Σταυρός Εύβοιας

οικισμός της Ελλάδας

Συντεταγμένες: 38°38′13.45″N 23°36′51.41″E / 38.6370694°N 23.6142806°E / 38.6370694; 23.6142806

Ο Σταυρός (μέχρι το 1954 Βέρτουρα[1]) είναι χωριό του Διρφύων - Μεσσαπίων της Περιφερειακής Ενότητας Εύβοιας. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 348 κατοίκους. Είναι κτισμένο αμφιθεατρικά σε υψόμετρο 340 μ.[2] στις δυτικές παραφυάδες της Δίρφης. Απέχει 26 χιλιόμετρα από τη Χαλκίδα και 10 χιλιόμετρα από τα Ψαχνά. Κοντά στο χωριό λειτουργούν μεταλλεία της ΛΑΡΚΟ.[3]

Σταυρός
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Σταυρός
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΣτερεά Ελλάδα
ΔήμοςΔιρφύων - Μεσσαπίων
Γεωγραφία και στατιστική
ΝομόςΕύβοιας
Υψόμετρο340
Πληθυσμός348 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασίαΒέρτουρα

Ιστορικά στοιχείαΕπεξεργασία

Το χωριό αναφέρεται σε οθωμανικό φορολογικό κατάστιχο του 1474 με την ονομασία Vertera. Σύμφωνα με το κατάστιχο, είχε 4 σπίτια.[4] Το χωριό μέχρι το 1954 λεγόταν Βέρουρα. Σύμφωνα με μια άποψη, το παλιό όνομα του χωριού προέρχεται από την τουρκική λέξη για το πάρε-δώσε τη σφραγίδα. Το νέο όνομα σύμφωνα με τους κατοίκους οφείλεται στο ότι για φορά για να διώξουν το κτικιό (φυματίωση) είχαν στήσει σταυρούς στο δρόμο.[3]

Το 1835 τα Βέρτουρα προσαρτήθηκαν στον δήμο Μεσσαπίων. Από το 1841 μέχρι το 1866, όταν ο δήμος Μεσσαπίων είχε καταργηθεί, υπαγόταν στον Δήμο Χαλκιδέων, αλλά με το ΦΕΚ 69Α - 03/11/1866 ο δήμος Μεσσαπίων επανασυστάθηκε. Με την κατάργηση των δήμων το 1912 ορίστηκε έδρα ομώνυμης κοινότητας. Με το σχέδιο Καποδίστριας προσαρτήθηκε στον δήμο Μεσσαπίων και με το πρόγραμμα Καλλικράτης στον δήμο Διρφύων - Μεσσαπίων.[5]

Απογραφές πληθυσμούΕπεξεργασία

Η πορεία του πληθυσμού σύμφωνα με τις απογραφές:

Απογραφή 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός 280[2] 349[2] 360[2] 393[2] 371[2] 366[2] 363[2] 367 348

Σημεία ενδιαφέροντοςΕπεξεργασία

Ο κεντρικός ναός του χωριού είναι αφιερωμένος στον Άγιο Δημητρίο. Ο ναός του Αγίου Ιωάννη βρίσκεται σε σημείο με θέα του χωριού. Κοντά στο χωριό βρίσκονται τα εξωκλήσια της Αγίας Άννας, με αγίασμα-πηγή κάτω από τον ναό, και της Αγίας Παρασκευής.[6]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. «Πανδέκτης: Βέρτουρα -- Σταυρός». pandektis.ekt.gr. Ανακτήθηκε στις 28 Δεκεμβρίου 2019. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Σταματελάτος, Μιχαήλ; Βάμβα-Σταματελάτου, Φωτεινή (2006). Γεωγραφικό Λεξικό της Ελλάδας. Αθήνα: Ερμής. σελ. 724. ISBN 9603201332. 
  3. 3,0 3,1 «Σταυρός». servitoros.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Απριλίου 2012. Ανακτήθηκε στις 28 Δεκεμβρίου 2019. 
  4. Μπαλτά, Ευαγγελία (1989). L' Eubee a la fin du XV siecle: economie et population: les registres de l'annee 1474. Αθήνα: Εταιρεία Ευβοϊκών Μελετών. σελ. 124, 315. 
  5. «Σταυρός (Ευβοίας)». Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών - Αναλυτικά. ΕΕΤΑΑ-Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης Α.Ε. Ανακτήθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2019. 
  6. «Σταυρός > Προορισμοί/Αξιοθέατα». www.diakopes.gr. Ανακτήθηκε στις 28 Δεκεμβρίου 2019.