Εξοχή Αχαΐας

οικισμός της Ελλάδας
Για την παλαιότερη ονομασία "Αράχωβα", δείτε Αράχωβα (αποσαφήνιση).

Συντεταγμένες: 38°02′55″N 22°19′12″E / 38.04861°N 22.32000°E / 38.04861; 22.32000

Η Εξοχή (πρώην Αράχωβα και Ράχωβα[2]) είναι ορεινό χωριό του δήμου Αιγιαλείας στην Αχαΐα της Πελοποννήσου. Ο πληθυσμός της σύμφωνα με την απογραφή του 2011 ανέρχεται στους 34 κατοίκους[3].

Εξοχή
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Εξοχή
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΔυτικής Ελλάδας
ΔήμοςΑιγιαλείας
Δημοτική ΕνότηταΑιγείρας
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμαΠελοποννήσου
ΝομόςΑχαΐας
Υψόμετρο1.100
Πληθυσμός34 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασίαΑράχωβα ή Ράχωβα[1]

Γενικά και ιστορικά στοιχείαΕπεξεργασία

Η Εξοχή είναι χτισμένη σε υψόμετρο 1.100 μέτρων στις πλαγιές της κορυφής Μαρμάρι των Αροανίων, ανατολικά της Πάτρας[2]. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας ήταν γνωστή ως Αράχωβα ή Ράχωβα και στα τέλη του 18ου αιώνα ήταν διαιρεμένη σε δύο συνοικίες (άνω και κάτω), οι οποίες χωρίζονταν από ένα μικρό ποτάμι. Λόγω της μορφολογίας του εδάφους, η πλειοψηφία των κατοίκων ασχολείτο διαχρονικά κυρίως με την κτηνοτροφία[4].

Γύρω στο 1830 αναφέρεται ότι στο χωριό υπήρχαν αλληλοδιδακτικό σχολείο και ελληνική σχολή που λειτουργούσαν με πρωτοβουλία[5] του ντόπιου ευεργέτη Ανδρούτσου Σπανού[6]. Το 1853 η Εξοχή αναφέρεται στον δεύτερο τόμο των «Ελληνικών» του Ιάκωβου Ρίζου Ραγκαβή ως χωριό του δήμου Φελλόης όπου κατοικούσαν 563 άτομα, κατανεμημένα σε 116 οικογένειες[7].

Σταδιακά αρκετοί κτηνοτρόφοι της Αράχωβας που περνούσαν τους χειμερινούς μήνες κοντά στη Ακράτα, εγκαταστάθηκαν εν τέλει μόνιμα σε χωριά όπως η Άμπελος[8], ο Ριζόμυλος, το Βέλο Κορινθίας κ.ά[4]. Στη διάρκεια της Κατοχής, οι γερμανικές δυνάμεις εκτέλεσαν στην Εξοχή τέσσερις κατοίκους των Αμπελόκηπων[9]. Το 1940 το όνομα του οικισμού τροποποιήθηκε σε Αράχοβα Φελλόης, ενώ το 1955 έλαβε τη σημερινή του ονομασία[2]. Εκκλησιαστικά, η Εξοχή υπάγεται στη μητρόπολη Καλαβρύτων και Αιγιαλείας και η ενοριακή εκκλησία της είναι αφιερωμένη στον Άγιο Νικόλαο[10]. Ακόμη, στο χωριό υπάρχουν οι ναοί της Κοίμησης της Θεοτόκου, των Ταξιαρχών, του Αγίου Αθανασίου, το εξωκκλήσι του Προφήτη Ηλία κ.ά[11].

Διοικητικά αναγνωρίστηκε το 1912 ως έδρα κοινότητας της επαρχίας Καλαβρύτων και το 1944 περιήλθε στην επαρχία Αιγιαλείας[4], όπου παρέμεινε μέχρι το 1997. Έπειτα ανήκε στον δήμο Αιγείρας[2], ενώ από το 2011 υπάγεται στη δημοτική ενότητας Αιγείρας του δήμου Αιγιαλείας.

ΠροσωπικότητεςΕπεξεργασία

Στην Εξοχή γεννήθηκαν ο πατριάρχης Ιεροσολύμων Δοσίθεος Β΄[2][12] (1641-1707), ο γεωγράφος Εμμανουήλ Σκαρπέτης[13] (18ος αιώνας), ο τοπικός ευεργέτης Ανδρούτσος Σπανός (δολοφονήθηκε το 1830)[6] και ο Ελληνοαμερικανός ζωγράφος Τζορτζ Κόνσταντ[2][14] (1892-1978).

Απογραφές πληθυσμούΕπεξεργασία

Απογραφή 1879 1896 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός 701[4] 573[4] 791[2] 793[2] 84[2] 55[2] 11[2] 60[2] 80[2] 92[15] 34[3]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Πανδέκτης: Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Αράχοβα - Εξοχή. pandektis.ekt.gr
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 Μιχαήλ Σταματελάτος, Φωτεινή Βάμβα-Σταματελάτου, Γεωγραφικό Λεξικό της Ελλάδας, ΤΑ ΝΕΑ, 2012, Α΄ τόμος, σελ. 222-223.
  3. 3,0 3,1 ΕΛ.ΣΤΑΤ. - Μόνιμος πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2011
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Γεωργίου Αγγ. Κανελλοπούλου, Ιστορία και λαογραφία των χωριών και οικισμών της περιοχής Ανατολικής Αιγιαλείας-Καλαβρύτων. Ήτοι των περιλαμβανομένων στον χώρο των τέως δήμων Αιγείρας, Ακράτας, Κραθίδος, Νωνάκριδος και Φελλόης, Αθήνα 1981, σελ. 573-574.
  5. Ανδρέας Μουγγολιάς, Το Α΄ Γυμνάσιον εν Πάτραις, ιστορική και εκπαιδευτική διαδρομή, Εκτυπωτική Αττικής, Πάτρα 2001. ISBN 960-91579-0-4
  6. 6,0 6,1 Κανελλοπούλου, 1981, σελ. 579-580.
  7. Ιακώβου Ρ. Ραγκαβή, Τα Ελληνικά. ήτοι περιγραφή γεωγραφική, ιστορική, αρχαιολογική και στατιστική της αρχαίας και νέας Ελλάδος, Εκ του τυπογραφείου Κ. Αντωνιάδου, Εν Αθήναις, 1853, τόμος δεύτερος, σελ. 203.
  8. Περικλής Α. Τρακαδάς, Περικαλλής Αχαϊκή Γη. Οδοιπορικό, Έκδοση Πέτρος Κούλης, Πάτρα 2010, σελ. 224. ISBN 978-960-93-2120-4
  9. Κανελλοπούλου, 1981, σελ. 607.
  10. «ΑΡΧΙΕΡΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΙΓΕΙΡΑΣ». imkalaig.gr. Ιερά Μητρόπολις Καλαβρύτων και Αιγιαλείας. Ανακτήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2020. 
  11. Κανελλοπούλου, 1981, σελ. 578-579.
  12. Πηνελόπη Στάθη, Χρύσανθος Νοταράς, Πατριάρχης Ιεροσολύμων. Πρόδρομος του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, ΑΠΘ-Διδακτορική Διατριβή, Αθήνα 1995, σελ. 3.
  13. Κανελλοπούλου, 1981, σελ. 577-578.
  14. «Κόνσταντ Τζορτζ, "Ο τοίχος της ζωής"». reekstatemuseum.com. Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Ανακτήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2020. 
  15. «Απογραφές πληθυσμού 2001 και 1991». statistics.gr. Ανακτήθηκε στις 24 Δεκεμβρίου 2020. 

ΠηγέςΕπεξεργασία

ΒιβλιογραφίαΕπεξεργασία

  • Θεόδωρος Η. Λουλούδης, Αχαΐα. Οικισμοί, οικιστές, αυτοδιοίκηση, Νομαρχιακή Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ν.Α. Αχαΐας, Πάτρα 2010.
  • Περικλής Α. Τρακαδάς, Περικαλλής Αχαϊκή Γη. Οδοιπορικό, Έκδοση Πέτρος Κούλης, Πάτρα 2010. ISBN 978-960-93-2120-4.