Ιερά Μητρόπολις Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου

Η Ιερά Μητρόπολις Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου είναι μια από τις Μητροπόλεις των λεγομένων «Νέων Χωρών[α]». Έδρα της είναι η Μύρινα και περιλαμβάνει τα νησιά Λήμνος και Άγιος Ευστράτιος. Στην περιφέρεια της Μητροπόλεως υφίστανται 37 Ναοί, 365 Εξωκκλήσια και 10 Παρεκκλήσια, [2]. Μητροπολίτης είναι ο Ιερόθεος Γ' Καλογερόπουλος, τρίτος κατά σειρά επίσκοπος Λήμνου με το όνομα αυτό μετά τον Ιερόθεο Α΄ (1756-1764) και τον Ιερόθεο Β΄ (1988-2019)[3].

Ιερά Μητρόπολις Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου
Γενικές πληροφορίες
XώραΕλλάδα
ΈδραΜύρινα
ΥπαγωγήΕκκλησία της Ελλάδος (επιτροπικώς)
Έκταση519,3 km²
Μητροπολιτικός ναόςΑγίας Τριάδος Μύρινας
Ιεραρχία
ΜητροπολίτηςΙερόθεος Γ' (Καλογερόπουλος)
ΠρωτοσύγκελλοςΑρχιμανδρίτης Γεράσιμος Πετρολέκας
Γενικός Αρχιερατικός ΕπίτροποςΑρχιμανδρίτης Ιερώνυμος Σχίζας

Ιστορική πορείαΕπεξεργασία

Η Εκκλησία της Λήμνου είναι από τις αρχαιότερες στον ελλαδικό χώρο, αφού αναφέρεται από τον 4ο αιώνα μ.Χ. Το 325 ο επίσκοπος Ηφαιστίας Λήμνου Στρατήγιος μετείχε στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας. Επίσκοπος Λήμνου αναφέρεται επίσης το 680 στην Στ΄ Οικουμενική Σύνοδο, το 692 στην Πενθέκτη και το 787 στην Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο. [4]

Σε μεταγενέστερες βυζαντινές πηγές υπάρχουν ευάριθμες αναφορές στους αρχιερείς της Λήμνου με εξαίρεση την περίοδο της Φραγκοκρατίας (1207-70), οπότε στο νησί είχε επιβληθεί από τον Πάπα της Ρώμης επιτετραμμένος της Καθολικής Εκκλησίας.

Στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας υπάρχει συνεχής αναφορά στους μητροπολίτες Λήμνου μέχρι την Απελευθέρωση του νησιού, το 1912. Το 1922-1924 στη Λήμνο εγκαταστάθηκαν οικογένειες Ελλήνων Μικρασιατών προσφύγων που έφεραν μαζί τους παραδόσεις και κειμήλια εμπλουτίζοντας το νησί και την τοπική Εκκλησία πνευματικά και πολιτισμικά.

Τοπικοί άγιοι και εορτέςΕπεξεργασία

 
Ο άγιος Γρηγόριος Παλαμάς, ο οποίος διέμεινε για αρκετούς μήνες στη Λήμνο επιτελώντας σημαντικό έργο για τους κατοίκους.
  • Άγιος Σώζων, πολιούχος Λήμνου
  • Άγιος Στρατήγιος επίσκοπος Λήμνου, ο οποίος συμμετείχε στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο το 325
  • Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς:

Ο Γρηγόριος Παλαμάς μετά την εκλογή του ως Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, το 1347, δεν μπόρεσε να εγκατασταθεί στην έδρα του λόγω αναταραχών και διέμεινε για αρκετούς μήνες στη Λήμνο, που ήταν αποίμαντη εκείνο το διάστημα και ανέλαβε έκτακτες ποιμαντικές μέριμνες. Στο νησί συνέγραψε αρκετά από τα θεολογικά του έργα ενώ δίδαξε στους κατοίκους τον βίο και τα θαύματα του Αγίου Δημητρίου μεριμνώντας παράλληλα για την ανακούφιση του πληθυσμού από την πανώλη.[5][6]

