Η Ειρήνη της Ουγγαρίας, γνωστή και ως Πιρόσκα (Szent Piroska, 1088 - 13 Αυγούστου 1134), ήταν σύζυγος του Βυζαντινού αυτοκράτορα Ιωάννη Β΄ Κομνηνού και μητέρα του Μανουήλ Α΄ Κομνηνού. Τιμάται ως αγία από την Ορθόδοξη Εκκλησία, στις 13 Αυγούστου.

Ειρήνη της Ουγγαρίας
Irina (st Sofia).jpg
Γενικές πληροφορίες
Γέννηση1088
Έστεργκομ
Θάνατος13  Αυγούστου 1134
Κωνσταντινούπολη
Χώρα πολιτογράφησηςΒυζαντινή Αυτοκρατορία
Eορτασμός αγίου13 Αυγούστου
Οικογένεια
ΣύζυγοςΙωάννης Β΄ Κομνηνός (από 1104)[1]
ΤέκναΙσαάκιος Κομνηνός
Αλέξιος Κομνηνός
Ανδρόνικος Κομνηνός
Μανουήλ Α΄ Κομνηνός
Θεοδώρα Κομνηνή
Μαρία Κομνηνή
Ευδοκία Κομνηνή
ΓονείςΛαδίσλαος Α΄ της Ουγγαρίας[2] και Αδελαΐδα του Ραϊνφέλντεν
ΟικογένειαΔυναστεία των Άρπαντ
Αξιώματα και βραβεύσεις
ΑξίωμαΣύζυγος αυτοκράτορα του Βυζαντίου (1118–1134)
Commons page Σχετικά πολυμέσα

ΟικογένειαΕπεξεργασία

Ήταν κόρη του Λαδισλάου Α΄ της Ουγγαρίας και της Αδελαΐδας του Ράινφελντεν και τρισεγγονή της Ριτσέζας, βασίλισσας της Πολωνίας, κόρης της Ματίλντα, που ήταν κόρη της Ελληνίδας Θεοφανούς των Σκληρών και του Όθωνα Β΄ της Γερμανίας. Ο Αυτοκράτοράς Αλέξιος Α΄ Κομνηνός πάντρεψε την Πιρόσκα με τον γιο του Ιωάννη Β΄, τον επονομαζόμενο Καλοϊωάννη λόγω των πολλών του αρετών.[3]

ΑυτοκράτειραΕπεξεργασία

 
Μωσαϊκό του 12ου αιώνα από το άνω τμήμα της Αγίας Σοφίας. Ο αυτοκράτορας Ιωάννης Β΄ Κομνηνός (1118–1143) απεικονίζεται στα αριστερά, με την Παναγία και το βρέφος Ιησού Χριστό στο κέντρο, και τη σύζυγο του Ιωάννη αυτοκράτειρα Ειρήνη της Ουγγαρίας στα δεξιά.

Η Πιρόσκα μετανονομάστηκε Ειρήνη, όπως και η προκάτοχός της Ειρήνη Δούκαινα. Ο γάμος της με τον Ιωάννη Β΄ επέτρεψε στο Βυζάντιο να επέμβει επανειλημμένα στις δυναστικές έριδες της Ουγγαρίας, πράγμα που δημιούργησε πολλά προβλήματα στις μεταξύ τους σχέσεις.[4] Η Ειρήνη έκανε πολλά φιλανθρωπικά έργα, μόνη μάλιστα πήγαινε σε φτωχικές καλύβες για να δώσει όχι μόνο χρήματα, αλλά και ανώτερη ενίσχυση και παρηγοριά της ελπίδας στο Χριστό. Επίσης έκτισε γηροκομεία και ξενώνες και άφησε σε αυτά μεγάλα χρηματικά ποσά για την ασφαλή και άνετη συντήρησή τους. Ο Ιωάννης Β΄ σε μια εκστρατεία του στη Συρία το 1143, πέθανε. Αργότερα το ίδιο συνέβη και με τα δύο από τα τέσσερα αγόρια της. Αφού πήρε τη συγκατάθεση του βασιλιά γιου της Μανουήλ Α΄, αποσύρθηκε στη μονή Παντοκράτορος, όπου και έγινε μοναχή, μετονομασθείσα Ξένη. Εκεί τη βρήκε ο θάνατος και την κήδευσαν με μεγάλη απλότητα, όπως η ίδια το επιθυμούσε. Διότι λίγο πριν πεθάνει έλεγε, ότι η βασίλισσα Ειρήνη είχε πεθάνει προ πολλού και δεν έμενε πλέον παρά μόνο η μοναχή Ξένη.[5]

