Άνοιγμα κυρίου μενού

Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων

(Ανακατεύθυνση από ΙΚΑ)

Το Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων - Ενιαίο Ταμείο Ασφάλισης Μισθωτών (ΙΚΑ-ΕΤΑΜ) υπήρξε κρατικός φορέας κύριας ασφάλισης στην Ελλάδα που δημιουργήθηκε το 1934.[1] Επί σειρά ετών ήταν και είναι ένας από τους κύριους ασφαλιστικούς φορείς, ενώ για πολλές δεκαετίες διέθετε το δικό του δίκτυο μονάδων παροχής υπηρεσιών υγείας, το οποίο συγχωνεύθηκε στο Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ) και τον Εθνικό Οργανισμό Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ).

Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων -
Ενιαίο Ταμείο Ασφάλισης Μισθωτών
IKA-ETAM logo.png
Λογότυπο
Γενικές πληροφορίες
Σύσταση 1934
Δικαιοδοσία Ελληνική Δημοκρατία
Έδρα Αθήνα, Ελλάδα
Υπαγωγή Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης
Ιστότοπος ika.gr

Η επικουρική ασφάλιση, που παρείχε παλιότερα το ΙΚΑ στη συνέχεια έγινε αρμοδιότητα του Ενιαίου Ταμείου Επικουρικής Ασφάλισης Μισθωτών (ΕΤΕΑΜ), που συστάθηκε με τον νόμο 3029/2002.[2]

Πίνακας περιεχομένων

Ιστορική ΑναδρομήΕπεξεργασία

Πριν από τη θεσμοθέτηση του ΙΚΑ είχε αρχίσει η δημιουργία ασφαλιστικών ταμείων διαφόρων επαγγελμάτων, όπως το Ταμείο των Ηθοποιών(1917), το Ταμείο Εργαζομένων της ΔΕΗ (1917),το Ταμείο Σύνταξης της Λαϊκής Τράπεζας(1921), το Ταμείο Σύνταξης της Εταιρίας Φωταερίου(1922) κ.ά. Μέχρι το 1932 λειτουργούσαν ήδη δεκάδες ασφαλιστικά ταμεία.[3]

Η δημιουργία του ΙΚΑ υπήρξε κυρίως αίτημα των εργαζομένων.[4] Θεσπίστηκε με το νόμο 5733/1932 (άρθρο 12) επί κυβέρνησης Ελ. Βενιζέλου[5] ωστόσο ο νόμος δεν εφαρμόστηκε γιατί άλλαξε η κυβέρνηση ένα μήνα αργότερα. Στην ίδρυση του ΙΚΑ υπήρξαν αντιδράσεις από όλα τα σωματεία του ιδιωτικού τομέα, από τους ιατρικούς συλλόγους, την Ελληνική Ένωση Τραπεζών κλπ.[6] Η νέα κυβέρνηση Παναγή Τσαλδάρη ανέστειλε την εφαρμογή του νόμου με την πρόθεση να τον επανεξετάσει. Ο νέος νόμος για την κοινωνική ασφάλιση ήταν ο 6298/1934. Μετά από αυτόν συγκροτήθηκε το πρώτο διοικητικό συμβούλιο του ΙΚΑ και διοικητής ανέλαβε ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, την περίοδο 1934 – 1935.[7] Η πρώτη συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 1934. Η κυβέρνηση Τσαλδάρη ανατράπηκε στις 10 Οκτωβρίου 1935 από το πραξικόπημα του Γεώργιου Κονδύλη. Αναφέρεται πως στα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του το ίδρυμα δεν χρηματοδοτούνταν και η ασφάλιση γινόταν με πολύ αργούς ρυθμούς.[8]

Η λειτουργία του ΙΚΑ άρχισε ουσιαστικά την 1 Δεκεμβρίου 1937 μετά από διάταγμα του Ιωάννη Μεταξά, για τον οποίο υπάρχει ως σήμερα η εντύπωση ότι δημιούργησε τις κοινωνικές ασφαλίσεις και το ΙΚΑ κάτι που έχει χαρακτηριστεί «μύθος».[9] Η έναρξη λειτουργίας του ΙΚΑ κατά την περίοδο της δικτατορίας οφείλεται περισσότερο σε συγκυρία, παρόλα αυτά, οι θιασώτες του Μεταξά στηρίχθηκαν σε αυτό το γεγονός για να προπαγανδίζουν για τον κοινωνικό χαρακτήρα της δικτατορίας του. Ο ίδιος ο Μεταξάς όμως ποτέ δεν διεκδίκησε την πατρότητα του ΙΚΑ.[10] Σύμφωνα με μια άποψη, ο Μεταξάς οργάνωσε το ΙΚΑ ώστε το κράτος να εισπράττει το υστέρημα του εργάτη και με αυτό χρηματοδοτούσε την εσωτερική ασφάλεια, εξοπλιστικά προγράμματα (όπως αεροσκάφη)[10] και τον προπαγανδιστικό του μηχανισμό.

