Αετοχώρι Πέλλας

οικισμός της Ελλάδας

Συντεταγμένες: 41°5′43.1″N 22°10′21.0″E / 41.095306°N 22.172500°E / 41.095306; 22.172500

Το Αετοχώρι (μέχρι το 1925 Τούσιν) είναι οικισμός του δήμου Αλμωπίας της περιφερειακής ενότητας Πέλλας στην περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011, έχει 25 κατοίκους. Έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός ορεινός οικισμός.[1]

Αετοχώρι
Αετοχώρι is located in Greece
Αετοχώρι
Αετοχώρι
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΚεντρικής Μακεδονίας
Περιφερειακή ΕνότηταΠέλλας
ΔήμοςΑλμωπίας, Τοπική Κοινότητα Νοτίας
Δημοτική ΕνότηταΕξαπλάτανου
Γεωγραφία
Γεωγραφικό διαμέρισμαΜακεδονία
Υψόμετρο680
Πληροφορίες
Παλαιά ονομασίαΤούσιανη
Ταχ. κώδικας584 00
Τηλ. κωδικός2384

Γεωγραφία Επεξεργασία

Το Αετοχώρι βρίσκεται στα ορεινά της Αλμωπίας του νομού Νομού Πέλλας σε υψόμετρο 680 μέτρα.[2] Βρίσκεται στα σύνορα με τη Βόρεια Μακεδονία σε απόσταση 22 χλμ. ΒΑ. από την Αριδαία (έδρα του δήμου) και 116 χλμ. ΒΔ. από την Θεσσαλονίκη.

Στα βορειοδυτικά του οικισμού βρίσκεται ο ορεινός όγκος Πίνοβο, το οποίο μαζί με τον γειτονικό του Τζένα αποτελούν περιοχές ιδιαίτερου αλπικού κάλλους, και εντάσσονται στο Δίκτυο Φύση 2000 (NATURA2000).[3] Η συνολική έκταση της περιοχής ειδικής προστασίας, ανέρχεται στα 20.066,86 εκτάρια (ha). Ο ορεινός όγκος του Βόρα μαζί με τα γειτονικά βουνά του Πίνοβο, της Τζένα και Πάικο συνθέτουν το ορεινό τόξο της Αλμωπίας, το οποίο μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του ’90 δεν ήταν επαρκώς ερευνημένο. Η ορνιθολογική σημασία της περιοχής είναι μεγάλη, καθώς τα υπάρχοντα στοιχεία την κατατάσσουν ως μία από τις σημαντικότερες περιοχές για αρπακτικά πουλιά στην Ελλάδα, αλλά και για άλλα σπάνια είδη. Μεταξύ άλλων απαντώνται και Carduelis carduelis, Carduelis spinus, Carduelis cannabina, Parus ater, Parus (Cyanistes) caeruleus, Carduelis chloris, Corvus corone cornix κ.α.

Ιστορία Επεξεργασία

Το χωριό ονομαζόταν παλαιότερα Τούσιανη[4], η οποία ανήκε στον καζά της Γευγελής, περιοχή της Καρατζόβας ή Βλαχομογλενών. Πριν τους Βαλκανικούς πολέμους ζούσαν περίπου 1.050 εξαρχικοί Μακεδόνες. Με την Συνθήκη του Νεϊγύ, 39 οικογένειες από την Τούσιανη μετανάστευσαν στη Βουλγαρία. Έπειτα, το 1923-24 η ελληνική κυβέρνηση εγκατέστησε στο χωριό 10 οικογένειες πατριαρχικών προσφύγων. Το 1928 ο πληθυσμός ήταν 624 άτομα εκ των οποίων τα 29 ήταν προσφυγικής καταγωγής. Στο χωριό εγκαταστάθηκε ο αδελφός του Δεσπότη Μογλενών που τούρκεψε κι ονομαζόταν Δημήτριος, δηλ. Τούσης, γι' αυτό και το χωριό με την παλιά ονομασία του λέγεται Τούσιμ ή Τούσιανη όμως με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών Γεώργιου Κονδύλη μετονομάσθηκε ως Αετοχώριον (ΦΕΚ Α 148/1925).[5] Περιμετρικά του οικισμού και σε ακτίνα 500-700 μέτρων βρίσκονται πέντε παρεκκλήσια Άγιος Συμεών, Άγιος Αθανάσιος, Αγία Κυριακή, της Παναγίας καθώς και της Αγίας Παρασκευής.

