Άνοιγμα κυρίου μενού

Πισινά Χωριά του Μυστρά ή Πισινοχώρια ή Κουτζαβές ονομαζόταν η περιοχή των οικισμών του βορειοδυτικού Ταϋγέτου κατά την εποχή της Φραγκοκρατίας 1685 και μέχρι την επανάσταση του 1821.

Η περιοχή αυτή κατά την αρχαιότητα ονομαζόταν Δενθαλιάτιδα [1] και μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους αποτέλεσε τον δήμο Αλαγωνίας (1835), ο οποίος διαλύθηκε το 1912 και τα χωριά αποτέλεσαν αυτοτελείς κοινότητες, οι οποίες από 1/1/1999 υπήχθησαν στον δήμο Καλαμάτας.

Πίνακας περιεχομένων

ΘέσηΕπεξεργασία

Τα Πισινά Χωριά Βρίσκονται στις τρεις κύριες υδρολογικές λεκάνες του ποταμού Νέδοντα και καλύπτουν όλη την έκταση της αρχαίας Δενθαλιάτιδας Χώρας ή του τέως δήμου Αλαγωνίας.

Ονομάστηκαν Πισινά Χωριά, ή Πισινοχώρια , γιατί οι συνοικισμοί αυτοί, την περίοδο της Φραγκοκρατίας, ήταν χτισμένοι στο δυτικό (πισινό) μέρος του Ταϋγέτου, ενώ ο Μυστράς, ο οποίος ήταν το διοικητικό κέντρο της περιοχής, ήταν χτισμένος στο ανατολικό (μπροστινό) μέρος του Ταϋγέτου.  

Ιστορικός πίνακας ονομασιών της περιοχήςΕπεξεργασία

Ονομασίες ---- Από ---- ---- Έως ---- Παρατηρήσεις
Δενθαλιάτιδα (αρχαία ελληνικά ονόματα) ???? π.Χ. 800 μ.Χ Όμηρος, Παυσανίας, Ρωμαίοι
Κουτσαβές (σλάβικα ονόματα) 800 μ.Χ. 1.300 μ.Χ. Βυζαντινοί, Σλάβοι
Πισινοχώρια (σλάβικα ονόματα) 1.300 μ.Χ. 1.837μ.Χ. Φράγκοι, Ενετοί, Οθωμανοί, Αγωνιστές 1821
Δήμος Αλαγωνίας (σλάβικα ονόματα) 1.837 μ.Χ. 1.912 μ.Χ ΦΕΚ Α 080-28/12/1.836.
Κοινότητες Επαρχίας Καλαμών (σλάβικα ονόματα) 1.912 μ.Χ. 1.927 μ.Χ. ΦΕΚ Α 262-31/08/1.912,
Κοινότητες Επαρχίας Καλαμών (νέα ονόματα) 1.927 μ.Χ. 1.997 μ.Χ. ΦΕΚ Α 306-22/12/1.927.
Τοπικά Διαμερίσματα δήμου Καλαμάτας (νέα ονόματα) 1.997 μ.Χ. 2.011 μ.Χ. ΦΕΚ Α 244-04/12/1.997.
Τοπικές Κοινότητες Ταυγέτου του δήμου Καλαμάτας (νέα ονόματα) 2.011 μ.Χ. Σήμερα ΦΕΚ Α 087-07/06/2.010.

Φραγκοκρατία (Πισινά χωριά)Επεξεργασία

Την εποχή της Φραγκοκρατίας μετά την δημιουργία της καστροπολιτείας του Μυστρά στην Λακεδαίμονα, τα παραπάνω έξι χωριά, διατηρώντας το καθένα χωριστά το Σλαβικό του όνομά π.χ. Σίτσοβα, Τσερνίτσα κ.λ.π. εντάχθηκαν στο Μυστρά και όλα μαζί ονομάστηκαν Πισινά Χωριά, ή Πισινοχώρια, γιατί τα χωριά αυτά σε σχέση με το Μυστρά, ο οποίος ήταν το διοικητικό κέντρο της περιοχής, ήτανε χτισμένα στο δυτικό (πισινό) μέρος του Ταϋγέτου, ενώ ο Μυστράς ήταν χτισμένος στο ανατολικό (μπροστινό) μέρους του Ταϋγέτου.  

Το 1685 οι Ενετοί με αρχηγό τον Μοροζίνη καταλαμβάνουν το Μοριά και απομακρύνουν τους Οθωμανούς. Το 1700 έκαναν απογραφή του πληθυσμού της Πελοποννήσου και τα αποτελέσματα υπάρχουν στα Γενικά Αρχεία του Κράτους σε χειρόγραφο απογραφής του Grimani.

Χωριά Φαμελιές Άντρες Γυναίκες Σύνολο
Αναστάσοβα Μεγάλη 62 101 126 227
Αναστάσοβα Μικρή 64 102 94 196
Σίτσοβα 75 111 100 211
Τσερνίτσα 57 101 124 225
Κουτσαβά Λαδά 69 124 124 248
Κουτσαβά Καρβέλη 58 104 84 188
ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ 385 643 652 1295

Οθωμανικοί Χρόνοι (Πισινά χωριά)Επεξεργασία

Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας τα Πισινά Χωριά εξακολούθησαν να ανήκουν στον Καζά (Επαρχία ) του Μυστρά.