Στον τομέα των κοινωνικών ασφαλίσεων, το καθεστώς της 4ης Αυγούστου παρακολουθούσε τις αντίστοιχες πολιτικές της φασιστικής Ιταλίας και της ναζιστικής Γερμανίας. Η κοινωνική πολιτική, τόσο ως ρητορεία όσο και ως νομοθετικό έργο, αποτελούσε σταθερό άξονα του καθεστώτος. Στους σχετικούς τομείς, σχεδόν όλοι όσοι είχαν διαχειριστεί και προηγουμένως τα σχετικά ζητήματα έμειναν στη θέση τους, εκτός από λίγες εξαιρέσεις.[9] Επικεφαλής του υπουργείου Εργασίας διορίστηκε ο Αριστείδης Δημητράτος, πρώην ηγετικό στέλεχος του ΚΚΕ που από τα μέσα της δεκαετίας του 1920 είχε περάσει στο αντικομμουνιστικό στρατόπεδο.

Μέχρι το τέλος του 1937 είχαν δημιουργηθεί τα δύο πρώτα υποκαταστήματα στην Αθήνα και τον Πειραιά. Την 1/1/1938 ξεκίνησε να λειτουργεί το υποκατάστημα στη Θεσσαλονίκη, και μέχρι τον Οκτώβριο του 1940 λειτουργούσαν υποκαταστήματα σε άλλες 12 πόλεις, με συνολικά περίπου 350 χιλιάδες ασφαλισμένους. Οι πρώτοι 150 υπάλληλοι προσελήφθησαν τον Οκτώβριο του 1937 και μέχρι το τέλος του 1940 είχαν φθάσει περίπου τις δύο χιλιάδες, διοικητικούς, υγειονομικούς και λοιπούς. Μέχρι το 1951 το ΙΚΑ κάλυπτε τις παροχές ασθενείας και τις συντάξεις λόγω γήρατος, αναπηρίας και θανάτου.

Και μετά την έναρξη λειτουργίας του, το ΙΚΑ δεν μπόρεσε να απορροφήσει τα λεγόμενα "ευγενή" ταμεία που συνέχισαν να λειτουργούν. Συνέχισαν μάλιστα να δημιουργούνται νέα ταμεία. Μέχρι το 1940 υπήρχαν περίπου 150 ταμεία, συνέχισαν να αυξάνονται μέσα στην κατοχή αλλά και μετά τον πόλεμο.[11] Ταυτόχρονα, Λόγω του πολέμου και της κατοχής το ΙΚΑ χρεοκόπησε, ενώ μετά τον πόλεμο είχε ένα δυσβάστακτο φορτίο περίθαλψης και ασφάλισης των θυμάτων. Το 1948 έγινε μια ανεπιτυχής προσπάθεια αναμόρφωσης του συστήματος ασφάλισης με βοήθεια από Αμερικανούς ειδικούς με επικεφαλής τον Oscar Powel, ο οποίος παραιτήθηκε τον Ιούλιο του 1951. Στο μεταξύ είχαν ιδρυθεί και πολλά άλλα ασφαλιστικά ταμεία.[12]

Η χορήγηση παροχών ρυθμίστηκε και πάλι το 1951 με τον αναγκαστικό νόμο 1846/1951,[13] ο οποίος με τις διαδοχικές του τροποποιήσεις αντιπροσωπεύει το σημερινό θεσμικό πλαίσιο του φορέα.[14]

Το Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΙΚΑ) μετονομάστηκε σε Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων - Ενιαίο Ταμείο Ασφάλισης Μισθωτών (ΙΚΑ-ΕΤΑΜ) το 2002 με βάση το άρθρο 5 του νόμου 3029/2002.[2]

Το 2011, στα πλαίσια της αναδιοργάνωσης της δημόσιας υγείας, τα νοσοκομεία του ΙΚΑ εντάχθηκαν στο ΕΣΥ,[15] ενώ οι μονάδες πρωτοβάθμιας περίθαλψης του εντάχθηκαν στον ΕΟΠΠΥ.[16]

