Άνοιγμα κυρίου μενού

Φριτς Πρεγκλ

Σλοβενο-αυστριακός χημικός, βραβευμένος με Βραβείο Νόμπελ

Ο Φριτς Πρεγκλ (Fritz Pregl, στη σλοβενική και Friderik Pregl, 3 Σεπτεμβρίου 186913 Δεκεμβρίου 1930) ήταν Σλοβενο-αυστριακός χημικός και ιατρός. Κέρδισε το Βραβείο Νόμπελ Χημείας του 1923 για τις σημαντικές συνεισφορές του στην ποσοτική ανάλυση μικρών δειγμάτων οργανικών χημικών ουσιών («μικροανάλυση»). Μία από αυτές τις συνεισφορές ήταν η βελτίωση της μεθόδου της σειριακής καύσεως για τη στοιχειακή ανάλυση ενός δείγματος.

Φριτς Πρεγκλ
Fritz Pregl.jpg
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Fritz Pregl (Γερμανικά)
Γέννηση 3  Σεπτεμβρίου 1869[1][2][3]
Λιουμπλιάνα[4]
Θάνατος 13  Δεκεμβρίου 1930[1][5][2][3]
Γκρατς[6][5]
Τόπος ταφής Zentralfriedhof Graz
Χώρα πολιτογράφησης Αυστρία
Αυστροουγγαρία
Βασίλειο της Γιουγκοσλαβίας
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσες Σλοβενικά[7]
Σπουδές Πανεπιστήμιο του Γκρατς
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητα χημικός
ιατρός
καθηγητής πανεπιστημίου
φαρμακοποιός
φυσικός[8]
Εργοδότης Πανεπιστήμιο του Γκρατς
Πανεπιστήμιο του Ίνσμπρουκ
Αξιώματα και βραβεύσεις
Βραβεύσεις Βραβείο Νόμπελ Χημείας (1923)[9][10]
Βραβείο Λίμπεν (1914)

Πίνακας περιεχομένων

Βιογραφικά δεδομέναΕπεξεργασία

 
Το σπίτι όπου γεννήθηκε ο Πρεγκλ, στην οδό Gosposka της Λιουμπλιάνα

Ο Πρεγκλ γεννήθηκε στη Λιουμπλιάνα, που τότε ανήκε στην Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία. Ο πατέρας του ήταν σλοβενόφωνος, ενώ η μητέρα του γερμανόφωνη. Το 1923 ωστόσο η Σλοβενία ήταν μέρος του Βασιλείου της Γιουγκοσλαβίας και έτσι κατά την απονομή του Βραβείου Νόμπελ σε αυτόν, ο Φ. Πρεγκλ είχε διπλή υπηκοότητα: αυστριακή και γιουγκοσλαβική. Ο Πρεγκλ πέθανε στο Γκρατς της Αυστρίας σε ηλικία 61 ετών.

Ο Πρεγκλ ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του ως χημικός αφού πρώτα σπούδασε ιατρική στο Πανεπιστήμιο του Γκρατς. Εξαιτίας της ενασχολήσεώς του με τη φυσιολογία και ειδικότερα τη χημική φυσιολογία, υπέφερε από τους περιορισμούς της ποσοτικής μικροαναλύσεως οργανικών χημικών ουσιών. Οι πολύ μικρές ποσότητες των ουσιών που απεμόνωνε κατά την έρευνά του πάνω στα οξέα της χολής καθιστούσαν απαραίτητη τη βελτίωση της μεθόδου στοιχειακής αναλύσεως. Στο τέλος της έρευνάς του, ο Πρεγκλ είχε κατορθώσει να μειώσει την ελάχιστη ποσότητα της ουσίας που ήταν απαραίτητη για την ανάλυση κατά 50 φορές. Προσκάλεσε χημικούς να μάθουν τη μέθοδό του για στοιχειακή ανάλυση και έτσι η μέθοδος αναγνωρίσθηκε σύντομα ευρύτατα.

Μεταθανάτια αναγνώρισηΕπεξεργασία

Το 1950 το τμήμα του Πανεπιστημίου του Γκρατς όπου εργαζόταν ο Πρεγκλ μετονομάσθηκε σε «Ινστιτούτο Ιατρικής Χημείας και Εργαστήριο Πρεγκλ». Επίσης οδοί πόλεων στο Γκρατς, στο Ίνσμπρουκ, στη Βιέννη και το Κλάγκενφουρτ έχουν πάρει το όνομά του. Στη Σλοβενία απονέμονται κάθε χρόνο από το 2007 τα «Βραβεία Πρεγκλ» από το Εθνικό Ινστιτούτο Χημείας της χώρας για ερευνητικό έργο και εξέχουσες διδακτορικές διατριβές. Σε Σλοβένους μαθητές του δημοτικού σχολείου απονέμονται «Βραβεία Αναγνωρίσεως Πρεγκλ», ενώ σε μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαιδεύσεως απονέμονται «Μνείες Πρεγκλ» για εξαιρετικές επιδόσεις σε εθνικούς διαγωνισμούς χημείας. Σε μία πλατεία στη Λιουμπλιάνα έχει δοθεί το όνομα του Πρεγκλ.[11] Πολύ παλαιότερο είναι το Βραβείο Φριτς Πρεγκλ, που απονεμόταν ετησίως από το 1931 έως το 2006 (μετά το 1977 ανά δύο έτη) σε Αυστριακό επιστήμονα για διακεκριμένα επιτεύγματα στη χημεία από την Αυστριακή Ακαδημία Επιστημών από πόρους που της άφησε ο ίδιος ο Πρεγκλ.


ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 1,2 Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 9  Απριλίου 2014.
  2. 2,0 2,1 2,2 «Encyclopædia Britannica» (Αγγλικά) biography/Fritz-Pregl. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  3. 3,0 3,1 3,2 (Αγγλικά) SNAC. w6sv19pn. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  4. Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 11  Δεκεμβρίου 2014.
  5. 5,0 5,1 «Большая советская энциклопедия» (Ρωσικά) Great Russian Entsiklopedia, JSC. Μόσχα. 1969. Ανακτήθηκε στις 28  Σεπτεμβρίου 2015.
  6. Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 30  Δεκεμβρίου 2014.
  7. general catalog of BnF. Ανακτήθηκε στις 20  Οκτωβρίου 2016.
  8. Ανακτήθηκε στις 20  Ιουνίου 2019.
  9. www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1923/.
  10. www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/.
  11. Učakar, Ivanka; Žiga Rangus (Ιανουάριος 2011). «Friderik Pregl» (στα σλοβενικά). Slovenski knjižnično-muzejski megakviz (Ljubljana City Library) 10/11. http://www.koz.si/megakviz/Data/pregl.pdf. [νεκρός σύνδεσμος]

ΒιβλιογραφίαΕπεξεργασία

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Fritz Pregl της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).