Ιερεμίας Β΄ Τρανός

Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως

Ο Ιερεμίας Β΄ (1536 - Σεπτέμβριος 1595), ο επιλεγόμενος Τρανός, ανέλαβε Οικουμενικός Πατριάρχης τρεις φορές.

Ιερεμίας Β΄ Τρανός
Патріарх Єремія Транос.png
Ο Ιερεμίας Β΄ στο Ιστορία των Αθηναίων : Τουρκοκρατία : Περίοδος πρώτη, 1458-1687 του Δημητρίου Καμπούρογλου
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Ιερεμίας Β΄ ο Τρανός (Ελληνικά)
Γέννηση1536[1][2][3][4][5]
Αγχίαλος
ΘάνατοςΣεπτέμβριος 1595[1]
Κωνσταντινούπολη
ΕθνικότηταΡωμιοί
Χώρα πολιτογράφησηςΟθωμανική Αυτοκρατορία
ΘρησκείαΟρθόδοξος Χριστιανισμός
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΝέα ελληνική γλώσσα
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταιερέας
Αξιώματα και βραβεύσεις
ΑξίωμαΟικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως
Μητροπολίτης
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Βιογραφικά στοιχείαΕπεξεργασία

Γεννήθηκε περί το 1530 (κατ'άλλους το 1536[6][7]) στην Αγχίαλο. Εκπαιδεύτηκε έχοντας ως δασκάλους τους Ιερόθεο Μονεμβασίας, Αρσένιο Τορνόβου, Δαμιανό Στουδίτη, Ματθαίο Κρητικό[8] και Δαμασκηνό Ναυπάκτου.

Με τη στήριξη του Μιχαήλ Καντακουζηνού εξελέγη Μητροπολίτης Λαρίσης περί το 1568[6]. Όταν ο Καντακουζηνός πέτυχε την εκθρόνιση του Πατριάρχη Μητροφάνη Γ’, ο Ιερεμίας εξελέγη διάδοχός του στις 5 Μαΐου 1572[9] και παρέμεινε στον Θρόνο μέχρι τις 29 Νοεμβρίου 1579, οπότε καθαιρέθηκε[10] και επανήλθε στον Θρόνο ο Μητροφάνης. Πατριάρχευσε για δεύτερη φορά μετά τον θάνατο του Μητροφάνη, από τον Αύγουστο του 1580[11]. Κατά τη διάρκειά της, ο μητροπολίτης Φιλιππουπόλεως Θεόληπτος, ανιψιός του Μητροφάνη, εποφθαλμιώντας τον θρόνο, συνέχισε να τον διαβάλλει σε συνεργασία με τον εκλεγέντα Καισαρείας Παχώμιο. Τον κατηγόρησαν ότι έκανε γενίτσαρους καλόγερους και Τουρκάλες χριστιανές και πως στέλνει επιστολές στον Πάπα κατά των Τούρκων[12]. Τελικά, και με τη βοήθεια ενός δωροδοκημένου αρνησίθρησκου Λεσβίου κατόρθωσε την σύλληψη και φυλάκιση του Ιερεμία. Αμέσως διαδόθηκαν φήμες περί φονεύσεως του Πατριάρχη, ότι βρήκε τον θάνατο από στραγγαλισμό στην φυλακή. Τον Μάρτιο του 1584 καθαιρέθηκε και εξορίστηκε στη Ρόδο[13].

Τελευταία φορά πατριάρχευσε το 1586 ή 1588 μέχρι του θανάτου του το 1595. Κατά την τρίτη αυτή Πατριαρχία του περιόδευσε επί διετία στη Ρωσία (1588-1590) για εκκλησιαστικές υποθέσεις. Υπό την αφόρητη πίεση του Τσάρου Θεόδωρου, αναγνώρισε στις 26 Ιανουαρίου 1589 με χρυσόβουλο την πατριαρχική αξία στον μητροπολίτη Μόσχας Ιώβ με βασικό όρο ότι «πάντοτε θα αναγνωρίζει ως κεφαλή της Ορθοδοξίας το Οικουμενικό Πατριαρχείο[14]». Το νέο Πατριαρχείο Ρωσίας αναγνωρίσθηκε από ειδική Σύνοδο που συνήλθε στη Κωνσταντινούπολη το Φεβρουάριο του 1591 και με απόφαση άλλης Συνόδου, στις 12 Φεβρουαρίου 1593 κατατάχθηκε στα Δίπτυχα της Ορθόδοξης Εκκλησίας ως πέμπτο τη τάξει[15].

