Στα μαθηματικά, αβελιανή ομάδα ή αντιμεταθετική ομάδα είναι μια ομάδα στην οποία, πέρα από τις συνήθεις ιδιότητες, η πράξη της ικανοποιεί και την αντιμεταθετική ιδιότητα, δηλαδή για κάθε στοιχεία , έχουμε .[1]:2[2]:1

Οι αβελιανές ομάδες πήραν την ονομασία τους από τον Νορβηγό μαθηματικό Νιλς Χένρικ Άμπελ (Nils Henrik Abel)[3]:20 διότι ο Abel ήταν ο πρώτος που βρήκε ότι η μεταθετικότητα των στοιχείων μίας ομάδας ενός πολυωνύμου σχετίζεται με τον υπολογισμό των ριζών του.[4]:39 Η χρήση της λέξης «αβελιανή» έχει γίνει τόσο κοινή στα Μαθηματικά, ώστε καθιερώθηκε να γράφεται με μικρό «α».

Η έννοια των αβελιανών ομάδων είναι από τις πρώτες που εισάγονται στον τομέα της αφηρημένης άλγεβρας πάνω στην οποία βασίζονται βασικές έννοιες όπως τα πρότυπα, οι διανυσματικοί χώροι κ.ά.

ΟρισμόςΕπεξεργασία

Μια αβελιανή ομάδα   είναι μία ομάδα με σύνολο   και δυαδική πράξη  , η οποία ικανοποιεί την αντιμεταθετική ιδιότητα:

Για κάθε  , ισχύει ότι  .

Επομένως, συνολικά η αβελιανή ομάδα   ικανοποιεί τις εξής ιδιότητες:

  • Κλειστότητα: Για κάθε  , ισχύει ότι  .
  • Προσεταιριστική ιδιότητα: Για κάθε  , ισχύει ότι  .
  • Ύπαρξη ουδέτερου στοιχείου: Υπάρχει ένα στοιχείο  , ώστε για κάθε  ,  .
  • Ύπαρξη αντιστρόφου στοιχείου: Για κάθε  , υπάρχει   ώστε  .
  • Αντιμεταθετική ιδιότητα: Για κάθε  , ισχύει ότι  .

ΠαραδείγματαΕπεξεργασία

  • Το σύνολο των πραγματικών αριθμών μαζί με την πρόσθεση  , καθώς   για οποιουσδήποτε πραγματικούς αριθμούς  .[3]:19[4]:39
  • Κάθε κυκλική ομάδα   είναι αβελιανή.[4]:59
  • Ως κυκλικές ομάδες, οι ακέραιοι   φτιάχνουν μια αβελιανή ομάδα με πράξη την πρόσθεση, και το ίδιο και οι ακέραιοι με υπόλοιπο   με πράξη την πρόσθεση,  .
  • Κάθε δακτύλιος μαζί με την πρόσθεση.
  • Κάθε ομάδα με   στοιχεία είναι αβελιανή.[1]:27
  • Κάθε ομάδα   με   για κάθε  , είναι αβελιανή.[1]:32[4]:48

ΙδιότητεςΕπεξεργασία

  • Ο πίνακας Cayley μίας αβελιανής ομάδας είναι συμμετρικός ως προς την διαγώνιο, καθώς  .[1]:11
  • Κάθε υποομάδα μία αβελιανής ομάδας είναι κανονική.[2]:5
  • Έστω   ένας μονομορφισμός μεταξύ δύο ομάδων   και  . Αν η   είναι αβελιανή, τότε είναι και η  .[1]:59[4]:126

Δείτε επίσηςΕπεξεργασία

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Θεοχάρη-Αποστολίδη, Θεοδώρα (2015). Εισαγωγή στην Θεωρία Ομάδων. ΣΕΑΒ. ISBN 9789606033346. 
  2. 2,0 2,1 Γιαννόπουλος, Απόστολος (2013). «834. Θεωρία Ομάδων» (PDF). Τμήμα Μαθηματικών, Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ανακτήθηκε στις 7 Αυγούστου 2022. 
  3. 3,0 3,1 Παπίστας, Αθανάσιος Ι. (2015). Μαθήματα θεωρίας ομάδων. ΣΕΑΒ. ISBN 9789606031106. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Fraleigh, John B. (2013). A first course in abstract algebra (Seventh έκδοση). Harlow, Essex. ISBN 9781292037592.