Ο Καζάς του Μυστρά ήταν ο μεγαλύτερος τόσο σε έκταση όσο και σε πληθυσμό αλλά και ο πλουσιότερος από όλους τους Καζάδες στο Πασαλίκι του Μοριά. Το γεγονός αυτό είχε σαν αποτέλεσμα ο πασάς του Μυστρά να μην ασχολείται ιδιαίτερα με τα άγονα Πισινοχώρια και οι σκληροτράχηλοι ορεινοί αυτοί βιοπαλαιστές, αποδεχόμενοι το καθεστώς της Διοίκησης κάθε χωριού από τους Κοτζαμπάσηδες (Δημογέροντες), κατά τα πρότυπα της Μάνης, κατάφεραν να απολαμβάνουν ένα καθεστώς ημιαυτονομίας, το λεγόμενο  «κοινοτικό προνόμιο». Σε αυτή την περίπτωση πλήρωναν λιγότερους φόρους και γλίτωναν διάφορες καταπιέσεις από τον Πασά του Μυστρά.

Το καθεστώς αυτό της ημιαυτονομίας έδινε την δυνατότητα σε άλλους καταπιεζόμενους Έλληνες να βρίσκουν καταφύγιο στα χωριά αυτά.

Στα Πισινά χωριά προτίμησαν να εγκατασταθούν επίσης αρκετοί Κρητικοί με τις οικογένειες τους το έτος 1669, μετά την παράδοση του Χάνδακα (Ηράκλειο) στους Οθωμανούς, που πέρασαν στις απέναντι ακτές της Μάνης.

Εκτός όμως από τους Κρητικούς πρόσφυγες και άλλοι Έλληνες κατά τους χρόνους της Τουρκοκρατίας άφησαν τον τόπο τους, που δεν τους έδινε ασφάλεια, είτε γιατί ήταν παράλιος, είτε γιατί κατοικούσαν σε αυτόν Τούρκοι, και εγκαταστάθηκαν στα Πισινά Χωριά όπου ήταν ασφαλής από τις λεηλασίες των πειρατών και από την αρπακτική μανία των Τούρκων. Αλλά και οι κλέφτες ακόμη, που είχαν βγει στα βουνά για να πολεμήσουν τους Τούρκους, σε αυτά τα χωριά έβρισκαν έστω και προσωρινά στοργή, ανακούφιση και φιλόξενη στέγη.

Όλοι αυτοί οι άνθρωποι οι ντόπιοι, (Δενθάλιοι και Μηλλιγγοί), οι Κρητικοί πρόσφυγες και οι έποικοι από άλλα μέρη είχαν την ίδια Εθνική συνείδηση μιλούσαν την ίδια γλώσσα, πίστευαν στην ίδια θρησκεία και είχαν πλήρη επιμειξία μεταξύ τους ώστε σύντομα αποτέλεσαν ένα ενιαίο και αδιάσπαστο Ελληνικό σύνολο, το οποίο είχε μόνο τις συνηθισμένες πνευματικές οικονομικές και κοινωνικές διαφορές, που είναι φυσικό να παρουσιάζονται μεταξύ των ατόμων και των οικογενειών μιας κοινωνίας, με αποτέλεσμα να παίξουν σημαντικότατο ρόλο στον αγώνα του 1821 για την απελευθέρωση από τους Οθωμανούς.

Νεοελληνικοί Χρόνοι (Δήμος Αλαγωνίας)Επεξεργασία

Με την ίδρυση του νέου Ελληνικού κράτους και την ανάληψη της διακυβέρνησης, από τον Ιωάννη Καποδίστρια, μία από τις ενέργειές του ήταν και η ανάπλαση της τοπικής αυτοδιοίκησης και η οργάνωση της εσωτερικής διοίκησης της χώρας, καταργώντας το σύστημα της Δημογεροντίας (Κοτζαμπάσηδων), που ίσχυε από την περίοδο της Τουρκοκρατίας.

1833 Πισινά χωριά στην επαρχία ΜυστράΕπεξεργασία

Η ενθουσιώδης έμπνευση του Ι. Καποδίστρια, για το νέο ρόλο που έμελλε να διαδραματίσουν οι τοπικές κοινωνίες, πραγματοποιήθηκε από τον Όθωνα [2] και το Βασίλειο της Ελλάδος διαιρέθηκε σε δέκα Νομούς.

Μεταξύ των Νομών αυτών ήταν και οι Νομοί:

  • α) Μεσσηνίας ο οποίος περιελάμβανε τις επαρχίες:

Ολυμπίας με πρωτεύουσα το Φανάριον (Παρρασία), Τριφυλίας με πρωτεύουσα την Αρκαδία (Κυπαρισία), Μεθώνης με πρωτεύουσα τη Μεθώνη, Μεσσηνίας με πρωτεύουσα την Ανδρούσα και Καλαμών με πρωτεύουσα τις Καλάμαις (Καλαμάτα). Πρωτεύουσα του Νομού ορίσθηκε η Αρκαδία (Κυπαρισσία).

