Άνοιγμα κυρίου μενού

Στο Ιράν διεξάγονται εκλογές για αρχηγό κράτους και αρχηγό κυβερνήσεως (πρόεδρος), για τη βουλή (Majlis), για τη "Συνέλευση των Ειδικών" (που εκλέγει τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν). Επίσης διεξάγονται εκλογές για δημοτικά και κοινοτικά συμβούλια κάθε 4 χρόνια.

Πίνακας περιεχομένων

Προεδρικές εκλογέςΕπεξεργασία

Ο Πρόεδρος εκλέγεται κάθε 4 χρόνια από το λαό.

Πρόσφατες προεδρικές εκλογές (2017)Επεξεργασία

Στις πιο πρόσφατες προεδρικές εκλογές, που διεξήχθησαν τον Μάιο του 2017, πρόεδρος επανεξελέγη ο Χασάν Ρουχανί.

Προηγούμενες προεδρικές εκλογέςΕπεξεργασία

1980Επεξεργασία

Οι πρώτες προεδρικές εκλογές στην ιστορία του Ιράν διεξήχθησαν στις 25 Ιανουαρίου 1980 και πρόεδρος εξελέγη ο ανεξάρτητος Αμπολχασάν Μπανισάντρ με ποσοστό 76,5%. Στη χώρα ο αριθμός των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων ήταν 20.993.643.[1] Ωστόσο ο πραγματικός αριθμός του εκλογικού σώματος ήταν 14.152.887, που σημαίνει ποσοστό συμμετοχής 67,4%.[1][2]

1981Επεξεργασία

Στις 24 Ιουλίου 1981 έγινε ξανά εκλογή προέδρου στη χώρα, μετά την καθαίρεση από τη βουλή του Αμπολχασάν Μπανισάντρ (21 Ιουνίου) και την απόλυσή του από τον θρησκευτικό ηγέτη Αγιατολάχ Χομεϊνί (22 Ιουνίου). Πρόεδρος εξελέγη ο Μοχάμαντ Αλί Ρατζάι,πρώην πρωθυπουργός, συγκεντρώνοντας 13.001.761 ψήφους επί συνόλου 14.573.803 , που αντιστοιχεί σε ποσοστό 89% τω ψήφων. Η συμμετοχή στις εκλογές ήταν 65,29%.[3] Ο Ρατζάι δολοφονήθηκε και νέες εκλογές για πρόεδρο έγιναν στις 2 Οκτωβρίου 1981.[4] Νέος πρόεδρος εξελέγη με σαρωτικό ποσοστό 97,1% ο Αλί Χαμενεΐ.

1985Επεξεργασία

Στις 16 Αυγούστου 1985 ο Χαμενεΐ επανεξελέγη πρόεδρος με ποσοστό 87,9% έναντι 10% για τον ανεξάρτητο Μαχμούντ Χασανί.

1989Επεξεργασία

Πρόεδρος εξελέγη στις εκλογές που έγιναν στις 28 Ιουλίου 1989 με ποσοστό 96,1% ο Ακμπάρ Χασεμί Ραφσαντζανί.

1993Επεξεργασία

Οι επόμενες εκλογές για πρόεδρο στις 11 Ιουνίου 1993 είχαν ως αποτέλεσμα να επανεκλεγεί ο Ραφσαντζανί. Η συμμετοχή στις εκλογές ήταν 50%.

1997Επεξεργασία

Στις 23 Μαΐου 1997 ο μεταρρυθμιστής υποψήφιος Μοχάμαντ Χαταμί[5] κατήγαγε απρόσμενη νίκη, με ποσοστό 69,6%. Η συμμετοχή ήταν πολύ υψηλή και έφτασε το 80%.[6]

2001Επεξεργασία

Ο Χαταμί επανεξελέγη με ποσοστό 77,1% στις 8 Ιουνίου 2001.[7][8] Το Συμβούλιο των Κηδεμόνων ενέκρινε τις υποψηφιότητες μόνο 10 υποψηφίων, παρότι έκαναν αίτηση για να είναι υποψήφιοι συνολικά 800.