Πέθανε μεταξύ Σεπτεμβρίου και Δεκεμβρίου 1595 στην Κωνσταντινούπολη, αφήνοντας πλούσιο συγγραφικό έργο.

Το έργο τουΕπεξεργασία

Ο Ιερεμίας Β΄ είχε φύση μεγαλοπρεπή και ήταν υπέρμαχος της ορθοδοξίας. Κατείχε μεγάλη θεολογική μόρφωση και επιχείρησε να αναδείξει μορφωμένους επισκόπους[16]. Περιγράφεται όμως και ως αυστηρός και ισχυρογνώμων[6][7]. Μόλις ανέβηκε στον οικουμενικό θρόνο συγκάλεσε Σύνοδο, η οποία αποφάσισε την απαραιτήτως τήρηση των κανόνων, οι οποίοι πρότινος δεν εφαρμόζoνταν όπως έπρεπε. Απαγόρευσε δια ποινής καθαιρέσεως τις πληρωμένες χειροτονίες[17]. Με συνοδική απόφαση προσπάθησε να αναδιοργανώσει την διδασκαλία των «θείων και ιερών γραμμάτων»[18].

Αλληλογράφησε με τον Πάπα Γρηγόριο ΙΓ΄ και με την ελληνική κοινότητα της Βενετίας για το θέμα του Γρηγοριανού ημερολογίου, προς το οποίο φαίνεται ότι δεν διάκειτο αρνητικά, αλλά ήταν κατά της άμεσης εφαρμογής του. Δέχθηκε μάλιστα το 1583 απεσταλμένο του Πάπα στην Κωνσταντινούπολη, για να συζητήσει μαζί του το θέμα της αποδοχής του ημερολογίου από την Ορθόδοξη Εκκλησία[19]. Λόγω της στάσης του αυτής, μετά τη δεύτερη Πατριαρχία του εξορίστηκε από τον διάδοχό του, Παχώμιο Β΄, στη Ρόδο.

Από το 1576 έως το 1581 πραγματοποίησε τις πρώτες σημαντικές θεολογικές ανταλλαγές μεταξύ Ορθοδοξίας και Προτεσταντών (Διαμαρτυρομένων) για πιθανή ένωση. Απάντησε για πρώτη φορά στους Προτεστάντες θεολόγους της Τυβίγγης με την «Έκθεση της Ορθοδόξου Πίστεως[20]». Με αυτήν αναίρεσε τις κακοδοξίες της «Αυγουσταίας ομολογίας», μεταφρασμένο αντίγραφο της οποίας του παρουσίασαν στις 24 Μαΐου 1575 οι Λουθηρανοί Μαρτίνος Κρούσιος και Jakob Andreae. Οι επιστολές αυτές έχουν σωθεί, όπως και κάποιες ακόμη πραγματείες του επί θεολογικών θεμάτων. Σε αυτές καθιστά σαφές ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν έχει πρόθεση να υποστεί Μεταρρύθμιση[21] και διέκοψε τις σχετικές διαπραγματεύσεις μαζί τους όταν διαπίστωσε ότι δεν επρόκειτο να δεχτούν την ορθόδοξη διδασκαλία[22].

Ανακαίνισε την Μονή Παμμακάριστου, που τότε ήταν η έδρα του Πατριαρχείου και ευπρέπισε και καθωράισε το πατριαρχείο με μεγαλοπρεπείς οικοδομές και πολυτελείς ανακαινίσεις, εσωτερικές και εξωτερικές[23]. Πέτυχε επίσης ορισμένα προνόμια για τις ελληνικές κοινότητες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, ένα από τα οποία ήταν η ίδρυση σχολείων. Μέχρι την εποχή του, το μόνο ελληνικό σχολείο στην Αυτοκρατορία ήταν η «Μεγάλη του Γένους Σχολή». Με την επιρροή του Πατριάρχη Ιερεμία άνοιξαν επτά σχολεία στα τέλη του 16ου αιώνα, σε Αθήνα, Λιβαδειά, Χίο, Σμύρνη, Κυδωνιές, Πάτμο και Ιωάννινα. Στη συνέχεια, άνοιξαν άλλα 40 σχολεία σε όλη την Ελλάδα και τη Μικρά Ασία.