Έδρα[7]Επεξεργασία

Χρονική περίοδος Έδρα
4ος αιώνας - 1207 Ηφαιστία ή πόλις της Λήμνου
1270 - 15ος αιώνας Κότσινος, πιθανή συνύπαρξη με τον εκπρόσωπο του Πάπα
15ος - 16ος αιώνας Περιστασιακή έδρα στο κτήμα Μητρόπολις
16ος αιώνας μέχρι σήμερα Κάστρο (Μύρινα)

ΕπίσκοποιΕπεξεργασία

Κατά καιρούς ο προκαθήμενος της μητρόπολης Λήμνου έφερε διάφορους τίτλους, όπως: επίσκοπος, αρχιεπίσκοπος κλπ. Από τον 18ο αιώνα η επίσημη ονομασία του είναι: «Ιερότατος Μητροπολίτης Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου, Υπέρτιμος και Έξαρχος παντός Αιγαίου Πελάγους»[8][9][10]

Κατάλογος τίτλων
Χρονική περίοδος Τίτλος
325 Επίσκοπος Ηφαιστίας Λήμνου
680, 692 Επίσκοπος πόλεως Λήμνου
9ος - 12ος αιώνας Αρχιεπίσκοπος Λήμνου
12ος - 13ος αιώνας Μητροπολίτης Λήμνου
13ος αιώνας Φραγκοκρατία, Λατίνος επιτετραμμένος
1321 και 1447 ή 1448 Αρχιεπίσκοπος Λήμνου και Ίμβρου
15ος αιώνας Μητροπολίτης Λήμνου
1575 περίπου Απομάκρυνση του εκπροσώπου του Πάπα μετά από συνδιαλλαγή του μ. Λήμνου Ιωάσαφ με τους Τούρκους
18ος αιώνας-σήμερα Ιερωτατος Μητροπολίτης Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου, Υπέρτιμος και Έξαρχος παντός Αιγαίου Πελάγους
Κατάλογος επισκόπων
Όνομα Έτη Σημειώσεις
Στρατήγιος (Ηφαιστίας της Λήμνου) 325
Σιλουανός (αμαρτωλός επίσκοπος πόλεως Λήμνου) 680, 692
Ιωάννης 787
Αρσένιος (Arsenius Lemni) 879
Νικόλαος 1028
Παύλος 1054
Ανώνυμος 1066
Πενταχθένης ή Πεντακτίνης ή Πεντάκλας ή Πενταϊλάς 1100 ή 1188 αρχιεπίσκοπος
Μιχαήλ 1156
Ανώνυμος 1169
Αλέξανδρος 1170
Κωνσταντίνος 1172
Βασίλειος Α΄ 1191 ή 1197: μητροπολίτης
Ανώνυμος 1313
Ιάκωβος Α΄ Φεβρουάριος 1321 αρχιεπίσκοπος Λήμνου και Ίμβρου
Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς ~ 1359
Ανώνυμος 1365
Ανώνυμος 1380
Ανώνυμος 1395
Ιάκωβος Β΄ 1447 ή 1448 αρχιεπίσκοπος Λήμνου και Ίμβρου
Μάξιμος μέσα 16ου αιώνα μητροπολίτης Λήμνου
Παχώμιος 1541
Νεόφυτος ~ 1565 υπογράφει την καθαίρεση του Πατριάρχη Ιωάσαφ Β΄ (Ιαν. 1565)[11]
Ζαχαρίας Α΄ 1572 - 1598 όχι συνεχώς
Ιωάσαφ 1575 - 1578
Μητροφάνης Α΄ 1593
Κωνστάντιος 1604/5 και 1611 από Βασιλικά Λέσβου
Μητροφάνης Β΄ 1606
Κλήμης Α΄ 1610 - 1616
Κάλλιστος Μάιος ως Δεκέμβριος 1616
Κλήμης Α΄ 1617 - 1621(;) β΄ θητεία
Γεράσιμος 1632
Μακάριος A΄ (;) - 1637
Ιγνάτιος 11 Μαΐου 1642 - 1644
Κάλλιστος 1644 β΄ θητεία
Παΐσιος ; - 16 Απριλίου 1653 προεδρικώς
Κλήμης Β΄ 16 Απριλίου 1653 - 1654
Ιωακείμ Α΄ 4 Ιουνίου 1654 και Σεπτέμβριος 1661
