Άνοιγμα κυρίου μενού

Ο Σαρλ-Μωρίς ντε Ταλλεϋράν-Περιγκόρ (Charles Maurice de Talleyrand-Périgord,1754 -1838), πρίγκιπας του Μπενεβέντο, γνωστός στα ελληνικά ως Ταλλεϋράνδος, ήταν Γάλλος επίσκοπος, πολιτικός και διπλωμάτης, που κυριάρχησε στη γαλλική και ευρωπαϊκή πολιτική ζωή για μισό αιώνα.

Ταλλεϋράνδος
Peerage of France
Charles Maurice de Talleyrand-Périgord by François Gérard, 1808.jpg
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord (Γαλλικά)
Γέννηση2 Φεβρουαρίου 1754
Θάνατος17 Μαΐου 1838
Τόπος ταφήςChâteau de Valençay
Χώρα πολιτογράφησηςΓάλλος
ΘρησκείαΚαθολική Εκκλησία[1]
Εκπαίδευση και γλώσσες
Μητρική γλώσσαΓαλλικά
Ομιλούμενες γλώσσεςΓαλλικά[2]
ΣπουδέςΛύκειο Σαν-Λουί
Πληροφορίες ασχολίας
ΙδιότηταΥπουργός εξωτερικών, διπλωμάτης
Πολιτική τοποθέτηση
Πολιτικό κόμμα/Κίνημαανεξάρτητος/η πολιτικός
Οικογένεια
ΣύζυγοςCatherine Grand
ΣύντροφοςAdelaide Filleul, Marquise de Souza-Botelho
ΤέκναΣαρλ Ζοζέφ, κόμης του Φλαώ
Pauline de Talleyrand-Périgord
ΓονείςCharles-Daniel de Talleyrand-Périgord
ΑδέλφιαArchambaud de Talleyrand-Périgord
Αξιώματα και βραβεύσεις
ΑξίωμαΒουλευτής της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης (1789–1791)
πρέσβης
head of government of France (Ιουλίου 1815 – Σεπτεμβρίου 1815)
Υπουργός Εξωτερικών και Διεθνούς Ανάπτυξης της Γαλλίας (Ιουλίου 1815 – Σεπτεμβρίου 1815)
Μέλος της Βουλής των Ομοτίμων της Γαλλίας
bishop of Autun (1788–1790)
constitutional bishop
ΒραβεύσειςΜεγαλόσταυρος της Λεγεώνας της Τιμής
Ιππότης του Τάγματος του Αγίου Πνεύματος
Ιππότης του Τάγματος του Αγίου Μιχαήλ
Ιππότης του Τάγματος του Χρυσόμαλλου Δέρατος
Ιππότης του Τάγματος του Αγίου Αλεξάνδρου Νιέφσκι
Τάγμα του Μαύρου Αετού
1ος Βαθμός του Τάγματος της Αγίας Άννας
Τάγμα του Αγίου Ανδρέα
Τάγμα του Αγίου Μιχαήλ
Τάγμα του Χρυσόμαλλου Δέρατος
Τάγμα του Ελέφαντα
Τάγμα του Αγίου Στεφάνου της Ουγγαρίας
Τάγμα του Λεοπόλδου (Αυστρία)
Τάγμα του Ερυθρού Αετού
Τάγμα του Αγίου Ουμβέρτου
Order of the Rue Crown
Ludwigsorden
Τάγμα του Αγίου Ιανουάριου
Τάγμα του Αγίου Φερδινάνδου και Αξίας
Order of the Lion and the Sun
Μεγαλόσταυρος του Τάγματος του Αγίου Ιωσήφ
Grand Cross of the Order of the Immaculate Conception of Vila Viçosa
Υπογραφή
Charles Maurice de Talleyrand-Périgord signature.svg
Θυρεός
Périgord.svg
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Εργάστηκε στα υψηλότερα επίπεδα διαδοχικών γαλλικών κυβερνήσεων, ως υπουργός εξωτερικών ή με κάποια άλλη διπλωματική ιδιότητα. Η καριέρα του εξελίχθηκε κατά τη βασιλεία του Λουδοβίκου ΙΣΤ΄, στα χρόνια της Γαλλικής Επανάστασης, στην εποχή του Ναπολέοντα, επί Λουδοβίκου ΙΗ΄ και επί Λουδοβίκου Φίλιππου. Το όνομά του έχει γίνει συνώνυμο της πονηρής, κυνικής αλλά και αποτελεσματικής διπλωματίας.