ΠαιδιάΕπεξεργασία

Η Ειρήνη με τον Ιωάννη απέκτησαν τα εξής οκτώ παιδιά:

  • Αλέξιος 1106-1142, συναυτοκράτορας από το 1122, που όμως απεβίωσε το 1142, ένα χρόνο πριν από τον πατέρα του. Νυμφεύτηκε πρώτα την Ευπραξία των Ρουρικιδών, κόρη του Μστισλάβ Α΄ πρίγκιπα του Κιέβου. Έπειτα νυμφεύτηκε την Κάτα (μετονομάστηκε σε Ειρήνη) των Βαγρατιδών, κόρη του Δαβίδ Δ΄ της Γεωργίας. Ο Αλέξιος είχε δύο παιδιά:
    • Μαρία 1106-1144/51, σύζυγο Αλεξίου Αξούχ δούκα Κιλικίας,
    • κόρη, σύζυγο Θεοδώρου Μαυροζώμη.
  • Μαρία, σύζυγος Ιωάννου Δαλασσηνού Ρογέριου.
  • Ανδρόνικος π.1108-1142, σεβαστοκράτωρ. Νυμφεύτηκε την Ειρήνη Αινειάδισσα. Απεβίωσε λίγο μετά από τον μεγαλύτερο αδελφό του Αλέξιο.
  • Άννα, σύζυγος Στέφανου Κοντοστέφανου.[6]
  • Ισαάκιος π.1113-1154, σεβαστοκράτωρ. Νυμφεύτηκε πρώτα τη Θεοδώρα Καματηρά και έπειτα την Ειρήνη Διπλοσυναδηνού.[7]
  • Θεοδώρα, σύζυγος Μανουήλ Ανεμά.[8]
  • Μανουήλ Α΄ Κομνηνός αυτοκράτορας των Ρωμαίων. Νυμφεύτηκε πρώτα τη Βέρθα του Ζούλτσμπαχ, κόρη του Βερεγκάριου Β' κόμη του Ζούλτσμπαχ και έπειτα τη Μαρία του Πουατιέ, κόρη του Ραϋμόνδου και της Κωνσταντίνας των Ωτβίλ πριγκίπισσας της Αντιόχειας.[9]
  • Ευδοκία, σύζυγος Θεοδώρου Βατάτζη.[10]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. p11411.htm#i114109. Ανακτήθηκε στις 7  Αυγούστου 2020.
  2. 2,0 2,1 Darryl Roger Lundy: (Αγγλικά) The Peerage.
  3. «Ορθόδοξος Συναξαριστής :: Αγία Ειρήνη η βασίλισσα, της διά του αγίου και αγγελικού σχήματος μετονομασθείσης Ξένης Mοναχής». www.saint.gr. Ανακτήθηκε στις 6 Αυγούστου 2017. 
  4. Dimitris. «Ειρήνη Ουγγαρίας». www.mathimataistorias.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Ιουλίου 2017. Ανακτήθηκε στις 6 Αυγούστου 2017. 
  5. «Ορθόδοξος Συναξαριστής :: Αγία Ειρήνη η βασιλίσσα, της διά του αγίου και αγγελικού σχήματος μετονομασθείσης Ξένης Mοναχής». www.saint.gr. Ανακτήθηκε στις 6 Αυγούστου 2017. 
  6. Κωνσταντίνος Βαρζός, "Η Γενεαλογία των Κομνηνών", σσ. 380-390
  7. Κωνσταντίνος Βαρζός, "Η Γενεαλογία των Κομνηνών", σσ. 391-398
  8. Κωνσταντίνος Βαρζός, "Η Γενεαλογία των Κομνηνών", σσ. 399-411
  9. Κωνσταντίνος Βαρζός, "Η Γενεαλογία των Κομνηνών", σσ. 412-421
  10. Κωνσταντίνος Βαρζός, "Η Γενεαλογία των Κομνηνών", σσ. 422-477