2005Επεξεργασία

Οι ένατες προεδρικές εκλογές έγιναν σε δύο γύρους (17 Ιουνίου και 24 Ιουνίου 2005). Ο πρόεδρος Χαταμί παραιτήθηκε στις 2 Αυγούστου 2005. Πρόεδρος εκλέχθηκε ο Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ στον δεύτερο γύρο, με ποσοστό 61,69% έναντι 35,93% για τον Ακμπάρ Χασεμί Ραφσαντζανί.[9]

2009Επεξεργασία

Στις 12 Ιουνίου 2009 ο πρόεδρος Αχμαντινετζάντ επανεξελέγη με ποσοστό 66% των ψήφων.[10] Ο αντίπαλός του, Μιρ-Χοσεΐν Μουσαβί έλαβε το 33% των ψήφων.[11][12] Εκ μέρους της διεθνούς κοινότητας, η ΕΕ εξέφρασε τις ανησυχίες της για τις καταγγελίες περί νοθείας στις εκλογές.[13].

2013Επεξεργασία

Στις προεδρικές εκλογές που διεξήχθησαν στις 14 Ιουνίου 2013 ο Χασάν Ρουχανί εξελέγη πρόεδρος από τον πρώτο γύρο, με ποσοστό 50,88% των ψήφων.[14][15] Δεύτερος ήταν ο δήμαρχος Τεχεράνης, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ με 16,46% των ψήφων.[14] Γύρω στα 36,792 εκατομμύρια Ιρανοί ψήφισαν , που αντιστοιχεί στο 72,77% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων.[15]

Ιρανικές προεδρικές εκλογές 2013
Υποψήφιος Κόμμα Ψήφοι %
Χασάν Ρουχανί Μαχητική Ένωση Κλήρου 18.613.329 50,88
Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ Κοινωνία των Μηχανικών 6.077.292 16,46
Σαΐντ Τζαλίλι Επαναστατική Σταθερότητα 4.168.946 11,31
Μοχσέν Ρεζαΐ Κόμμα Μετριοπάθειας και Ανάπτυξης 3.884.412 10,55
Αλί Ακμπάρ Βελαγιατί Ισλαμικός Συνασπισμός 2.268.753 6,16
Μοχάμαντ Γκαραζί ανεξάρτητος 446.015 1,22
Έγκυρα 35.458.747 96,58
Άκυρα ή λευκά 1.245.409 3,42
Σύνολο ψήφων 36.704.156 100
Εγγεγραμμένοι/συμμετοχή 50.483.192 72.70
Πηγές: Υπουργείο Εσωτερικών του Ιράν

Βουλευτικές εκλογέςΕπεξεργασία

2016Επεξεργασία

Για πρώτη φορά οι βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν ταυτόχρονα με τις εκλογές για τα μέλη της Συνέλευσης των Ειδικών, το 2016.

Προηγούμενες βουλευτικές εκλογέςΕπεξεργασία

Οι πρώτες βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν τον Ιούλιο του 1906. Στη συνέχεια βουλευτικές εκλογές έγιναν τα έτη 1909, 1914, 1921, 1923, 1926, 1928, 1930, 1933, 1935, 1937, 1939, 1941, 1944, 1947, 1950, 1952, 1954, 1956, 1960, 1961, 1963, 1967, 1971, 1975, 1980, 1984, 1988, 1992, 1996, 2000, 2004, 2008, 2012 και 2016.

2008Επεξεργασία

Στις 14 Μαρτίου 2008 διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές.[16]. Η συμμετοχή σε αυτές τις εκλογές ήταν της τάξης του 60%, αυξημένη σε σχέση με το 51% στις αντίστοιχες εκλογές του 2004.[17] Με λιγότερα από τα δύο τρίτα των 290 εδρών, που αποφασίστηκαν στις 15 Μαρτίου, οι Συντηρητικοί εξασφάλισαν 125 έδρες, οι Μεταρρυθμιστές 35 και οι ανεξάρτητοι 10, όπως μετέδωσε το ειδησεογραφικό δίκτυο Fars.[18] Χαρακτηριστικό ήταν ότι σχεδόν το 90% των εκσυγχρονιστών υποψηφίων είχε τεθεί εκτός προσόντων για τις εκλογές.

2012Επεξεργασία

Στις 2 Μαρτίου 2012 έγιναν βουλευτικές εκλογές για την ανάδειξη των μελών της Majlis, όπως λέγεται η Συμβουλευτική Εθνοσυνέλευση. Ο δεύτερος γύρος των εκλογών διεξήχθη στις 4 Μαΐου 2012 σε 65 επαρχίες όπου κανείς υποψήφιος δεν συγκέντρωσε το 25% και πάνω των ψήφων. Οι δημοσιογράφοι και οι αναλυτές περιέγραψαν τις εκλογές σαν έναν αγώνα ανάμεσα στον ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και τον πρόεδρο Μαχμούντ Αχμεντινετζάντ,[19] με τους υποστηρικτές του Χαμενεΐ να κερδίζουν την πλειοψηφία των εδρών.[20] Το νέο Κοινοβούλιο συνήλθε στις 27 Μαΐου 2012.


Ισλαμική Συμβουλευτική Συνέλευση, 2 Μαρτίου και 4 Μαΐου 2012
Κόμματα και συνασπισμοί Ψήφοι % Έδρες % +/–
Συντηρητικοί Ενωτικό Μέτωπο Συντηρητικών 19.087.397 59,7% 98 34,8% –3
Μέτωπο Ισλαμικής Επανάστασης Σταθερότητα 43 14,8% –7
Φωνή του Λαού 19 6,5% +19
Κόμμα Μονοθεϊσμού και Δικαιοσύνης 17 5,8% –27
Ματιά και Ισλαμικό Μέτωπο Επαγρύπνησης 5 1,7% +4
Σύνολο συντηρητικοί' 182 62,8% –13
Εκσυγχρονιστές Δημοκρατικός Συνασπισμός Μεταρρυθμιστών 11.451.367 35,5% 60 20,6% +19
Εργατικός Συνασπισμός 11 3,7% +1
Μετριοπαθείς εκσυγχρονιστές 4 1,3% +4
Σύνολο μεταρρυθμιστές 75 25,9% +24
Θρησκευτικές μειονότητες Αρμένιοι 634.122 2,1% 5 1,7% +3
Ασσύριοι και Χαλδαίοι 4 1,3% +3
Εβραίοι 3 1,1% +2
Ζωροάστρες 2 0,6% +1
Σύνολο θρησκευτικών μειονοτήτων 14 4,8% +9
Ανεξάρτητοι 799.304 2,5% 19 6,5% –20
Σύνολο κοινοβουλευτικών εδρών 290 100,0% ±0
Συνολικά στατιστικά
Εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι 32.469.937
Έγκυρα 31.972.190 (98,4%)
Άκυρα 497.747 (1,6%)
Συμμετοχή 66,4%
Πηγές: Υπουργείο Εσωτερικών

Ισλαμική Συμβουλευτική ΣυνέλευσηΕπεξεργασία

Η Ισλαμική Συμβουλευτική Συνέλευση αριθμεί 290 μέλη, από τα οποία τα 285 εκλέγονται άμεσα και 5 έδρες προορίζονται από πριν για τους Ζωροάστρες, τους Εβραίους, τους Ασσύριους και Χαλδαίους Χριστιανούς και για τους Αρμένιους του Ιράν (μία για τους Αρμένιους του Βορρά και μία για εκείνους του Νότου).[21] Οι υποψήφιοι πρέπει να εγκρίνονται προκαταβολικά από το Συμβούλιο των Κηδεμόνων.

Τα 285 άμεσα εκλεγμένα μέλη εκλέγονται από τις 196 περιφέρειες, που αποτελούν ένα μίγμα μονοεδρικών και πολυεδρικών περιφερειών. Στις μονοεδρικές περιφέρειες οι υποψήφιοι πρέπει να συμπληρώσουν το 1/3 των ψήφων από τον πρώτο γύρο προκειμένου να εκλεγούν. Εάν δεν υπάρχει κανένας υποψήφιος που να φτάνει το όριο, διεξάγεται και δεύτερος γύρος ανάμεσα στους υποψηφίους που έλαβαν τις περισσότερες ψήφους. Στις πολυεδρικές περιφέρειες οι ψηφοφόροι ψήφισαν ανάλογα με τις διαθέσιμες έδρες. Οι υποψήφιοι πρέπει να συγκεντρώσουν ψήφους από τουλάχιστον το ένα τρίτο των ψηφοφόρων προκειμένου να εκλεγούν. Εάν δεν πληρωθούν όλες οι έδρες στον πρώτο γύρο της ψηφοφορίας, διεξάγεται 2ος γύρος με τον διπλάσιο αριθμό υποψηφίων όσες και οι έδρες που πρέπει να πληρωθούν.[21]

Συνέλευση των ΕιδικώνΕπεξεργασία

Η Συνέλευση των Ειδικών - η οποία συγκαλείται για μία εβδομάδα κάθε χρόνο- αποτελείται από 86 "ενάρετους και πολυμαθείς" κληρικούς που εκλέγονται από το λαό κάθε οκτώ χρόνια, από λίστα ονομάτων εγκεκριμένη από το Συμβούλιο των Κηδεμόνων (όπως συμβαίνει και στις προεδρικές και κοινοβουλευτικές εκλογές στο Ιράν). Η Συνέλευση με τη σειρά της εκλέγει ένα από τα μέλη της στο αξίωμα του Ανώτατου Ηγέτη της χώρας. Η Συνέλευση δεν έχει ποτέ φέρει αντίρρηση επισήμως σε οποιαδήποτε απόφαση του Ανώτατου Ηγέτη.

ΕκλογέςΕπεξεργασία

Εκλογές για τη Συνέλευση έγιναν για πρώτη φορά στις 10 Δεκεμβρίου 1982, με την εκλογή 82 μελών. Ακολούθησε η εκλογή 83 μελών στις εκλογές που έγιναν στις 8 Οκτωβρίου 1990, με τη χαμηλότερη συμμετοχή στην ιρανική πολιτική ιστορία (37,09%).[22] Οι επόμενες εκλογές έγιναν το 1998 (23 Οκτωβρίου) και εξελέγησαν 86 μέλη. Στις 15 Δεκεμβρίου 2006 για πρώτη φορά η συνέλευση των ειδικών εξελέγη μαζί με τις δημοτικές εκλογές.[23] Οι πιο πρόσφατες εκλογές για τα μέλη της συνέλευσης των ειδικών διεξήχθησαν μαζί με τις βουλευτικές, το 2016.

ΓερουσίαΕπεξεργασία

Εκλογές για Γερουσία έγιναν το 1950, το 1954, τον Φεβρουάριο του 1960, στις 17 Σεπτεμβρίου 1963, στις 4 Αυγούστου 1967, στις 9 Ιουλίου 1971 και στις 20 Ιουνίου 1975.

1975Επεξεργασία

Οι τελευταίες εκλογές για Γερουσία διενεργήθηκαν στο πλαίσιο των βουλευτικών εκλογών στις 20 Ιουνίου 1975. Όλες οι 268 έδρες της βουλής κερδήθηκαν από το κόμμα των μοναρχικών, το Κόμμα Ρασταχίζ.[24] Η συμμετοχή στις εκλογές ήταν 48,6%.[25]

Συντακτική ΣυνέλευσηΕπεξεργασία

Εκλογές για Συντακτική Συνέλευση έγιναν τα έτη 1925, 1949, 1967 και 1979.