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 1,2 Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. 118712101. Ανακτήθηκε στις 15  Οκτωβρίου 2015.
  2. 2,0 2,1 Faceted Application of Subject Terminology. 77842. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  3. 3,0 3,1 (Γερμανικά) Εγκυκλοπαίδεια Μπρόκχαους. jeremias-patriarch-von-konstantinopel-ab-1587. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  4. 4,0 4,1 «Medieval Manuscripts in Oxford Libraries» Βιβλιοθήκη Μπόντλιαν. 311141416.
  5. 5,0 5,1 (Πολωνικά) MAK. 9810629849105606.
  6. 6,0 6,1 6,2 Aubert 2003, σελ. 995-1001.
  7. 7,0 7,1 Μανουήλ Γεδεών, σελ. 519.
  8. Μόσχου Κούκου - Ευαγγελίας Τσιακίρη, Η προσφορά των Θρακών εκπαιδευτικών στα γράμματα και στο Έθνος, Εταιρεία Μελετών Επιστημών Κομοτηνής, Κομοτηνή 1997, σ. 29.
  9. Μανουήλ Γεδεών, σελ. 518.
  10. Janin 1956, σελ. 632, 677.
  11. Petit, L. (1924). "Jérémie II Tranos". Dictionnaire de Théologie Catholique. 8. Paris: Letouzey et Ané. σελίδες 886–894. 
  12. Gudzi︠a︡k, Borys (2001). Crisis and reform : the Kyivan Metropolitanate, the Patriarchate of Constantinople, and the genesis of the Union of Brest. Cambridge, Mass.: Ukrainian Research Institute, Harvard University. σελίδες 30–40. ISBN 0-916458-92-X. 
  13. Μανουήλ Γεδεών, σελ. 524.
  14. Πανώτης 2008, σελ. 401.
  15. Μανουήλ Γεδεών, σελ. 531-532.
  16. Εμμανουήλ Καλλίγερος. Συνοπτική ιστορία των Κυθήρων. Εκδόσεις Κυθηραϊκά. σελ. 122. ISBN 9789608621848. 
  17. Μανουήλ Γεδεών, σελ. 521.
  18. Μπακούρος 1998, σελ. 298-299.
  19. Τσικνάκης, Κώστας Γ. (1993). H συνεργασία του Iωάννη Mποναφέ με τον οικουμενικό πατριάρχη Iερεμία B΄ τον Tρανό κατά το 1574. Πάτρα. σελ. 826. 
  20. Πανώτης 2008, σελ. 398.
  21. Διοκλείας, Κάλλιστος (1993). The Orthodox Church. London, England: Penguin Books. σελ. 94. ISBN 0-14-014656-3. 
  22. Παπαδόπουλος, Χρυσόστομος. «Επί των σχέσεων των ορθοδόξων προς τους ετεροδόξους κατά τον ιστ' αιώνα» (PDF). Περιοδικό «Θεολογία». Εκκλησία της Ελλάδος. Ανακτήθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 2020. 
  23. Κοµνηνός Υψηλάντης 1870, σελ. 108.

ΠηγέςΕπεξεργασία

Περαιτέρω ανάγνωσηΕπεξεργασία


τίτλοι της Ορθόδοξης Εκκλησίας
Προκάτοχος
Μητροφάνης Γ΄
Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως
1572-1579 (1η θητεία)
Διάδοχος
Μητροφάνης Γ΄
Προκάτοχος
Μητροφάνης Γ΄
Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως
1580-1584 (2η θητεία)
Διάδοχος
Παχώμιος Β΄
Προκάτοχος
Θεόληπτος Β΄
Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως
1587-1595 (3η θητεία)
Διάδοχος
Ματθαίος Β΄