Πίνακας περιεχομένων

Η ζωή τουΕπεξεργασία

Τα πρώτα χρόνιαΕπεξεργασία

Γεννήθηκε στο Παρίσι, γόνος οικογένειας της ανώτατης αριστοκρατίας. Λόγω της αναπηρίας στο ένα πόδι του, που είναι πιθανόν να την είχε εκ γενετής, αποκλείστηκε από τη στρατιωτική καριέρα, που θα ακολουθούσε σύμφωνα με την οικογενειακή παράδοση, και στράφηκε στην εκκλησιαστική σταδιοδρομία. Μετά από θεολογικές σπουδές στη Σορβόνη,[3] χειροτονήθηκε ιερέας. Από το 1780 έως το 1875 διετέλεσε γενικός εκπρόσωπος του κλήρου και εκπροσωπούσε την Καθολική Εκκλησία στο Γαλλικό Στέμμα. Το 1789, στα πρόθυρα της έκρηξης της Επανάστασης, έγινε επίσκοπος της Ωτέν.

Γαλλική επανάστασηΕπεξεργασία

 
Ο όρκος του Λαφαγιέτ στη γιορτή της Ομοσπονδίας, 1790. Ο Ταλλεϋράνδος, επίσκοπος, εμφανίζεται στα δεξιά

Τον Μάιο του 1789 ο Λουδοβίκος ΙΣΤ΄ συγκάλεσε στις Βερσαλλίες τη συνέλευση των Γενικών Τάξεων, στην οποία συμμετείχαν αντιπρόσωποι των τριών τάξεων: των ευγενών, του κλήρου και της τρίτης τάξης. Όταν η συνέλευση εξελίχθηκε σε επανάσταση, ο Ταλλεϋράνδος, που βρισκόταν εκεί ως αντιπρόσωπος και υπερασπιστής των προνομίων του κλήρου, συντάχθηκε με τους επαναστάτες.

Υποστήριξε σθεναρά τον αντι-κληρικαλισμό των επαναστατών. Αυτός, όπως και ο Μιραμπώ, προωθούσαν την εθνικοποίησηση της εκκλησιαστικής περιουσίας [4] και όταν αυτή ψηφίστηκε, ο Ταλλεϋράνδος απέκτησε τη φήμη ενός από τους επαναστατικούς αντιπροσώπους. Επίσης, συμμετείχε στη συγγραφή της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. [5]Το 1791 ο Πάπας τον αφόρισε.

Το 1791, η γαλλική κυβέρνηση τον έστειλε στη Αγγλία για να εξασφαλίσει την ουδετερότητα της γειτονικής χώρας στον σχεδιαζόμενο συνασπισμό Αυστρίας, Πρωσίας και Αγγλίας εναντίον της Γαλλίας. Αλλά η αποστολή του τελικά απέτυχε λόγω του φόβου των Άγγλων απέναντι στην ακραία τροπή που είχε ήδη πάρει η επανάσταση.

Τον Σεπτέμβριο του 1792, κατάφερε να διαφύγει στην Αγγλία μόλις στις αρχές των εκκαθαρίσεων του Σεπτεμβρίου, κινδυνεύοντας ο ίδιος καθώς ήταν οπαδός της συνταγματικής μοναρχίας. Και έκανε πολύ καλά, γιατί η Συμβατική Εθνοσυνέλευση εξέδωσε ένταλμα για τη σύλληψή του τον Δεκέμβριο, δύο μήνες μετά τη διαφυγή του. Τον Μάρτιο του 1794 αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Αγγλία με εντολή απελάσεως, ως ανεπιθύμητος. Στη συνέχεια κατέφυγε στις Ηνωμένες Πολιτείες όπου παρέμεινε μέχρι την επιστροφή του στη Γαλλία το 1796. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του ασχολήθηκε με κερδοσκοπικές επιχειρήσεις και δημιούργησε περιουσία.