Παρθένιος Α΄ Φεβρουάριος 1655 - 1661
Φιλόθεος 1661
Παρθένιος Β΄ ; - 1697
Γαλακτίων 27 Σεπτεμβρίου 1697 - 1698
Ιλαρίων 1698 - 1698
Ιωαννίκιος ο Λίνδιος 1707 - 1733
Διονύσιος Α΄ μέσα 18ου αιώνα
Παρθένιος Γ΄ ο Λίνδιος 1743 και 1746 - 1756
Χρύσανθος 18ος αιώνας
Μακάριος Β΄ 18ος αιώνας
Ιερόθεος Α΄ Αύγουστος 1756 - 1764
Ιερεμίας 1 Μαΐου 1764 - 1765;
Άγιος Ιωακείμ ο Χίος, ιερομάρτυρας[12] 1765; - Οκτώβριος 1770
Ζαχαρίας Β΄ Απρίλιος 1771 - 1776
Καλλίνικος Θεολογίτης προ του Ιουνίου 1776[13] - 1795
Θεόκλητος 13 Ιουλίου 1795 - Φεβρουάριος 1814
Μακάριος Γ΄ Βαμβούρης 22 Φεβρουαρίου 1814 - Μάρτιος 1824 από τη Μυτιλήνη
Νεκτάριος Μάρτιος 1824 - Μάιος 1836 Λήμνιος
Ιερώνυμος Μάιος 1836 - Απρίλιος 1839 Λέσβιος
Δανιήλ Αριτζανής Απρίλιος 1839 - Δεκέμβριος 1853
Ιωακείμ Γ΄ Κεχαγιάς 29 Δεκεμβρίου 1853[14] - 6 Αυγούστου 1888 από την Κωνσταντινούπολη[15]
Κύριλλος Δημητριάδης ο Βυζάντιος 15 Οκτωβρίου 1888 - 3 Ιανουαρίου 1890 από Καστορίας
Αθανάσιος Καπουράλης 14 Φεβρουαρίου 1890 - 15 Ιουνίου 1899 από τον Πύργο Σάμου[16]
Διόδωρος Μάσχας 15 Ιουνίου 1899 - 1 Οκτωβρίου 1905 από τον Κάμπο Χίου
Γεννάδιος Αλεξιάδης 4 Οκτωβρίου 1905 - 22 Μαΐου 1912 από την Μυσόπολη Προύσας, μετέπειτα Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης
Στέφανος Δανιηλίδης 31 Μαΐου 1912 - Ιούλιος 1947 από τις Σαρδές Λήμνου
Ιάκωβος Κλεόμβροτος 1947 - 1949 α΄ τοποτηρητεία
Βασίλειος Β΄ Ατέσης Σεπτέμβριος 1949 - Οκτώβριος 1950
Ιάκωβος Κλεόμβροτος 1950 - 1951 β΄ τοποτηρητεία
Διονύσιος Β΄ Χαραλάμπους 1 Νοεμβρίου 1951 - Απρίλιος 1959 από το Αδραμύττιο της Μικρας Ασίας, ως αντιστασιακός ιερέας είχε κρατηθεί σε

Ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης[17][18].

Παντελεήμων Μερτύρης 29 Μαΐου 1960 - Νοέμβριος 1988
Ιερόθεος Β΄ Γαρύφαλλος 21 Νοεμβρίου 1988 - 26 Αυγούστου 2019
Ιερόθεος Γ΄ Καλογερόπουλος 11 Οκτωβρίου 2019 -

Υποσημειώσεις και παραπομπέςΕπεξεργασία

ΥποσημειώσειςΕπεξεργασία

  1. «Νέες Χώρες» ονομάζονται 36 Μητροπόλεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου, οι οποίες μετά τους Βαλκανικούς πολέμους περιήλθαν στην ελληνική επικράτεια. Αυτές συνεχίζουν να υπάγονται πνευματικά στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, αλλά με την Πατριαρχική και Συνοδική Πράξη της 4ης Σεπτεμβρίου 1928 η Διοίκησή τους παραχωρήθηκε «επιτροπικώς» και υπό δέκα ρητούς όρους στην Εκκλησία της Ελλάδος[1].