ΔημοψηφίσματαΕπεξεργασία

Στο Ιράν έχουν διεξαχθεί και δημοψηφίσματα.

1953Επεξεργασία

Στις 3 και στις 10 Αυγούστου 1953 διεξήχθη δημοψήφισμα για τη διάλυση του κοινοβουλίου.[26] Το 99,9% vτων πολιτών υπερψήφισαν τη διάλυση.[27] Η κυβέρνηση ανατράπηκε σε στρατιωτικό πραξικόπημα στις 19 Αυγούστου.

1963Επεξεργασία

Δημοψήφισμα για σύνταγμα έγινε στη χώρα στις 26 Ιανουαρίου 1963.[28] Οι ψηφοφόροι ερωτήθηκαν για διάφορα ζητήματαμ όπως την έγκριση των μεταρρυθμίσεων που έγιναν με την Λευκή Επανάσταση του 1963 (παραχώρηση δικαιώματος ψήφου στις γυναίκες, να γίνει υποχρεωτική η πρωτοβάθμια εκπαίδευση, ιδιωτικοποίηση πολλών εργοστασίων).[29][30] Οι ψηφοφόροι ενέκριναν τις αλλαγές σε ποσοστό 99,9%.

1979Επεξεργασία

Το 1979 έγιναν δύο δημοψηφίσματα. Στο πρώτο, στις 30 και 31 Μαρτίου, το πολίτευμα της χώρας μεταβλήθηκε σε ισλαμική δημοκρατία με ποσοστό 99,3%.[31] Το δεύτερο έγινε στις 2 με 3 Δεκεμβρίου, οπότε εγκρίθηκε ένα νέο σύνταγμα από το 99,5% των ψηφοφόρων και θεσμοθετήθηκαν αλαλγές, όπως η άμεση εκλογή του προέδρου από τον λαό.[32][33]