Μετά τη νίκη του Ναπολέοντα εναντίον της Αυστρίας, διαπραγματεύτηκε και επικύρωσε τη συνθήκη του Κάμπο Φόρμιο. Από κοινού με τον Ναπολέοντα πίεσαν το Διευθυντήριο να δεχθεί την εκστρατεία στην Αίγυπτο το 1798, που τελικά κατέληξε σε αποτυχία.Υπήρξε ο υπεύθυνος για τη διακοπή των σχέσεων μεταξύ Γαλλίας και ΗΠΑ λόγω του σκανδάλου που ξέσπασε επειδή είχε απαιτήσει από Αμερικανούς διπλωμάτες μεγάλα ποσά για δωροδοκία, γεγονός που το 1799 τον οδήγησε σε παραίτηση. Εν τω μεταξύ, είχε συγκεντρώσει «τεράστια περιουσία», που είχε τοποθετήσει στο εξωτερικό.[6]

ΝαπολέωνΕπεξεργασία

 
Καρικατούρα του 1815, Ο άνθρωπος με τα 6 κεφάλια, σάτιρα του ρόλου του σε 6 διαφορετικά καθεστώτα

Μετά πέντε μήνες από την παραίτησή του, τον Νοέμβριο του 1799, μαζί με τον μικρότερο αδελφό του Ναπολέοντα, Λυσιέν Μποναπάρτ, συνέβαλαν στο πραξικόπημα της 18ης Μπρυμέρ, με το οποίο ο Ναπολέοντας ανέτρεψε το Διευθυντήριο και εγκαθίδρυσε το καθεστώς της Υπατείας. Ο Ταλλεϋράνδος έγινε σύντομα υπουργός Εξωτερικών υπό τον Ναπολέοντα και πρωταρχικό σκοπό του έθεσε την ειρήνευση στην Ευρώπη, γεγονός που πέτυχε μετά από διαπραγματεύσεις με τα εμπόλεμα κράτη. Συνέβαλε στην υλοποίηση των φιλόδοξων σχεδίων του Ναπολέοντα και άσκησε πιέσεις για την υπογραφή του Κονκορδάτου του 1801 ανάμεσα στον Ναπολέοντα και τον Πάπα Ζίο Ζ΄, με το οποίο αποκαταστάθηκε η θρησκευτική ειρήνη. Από τους όρους αυτής της συμφωνίας επωφελήθηκε και ο ίδιος και παντρεύτηκε τη διαζευγμένη ερωμένη του Κατρίν Γκραντ.

Αγόρασε τον πύργο Valençay στο κέντρο της Γαλλίας τον Μάιο του 1803, με την προτροπή του Ναπολέοντα, που αργότερα χρησιμοποιήθηκε ως τόπος φυλάκισης της ισπανικής βασιλικής οικογένειας το 1808-1813, μετά την εισβολή του Ναπολέοντα στην Ισπανία.

Το 1804 θεωρείται ότι συνήργησε σε ένα αποτρόπαιο έγκλημα: την απαγωγή, καταδίκη και εκτέλεση του δούκα ντ΄Ανγκιέν, για τον οποίο πίστευαν ότι σχεδίαζε να δολοφονήσει τον Ναπολέοντα.[7]

Όταν ο Ναπολέοντας ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας το 1804, διόρισε τον Ταλλεϋράνδο μεγάλο αυλάρχη με ετήσιο εισόδημα 500.000 φράγκα. Το 1806 του απένειμε τον τίτλο του πρίγκιπα του Μπενεβέντο. Ωστόσο, η επιρροή του στον αυτοκράτορα μειώθηκε καθώς κανείς δεν μπορούσε πλέον να συγκρατήσει την ακόρεστη φιλοδοξία του Ναπολέοντα.