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Μαζαράκης, Ευάγγελος (2020). Το υφιστάμενο εκκλησιαστικό καθεστώς των Νέων Χωρών (PDF). Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. 
  2. http://www.ec-patr.org/dioceses.php?lang=gr&id=51 Ἱερὰ Μητρόπολις Λήμνου, Ιστοσελίδα Οικουμενικού Πατριαρχείου ec-patr.org
  3. Βιογραφικό σημείωμα εφηφισμένου Μητροπολίτου Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου κ. Ιεροθέου ecclesia.gr
  4. Βασίλειος Ατέσης, «Η Ιερά Μητρόπολις Λήμνου δια μέσου των αιώνων», ανάτυπο από το Αρχείον Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου, έτη ΙΒ΄-ΙΓ΄, Αθήναι 1957-58.
  5. «Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς», Μοναχού Θεοκλήτου Διονυσιάτου
  6. Δημήτριος Κουτσορής, Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς: σπουδή του βίου και του έργου του,εκδ.Γρηγόρης, Αθήνα, 2004
  7. Τουρπτσόγλου-Στεφανίδου Βασιλική, «Ταξιδιωτικά και γεωγραφικά κείμενα για τη νήσο Λήμνο (15ος-20ος αιώνας)», Πολυτεχνική Σχολή Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη 1986.
  8. Θεόδωρος Μπελίτσος, «Κατάλογος Αρχιερέων Λήμνου» στον τόμο «Οι ναοί και τα εξωκλήσια της Λήμνου», εκδ. Λιβάνης, 1999, σελ. 437-439.
  9. Θεόδωρος Μπελίτσος, «Κατάλογος Μητροπολιτών Λήμνου (δια χειρός μητροπολίτου Γενναδίου) », Αιγαιοπελαγίτικα Θέματα, τ. 41 (Νοέμ.-Δεκ. 1994), σελ. 15-18.
  10. Θεοδώρα Παλαμηδά-Ευθυμιάδου, «Η Ιερά Μητρόπολη Λήμνου κατά τον τελευταίο αιώνα της τουρκοκρατίας (1800-1912)» 2007.
  11. Bekker 1849, σελ. 186.
  12. Βασίλειος Ατέσης, «Ο εθνομάρτυς μητροπολίτης Λήμνου Ιωακείμ ο Χίος», Εκκλησία, τόμ. ΛΑ΄ (1954), σελ. 256-257.
  13. Κατάλογος χειρογράφων κωδίκων της βιβλιοθήκης της κατά το αγιώνυμων όρος του Άθω ιεράς και μεγαλώνυμου Σκήτης της αγίας Θεομήτορος Άννης (μέρος Α') (PDF). σελ. 101. 
  14. Καλλίφρων, Βασίλειος Δ. (1867). Εκκλησιαστικά ή Εκκλησιαστικόν Δελτίον. Κωνσταντινούπολη. σελ. 149. 
  15. Βασίλειος Ατέσης, «Ο Λήμνου Ιωακείμ ο Βυζάντιος», Εκκλησία, τόμ. ΛΑ΄ (1954), σελ. 314-317.
  16. Βασίλειος Ατέσης, «Αθανάσιος Καπολάρης - Μητροπολίτης Λήμνου, Καστορίας και Σάμου», Εκκλησία, τόμ. ΛΒ΄ (1955), σελ. 14-16.
  17. «Για πρώτη φορά προκαθήμενος της Ορθόδοξης Εκκλησίας αποτίει φόρο τιμής σε ναζιστικό κρεματόριο - provoles.de». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Φεβρουαρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2017. 
  18. «Μητροπολίτης Διονύσιος Τρίκκης (1905-4.1.1970)». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Δεκεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 17 Ιανουαρίου 2020. 

ΠηγέςΕπεξεργασία