1989Επεξεργασία

Το πιο πρόσφατο δημοψήφισμα διεξήχθη μαζί με τις προεδρικές εκλογές, στις 28 Ιουλίου 1989. Εγκρίθηκε ένα νέο σύνταγμα, με ποσοστό 97,6% των υποψηφίων.[34] Ήταν η πρώτη και μέχρι στιγμής μοναδική φορά που έγινε αναθεώρηση στο σύνταγμα του Ιράν. Έτσι, έγιναν αλλαγές στα άρθρα 5, 107, 109, 111 και προστέθηκε το άρθρο 176. Ανάμεσα στις αλλαγές ήταν η κατάργηση της θέσης του Πρωθυπουργού και συστάθηκε Ανώτατο Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας.[35]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 «1980 Presidential Election». Princeton University. Ανακτήθηκε στις 15-2-2013.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  2. Buchta, Wilfried (2000). Who rules Iran?. The Washington Institute and The Konrad Adenauer Stiftung, σελ. 19. http://www.washingtoninstitute.org/uploads/Documents/pubs/WhoRulesIran.pdf. 
  3. Buchta, Wilfried (2000). Who rules Iran?. The Washington Institute and The Konrad Adenauer Stiftung, σελ. 36. http://www.washingtoninstitute.org/uploads/Documents/pubs/WhoRulesIran.pdf. 
  4. Shargh' - άρθρο για τις εκλογές του Οκτωβρίου του 1981 (στα περσικά)
  5. Καθημερινή, Τα επιτεύγματα του προέδρου Χαταμί, 19-6-2005, ανάκτηση 22-5-2016.
  6. Abrahamian, Ervand, History of Modern Iran, Columbia University Press, 2008, p.186
  7. «2001 - Presidential election». PBS. http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/tehran/inside/elections.html. Ανακτήθηκε στις 28-6-2013. 
  8. Szrom, Charlie (14-5-2009). «Historical Data on Iranian Presidential Elections». Iran Tracker. Ανακτήθηκε στις 28-6-2013.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate=, |date= (βοήθεια)
  9. Wright, Robin, Dreams and Shadows : the Future of the Middle East, Penguin Press, 2008, p. 317–8
  10. «Ahmadinejad 'set for Iran victory'». Al Jazeera English. 13-6-2009. http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2009/06/2009612195749149733.html. Ανακτήθηκε στις 13-6-2009. 
  11. «Both Sides Claim Victory in Presidential Election in Iran». The New York Times. 13-6-2009. http://www.nytimes.com/2009/06/13/world/middleeast/13iran.html. Ανακτήθηκε στις 13-6-2009. 
  12. «Ahmadinejad wins Iran presidential election». BBC News. 13-06-2009. Ανακτήθηκε στις 13-06-2009.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate=, |date= (βοήθεια)
  13. EU concerned over Iran vote, Associated Press (αναδημοσίευση στην Jerusalem Post 14-06-2009)
  14. 14,0 14,1 Hassan Rouhani wins Iran presidential election BBC News, 15-6-2013
  15. 15,0 15,1 Rohani becomes Iran’s new president PressTV 15-6-2013
  16. Iran: Politicians Concerned About New Election Date Radio Free Europe, 8-6-2007
  17. Fathi, Nazila (15-3-2008). «Reformers Gain in Iran Vote Despite Being Barred». http://www.nytimes.com/2008/03/16/world/middleeast/16iran.html. Ανακτήθηκε στις 15-3-2008. 
  18. Turnout Uneven in Iran Elections
  19. Iran elections clouded by doubts 2-3-2012
  20. Elections in Iran Favor Ayatollah’s Allies, Dealing Blow to President and His Office By NEIL MacFARQUHAR| 4-3-2012
  21. 21,0 21,1 Electoral system IPU
  22. Alamdari, Kazem (2008), «ELECTIONS», στο: Kamrava, Mehran; Dorraj, Manochehr, επιμ., Iran today: an encyclopedia of life in the Islamic Republic, Greenwood Publishing Group, σελ. 180-191, ISBN 978-0-313-34161-8, http://kazemalamdari.com/wp-content/uploads/alamdari-article-encyclopedia.pdf 
  23. ΒΒC
  24. Dieter Nohlen, Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) Elections in Asia: A data handbook, Volume I, p74 ISBN 0-19-924958-X
  25. Nohlen et al., p69
  26. Nohlen, D, Grotz, F & Hartmann, C (2001) Elections in Asia: A data handbook, Volume I, p67 ISBN 0-19-924958-X
  27. Nohlen, D, Grotz, F & Hartmann, C (2001) Elections in Asia: A data handbook, Volume I, p72 ISBN 0-19-924958-X
  28. Dieter Nohlen, Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) Elections in Asia: A data handbook, Volume I, p68 ISBN 0-19-924958-X
  29. Iran Washington Post
  30. The People’s Movement National Review, 16-5-2005
  31. Women and the Political Process in Twentieth-Century Iran By Parvin Paidar, p.226
  32. Mahmood T. Davari (1 October 2004). The Political Thought of Ayatollah Murtaza Mutahhari: An Iranian Theoretician of the Islamic State. Routledge, σελ. 138. ISBN 978-1-134-29488-6. http://books.google.com/books?id=oYHi4AfofW8C&pg=PA138. 
  33. Eur (31 October 2002). The Middle East and North Africa 2003. Psychology Press, σελ. 414. ISBN 978-1-85743-132-2. http://books.google.com/books?id=4CfBKvsiWeQC&pg=PA414. 
  34. Dieter Nohlen, Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) Elections in Asia: A data handbook, Volume I, p72 ISBN 0-19-924958-X
  35. Moin, Baqer, Khomeini, (2001), p.293
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Elections in Iran της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).