Από 1.1.2017 το Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΙΚΑ - ΕΤΑΜ) εντάσσεται πλέον στον Ενιαίο Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (Ε.Φ.Κ.Α )[17] με όλους τους κλάδους, τομείς και λογαριασμούς του (αρ.53 Ν.4387/16).[18] Ο Ενιαίος Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης (Ε.Φ.Κ.Α.) συστάθηκε ως Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.) με το ν. 4387/16 (όπως τροποποιήθηκε και ισχύει σήμερα - ν. 4445/2016) και εποπτεύεται από το Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Πρώτος Διοικητής του Ε.Φ.Κ.Α. ανέλαβε ο κ. Α. Μπακαλέξης (ΦΕΚ 729/τεύχος Υ.Ο.Δ.Δ./30-12-2016) την 01-01- 2017 με υποδιοικητή τον Λάμπρο Σέμπο. Αποτελεί σήμερα τον μοναδικό Φορέα κύριας ασφάλισης και από 01-01-2017, οπότε και άρχισε η λειτουργία του, εντάχθηκαν σε αυτόν αυτοδίκαια οι κάτωθι φορείς κύριας κοινωνικής ασφάλισης των οποίων ο Ε.Φ.Κ.Α. κατέστη καθολικός διάδοχος:

  1. Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων – Ενιαίο Ταμείο Ασφάλισης Μισθωτών (ΙΚΑ – ΕΤΑΜ)
  2. Ενιαίο Ταμείο Ασφάλισης Προσωπικού Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης (ΕΤΑΠ – ΜΜΕ)
  3. Ενιαίο Ταμείο Ανεξάρτητα Απασχολουμένων (ΕΤΑΑ)
  4. Οργανισμός Ασφάλισης Ελευθέρων Επαγγελματιών (ΟΑΕΕ)
  5. Οργανισμός Γεωργικών Ασφαλίσεων (ΟΓΑ), εκτός του Λογαριασμού Αγροτικής Εστίας
  6. Ναυτικό Απομαχικό Ταμείο (ΝΑΤ), συμπεριλαμβανομένου του Κεφαλαίου Δυτών και του Κεφαλαίου Ανεργίας - Ασθενείας Ναυτικών (ΚΑΑΝ)
  7. Ταμείο Ασφάλισης Υπαλλήλων Τραπεζών και Επιχειρήσεων Κοινής Ωφέλειας (ΤΑΥΤΕΚΩ)
  8. Ενιαίο Ταμείο Ασφάλισης Τραπεζοϋπαλλήλων (ΕΤΑΤ). Το ΝΑΤ και ο ΟΓΑ διατηρούν την αυτοτελή νομική τους οντότητα για την άσκηση των μη ασφαλιστικών τους αρμοδιοτήτων. Επίσης, μεταφέρεται και υπάγεται στον Ε.Φ.Κ.Α. το Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ) με λογιστική και οικονομική αυτοτέλεια.

ΟργανόγραμμαΕπεξεργασία

 
ΟΡΓΑΝΟΓΡΑΜΜΑ ΙΚΑ ΕΤΑΜ 31/12/2016

ΚριτικήΕπεξεργασία

Εξαιτίας των υψηλών οργανικών ελλειμμάτων, το ΙΚΑ παρουσιάζεται συχνά από τα ΜΜΕ ως μαύρη τρύπα του κρατικού προϋπολογισμού,[19] κατηγορία η οποία εγείρει ανάλογες απαντήσεις.[20]

Διατελέσαντες διοικητέςΕπεξεργασία

Πρώτος διοικητής του ΙΚΑ ήταν ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος.[21]

