Άνοιγμα κυρίου μενού

Η Κυβέρνηση Παναγή Τσαλδάρη 1933 (Μάρτιος 1933 - Οκτώβριος 1935) ανέλαβε την διακυβέρνηση της χώρας, ύστερα από την προσωρινή κυβέρνηση Οθωναίου, και αφού τερματίστηκε το στρατιωτικό πραξικόπημα του Νικολάου Πλαστήρα, της 6ης Μαρτίου 1933.
Η Ελλάδα μπήκε σε μια ακόμα περίοδο ακραίας πόλωσης και φανατισμού, που τροφοδοτήθηκε και από τις δυο πλευρές (βενιζελικοί - αντιβενιζελικοί). Η απόπειρα δολοφονίας του Βενιζέλου στις 6 Ιουνίου 1933, οι δίκες εναντίον των στρατιωτικών που μετείχαν στο πραξικόπημα (αν και ο αρχηγός αυτού, ο Πλαστήρας είχε διαφύγει στο εξωτερικό), οι φωνές των βασιλοφρόνων που ολοένα πλήθαιναν για επαναφορά της Βασιλείας, η ολοένα αυξανόμενη επιρροή του Κονδύλη στην κυβέρνηση και στον στρατό, οδήγησαν τον Βενιζέλο να αποφασίσει την εκτέλεση ενός ακόμα πραξικοπήματος, αυτού της 1ης Μαρτίου 1935. Το πραξικόπημα απέτυχε αλλά έδωσε αφορμή για διώξεις και αποτάξεις βενιζελικών στρατιωτικών, για εκκαθάριση του δημόσιου τομέα από τους βενιζελικούς, και για την τελική επικράτηση του βασιλόφρονα πλέον Κονδύλη, με το πραξικόπημα του Οκτωβρίου του 1935, που παλινόρθωσε την Βασιλεία. [2]
Ο βενιζελικός πολιτικός, Αλέξανδρος Ζάννας, σε ένα γράμμα του προς τον φυγόδικο Πλαστήρα, τον Ιούνιο του 1933, θα αποδειχτεί προφητικός για το μέλλον της χώρας: «Ο Τσαλδάρης, δεν εκέρδισε τις εκλογές της 5ης Μαρτίου, αλλά της 6ης. Αυτό είναι αναμφισβήτητον. Επειδή όμως είναι τελείως ανέτοιμος και ανεπαρκής να διοικήση, δεν εξεμεταλλεύθη καταλλήλως τας περιστάσεις. Παρασυρόμενος άλλοτε μεν από τους αδιαλλάκτους άλλοτε δε από τους διαλλακτικούς, δεν κατώρθωσε κανένα εκ των ζητημάτων να επιλύση. Και εις αυτήν ακόμη την κατηγορίαν κατά του Βενιζέλου δεν έλαβε θέσιν. Προσπάθησε και προσπαθεί ακόμη να εξοικονομήση τα πράγματα για να μην άναγκασθή να πή την γνώμην του. Ο Κονδύλης επλεύρισε οριστικά πλέον προς τους Λαϊκούς με την ανόητον αντίληψιν πώς αυτός θα υποκαταστήση τον Τσαλδάρην. Η φιλοδοξία του είναι τοιαύτη ώστε είνε ικανός για κάθε ατιμίαν. Περί του Χατζή(κυριάκου) και των άλλων δεν μιλώ. Πάντως όλο αυτό το μπουλούκι που χωρίς αρχηγό, χωρίς πειθαρχία, στα κουτουρού διοικεί σήμερα το κράτος, δεν είνε δυνατον επί πολύ κατά την γνώμη μου να παραμείνη στην αρχή...
Θα προσπαθήση δηλαδή ο Κονδύλης να επωφεληθή των περιστάσεων και να εφαρμόση τα σχέδια του. Θα επιτύχη άραγε στην προσπάθεια του;»[3]

