Άνοιγμα κυρίου μενού

Ο διεθνισμός σύμφωνα με το Χρηστικό Λεξικό Νεοελληνικής Γλώσσας (ΧΛΝΓ), είναι “η πολιτική και πολιτισμική αντίληψη, που προωθεί την ένωση των λαών και των εθνών, πέρα από εθνικά στεγανά και σύνορα”. Σύμφωνα με το Λεξικό Μπαμπινιώτη, η λέξη εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1893. Διεθνισμός, σύμφωνα με το ίδιο λεξικό, είναι επίσης, "η πολιτική και πολιτισμική αντίληψη σύμφωνα με την οποία, πρέπει να επιδιώκεται η σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ των λαών και των εθνών και η κατάργηση των επιμέρους εθνικών συμφερόντων". Η ελληνική λέξη είναι αντιδάνειο και προέρχεται από την γαλλική λέξη "internationalisme" η οποία πρωτοεμφανίστηκε το 1845. Η αγγλική λέξη "internationalism", πρωτοεμφανίζεται το 1851 και η αντίστοιχη ιταλική "internazionalismo" το 1878 (προηγήθηκε το 1873 το internazzionalista = διεθνιστής).

Ο διεθνισμός ως σύνολο αντιλήψεων και πρακτικών διαφοροποιείται ριζικά τόσο από τον εθνικισμό, όσο και από τον κοσμοπολιτισμό. Αποδέχεται την ύπαρξη των εθνών και την ανάγκη ισότητας μεταξύ αυτών, ερχόμενος σε αντίθεση με τις εθνικιστικές και ρατσιστικές αντιλήψεις οι οποίες έχουν γίνει η βασική αιτία για γενοκτονίες και εθνοκαθάρσεις από τον 19ο αιώνα έως και τις μέρες μας.[1][2][3] Απορρίπτει τόσο τις εθνικιστικές αντιλήψεις (οι οποίες δομούνται πάντα γύρω από το δίπολο "ανώτερο/κατώτερο έθνος"), όσο και τον κοσμοπολιτισμό ο οποίος διατηρεί την ανισότητα και την κυριαρχία μεταξύ των εθνών, μέσω μιας ιμπεριαλιστικής λογικής και πρακτικής (παγκοσμιοποίηση).[4]

O διεθνισμός γεννήθηκε κατά τον 18ο αιώνα, σχεδόν παράλληλα με τις πολιτικές επαναστάσεις αυτής της περιόδου με κορυφαία τη Γαλλική επανάσταση. Θεωρείται σημαντικό το γεγονός ότι, οι φιλόσοφοι που ενέπνευσαν τις επαναστάσεις αυτές είναι και οι ιδρυτές του σύγχρονου διεθνισμού, με κορυφαίο τον Ζαν-Ζακ Ρουσσώ στη Γαλλία. Ο κοινωνικός και πολιτικός διεθνισμός αναπτύσσεται σταδιακά και στην υπόλοιπη Ευρώπη, ενώ είναι ταυτόσημος και παράλληλα δημιουργός των εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων του 19ου αιώνα (στην Ελλάδα, ο Ρήγας Βελεστινλής (Φεραίος), ο Ανώνυμος ο Έλλην, ο Αδ. Κοραής εκφράζουν διεθνιστικό εθνικοαπελευθερωτικό πνεύμα). Ο ίδιος επαναστατικός διεθνισμός σύντομα μετατρέπεται και σε εργατικό διεθνισμό και σχετικές είναι οι αναφορές σε αυτόν από την Διεθνή Ένωση Εργατών (Α’ Διεθνή).[5][6][7]

Προλεταριακός ή εργατικός ΔιεθνισμόςΕπεξεργασία

Ο προλεταριακός ή εργατικός διεθνισμός ως έννοια και πρακτική, βασίζεται στην μαρξιστική αντίληψη σε σχέση με τον ρόλο των κοινωνικών τάξεων. Κομβικό σημείο αποτελεί η θέση ότι, ο καπιταλισμός είναι ένα παγκόσμιο σύστημα και κατά συνέπεια, η εργατική τάξη πρέπει να δράσει σε παγκόσμιο συντονισμό αν θέλει να τον νικήσει.[8] Οι εργάτες πρέπει να παλέψουν αλληλέγγυα με τους συντρόφους τους στις άλλες χώρες, στη βάση των κοινών ταξικών συμφερόντων. Παρόμοιες ιδέες έχουν εκφράσει κατά καιρούς και ελευθεριακοί σοσιαλιστές.

Ο προλεταριακός διεθνισμός είναι στενά συνδεδεμένος με τους μαρξιστικούς στόχους για την παγκόσμια επανάσταση, που θα επιτυγχάνονταν μέσα από διαδοχικές κομμουνιστικές επαναστάσεις σε όλα τα έθνη. Σύμφωνα με την μαρξιστική θεωρία, η παγκόσμια επανάσταση θα οδηγούσε στον παγκόσμιο κομμουνισμό, και αργότερα στον κομμουνισμό χωρίς κράτος. Ο εργατικός διεθνισμός υπονομεύτηκε στο πλαίσιο του λενινισμού από τη σοβιετική πολιτική του σοσιαλισμού σε μία χώρα. Το ζήτημα αυτό υπήρξε κομβικό στη διαφοροποίηση μεταξύ σταλινισμού, Κομμουνιστικής επαναθεμελίωσης και τροτσκισμού.

Δείτε επίσηςΕπεξεργασία