Διάρκεια θητείας Όνομα Γέννηση - θάνατος Σημειώσεις
1934-1936 Παναγιώτης Κανελλόπουλος (1902 - 1986) Ο πρώτος διοικητής του ΙΚΑ.
1936-1941 Σπυρίδων Κορώνης (1883 -1944) Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο ΕΜΠ. Γενικός διευθυντής των ΣΕΚ (1926), υπουργός Συγκοινωνίας (1932) και Εθνικής Οικονομίας (1933). Δολοφονήθηκε κατά τα Δεκεμβριανά.[22]
1942 Κωνσταντίνος Πουρναράς (1877 - ;) Κατοχικός υπουργός.
1942-1944 Σπυρίδων Μαύρος
1944 Κανείς Αναστολή λειτουργίας του ΙΚΑ (δεν υφίστατο Δ.Σ.)
1945 Κωνσταντίνος Βουδούρης (1889 - 1962) Νομάρχης Αργολιδοκορινθίας. Βουλευτής Μεσσηνίας το 1951 και το 1956.
1946-1949 [23] Κωνσταντίνος Περάκης
1949-1951 Σωτήριος Σολιώτης (1894-1961) Πρόεδρος του ΣΤΕ το 1951-1961.
1951 - 10 Νοεμβρίου 1951 Δημοσθένης Στεφανίδης (1895-1975)
1951-1953 Γεώργιος Οικονομόπουλος (1903-1981)
1953-1954 Χρήστος Θηβαίος (1901-1958)
1954-22 Ιουλίου 1954 Τριαντάφυλλος Κεραμίδας (1890-1963) Πρώτη θητεία. Πρύτανης του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών (1942-43, 1946-47 και 1959-60).
1954-1957 Αντώνιος Ρικάκης Αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού και Νομάρχης Αρκαδίας.
1957-1959 Τριαντάφυλλος Κεραμίδας (1890-1963) Δεύτερη φορά
1959-1963 Ιωάννης Δ. Καποδίστριας (1905-1993) Καθηγητής νομικής και υπηρεσιακός υπουργός Εργασίας.
1964-1965 Ευάγγελος Τσουκάτος
1965 - 19 Μαΐου 1967 Νικόλαος Δεληπέτρος (1917-1991) Γενικός Γραμματέας Τύπου και Πληροφοριών (1978-81), δημοσιογράφος.
20 Μαΐου 1967 - 28 Μαρτίου 1974 Αργύριος Νικολόπουλος
29 Μαρτίου 1974 - 9 Αυγούστου 1974 Αθανάσιος Σταθόπουλος
1974 - 1976 Ανδρέας Κυριακόπουλος
1976 - 29 Νοεμβρίου 1977 Αλέξανδρος Καρακατσάνης
1977 - 12 Δεκεμβρίου 1979 Γεώργιος Καββαδίας
1979 - 5 Νοεμβρίου 1981 Αβέρκιος Καραλής
1981 - 1984 Άρης Σισσούρας Ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών.
1984 - 4 Σεπτεμβρίου 1985 Ελευθέριος Κιοσκλής (1913-1991) Βουλευτής Λέσβου (1977, 1981).
1985 - 21 Σεπτεμβρίου 1987 Θεόδωρος Κατσανέβας (γ. 1947) Πρόεδρος του ΟΑΕΔ (1981-1985), βουλευτής Β΄ Αθηνών (1989-2004). Πρόεδρος του κόμματος Δραχμή, Ελληνική Δημοκρατική Κίνηση Πέντε Αστέρων από το 2013.
1987 - 1989 Φοίβος Ιωαννίδης (γ. 1936) Βουλευτής Λασιθίου (1989-2004), υφυπουργός.
1989 - 26 Νοεμβρίου 1993 Γεώργιος Χιώτης Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας.
1993 - 1999 Γρηγόριος Σολωμός (1929-2013) Γιατρός και βουλευτής Αχαΐας (1981-90) και υφυπουργός.
1999 - 11 Ιουνίου 2004 Μιλτιάδης Νεκτάριος
12 Ιουνίου 2004 - 9 Φεβρουαρίου 2007 Γιάννης Βαρθολομαίος (1941 - 2007) Πέθανε εν ενεργεία.[24]
9 Μαρτίου 2007 - 14 Ιανουαρίου 2009 Γεώργιος Μέργος
11 Φεβρουαρίου 2009 - 2 Αυγούστου 2010 Θεόδωρος Αμπατζόγλου
3 Αυγούστου 2010 - 29 Ιουνίου 2015 Ροβέρτος Σπυρόπουλος (γ. 1941) Βουλευτής Αρκαδίας (1996, 2000) και υφυπουργός.
30 Ιουνίου 2015 - Σεπτέμβριος 2015 Γιάννης Θεωνάς (γ. 1940) Βουλευτής Β΄ Αθηνών , ευρωβουλευτής. Παραιτήθηκε λόγω των πολιτικών εξελίξεων (εκλογές).[25]
Νοέμβριος 2015 - Δεκέμβριος 2016 Διονύσης Καλαματιανός Γεννήθηκε στον Πύργο Ηλείας.[26] Δικηγόρος.
Ιανουάριος 2017 - σήμερα (ΕΦΚΑ) Αθανάσιος Μπακαλέξης Γεννήθηκε στο Παλαιοχώρι Δωριέων του Δήμου Αμφίκλειας-Ελάτειας Πρώην Διοικητής του ΟΓΑ,πτυχιούχος του Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών 
4 Ιουλίου 2018 - σήμερα (Ε.Φ.Κ.Α.) Λάμπρος Σέμπος του Ηλία Δικηγόρος με εξειδίκευση σε θέματα ατομικού και συλλογικού εργατικού δικαίου και εμπειρία στην επίλυση συλλογικών διαφορών εργασίας.