Αλλαγή πλεύσηςΕπεξεργασία

 
Ο Ταλλεϋράνδος, πίνακας του Πιερ-Πωλ Πρυντόν

Το 1807 ο Ταλλεϋράνδος, τρομαγμένος από την καταστροφή που έβλεπε να πλησιάζει, παραιτήθηκε από υπουργός εξωτερικών, αν και ο αυτοκράτορας τον διατήρησε ως σύμβουλο [8]. Δεν εισακούονταν όμως πλέον οι συμβουλές του και έτσι, παρόλες τις αρνητικές εισηγήσεις του, ο Ναπολέοντας ενεπλάκη στον Πόλεμο της Ιβηρικής Χερσονήσου που άρχισε το 1808. Τον Οκτώβριο του 1808 συνόδευσε τον Ναπολέοντα στο συνέδριο της Ερφούρτης, όπου ο Ταλλεϋράνδος είχε μυστικές συνομιλίες με τον τσάρο Αλέξανδρο και κατόπιν διατήρησε κρυφή αλληλογραφία τόσο με την Ρωσία όσο και με την Αυστρία.

Μετά την παραίτησή του το 1807 από το υπουργείο, άρχισε να δέχεται δωροδοκίες από εχθρικές δυνάμεις (κυρίως την Αυστρία αλλά και τη Ρωσία), για να προδώσει μυστικά του Ναπολέοντα.[9] Αντιτάχθηκε στην περαιτέρω σκληρή μεταχείριση της Αυστρίας το 1809 μετά τον πόλεμο του Πέμπτου Συνασπισμού. Ήταν επίσης αρνητικός στη γαλλική εκστρατεία στη Ρωσία το 1812 και από τότε απομακρύνθηκε οριστικά από τον Αυτοκράτορα, ο οποίος, μετά την καταστροφική υποχώρηση από τη Ρωσία, τον κάλεσε να αναλάβει πάλι τα καθήκοντά του στα τέλη του 1813 αλλά ο Ταλλεϋράνδος αρνήθηκε, καθώς ήδη σχεδίαζε την παλινόρθωση των Βουρβόνων.

Όταν οι Σύμμαχοι εισέβαλαν στο Παρίσι το 1814, ο τσάρος φιλοξενήθηκε στο μέγαρο του Ταλλεϋράνδου, ο οποίος τον έπεισε ότι η ειρήνη στην Ευρώπη θα εξασφαλίζονταν με την παλινόρθωση των Βουρβόνων, που είχαν ανατραπεί από τη Γαλλική επανάσταση. Μόλις ανέβηκε στο θρόνο ο Λουδοβίκος IH’, τον διόρισε υπουργό Εξωτερικών.

Παλινόρθωση των ΒουρβόνωνΕπεξεργασία

Ο Ταλλεϋράνδος ήταν ο επικεφαλής Γάλλος διαπραγματευτής στο συνέδριο της Βιέννης και, την ίδια χρονιά, υπέγραψε και τη Συνθήκη του Παρισιού. Οφείλεται εν μέρει στις δεξιότητές του ότι οι όροι της συνθήκης ήταν αξιοσημείωτα επιεικείς προς τη Γαλλία. Όταν άνοιξε το συνέδριο, το δικαίωμα λήψης αποφάσεων περιορίστηκε σε τέσσερις χώρες: Αυστρία, Ηνωμένο Βασίλειο, Πρωσία και Ρωσία. Η Γαλλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες κλήθηκαν να παραστούν, αλλά δεν τους επιτράπηκε να επηρεάσουν τη διαδικασία. Χάρη όμως στους επιδέξιους χειρισμούς του Ταλλεϋράνδου, η ηττημένη Γαλλία παρακάθησε τελικά ως ίση ανάμεσα στις νικήτριες δυνάμεις και πέτυχε τις καλύτερες για αυτήν δυνατές ρυθμίσεις: Η Γαλλία επέστρεψε στα σύνορα του 1792 χωρίς αποζημιώσεις.

Δημιούργησε όμως έναν σοβαρό κίνδυνο για τη Γαλλία, επιτρέποντας στη Πρωσία να προσαρτήσει το μεγαλύτερο τμήμα της αριστερής όχθης του Ρήνου, κίνδυνος που έγινε ορατός το 1870, το 1914 και το 1939. Ωστόσο, εκείνη τη στιγμή η διπλωματία του θεωρήθηκε επιτυχημένη, καθώς απομάκρυνε την απειλή της διαίρεσης της Γαλλίας από τους νικητές.