 
Πηγή πίνακα: "Η παρουσία των συμμαχικών δυνάμεων στις περιφέρειες Έδεσσας-Αλμωπίας και η επίδραση της στις περιοχές αυτές (1916-1919) σελίδες 162, 163

Το 1912 Έλληνες στρατιώτες αφού αποκαθήλωσαν τις εξαρχικές εικόνες από το παρεκκλήσι του Αγίου Αθανασίου, έσβησαν τις επιγραφές που ήταν γραμμένες στην κυριλλική, συγκέντρωσαν τους κατοίκους στην μικρή πλατεία του χωριού, και με απειλές τους ζητούσαν να επιστρέψουν στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως. Έπιασαν και κρέμασαν πέντε εξαρχικούς ιερείς, λεηλάτησαν το χωριό και έσφαξαν δύο κατοίκους. Το ίδιο χρονικό διάστημα κρατούσαν τον πληθυσμό σε κατάσταση τρόμου και αγωνίας, μέχρι που πολλοί εγκατέλειψαν το χωριό και έφυγαν για τη Βουλγαρία. Στον Εμφύλιο το χωριό βομβαρδίστηκε και έτσι έμεινε ερείπιο με λιγοστούς γέροντες.[εκκρεμεί παραπομπή]

Ο ναός του Αγίου Δημητρίου Επεξεργασία

 
Η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου στο Αετοχώρι Πέλλας

Αξιοθέατο του χωριού είναι η παλιά εκκλησία του Αγίου Δημητρίου, με το ψηλό τετραώροφο πυργοειδές καμπαναριό με ύψος 15 μέτρα.[6]

Η εκκλησία χτίστηκε το 1842, όπως τεκμηριώνεται από τη σκαλισμένη σε πέτρα χρονολογία, και είναι τρίκλιτη βασιλική με κλειστό περίστωο.

Η αγιογράφηση της εκκλησίας έγινε από οικογένεια λαϊκών ζωγράφων από το Κρούσοβο, η οποία άλλωστε αγιογράφησε όλες τις εκκλησίες της Άνω Αλμωπίας. Στις αγιογραφίες εκτυλίσσονται σκηνές από την Παλαιά Διαθήκη, όπως η δημιουργία των Πρωτοπλάστων, η ζωή τους στον Παράδεισο, το αμάρτημά τους, η εκδίωξή τους, αλλά και από την Καινή Διαθήκη, όπως η Γέννηση του Χριστού, η Ανάσταση κ.ά.[εκκρεμεί παραπομπή]

Στην εκκλησία του χωριού έρχονταν και συνεόρταζαν, μαζί με τους ντόπιους και οι εξισλαμισμένοι βλαχόφωνοι κάτοικοι της Νότιας. Και παρότι οι Αετοχωρίτες είναι ντόπιοι, οι βλαχόφωνοι μωαμεθανοί της Νότιας είχαν στενούς δεσμούς μαζί τους, ως την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1923.[εκκρεμεί παραπομπή]

Διοικητικά Επεξεργασία

Ως οικισμός αναφέρεται με την παλιά ονομασία Τούσιν ή Τούσιανη, μετά την απελευθέρωση της Μακεδονίας, το 1919 στο ΦΕΚ 80Α - 14/04/1919 να προσαρτάται στην τότε κοινότητα Νώτιας (Νοτίας). Το 1925 με το ΦΕΚ 148Α - 13/06/1925 μετονομάστηκε σε Αετοχώριον[7]. Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης μαζί με τη Νότια αποτελούν την τοπική κοινότητα Νοτίας που υπάγεται στη δημοτικά ενότητα Εξαπλατάνου του δήμου Αλμωπίας και σύμφωνα με την απογραφή 2011 έχει πληθυσμό 25 κατοίκους[8].

Πληθυσμός Επεξεργασία

Μόνιμος [9][10][11]
Έτος Πληθυσμός
1991 66
2001 60
2011 25
Πραγματικός (de facto) [12][13][14]
Έτος Πληθυσμός
1961 168
1971 147
1981 79
1991 69
2001 62
2011 24

Παραπομπές Επεξεργασία

  1. (ΦΕΚ Δ 691/1992)
  2. Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή. Αθήνα: Τεγόπουλος - Μανιατέας. 1996. σελ. 11, τομ. 2. 
  3. «NatureBank - Βιότοπος NATURA - ORI TZENA». filotis.itia.ntua.gr. Ανακτήθηκε στις 3 Απριλίου 2020. 
  4. «Πανδέκτης: Tousin -- Aetochori». pandektis.ekt.gr. Ανακτήθηκε στις 3 Απριλίου 2020. 
  5. «Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών». ΕΕΤΑΑ. Ανακτήθηκε στις 3 Απριλίου 2020. 
  6. «Η Ανατολική Αλμωπία κρύβει "θησαυρούς"!». Λουτρά Πόζαρ | Τουριστικός Οδηγός. 13 Νοεμβρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 3 Απριλίου 2020. 
  7. «Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών». ΕΕΤΑΑ. Ανακτήθηκε στις 23 Μαΐου 2020. 
  8. «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2011», σελ. 10520 (σελ. 46 του pdf)
  9. https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_2011_monimos.pdf
  10. https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_2001_monimos.pdf
  11. https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1991_monimos.pdf
  12. ΠΛ 1:476
  13. ΠΛΜ 3:171
  14. https://www.statistics.gr/2011-census-pop-hous

Πηγές Επεξεργασία

  • Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, 1978, 2006 (ΠΛΜ)
  • Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, 1963 (ΠΛ)