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Βάσει του νόμου 6298/1934 Εθνικό Τυπογραφείο
  2. 2,0 2,1 Νόμος 3029/2002. Μεταρρύθμιση Συστήματος Κοινωνικής Ασφάλισης, Εθνικό Τυπογραφείο.
  3. Πέτρος Δίπλας, "Ασφαλιστικό: Εκεί που ακόμα και οι δικτατορίες υποκλίθηκαν στις συντεχνίες", ΕΡΤ, 11-5-2016
  4. Τενεκεντζής 2006, σελ. 37-41.
  5. Νόμος 5733/11-10-1932, ΦΕΚ 364 Α
  6. Π. Δίπλας
  7. Σύντομη ιστορική αναδρομή
  8. Βλ. Ιστορία Ελληνικού Έθνους, τομ. ΙΕ, 390.
  9. 9,0 9,1 Λιάκος, Αντώνης (28 Οκτωβρίου 2007). «Η «κοινωνική πολιτική» της 4ης Αυγούστου». tovima.gr. Το Βήμα Online. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2018. 
  10. 10,0 10,1 Τενεκεντζής 2006, σελ. 40.
  11. Π. Δίπλας
  12. Μιχαέλα Κωνσταντέλλου (2014), Η Ιστορία του ΙΚΑ, Μεταπτυχιακή εργασία. Πανεπιστήμιο Πειραιώς, σελ.33 -41 Με παραπομπές στους Σ. Ρομπόλη (1990), Κ. Μαυρέα Γ.(1998), Προβόπουλο (1987, 2007)
  13. Αναγκαστικός νόμος 1846/1951 Εθνικό Τυπογραφείο
  14. Βλ. Γενική Γραμματεία Κοινωνικών Ασφαλίσεων.
  15. «http://www.kathimerini.gr/427974/article/epikairothta/ellada/anoixta-stoys-polites-pente-nosokomeia-toy-ika». Η Καθημερινή. 1 Ιουνίου 2011. http://www.kathimerini.gr/427974/article/epikairothta/ellada/anoixta-stoys-polites-pente-nosokomeia-toy-ika. 
  16. «Ηχηρό μήνυμα Λοβέρδου για άμεση εφαρμογή». Η Καθημερινή. 11 Φεβρουαρίου 2011. http://www.kathimerini.gr/418414/article/epikairothta/ellada/hxhro-mhnyma-loverdoy-gia-amesh-efarmogh. 
  17. ΕΦΚΑ. «ΕΦΚΑ - Ενιαίος Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης - Αρχική σελίδα». www.efka.gov.gr. Ανακτήθηκε στις 2017-12-13. 
  18. [1]N.4387/16 Ενιαίο Σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης-Μεταρρύθμιση Ασφαλιστικού
  19. Βλ. για παράδειγμα «Μαύρη τρύπα 11 δισ. ευρώ στο ΙΚΑ» ή Μαύρη τρύπα 4,4 δισ. ευρώ στο ΙΚΑ
  20. Βλ. για παράδειγμα σχετικό Δελτίο Τύπου
  21. Διοικητές και πρόεδροι του Δ.Σ. του ΙΚΑ, δικτυακός τόπος του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, ανάκτηση 14-12-2015.
  22. Δημοσθένη Κούκουνα, Οι Έλληνες πολιτικοί 1926-1949, εκδόσεις Μέτρον 1999, σελ. 96.
  23. Από το Δεκέμβριο του 1948 ως τον Ιούλιο του 1950 Διοικητής του ΙΚΑ, βάσει του Α.Ν. 852/1948 και Νόμου 1367/1949 ήταν ο Αμερικανός Ο. Πάουελ.
  24. Νεκρός βρέθηκε ο διοικητής του ΙΚΑ Γιάννης Βαρθολομαίος, in.gr, 9-2-2007, ανάκτηση 14-12-2005.
  25. Παραιτήθηκε ο διοικητής του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, Γιάννης Θεωνάς, 28-8-2015, ΑΠΕ/ΜΠΕ μέσω kathimerini.gr.
  26. Νέος διοικητής του ΙΚΑ ο Διονύσης Καλαματιανός, iefimerida, 6-11-2015.

ΠηγέςΕπεξεργασία

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία