Άνοιγμα κυρίου μενού

Ιερά Μητρόπολις Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου

Η Ιερά Μητρόπολις Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου περιλαμβάνει τα νησιά Λήμνος και Άγιος Ευστράτιος. Στη περιφέρεια της Μητροπόλεως υφίστανται 37 Ναοί, 365 Εξωκκλήσια και 10 Παρεκκλήσια, [1]. Μητροπολίτης είναι ο Ιερόθεος Γ' Καλογερόπουλος, τρίτος κατά σειρά επίσκοπος Λήμνου με το όνομα αυτό μετά τον Ιερόθεο Α΄ (1756-1764) και τον Ιερόθεο Β΄ (1988-2019).[2]

Ιστορική πορείαΕπεξεργασία

 
O άγιος Χρυσόστομος Σμύρνης - εικόνα στον Ναό Αγίου Δημητρίου Λήμνου που κτίσθηκε από Μικρασιάτες.

Η Εκκλησία της Λήμνου είναι από τις αρχαιότερες στον ελλαδικό χώρο, αφού αναφέρεται από τον 4ο αιώνα μ.Χ. Το 325 ο επίσκοπος Ηφαιστίας Λήμνου Στρατήγιος μετείχε στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας. Επίσκοπος Λήμνου αναφέρεται επίσης το 680 στην Στ΄ Οικουμενική Σύνοδο, το 692 στην Πενθέκτη και το 787 στην Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο. [3]

Σε μεταγενέστερες βυζαντινές πηγές υπάρχουν ευάριθμες αναφορές στους αρχιερείς της Λήμνου με εξαίρεση την περίοδο της Φραγκοκρατίας (1207-70), οπότε στο νησί είχε επιβληθεί από τον Πάπα της Ρώμης επιτετραμμένος της Καθολικής Εκκλησίας.

Στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας υπάρχει συνεχής αναφορά στους μητροπολίτες Λήμνου μέχρι την Απελευθέρωση του νησιού, το 1912. Το 1922-24 στη Λήμνο εγκαταστάθηκαν οικογένειες Μικρασιατών προσφύγων που έφεραν μαζί τους παραδόσεις και κειμήλια εμπλουτίζοντας την τοπική Εκκλησία πνευματικά και πολιτισμικά.

Τοπικοί άγιοι και εορτέςΕπεξεργασία

Έδρα της Ι. Μ. Λήμνου[4]Επεξεργασία

Χρονική περίοδος Έδρα
4ος αιώνας - 1207 Ηφαιστία ή πόλις της Λήμνου
1270 - 15ος αιώνας Κότσινος, πιθανή συνύπαρξη με τον εκπρόσωπο του Πάπα
15ος - 16ος αιώνας Περιστασιακή έδρα στο κτήμα Μητρόπολις
16ος αιώνας μέχρι σήμερα Κάστρο (Μύρινα)

ΕπίσκοποιΕπεξεργασία

Κατά καιρούς ο προκαθήμενος της μητρόπολης Λήμνου έφερε διάφορους τίτλους, όπως: επίσκοπος, αρχιεπίσκοπος κλπ. Από το 19ο αιώνα η επίσημη ονομασία του είναι: «Ιερότατος Μητροπολίτης Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου, Υπέρτιμος και Έξαρχος παντός Αιγαίου Πελάγους». [5][6]

Χρονική περίοδος Τίτλος
325 Επίσκοπος Ηφαιστίας Λήμνου
680, 692 Επίσκοπος πόλεως Λήμνου
9ος - 12ος αιώνας Αρχιεπίσκοπος Λήμνου
12ος - 13ος αιώνας Μητροπολίτης Λήμνου
13ος αιώνας Φραγκοκρατία, Λατίνος επιτετραμμένος
1321 και 1447 ή 1448 Αρχιεπίσκοπος Λήμνου και Ίμβρου
15ος αιώνας Μητροπολίτης Λήμνου
1575 περίπου Απομάκρυνση του εκπροσώπου του Πάπα μετά από συνδιαλλαγή του μ. Λήμνου Ιωάσαφ με τους Τούρκους
18ος αιώνας Μητροπολίτης Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου, Υπέρτιμος
19ος αιώνας-σήμερα Ιερότατος Μητροπολίτης Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου, Υπέρτιμος και Έξαρχος παντός Αιγαίου Πελάγους

Μέχρι τον 15ο αιώναΕπεξεργασία

Χρονική περίοδος Όνομα
325 Στρατήγιος (Ηφαιστίας της Λήμνου)
680 και 692 Σιλουανός (αμαρτωλός επίσκοπος πόλεως Λήμνου)
787 Ιωάννης
879 Αρσένιος (Arsenius Lemni)
1028 Νικόλαος
1054 Παύλος
1066 (ανώνυμος αρχιεπίσκοπος)
1100 ή 1188 Πενταχθένης (αρχιεπίσκοπος) ή Πεντακτίνης ή Πεντάκλας ή Πενταϊλάς
1156 Μιχαήλ
1169 (ανώνυμος)
1170 Αλέξανδρος
1172 Κωνσταντίνος
1191 ή 1197: Βασίλειος Α΄ (μητροπολίτης)
1313 (ανώνυμος)
Φεβρουάριος 1321 Ιάκωβος Α΄ (αρχιεπίσκοπος Λήμνου και Ίμβρου)
1359 περίπου Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς
1365 (ανώνυμος μητροπολίτης)
1380 (ανώνυμος)
1395 (ανώνυμος αρχιεπίσκοπος Λήμνου)
1447 ή 1448 Ιάκωβος Β΄ (αρχιεπίσκοπος Λήμνου και Ίμβρου)

Οθωμανική περίοδος (ως το 1912)Επεξεργασία

Χρονική περίοδος Όνομα
μέσα 16ου αιώνα Μάξιμος (μητροπολίτης Λήμνου)
1541 Παχώμιος
1565 Νεόφυτος (ταπεινός μητροπολίτης Λήμνου)
1572 ως 1598 (όχι συνεχώς) Ζαχαρίας Α΄
1575 ως 1578 Ιωάσαφ
1593 Μητροφάνης Α΄
1604 ως 1605 και 1611 Κωνστάντιος, από Βασιλικά Λέσβου
1606 Μητροφάνης Β΄
1610 ως 1616 Κλήμης Α΄
Μάιος ως Δεκέμβριος 1616 Κάλλιστος
1617 ως 1621(;) Κλήμης Α΄ (β΄ θητεία)
1632 Γεράσιμος
(;) ως 1637 Μακάριος A΄
11/5/1642 ως 1644 Ιγνάτιος
1644 Κάλλιστος (β΄ θητεία)
(;) ως 16/4/1653 Παΐσιος (πρόεδρος της Ι.Μ. Λήμνου)
16/4/1653 ως 1654: Κλήμης Β΄
4/6/1654 και Σεπτέμβριος 1661 Ιωακείμ Α΄
Φεβρουάριος 1655 ως 1661 Παρθένιος Α΄
1661 Φιλόθεος
(;) ως 1697 Παρθένιος Β΄
27/9/1697 ως 1698 Γαλακτίων
1698 ως 1698 Ιλαρίων
1707 ως 1733 Ιωαννίκιος ο Λίνδιος
μέσα 18ου αιώνα Διονύσιος Α΄
1743 και 1746 ως 1756 Παρθένιος Γ΄ ο Λίνδιος
18ος αιώνας Χρύσανθος
18ος αιώνας Μακάριος Β΄
Αύγουστος 1756 ως 1764 Ιερόθεος Α΄
1/5/1764 ως 1765(;) Ιερεμίας
1765(;) ως Οκτώβριος 1770 Ιωακείμ Β΄ ο Χίος, ο ιερομάρτυρας[7]
Απρίλιος 1771 ως 1776 Ζαχαρίας Β΄
1777 ως 1795 Καλλίνικος Θεολογίτης
13/7/1795 ως Φεβρουάριος1814 Θεόκλητος
22/2/1814 ως Μάρτιος 1824 Μακάριος Γ΄ Βαμβούρης, από τη Μυτιλήνη
Μάρτιος 1824 ως Μάιος 1836 Νεκτάριος, Λήμνιος
Μάιος 1836 ως Απρίλιος 1839 Ιερώνυμος, Λέσβιος
Απρίλιος 1839 ως Δεκέμβριος 1853 Δανιήλ Αριτζανής
28/12/1853 ως 6/8/1888 Ιωακείμ Γ΄ Κεχαγιάς, από την Κωνσταντινούπολη[8]
15/10/1888 ως 3/1/1890 Κύριλλος ο Βυζάντιος
14/2/1890 ως 15/6/1899 Αθανάσιος Καπουράλης, από τον Πύργο Σάμου[9]
15/6/1899 ως 1/10/1905 Διόδωρος Μάσχας, από τον Κάμπο Χίου
4/10/1905 ως 22/5/1912 Γεννάδιος Αλεξιάδης, από την Μυσόπολη Προύσας, μετέπειτα Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης

Νεότερη περίοδοςΕπεξεργασία

Χρονική περίοδος Όνομα
31/5/1912 ως Ιούλιος 1947 Στέφανος Δανιηλίδης [10]
1947 ως 1949 α΄ τοποτηρητεία μ. Μυτιλήνης Ιακώβου Κλεομβρότου
Σεπτέμβριος 1949 ως Οκτώβριος 1950 Βασίλειος Β΄ Ατέσης
1950 ως 1951 β΄ τοποτηρητεία μ. Μυτιλήνης Ιακώβου Κλεομβρότου
1/11/1951 ως Απρίλιος 1959 Διονύσιος Β΄ Χαραλάμπους, από το Αδραμύττιο της Μικρας Ασίας
29/5/1960 ως Νοέμβριος 1988 Παντελεήμων Μερτύρης
21/11/1988 ως 26/8/2019 Ιερόθεος Β΄ Γαρύφαλλος
11/10/2019 Ιερόθεος Γ΄ Καλογερόπουλος

ΠηγέςΕπεξεργασία

  1. http://www.ec-patr.org/dioceses.php?lang=gr&id=51 Ἱερὰ Μητρόπολις Λήμνου, Ιστοσελίδα Οικουμενικού Πατριαρχείου ec-patr.org
  2. Βιογραφικό σημείωμα εφηφισμένου Μητροπολίτου Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου κ. Ιεροθέου ecclesia.gr
  3. Βασίλειος Ατέσης, «Η Ιερά Μητρόπολις Λήμνου δια μέσου των αιώνων», ανάτυπο από το Αρχείον Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου, έτη ΙΒ΄-ΙΓ΄, Αθήναι 1957-58.
  4. Τουρπτσόγλου-Στεφανίδου Βασιλική, «Ταξιδιωτικά και γεωγραφικά κείμενα για τη νήσο Λήμνο (15ος-20ος αιώνας)», Πολυτεχνική Σχολή Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη 1986.
  5. Θεόδωρος Μπελίτσος, «Κατάλογος Αρχιερέων Λήμνου» στον τόμο «Οι ναοί και τα εξωκλήσια της Λήμνου», εκδ. Λιβάνης, 1999, σελ. 437-439.
  6. Θεόδωρος Μπελίτσος, «Κατάλογος Μητροπολιτών Λήμνου (δια χειρός μητροπολίτου Γενναδίου) », Αιγαιοπελαγίτικα Θέματα, τ. 41 (Νοέμ.-Δεκ. 1994), σελ. 15-18.
    Θεόδωρος Μπελίτσος, «Κατάλογος Αρχιερέων Λήμνου» στον τόμο «Οι ναοί και τα εξωκλήσια της Λήμνου», εκδ. Λιβάνης, 1999, σελ. 437-439.
    Θεοδώρα Παλαμηδά-Ευθυμιάδου, «Η Ιερά Μητρόπολη Λήμνου κατά τον τελευταίο αιώνα της τουρκοκρατίας (1800-1912)» 2007.
  7. Βασίλειος Ατέσης, «Ο εθνομάρτυς μητροπολίτης Λήμνου Ιωακείμ ο Χίος», Εκκλησία, τόμ. ΛΑ΄ (1954), σελ. 256-257.
  8. Βασίλειος Ατέσης, «Ο Λήμνου Ιωακείμ ο Βυζάντιος», Εκκλησία, τόμ. ΛΑ΄ (1954), σελ. 314-317.
  9. Βασίλειος Ατέσης, «Αθανάσιος Καπολάρης - Μητροπολίτης Λήμνου, Καστορίας και Σάμου», Εκκλησία, τόμ. ΛΒ΄ (1955), σελ. 14-16.
  10. από τις Σαρδές Λήμνου