Αμαζόνα (σκάκι)

ανορθόδοξος πεσσός στο σκάκι

Η αμαζόνα (διεθνώς: amazon, από τις αμαζόνες της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας) είναι ανορθόδοξος πεσσός στο σκάκι, ο οποίος συνδυάζει τις κινήσεις της βασίλισσας και του ίππου (γνωστή και ως ένωση ή συνδυασμός βασίλισσας και ίππου). Για τον λόγο αυτό η διεθνής σημειογραφία του κομματιού είναι QN, από τον συμβολισμό των κομματιών Queen και kNight (Βασίλισσα και Ίππος, ΒΙ). Πιο αναλυτικά, μπορούμε να πούμε ότι είναι ένας συνδυασμός πύργου, αξιωματικού και ίππου, συνδιάζοντας έτσι όλες τις ορθογωνίως, διαγωνίως και ιππογωνίως κινήσεις των ορθόδοξων σκακιστικών κομματιών, εκτός της κίνησης εν διελεύσει του πιονιού.[1]

αβγδεζηθ
8
Chessboard480.svg
α8 μαύρο χι
β8
γ8
δ8
ε8 μαύρο χι
ζ8
η8
θ8
α7
β7 μαύρο χι
γ7
δ7
ε7 μαύρο χι
ζ7
η7
θ7 μαύρο χι
α6
β6
γ6 μαύρο χι
δ6 μαύρος κύκλος
ε6 μαύρο χι
ζ6 μαύρος κύκλος
η6 μαύρο χι
θ6
α5
β5
γ5 μαύρος κύκλος
δ5 μαύρο χι
ε5 μαύρο χι
ζ5 μαύρο χι
η5 μαύρος κύκλος
θ5
α4 μαύρο χι
β4 μαύρο χι
γ4 μαύρο χι
δ4 μαύρο χι
ε4 λευκή ανεστραμμένη βασίλισσα
ζ4 μαύρο χι
η4 μαύρο χι
θ4 μαύρο χι
α3
β3
γ3 μαύρος κύκλος
δ3 μαύρο χι
ε3 μαύρο χι
ζ3 μαύρο χι
η3 μαύρος κύκλος
θ3
α2
β2
γ2 μαύρο χι
δ2 μαύρος κύκλος
ε2 μαύρο χι
ζ2 μαύρος κύκλος
η2 μαύρο χι
θ2
α1
β1 μαύρο χι
γ1
δ1
ε1 μαύρο χι
ζ1
η1
θ1 μαύρο χι
8
77
66
55
44
33
22
11
αβγδεζηθ
Η αμαζόνα κινείται όπως η βασίλισσα και ο ίππος, επίσης υπερπηδά πεσσούς όταν κινείται ιππογωνίως.

Στο λήμμα αυτό, η αμαζόνα εμφανίζεται ως ανεστραμμένη βασίλισσα.

ΙστορίαΕπεξεργασία

Η αμαζόνα είναι ένα από τα πιο απλά κομμάτια που εμφανίζονται στις σκακιέρες και ως τέτοιο έχει μια μακρά ιστορία με πολλά ονόματα, όπως μεταξύ άλλων:

άγγελος (angel), άσσος (ace), αυτοκράτειρα (empress), βασιλικός φρουρός (royal guard), διάδοχος του θρόνου (crown prince), διοικητής (commander), ελέφαντας (elephant), καμηλοπάρδαλη (giraffe), μαχαραγιάς (maharajah), μέγας καγκελάριος (grand chancellor), στρατηγός (general), υπερβασίλισσα (superqueen), κ.ά.[2]

Έγιναν πειραματισμοί με το κομμάτι, καθώς χρησιμοποιήθηκε ευρέως κατά τον Μεσαίωνα για να αντικαταστήσει το παλιό αργό κομμάτι φερζ, έτσι αναμετρήθηκε εναντίον της ορθόδοξης βασίλισσας για το ρόλο αυτό και η βασίλισσα κέρδισε την αναμέτρηση, λόγω της υπερβολικής δύναμης που είχε η αμαζόνα. Στη Ρωσία για μεγάλο χρονικό διάστημα, η βασίλισσα μπορούσε να κινηθεί επίσης ως ίππος και ορισμένοι παίκτες αποδοκίμαζαν την ικανότητά της να «καλπάζει σαν ίππος».[3] Ο Harold J. R. Murray, στο βιβλίο του A History of Chess, αναφέρει ότι κάποιος κύριος Κοξ, ο οποίος βρέθηκε στη Ρωσία το 1772, είδε να παίζεται σκάκι με τη βασίλισσα να κινείται επιπλέον όπως ο ίππος.[4]

Η αμαζόνα χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στο Τουρκικό μεγάλο σκάκι, μια μεσαιωνική παραλλαγή του μεγάλου σκακιού, όπου το κομμάτι ονομαζόταν καμηλοπάρδαλη (giraffe). Δημοφιλέστερα εμφανίζεται ως μαχαραγιάς στην παραλλαγή Μαχαραγιάς και Σιπάι (Maharajah and the Sepoys), όπου είναι ο βασιλιάς των λευκών, αλλά και το μοναδικό τους κομμάτι. Το αποτέλεσμα αυτής της παραλλαγής είναι η νίκη των μαύρων μετά από πραγματικά καλό παιχνίδι, καθώς το πλήρες σετ των ορθόδοξων πιονιών του σκακιού μπορεί να επιτύχει το ματ ενάντια σε μια μοναχική αμαζόνα.[5]

ΑξίαΕπεξεργασία

Η αμαζόνα έχει πολύ υψηλή αξία στη σκακιέρα (εκτιμάται περίπου 25% μεγαλύτερη από τη συνήθη βασίλισσα, δηλαδή, περίπου 11 ή 12 μονάδες), διότι ελέγχει το κάθε τετράγωνο της σκακιέρας σε μια περιοχή 5×5 τετραγώνων γύρω από τον εαυτό της, επομένως, απειλεί τα πάντα γύρω της, δημιουργώντας σοβαρές επιθέσεις σε μια περιοχή από τη στιγμή που θα κινηθεί σε αυτή, επίσης είναι μια δύναμη που μπορεί από μόνη της να προκαλέσει ματ στον αντίπαλο βασιλιά. Για παράδειγμα, στην παραλλαγή Grande Acadrex το κομμάτι γκριφόν (Gryphon), το οποίο κινείται ένα βήμα διαγωνίως πριν συνεχίσει μακρύτερα ως πύργος, εκτιμάται πως έχει την αξία περίπου δύο πύργων (περίπου 10 ή 11 μονάδες) με τα τετράγωνα που επιτίθεται να έχουν μεγαλύτερη διασπορά, έτσι μπορείς να αμυνθείς ευκολότερα απέναντί του παρά σε μια αμαζόνα.[6]

Στο Σκάκι του Μπέτζα, ο Ραλφ Μπέτζα όρισε ότι μια βασίλισσα και ένας πύργος αθροιστικά έχουν την ίδια αξία με μια αμαζόνα και έναν σύντομο πύργο (πύργος που κινείται ορθογωνίως κατα τέσσερα το πολύ τετράγωνα).

Φινάλε με αμαζόναΕπεξεργασία

αβγδεζηθ
88
77
66
55
44
33
22
11
αβγδεζηθ
Παίζουν τα λευκά και κάνουν ματ σε μία κίνηση με 1. ζ7# ή 1. ζ6#.

Στο φινάλε του βασιλιά και της αμαζόνας εναντίον βασιλιά και αυτοκράτειρας (συνδυασμός πύργου και ίππου), η αδύναμη πλευρά της αυτοκράτειρας μπορεί να αποσπάσει ισοπαλία με κάποια σύσταση φρουρίου. Αυτά τα φρούρια αναγκάζουν την πλευρά της αμαζόνας να δίνει διαρκή σαχ, διότι διαφορετικά η πλευρά της αυτοκράτειρας μπορεί να επιτύχει ανταλλαγή ή να δώσει με τη σειρά της διαρκή σαχ.[7]

Το φινάλε του βασιλιά και της αμαζόνας εναντίον ενός μοναχικού βασιλιά είναι νικηφόρο για την πλευρά της αμαζόνας, καθώς το ματ μπορεί επιτευχθεί το πολύ σε τέσσερις κινήσεις. Κάνοντας μια σύγκριση με τα άλλα κομμάτια, η βασίλισσα χρειάζεται τουλάχιστον 10 κινήσεις και ο πύργος 16 για να επιτύχουν το ίδιο ματ. Στην πραγματικότητα, η αμαζόνα δεν απαιτεί καν τη βοήθεια του βασιλιά της για να αναγκάσει σε ματ τον αντίπαλο μοναχικό βασιλιά (για παράδειγμα, μια θέση ματ είναι ο βασιλιάς στη γωνία και η επιτιθέμενη αμαζόνα να τον απειλεί ιππογωνίως), αυτή η μεγάλη δύναμή της είναι ο λόγος για τον οποίο συχνά δεν θεωρείται ως πριγκίπισσα ή αυτοκράτειρα στις παραλλαγές του σκακιού.[7]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Bodlaender, Hans· Duniho, Fergus. «Piececlopedia: Amazon». Chess Variants Org. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Σεπτέμβριος 2015. Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2016. 
  2. Pritchard, David B. (1994), «Pieces», The Encyclopedia of Chess Variants, Games & Puzzles Publications, σελ. 227, ISBN 0-9524142-0-1 
  3. «ферзь» (στα Ρωσικά). classes.ru. Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2016. 
  4. Murray, Harold J. R. (1985), A History of Chess (1η έκδοση), Benjamin Pr, σελ. 384, ISBN 978-0-9363-1701-4, https://archive.org/details/historyofchess00murr/page/384 
  5. Bodlaender, Hans. «Amazon Chess». Chess Variants Org. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Σεπτέμβριος 2015. Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2016. 
  6. Betza, Ralph. «The Chess Variant Pages: Factors that Contribute to Piece Values». Chess Variants Org. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Μάιος 2013. Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2016. 
  7. 7,0 7,1 McCooey, Dave. «Endgame statistics with fantasy pieces». Chess Variants Org. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Σεπτέμβριος 2015. Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2016. 


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Amazon (chess) της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).