότητας, η οποία παρέμεινε μέχρι την Καποδιστριακή διοικητική διαίρεση, οπότε και το χωριό προσαρτήθηκε στον Δήμο Νικηφόρου Φωκά.[3]

Απογραφές πληθυσμούΕπεξεργασία

Αναλυτικά η δημογραφική πορεία του χωριού σύμφωνα με τις απογραφές:

Απογραφή 1900 1920 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός[1] - 189 152 147 131 119 122 151 77

Σημεία ενδιαφέροντοςΕπεξεργασία

Το κτίριο του Δημοτικού Σχολείου Άνω Βαρσαμόνερου έχει χαρακτηριστεί μνημείο, μαζί με τον περιβάλλοντα χώρο του στα όρια της ιδιοκτησίας, διότι είναι αξιόλογο κτίριο ειδικής λειτουργίας (διδακτήριο), σημαντικό για τη μελέτη της ιστορίας της αρχιτεκτονικής των σχολικών κτιρίων στην Κρήτη την Τρίτη δεκαετία του 20ου αιώνα.Επίσης, αποτελεί σημείο αναφοράς για τους κατοίκους της περιοχής και είναι συνδεδεμένο με τις μνήμες τους.[4]

Επώνυμοι ΠανωΒαλσαμονερίτεςΕπεξεργασία

  • Μπουγιούκαλος Εμμανουήλ: Αγωνιστής Κρητικών Επαναστάσεων[5]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Σπανάκης, Στέργιος (1993). Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Α΄. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης. σελ. 245. 
  2. «ΜΟΝΟΠΑΡΙ - ΚΑΣΤΕΛΛΙ». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2019. 
  3. «Άνω Βαλσαμόνερον (Ρεθύμνης)». Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών - Αναλυτικά. ΕΕΤΑΑ-Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης Α.Ε. Ανακτήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2019. 
  4. «ΥΑ ΥΠΠΟ/ΔΙΝΕΣΑΚ/9263/269/4-2-2005 - ΦΕΚ 211/Β/17-2-2005». listedmonuments.culture.gr. Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2019. 
  5. Δημοκρατία 11/2/1923 σελ.3