Δεύτερη κυβέρνηση Τσαλδάρη
18η ΚυβέρνησηCoat of arms of Greece (1924–1935).svg
Δεύτερη Ελληνική Δημοκρατία
PnagiotisTsaldaris1932.jpg
Ημερομηνία σχηματισμού10 Μαρτίου 1933
Ημερομηνία διάλυσης10 Οκτωβρίου 1935
Πρόσωπα και δομές
Επικεφαλής της κυβέρνησηςΠαναγής Τσαλδάρης
Αρχηγός κράτουςΠρόεδρος της Δημοκρατίας, Αλέξανδρος Ζαΐμης
Συνολικός αριθμός υπουργών52
Συμμετέχοντα κόμματα«Ηνωμένη Αντιπολίτευσης» (συνασπισμός κομμάτων)
Κατάσταση στο νομοθετικό σώμαΚυβέρνηση πλειοψηφίας
Κόμμα αντιπολίτευσης«Εθνικός Συνασπισμός» (συνασπισμός κομμάτων)
Ιστορία
ΕκλογέςΕλληνικές βουλευτικές εκλογές 1933
Ελληνικές βουλευτικές εκλογές 1935
Θητεία νομοθετικού σώματος27 Μαρτίου 1933 - 1 Απριλίου 1935 (Δ΄ κοινοβουλευτική περίοδος)
1 Ιουλίου 1935 - 27 Δεκεμβρίου 1935 Ε' Εθνοσυνέλευση[1]
ΠροηγούμενηΚυβέρνηση Αλέξανδρου Οθωναίου 1933
ΔιάδοχηΚυβέρνηση Γεωργίου Κονδύλη 1935
Χαρτονόμισμα 1000 δραχμών, (από τα πρώτα χαρτονομίσματα που τύπωνε πλέον η Τράπεζα της Ελλάδος).

Σύνθεση υπουργικού συμβουλίουΕπεξεργασία

[4]

  • «Πρωθυπουργός» - («Πρόεδρος του υπουργικού συμβουλίου»): Παναγής Τσαλδάρης
  • «Υπουργός άνευ Χαρτοφυλακίου» : Παναγής Τσαλδάρης
στις 2 Μαρτίου 1935 ανέλαβε το υπουργείο, ο αρχηγός των Ελευθεροφρόνων, Ιωάννης Μεταξάς
- παραιτήθηκε στις 2 Μαρτίου 1935 και αντικαταστάθηκε από τον Πρωθυπουργό
- αντικαταστάθηκε στις 9 Αυγούστου, προσωρινά, από τον Ιωάννη Μουτζουρίδη (γενικό διοικητή Κρήτης)
- αντικαταστάθηκε στις 21 Μαρτίου 1934, από τον Δημήτριο Γιαννόπουλο
- αντικαταστάθηκε στις 25 Νοεμβρίου 1934 από τον Γεώργιο Χλωρό
- αντικαταστάθηκε στις 3 Μαρτίου από τον Θεόδωρο Τουρκοβασίλη
- αντικαταστάθηκε στις 20 Νοεμβρίου από τον Ιωάννη Μακρόπουλο
- αντικαταστάθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 1935 από τον Δημήτριο Χατζίσκο
- αντικαταστάθηκε στις 29 Νοεμβρίου 1934 από τον Γεώργιο Πεσμαζόγλου
- αντικαταστάθηκε την 1η Δεκεμβρίου 1933 από τον Δημήτριο Χέλμη
- στις 29 Νοεμβρίου 1934 ανέλαβε το Υπουργείο Οικονομικών ενώ παράλληλα παρέμεινε προσωρινός Υπουργός Εθνικής Οικονομίας
- αντικαταστάθηκε στις 28 Δεκεμβρίου 1934 από τον Στέφανο Στεφανόπουλο
- αντικαταστάθηκε στις 3 Μαρτίου από τον Πέτρο Ράλλη
- αντικαταστάθηκε στις 21 Μαρτίου 1934 από τον μέχρι πρότινος βουλευτή των «Φιλελευθέρων», Μιχαήλ Κύρκο
- αντικαταστάθηκε στις 2 Μαρτίου 1935 από τον ναύαρχο ε.α. Σοφοκλή Δούσμανη
  • «Επί της Αεροπορίας» : Ιωάννης Ράλλης
- αντικαταστάθηκε στις 3 Ιανουαρίου 1934 από τον Πρωθυπουργό
- αντικαταστάθηκε στις 2 Μαρτίου 1935 από τον Γεώργιο Σχινά
- αντικαταστάθηκε στις 25 Μαΐου 1934 από τον Ηλία Αποσκίτη
- αντικαταστάθηκε στις 8 Ιουνίου 1934 από τον Περικλή Ράλλη
- αντικαταστάθηκε στις 21 Μαρτίου 1934 από τον Κωνσταντίνο Καλκάνη
 
Ο υπουργός Στρατιωτικών Γ. Κονδύλης, επιθεωρεί στρατιωτικό τμήμα (1934)

Ανασχηματισμός 20ης Μαρτίου 1935Επεξεργασία

  • «Αντιπρόεδρος Υπουργικού συμβουλίου» : Γεώργιος Κονδύλης
  • «Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργό» : Βασίλειος Σαγιάς
- αντικαταστάθηκε στις 5 Απριλίου 1935 από τον Κωνσταντίνο Τσαλδάρη
  • «Επί των Εξωτερικών υπουργός»: Παναγής Τσαλδάρης
- αντικαταστάθηκε στις 13 Ιουλίου 1935 από τον Δημήτριο Μάξιμο
  • «Επί της Δικαιοσύνης υπουργός»: Γεώργιος Χλωρός
  • «Επί των Εσωτερικών υπουργός»: Περικλής Ράλλης
  • «Επί της Παιδείας και των Θρησκευμάτων υπουργός»: Δημήτριος Χατζίσκος
  • «Επί των Οικονομικών υπουργός» : Γεώργιος Πεσμαζόγλου
  • «Επί των Οικονομικών υφυπουργός» : Δημήτριος Χέλμης
  • «Επί της Εθνικής Οικονομίας υπουργός» : Στέφανος Στεφανόπουλος
  • «Επί της Εθνικής Οικονομίας υφυπουργός» : Αριστείδης Πρωτοπαπαδάκης
  • «Επί των Δημοσίων Συγκοινωνιών υπουργός»: Πέτρος Ράλλης
  • «Επί των Δημοσίων Συγκοινωνιών υφυπουργός» : Αντώνιος Λιβιεράτος
  • «Επί της Γεωργίας υπουργός»: Ιωάννης Θεοτόκης
  • «Επί της Κρατικής Υγιεινής και Αντιλήψεως υπουργός» : Μιχαήλ Κύρκος
  • «Επί της Κρατικής Υγιεινής και Αντιλήψεως υφυπουργός» : Ιωάννης Νικολίτσας
  • «Επί των Στρατιωτικών υπουργός»: Γεώργιος Κονδύλης - «Εθνικόν Ριζοσπαστικόν Κόμμα»
  • «Επί των Ναυτικών υπουργός»: Σοφοκλής Δούσμανης
  • «Επί της Αεροπορίας υπουργός» : Γεώργιος Σχινάς
- παραιτήθηκε στις 27 Ιουνίου 1935
  • «Υπουργός - Γενικός Διοικητής Κρήτης» : Ηλίας Αποσκίτης - «Εθνικό Ριζοσπαστικό Κόμμα»
- παραιτήθηκε την 1η Ιουνίου 1935 ΄

Ανασχηματισμός της 19ης Ιουλίου 1935Επεξεργασία

 
Γ. Κονδύλης (αριστερά), Π. Τσαλδάρης (δεξιά), Κ. Τσαλδάρης (κέντρο) σε δημόσια εμφάνισή τους

Στις 19 Ιουλίου 1935, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και αρχηγός του «Εθνικού Ριζοσπαστικού κόμματος», Γεώργιος Κονδύλης, εξ ονόματος και άλλων βασιλοφρόνων βουλευτών, έστειλε επιστολή στον Πρωθυπουργό Κ. Τσαλδάρη, διαμαρτυρόμενος για την στάση του υπουργού Μιχαήλ Κύρκου, ο οποίος -εν αντιθέσει με την πολιτικής της ουδετερότητας που εφάρμοζε η κυβέρνηση για το πολιτειακό, εκφράστηκε υπέρ της αβασίλευτης Δημοκρατίας σε ομιλία του στην Εθνοσυνέλευση. Παράλληλα και ο υπουργός Ιωάννης Θεοτόκης διαμαρτυρόταν για το ίδιο θέμα, και δήλωνε ότι σκόπευε να παραιτηθεί.
Ο πρωθυπουργός, ζήτησε και έλαβε τις παραιτήσεις όλου του υπουργικού συμβουλίου, προχωρώντας στον παρακάτω ανασχηματισμό. [7]

  • «Αντιπρόεδρος Υπουργικού συμβουλίου» : Γεώργιος Κονδύλης
  • «Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργό» : Αριστείδης Πρωτοπαπαδάκης
- αντικαταστάθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου 1935 από τον Δημήτριο Λόντο
  • «Επί των Εξωτερικών υπουργός»: Δημήτριος Μάξιμος
  • «Επί της Δικαιοσύνης υπουργός»: Αριστείδης Ρωμανός
  • «Επί των Εσωτερικών υπουργός»: Περικλής Ράλλης
- αντικαταστάθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 1935, προσωρινά από τον Πρωθυπουργό
- αντικαταστάθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 1935, προσωρινά, από τον Πέτρο Ράλλη
  • «Επί της Παιδείας και των Θρησκευμάτων υπουργός»: Δημήτριος Χατζίσκος
  • «Επί των Οικονομικών υπουργός» : Κωνσταντίνος Κορόζος
  • «Επί των Οικονομικών υφυπουργός» : Δημήτριος Χέλμης
  • «Επί της Εθνικής Οικονομίας υπουργός» : Γεώργιος Πεσμαζόγλου
  • «Επί της Εθνικής Οικονομίας υφυπουργός» : Γεώργιος Καρτάλης
  • «Επί των Δημοσίων Συγκοινωνιών υπουργός»: Πέτρος Ράλλης
  • «Επί των Δημοσίων Συγκοινωνιών υφυπουργός» : Ιωάννης Λαζανάς
  • «Επί της Γεωργίας υπουργός»: Μάρκος Θεοδωρίδης
  • «Επί της Κρατικής Υγιεινής και Αντιλήψεως υπουργός» : Βασίλειος Σαγιάς
  • «Επί της Κρατικής Υγιεινής και Αντιλήψεως υφυπουργός» : Ιωάννης Νικολίτσας
  • «Επί των Στρατιωτικών υπουργός»: Γεώργιος Κονδύλης
  • «Επί των Ναυτικών υπουργός»: Σοφοκλής Δούσμανης
  • «Επί της Αεροπορίας υπουργός» : Παναγιώτης Νικολαΐδης
  • «Υπουργός άνευ Χαρτοφυλακίου» : Παναγής Τσαλδάρης

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. http://www.ipet.gr/vouli/periodoi.html#6
  2. Γεώργιος Μαυρογορδάτος: «Μεταξύ δυο πολέμων: Πολιτική ιστορία 1922 - 1940», από την «Ιστορία του Νέου Ελληνισμού 1770 - 2000», τόμος 7ος εκδ. "ΤΑ ΝΕΑ", σελ. 22
  3. Θάνος Βερέμης:«Ανέκδοτα κείμενα γύρω από το κίνημα της 6ης Μαρτίου 1933» https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/mnimon/article/view/8051
  4. «Γενική Γραμματεία της Κυβέρνησης» http://www.ggk.gov.gr/?p=1003
  5. αν και στο ΦΕΚ διορισμού της κυβέρνησης φέρεται ως Υπουργός Εσωτερικών ο Ιωάννης Μεταξάς (ΦΕΚ Α 62/ 1933[1]), ωστόσο ο Μεταξάς δεν ορκίστηκε και την θέση του πήρε στις 13 Μαρτίου, ο Ιωάννης Ράλλης
  6. Ο ναύαρχος Χατζηκυριάκος παραιτήθηκε αμέσως μετά τα γεγονότα του κινήματος της 1ης Μαρτίου 1935. Στην επιστολή παραίτησής του έγραφε ότι: Αναλαμβάνων πλήρη την ευθύνην των χτεσινών γεγονότων όσον αφορά το Ναυτικό, είμαι υποχρεωμένος να σας υποβάλλω την παραίτησίν μου. Οι ολίγοι Λαϊκοί αξιωματικοί και ολίγιστοι αντιβενιζελικοί, έδειξαν κατά την κατάληψη εξαιρετικήν αυταπάρνηση και θάρρος και κατά την οποίαν έπεσε ο διακεκριμένος αξιωματικός Σιώκος, δυστυχώς όμως υπέκυψε προ του μεγάλου όγκου των επαναστατών...» Εφ. "Ακρόπολις", φύλλο της 3ης Μαρτίου 1335, σελ.5
  7. Εφημερίδα "Ακρόπολις", φύλλο 20ης Ιουλίου 1935, σελ.1,5