Άνοιγμα κυρίου μενού
Για άλλες χρήσεις, δείτε: γύρος (αποσαφήνιση).

Γύρος ονομάζεται το έδεσμα που αποτελείται από κομμάτια χοιρινού κρέατος από διάφορα μέρη του ζώου.

Γύρος
Gyro sandwich (1).jpg
Μία πίτα με γύρο, τζατζίκι, ντομάτα,
κρεμμύδι και αγγουράκι.
Προέλευση
Τόπος προέλευσηςΕλλάδα
Πληροφορίες
ΠιάτοΠρόχειρο φαγητό
Κύρια συστατικάΧοιρινό κρέας
ΠαραλλαγέςΚρέας από: μοσχάρι, κοτόπουλο, κιμά
Άλλες πληροφορίεςΠροέρχεται από το τουρκικό ντόνερ κεμπάπ, το οποίο δημιουργήθηκε στην πόλη Προύσα τον 19ο αιώνα
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα (π)

ΙστορίαΕπεξεργασία

Ο γύρος πήρε το όνομά του από την ελληνική λέξη "γύρα", ή αλλιώς περιστροφή που κάνει το κρέας στην κατακόρυφη μεταλλική σούβλα όπου περνιέται για να ψηθεί γύρω από τον άξονά της, με τη φωτιά στη μια πλευρά.

Τα μικρομάγαζα που άνοιξαν το 1922-1923 οι πρόσφυγες από τη Σμύρνη και την Κωνσταντινούπολη μετά τον πόλεμο εξαπλώθηκαν σε κάθε γωνιά της Ελλάδας. Οι συνταγές του γύρου εξαπλώθηκαν με την μετανάστευση ως τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Αυστραλία.

Σήμερα, μεγάλες εταιρίες εστίασης όπως τα Goody's, τα Everest (πολίτικο) και τα McDonald's προσφέρουν παραλλαγές γύρου στο μενού τους. Στη Γερμανία και τη Γαλλία το ντονέρ κεμπάπ αποτελεί εδώ και χρόνια αγαπημένο έτοιμο φαγητό, ενώ και ο χοιρινός γύρος των Ελλήνων αποτελεί γνωστό φαγητό. Νέες γεύσεις προστέθηκαν, ενώ υπάρχουν πλέον και ο "πράσινος ή οικολογικός γύρος" και ο "παιδικός γύρος". Πλέον πωλείται σε όλη την Ελλάδα ακόμη και μέσω του διαδικτύου.

Υλικά και σερβίρισμαΕπεξεργασία

Ο γύρος φτιάχνεται κυρίως με χοιρινό κρέας, ωστόσο πάρχουν παραλλαγές με κρέας κοτόπουλου και κιμά -όπως το κεμπάπ. Προσφέρεται τυλιγμένος σε πίτα (άζυμο ψωμί), αλλά και ως μερίδα. Σερβίρεται με διάφορες σαλάτες: ο χοιρινός γύρος με τζατζίκι και ο γύρος κοτόπουλου με σως. Επίσης, μπορεί να συνοδεύεται από ντομάτα, κρεμμύδι και τηγανητές πατάτες. Σήμερα στην Ελλάδα ο γύρος με κιμά έχει απαγορευθεί με σχετική αγορανομική διάταξη λόγω των υγειονομικών παραβάσεων που είχαν σημειωθεί.[1] Ο νοστιμότερος γύρος παράγεται από το κρέας λαιμού του χοίρου.

ΘερμίδεςΕπεξεργασία

Συνήθως, ένας χοιρινός γύρος με αλάδωτη πίτα έχει γύρω στις 350 με 400 θερμίδες, οι οποίες μπορεί να φτάσουν τις 600-700 ανάλογα τι συνοδευτικά υπάρχουν (π.χ. τζατζίκι, πατάτες, μουστάρδα κτλ), ενώ ανάλογα και την περιεκτικότητα σε λιπαρά λόγω της πίτας, καθώς και άλλων συστατικών (π.χ. σως), μπορεί να φτάσει και τις 1.000 θερμίδες.[2]

Παρόμοια φαγητάΕπεξεργασία

Το αραβικό φαγητό σαουαρμά και το μεξικάνικο tacos al pastor είναι όλα παρόμοια με τον γύρο, και όλα προέρχονται από το τουρκικό ντόνερ κεμπάπ το οποίο δημιουργήθηκε στην πόλη Προύσα τον 19ο αιώνα. Το ντονέρ κεμπάπ αποτελείται από αρνίσιο ή μοσχαρίσιο κρέας ή κοτόπουλο, ωστόσο στην Ελλάδα επικράτησε παραλλαγή με χοιρινό, αφού οι Χριστιανοί μπορούν να καταναλώσουν αυτό το κρέας.[3]

Στα Αραβικά Εμιράτα βάζουν αντί για τζατζίκι ψιλοκομμένο φιστίκι, στην Κρήτη χρησιμοποιούν γιαούρτι.

Ο γύρος είναι ένα από τα σημαντικότερα εδέσματα που έχει σκοπό να δοκιμάσει ο τουρίστας κατά την επίσκεψη του στην Ελλάδα, μαζί με το μουσακά και το σουβλάκι.

Δείτε επίσηςΕπεξεργασία

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Κωδικοποίηση της αγορανομικής διάταξης 14/89, ΚΕΦΑΛΑΙΟ 19. ΕΙΔΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΚΑΙ ΠΟΤΑ, Άρθρο 289: Απαγόρευση παρασκευής γύρου από κιμά [1], όπως δημοσιεύθηκε από το Υπουργείο Ανάπτυξης (Δελτίο Τύπου, 12 Μαΐου 2005)
  2. IEFIMERIDA.GR, NEWSROOM (4 Μαΐου 2015). «Διατροφική «βόμβα»-Πόσες θερμίδες έχει τελικά μια πίτα με γύρο [λίστα] | ΥΓΕΙΑ». iefimerida.gr. Ανακτήθηκε στις 6 Μαΐου 2019. 
  3. Kenneth F. Kiple, Kriemhild Coneè Ornelas, eds., Cambridge World History of Food, Cambridge, 2000. ISBN 0-521-40216-6. Vol. 2, p. 1147.

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία