Άνοιγμα κυρίου μενού

Ο Θωμάς Α΄ Κομνηνός Δούκας Άγγελος (1285 - 1318) Δεσπότης της Ηπείρου (1297 - 1318) ήταν γιος και διάδοχος του Νικηφόρου Α΄ Κομνηνού Δούκα και της Άννας Παλαιολογίνας Καντακουζηνής ανιψιάς του Ρωμαίου αυτοκράτορα Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου. Το Δεσποτάτο την εποχή του Θωμά βρίσκονταν μεταξύ των επεκτατικών βλέψεων του βασιλιά της Νάπολης και της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας που προσπαθούσε να ανακτήσει τα εδάφη της από τους Φράγκους.

Θωμάς Κομνηνός Δούκας
Γενικές πληροφορίες
Γέννηση 1285 (περίπου)
Θάνατος 1318
Συνθήκες θανάτου ανθρωποκτονία
Χώρα πολιτογράφησης Βυζαντινή Αυτοκρατορία
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητα μονάρχης
Οικογένεια
Σύζυγος Άννα Παλαιολογίνα
Γονείς Νικηφόρος Α΄ Κομνηνός Δούκας και Άννα Παλαιολογίνα Καντακουζηνή
Αδέλφια Θαμάρ της Ηπείρου
Οικογένεια Οίκος Αγγέλων
Αξιώματα και βραβεύσεις
Αξίωμα Δεσπότης


Πίνακας περιεχομένων

Δεσπότης της ΗπείρουΕπεξεργασία

Ο Θωμάς ανέλαβε Δεσπότης με τον θάνατο του πατέρα σε εξαιρετικά μικρή ηλικία, μόλις 12 ετών (1297). Η διαδοχή του κινδύνευσε λόγω του γάμου της αδελφής του Θαμάρ της Ηπείρου με τον πρίγκιπα Φίλιππο του Τάραντα, γιο του Κάρολου του Χωλού. Ο Φίλιππος είχε την υπόσχεση του πεθερού του να τον διαδεχθεί στην Ήπειρο ως προίκα για τον γάμο του με την Θαμάρ, η μητέρα του όμως Άννα Καντακουζηνή εξασφάλισε τη διαδοχή του Δεσποτάτου στο γιο της και τον υποστήριξε άμεσα ως την ενηλικίωσή του.

Συμμαχία με τους ΠαλαιολόγουςΕπεξεργασία

Αυτή η κατάληξη τελικά απομόνωσε διπλωματικά το Δεσποτάτο. Ο Κάρολος Β΄ απαίτησε να προσαρτηθεί η Ήπειρος στον Φίλιππο και την Θαμάρ, η Άννα το αρνήθηκε υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία παύει να ισχύει αφού η Θαμάρ εγκατέλειψε την Ορθόδοξη πίστη. Η Άννα στράφηκε διπλωματικά προς τους Παλαιολόγους με αποτέλεσμα την σύναψη γάμου του Θωμά με την κόρη του συναυτοκράτορα Μιχαήλ Θ΄ Παλαιολόγου Άννα Παλαιολογίνα (1307).[1] Ο Κάρολος ο Χωλός εν τω μεταξύ εξεστράτευσε κατά της Ηπείρου και μέσω του Δυρραχίου προωθήθηκε στην περιοχή, κατέλαβε το Βουθρωτό και την Ναύπακτο (1304 - 1305). Επακολούθησε νέα εκστρατεία (1307) με αποτέλεσμα να περιέλθουν στα χέρια του Φιλίππου του Τάραντα ένας μεγάλος αριθμός κάστρων.

ΔολοφονίαΕπεξεργασία

Η Ήπειρος είχε αρμονικές σχέσεις με την Κωνσταντινούπολη ως το 1315 που ξέσπασε κάποια προσωπική έχθρα μεταξύ Ηπειρωτών και Βυζαντινών αξιωματούχων, ο Βυζαντινός στρατός έφτασε στα πρόθυρα της Άρτας, της πρωτεύουσας του Δεσποτάτου. Ο Θωμάς φυλάκισε την σύζυγό του Άννα Παλαιολογίνα και ξεκίνησε διαπραγματεύσεις με τους Ιταλούς. Ο Θωμάς ταυτόχρονα απαγόρευσε στην αδελφή του Μαρία Αγγελίνα που είχε παντρευτεί τον Παλατινό Κόμη της Κεφαλονιάς και της Ζακύνθου Ιωάννη Α΄ Ορσίνι να συμμετέχει στην διανομή της πατρικής τους περιουσίας. Ο γιος της Νικόλαος Ορσίνι αφού ανέθεσε την διοίκηση της κομητείας του στον μικρότερος αδελφό του Ιωάννη Β΄ Ορσίνι μετέβη στην Ήπειρο για να λύσει τις κληρονομικές διαφορές με τον Θείο του. Ο Νικόλαος Ορσίνι σκότωσε τον θείο του Θωμά, ήταν ο τελευταίος γόνος των Αγγέλων της Ηπείρου που κυβέρνησαν το Δεσποτάτο 114 χρόνια.[2]

Η επόμενη μέραΕπεξεργασία

Οι πράξεις του Νικολάου εξόργισαν τους Βυζαντινούς, τους Σέρβους και τους Ανδεγαυούς, όλοι τον θεωρούσαν παράνομο σφετεριστή των κτήσεων του Θωμά Α΄ και έσπευσαν να αρπάξουν τα εδάφη του. Ο Ανδρόνικος Β΄ Παλαιολόγος και ο στρατός του κατέλαβαν τον Αυλώνα και τα Ιωάννινα όπου οι κάτοικοι προτιμούσαν τον Βυζαντινό αυτοκράτορα από τον Ιταλό δυνάστη.[3] Το Δεσποτάτο της Ηπείρου διαμελίστηκε : το βόρειο τμήμα γύρω από τα Ιωάννινα κατακτήθηκε από τους Βυζαντινούς ενώ το νότιο και μεγαλύτερο με πρωτεύουσα την Άρτα περιέρχεται στην κυριότητα του Νικολάου Ορσίνι. Επιδιώκοντας να στερεώσει την εξουσία του και να αποκτήσει φιλικότερες σχέσεις με τον Ελληνικό πληθυσμό ο Νικόλαος παντρεύτηκε τη θεία του Άννα Παλαιολογίνα χήρα του Θωμά Α΄. Ο Νικόλαος δήλωσε υποτέλεια στον παππού της Ανδρόνικο Β΄ και έλαβε τον τίτλο του Δεσπότη της Ηπείρου αποκαλώντας τον εαυτό του "Παλατινός κόμης, ελέω Θεού Δεσπότης τής Ρωμανίας".[4]

ΟικογένειαΕπεξεργασία

Ο Θωμάς Α΄ Άγγελος παντρεύτηκε τη δεύτερη εξαδέλφη του Άννα Παλαιολογίνα, κόρη του αυτοκράτορα των Ρωμαίων Μιχαήλ Θ΄ και της Ρίτας της Αρμενίας. Δεν είχαν παιδιά.

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. PLP, 21344. Παλαιολογίνα ῎Αννα.
  2. Λεωνίδας Χ. Ζώης, «Ιστορία της Ζακύνθου», Αθήνα 1955, Σελίδα : 99
  3. Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, τόμος 16, Σελίδα ː 295
  4. Ουίλλιαμ Μίλλερ, Ιστορία της Φραγκοκρατίας εν Ελλάδι (1204-1566) - μετάφραση Σπύρος Π. Λάμπρου - Τόμος Α΄, Σελίδα : 356

ΠηγέςΕπεξεργασία

  • Ουίλλιαμ Μίλλερ, Ιστορία της Φραγκοκρατίας εν Ελλάδι (1204-1566) - μετάφραση Σπύρος Π. Λάμπρου - Τόμος Α΄
  • Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, Ιστορία του ελληνικού έθνους. Εκδοτική Αθηνών 1980. Τόμος Θ΄.
  • Λεωνίδας Χ. Ζώης, «Ιστορία της Ζακύνθου», Αθήνα 1955
  • Ν.Γ. Ζιάγκος, Φεουδαρχική Ήπειρος και Δεσποτάτο της Ελλάδας. Συμβολή στο Νέο Ελληνισμό, Αθήνα 1974.
  • Fine, John Van Antwerp (1994). The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. Ann Arbor: University of Michigan Press.
  • John V.A. Fine Jr., The Late Medieval Balkans, Ann Arbor, 1987 (αγγλικά).
  • Kazhdan, Alexander, ed. (1991). The Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford and New York: Oxford University Press.
  • Nicol, Donald MacGillivray (2010). The Despotate of Epiros 1267–1479: A Contribution to the History of Greece in the Middle Ages. Cambridge: Cambridge University Press.
Θωμάς Κομνηνός Δούκας
Γέννηση: 1285 Θάνατος: 1318
Βασιλικοί τίτλοι
Προκάτοχος
Νικηφόρος Α΄ Κομνηνός Δούκας
Δεσπότης της Ηπείρου
1297 - 1318
Διάδοχος
Νικόλαος Ορσίνι


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Thomas I Komnenos Doukas της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).