Κατά τη διάρκεια των Εκατό Ημερών του 1815, όταν ο Ναπολέων δραπέτευσε από τη νήσο Έλβα και επέστρεψε στην εξουσία, αναγκάζοντας τον βασιλιά σε φυγή, ο Ταλλεϋράνδος παρέμεινε στη Βιέννη. Μετά την ήττα του Ναπολέοντα στο Βατερλώ και την επιστροφή του Λουδοβίκου ΙΗ΄, παρέμεινε υπουργός Εξωτερικών και επί πλέον διορίστηκε πρόεδρος του υπουργικού συμβουλίου. Σ' αυτό όμως αντέδρασαν βίαια οι ακραίοι βασιλικοί της κυβέρνησης και έτσι αναγκάστηκε να παραιτηθεί.

Για τα επόμενα δεκαπέντε χρόνια περιορίστηκε στον ρόλο του «παλαιότερου πολιτικού», επικρίνοντας από το περιθώριο. Το πολιτικό του ένστικτο όμως τον οδήγησε το 1829 σε σύμπλευση με τους Φιλελεύθερους, με σκοπό την απομάκρυνση του βασιλιά Κάρολου Ι΄. Με τη βοήθειά του, στον θρόνο ανέβηκε ο Λουδοβίκος Φίλιππος, γιος του δούκα της Ορλεάνης, ο οποίος είχε συνταχθεί με την Επανάσταση, υιοθετώντας μάλιστα το προσωνύμιο Egalité (Ισότης), γεγονός που τελικά δεν τον βοήθησε να αποφύγει τη γκιλοτίνα.

Ωστόσο, όταν ο βασιλιάς Λουδοβίκος Φίλιππος ήρθε στην εξουσία μετά την Ιουλιανή επανάσταση του 1830 και του πρότεινε τη θέση του υπουργού Εξωτερικών, ο Ταλλεϋράνδος αρνήθηκε και προτίμησε να γίνει πρεσβευτής στο Λονδίνο, θέση που κατείχε από το 1830 έως το 1834, οπότε παραιτήθηκε έχοντας προηγουμένως διαδραματήσει ζωτικό ρόλο, το 1831, στη δημιουργία του ανεξάρτητου βασιλείου του Βελγίου. Η κορωνίδα της διπλωματικής του ικανότητας ήταν η υπογραφή της συμμαχίας Γαλλίας, Αγγλίας, Ισπανίας και Πορτογαλίας, το 1834.

Πέθανε το 1838, έχοντας συμφιλιωθεί με την Εκκλησία.

Σήμερα, όταν μιλάμε για την τέχνη της διπλωματίας, η φράση «αυτός είναι ένας Ταλλεϋράνδος» χρησιμοποιείται για να περιγράψει έναν πολιτικό με μεγάλη επινοητικότητα και τέχνη ανάμικτα με κυνισμό και πονηριά.[10]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. tape.
  2. (Γαλλικά) BnF authorities. data.bnf.fr/ark:/12148/cb11925965j. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  3. Lacour-Gayet 1990, p. 49.
  4. Bernard, J.F. (1973). Talleyrand: A Biography, p. 87-89
  5. Lacour-Gayet 1990, p. 123.
  6. Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα, τομ. 56, σελ. 316
  7. Lacour-Gayet 1990, p. 513.
  8. H. A. L. Fisher, "The French Dependencies and Switzerland", in A. Ward et al. (eds.), Cambridge Modern History, IX: Napoleon (Cambridge, 1934), p. 399.
  9. Lawday, David (2007). Napoleon's Master: A Life of Prince Talleyrand. New York: St. Martin's Press. ISBN 0-312-37297-3.
  10. Gérard Robichaud, Papa Martel, University of Maine Press, 2003, p.125. Parliamentary Debates (Hansard), H.M. Stationery Off., 1964, p. 1391