Αποστολιάς Φωκίδας

οικισμός της Ελλάδας

Συντεταγμένες: 38°42′51″N 21°24′15″E / 38.71417°N 21.40417°E / 38.71417; 21.40417

Αποστολιάς
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Αποστολιάς
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΔήμοςΔελφών
Γεωγραφία και στατιστική
ΝομόςΦωκίδας
Υψόμετρο520
Πληθυσμός53 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασίαΚάτω Κάνιανη

Το χωριό Αποστολιάς (παλαιότερα κάτω Κάνιανη[1]) βρίσκεται στους πρόποδες της Οίτης βορειοδυτικά της Γραβιάς και σε υψόμετρο 520μ. Ο οικισμός δημιουργήθηκε περί το 1830 και ουσιαστικά απετέλεσε επέκταση του οικισμού Άνω Κάνιανη (σημερινό Οινοχώρι). Αναπτύχθηκε με την προσέλευση πολλών κατοίκων από διάφορες περιοχές, όπως π.χ. από την 'Ηπειρο (περιοχή του Σουλίου), εξ ου και το επίθετο Σόλιας αρκετών κατοίκων, ελαφρώς παραποιημένο βέβαια.

Αποστολιάς ονομάστηκε -κατ΄ορισμένους- από τον Ιερό Ναό των Αγίων Αποστόλων. Στον ίδιο Ιερό Ναό οφείλεται και η ονομασία του χειμάρρου "Αποστολιάς" που διέρχεται έξω και κάτω από το χωριό.

Όμως μετά από έρευνα προέκυψε ότι: Ο χείμαρρος με το όνομα "Αποστολιάς" έλαβε το όνομα αυτό από τα δύο αδέρφια του Αποστόλη και του Ηλία (αγνώστου μέχρι στιγμής επιθέτου), οι οποίοι διατηρούσαν και εκμεταλλεύονταν το πλέον κομβικό και αξιόλογο χάνι της περιοχής (το οποίο δυστυχώς... δεν υπάρχει σήμερα). Ας κρατήσουμε λοιπόν την πληροφορία για την θέση του.

Αυτό το χάνι ήταν χτισμένο πριν το γεφύρι και δεξιά (δεξιά όπως κατεβαίνουμε από το χωριό προς το ποτάμι) του χειμάρρου Αποστολιά (ποτάμι το λέμε οι ντόπιοι). Το βάθος χρόνου της ύπαρξής και λειτουργίας του είναι άγνωστο. Επομένως ο κόσμος έλεγε: "Στο χάνι των Αποστολη-Λιά", άρα στον "Αποστο-λιά". Μέχρι που το χάνι έκλεισε, το εκμεταλλευόταν κάποιος Κουδούνας (Κωδούνας επί το ορθότερον). Από τα δύο αδέρφια λοιπόν πήρε το όνομα ο ομώνυμος χείμαρρος και ο οικισμός.

Μετά από έρευνα και με τις διαθέσιμες πηγές πληροφόρησης προκύπτει ότι: Ο κοινός οικισμός Άνω και κάτω Κάνιανης εμφανίζεται επίσημα το 1840 σύμφωνα στο ΦΕΚ 22 τόμος Α, του 1840.

Περί το έτος 1927, με το Προεδρικό Διάταγμα της 9 Σεπτεμβρίου 1927 (ΦΕΚ 206/1927), τον μεν κάτω χωριό μετονομάσθηκε από Κάτω Κάνιανη σε Αποστολιάς, κυρίως λόγω των Αδερφών που διατηρούσαν το χάνι, των Αποστόλη-Λιά. Το δε πάνω χωριό, από Άνω Κάνιανη σε Οινοχώρι λόγω των πολλών και καλών κρασιών που παρήγαγε. Ο Ιερός Ναός των Αγίων Αποστόλων κτίσθηκε το 1882, μέσα σε πενήντα (50) ημέρες και συγκεκριμένα από τις 13  Μαρτίου έως 29   Απριλίου 1882.

Δωρηταί χρημάτων χάριν της ανεγέρσεως :

«Άπαντες οι κάτοικοι των χωρίων Άνω και Κάτω Κάνιανης δι’ εισφοράς».

Κόστος κατασκευής 3.000 Δραχμές. (Οι πληροφορίες αυτές, προέρχονται από το "Ιστορικόν" του Ιερού Ναού).

Επομένως η εκδοχή να πήτε ο οικισμός το όνομά του απο τον Ιερό Ναό των Αγίων Αποστόλων αποδεικνύεται άτοπος. Με το ΦΕΚ 200Α - 28/07/1952, ο οικισμός Οινοχώριον αποσπάται από την Κοινότητα και ορίζεται έδρα της Κοινότητας Οινοχωρίου το Οινοχώρι.

Πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο οι περισσότεροι κάτοικοι εργάζονταν στα μεταλλεία βωξίτη που κάλυπταν την ανατολική πλευρά της οροσειράς "Άγιος Βασίλειος". Οι εγκαταστάσεις υποστήριξής τους ήταν μέσα στο χωριό (μηχανοστάσιο). Από το χωριό (θέση Παλιούρια) ως την κορυφή του βουνού, στην πλαγιά "Αμάλια"υπήρχε εγκατάσταση εναέριου βαγονιού που μετέφερε το μετάλλευμα, από την κορυφή προς τα Παλιούρια. Ακόμα και σήμερα έχουν απομείνει καθαρά τα σημάδια από το δρομολόγιο του εναέριου βαγονιού. Λόγω των καταλοίπων του μεταλλεύματος που έπεφτε από τα εναέρια βαγονάκια κατά την μεταφορά. Οι αντάρτες κατέστρεψαν τις εγκαταστάσεις τον μήνα Φεβρουάριου του έτους 1944 και σταμάτησε (προσωρινά όμως) η εξόρυξη του μεταλλεύματος. Αν δούμε σήμερα δορυφορικές φωτογραφίες της περιοχής του χωριού... -και ευρύτερα λίγο- (π.χ. μέσω Goole Earth) την εν λόγω περιοχή θα καταλάβουμε το μέγεθος των σχετικών εργασιών.

Οι μετέπειτα διοικητικές αλλαγές του χωριού αποτυπώνονται -κατά το δυνατόν- στα αντίστοιχα Δημόσια έγγραφα (ΦΕΚ κτλ.)[2]

Παλιότερα, οι κάτοικοι ασχολούνταν με την κτηνοτροφία χοίρων και αιγοπροβάτων και επίσης με την καλλιέργεια σιτηρών. Τα χωράφια που καλλιεργούσαν συμπεριλαμβάνονταν σε μία πολύ ευρύτερη έκταση (-κατ' εκτίμησιν- 7.000 στρέμματα) που είχαν αγοράσει πενήντα πέντε (55) κάτοικοι (55 οικογένειες ουσιαστικά) από κάποιον Τράκα Λεωνίδα.

Τα όρια αυτής της έκτασης έχουν καθοριστεί με νόμιμο συμβόλαιο της εποχής εκείνης (1869), επικυρωμένο από το τότε αρμόδιο Υπουργείο Οικονομικών του Ελληνικού Κράτους. Σαν περίγραμμα αυτής της έκτασης αναφέρεται σαν σημείο εκκίνησης ο Αι-Λιάς Οίτης, κάτω στο ποτάμι Αποστολιάς, όλη η διαδρομή του μέχρι σχεδόν τον Σταθμό του τρένου. Ακολουθεί τα όρια με το χωριό Μπράλος μέχρι να συναντήσει τον δρόμο Σκαμνός-Οίτη. Τέλος ακολουθώντας τον εν λόγω δρόμο φτάνουμε στο σημείο εκκίνησης (Αι-Λιάς).

Δυστυχώς σύμφωνα με την σημερινή νομοθεσία ("το κτηματολόγιο" όπως χαρακτηριστικά λέμε) και τις δύσκολες οικονομικά συγκυρίες, "Μνημόνια" κτλ. ... δεν είναι δυνατόν να εκμεταλλευτεί η όλη έκταση. Σχεδόν όλη η έκταση που περιγράφεται στο συμβόλαιο θα πάει... υπέρ του κράτους.

Σήμερα (2019) κατοικούν στο χωριό κάποιοι ηλικιωμένοι, και, ελάχιστοι νεώτεροι.

Το χωριό γιορτάζει στις 30 Ιουνίου, των Αγίων Αποστόλων, στον ομώνυμο καθεδρικό ναό.

Στις 8 Σεπτεμβρίου συνεορτάζει με τους κατοίκους του Οινοχωρίου και των Καστελλίων στο εξωκλήσι "Γέννησις της Θεοτόκου" (Στην "Παναγίτσα" λέμε στο χωριό μας) που βρίσκεται στην κορυφή του βουνού στον Αι-Βασίλης. Η παλαιότητα της αυθεντικής εν λόγω Εκκλησίας είναι άγνωστη, με μόνη πληροφορία που προέρχεται από τον "κοιμηθέντα" ιερέα του χωριού, τον παπά-Θανάση Κόντο, ο οποίος προσδιόρισε την κατασκευή της -χρονικά- με την χαρακτηριστική έκφραση: "Προ αμνημονεύτων ετών". Από πληροφορίες για την "Παναγίτσα" ανέφερε ότι:

Το 1908 έγινε ανακαίνιση αναστυλώνοντας το τέμπλο του Ι. Ναού. Δυστυχώς το χτιστό πλαίσιο της εικόνας της Παναγίας χτίστηκε μικρότερο !!! Οι τεχνίτες για να χωρέσει η Εικόνα την έκοψαν περιμετρικά, οπότε χάθηκε τόσο το όνομα του αγιογράφου, όσο και η ημερομηνία αγιογράφησης. Πάντως περί το 1975 κατεδαφίστηκε και ανεγέρθη εκ νέου, με μαρμάρινη επιγραφή ότι ανεγέρθη σε αντίστοιχα νεώτερο χρόνο.

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Πανδέκτης, μετονομασίες
  2. Το 1840 σύμφωνα με το ΦΕΚ 22 του 1840. Το 1842 (Β.Δ.14/26.2.1842). Διοικητικές μεταβολές / ΟΤΑ (Κοινότητα Κάτω Κάνιανης.... Νομός Φθιώτιδας και Φωκίδας) Το 1912 (ΦΕΚ 261Α - 31/08/1912) Το 1927 (ΦΕΚ 206Α - 28/09/1927) Κοινότης Αποστολιά....Νομός Φωκίδος πλέον Το 1943 (ΦΕΚ 72Α - 31/03/1943) Το 1952 (ΦΕΚ 200Α - 28/07/1952) Το 1997 (ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997)