  • β) Λακωνίας ο οποίος περιελάμβανε τις επαρχίες:

Λακεδαίμονος με πρωτεύουσα το Μυστρά (Σπάρτη), Επιδαύρου Λιμηράς με πρωτεύουσα την Επίδαυρο Λιμηρά (Μονεμβασία), Γυθείου, με πρωτεύουσα το Μαραθωνήσι (Γύθειον) και Οιτύλου, με πρωτεύουσα το Βοίτουλον (Οίτυλον). Πρωτεύουσα του Νομού ορίσθηκε ο Μυστράς (Σπάρτη).

Τα Πισινά Χωριά σε αυτή τη φάση παρέμειναν στην Επαρχία Λακεδαίμονος.

1835 Δήμος Αλαγωνίας στην ΜεσσηνίαΕπεξεργασία

Το 1835 Με το Β.Δ. της 9ης (21) Απριλίου το οποίο δεν δημοσιεύθηκε στην Εφημερία της Κυβερνήσεως, ορίστηκαν επακριβώς τα όρια των Νομών και έγινε η διαίρεση των Επαρχιών σε Δήμους. [3].

Σύμφωνα με το άρθρο 1 του πιο πάνω Διατάγματος «Τα όρια του Νομού Μεσσηνίας αρχίζουν στις εκβολές του ποταμού Αλφειού και ακολουθούν και ακολουθούν τη γραμμή αυτού μέχρι το Βλαχοράπτη, όπου εκβάλλει στον Αλφειό ο μικρός ποταμός Γορτύνιος. Από εκεί στρέφονται προς νότιο-ανατολάς και φθάνουν μέχρι την κορυφή του όρους Υψηλή Παναγιά, ακολουθούν τις κορυφές των ορέων μέχρι το λόφο Κερασούλα. Από εκεί ακολουθούν τα όρη μέχρι Τετράγι, αφήνουν το χωριό Χράνους στο Νομό Αρκαδίας ανέρχονται στο όρος Αλωνίτσα, αφήνουν στο Νομό Μεσσηνίας το Χωριό Σούλι και την κοιλάδα της Μακριάς Λάκας. Από εκεί στρέφονται προς Ξερόβουνο και αφήνουν στη Μεσσηνία το χωριό Λεσσίνι και κατευθύνονται προς το Μαλεβό, απ’ όπου ακολουθούν ευθεία γραμμή προς νότον και φθάνουν στο όρος Άγιος Ηλίας, από όπου ακολουθούν τα όρια του Νομού Λακωνίας μέχρι τον Μεσσηνιακό κόλπο. Από εδώ διασχίζουν ευθέως την θάλασσα μέχρι το ακρωτήριο Ακρίτας και τη νήσο Θιγγανούσα (Βενέτικο). Από τη νήσο αυτή ακολουθούν κατ’ ευθείαν την θάλασσα, συμπεριλαμβάνουν τας νήσους Οινούσας, Σφακτηρίαν και Πρώτην και καταλήγουν στις εκβολές του Αλφειού».

Με το Διάταγμα αυτό στην Επαρχία Καλαμών δημιουργήθηκαν οκτώ Δήμοι (έναντι εννέα (9) που προέβλεπε η εισήγηση του Υπουργείου Εσωτερικών). Συγκεκριμένα δημιουργήθηκαν οι Δήμοι Αβίας, Κυτριών, Γερήνιας, Καλαμών, Αμφείας και Αλαγωνίας. Στον Δήμο Αλαγωνίας εντάχθηκε και ο Δήμος Κουτσάβης που περιελάμβανε η αρχική εισήγηση του Υπουργείου Εσωτερικών και απαρτιζόταν από τα χωριά Κουτσαβά Λαδά, Κουτσαβά Καρβέλι και Τσερνίτσα.

Πηγές Επεξεργασία

  • "ΑΛΑΓΟΝΙΑΚΑ" 1936. Αντωνίου Νικολάου Μασουρίδη. Γυμνασιάρχης, Διοικητικός Σύμβουλος του Μετοχικού Ταμείου των Πολιτ. Υπαλλήλων, ανατύπωση 1994 από τον Σύλλογο Αρτεμίσιων Αθηνών - Πειραιώς (Πηγαί και Βοηθήματα στη σελίδα 422).
  • "Αλαγονία και Αλαγόνιοι" Τόμος Ι & ΙΙ. Αγησίλαου Καλαμαρά. Έκδοση του συλλόγου Αλαγονίων Καλαμάτας 2001. Βιβλιογραφία στη σελίδα 10.
  • "Μεσσηνία" Καλαμάτα 1995. Δημήτρη Διον. Σταματόπουλου φιλόλογου τεως διευθυντή Λυκείου.
  • "Μεσσηνιακά 1969-1970" Μίμη Η. Φερέτου. Έκδοση 1972 από «Αριστομένης» Μαυρομιχάλη 9 Αθήνα. Εγκυκλοπαίδεια: "Αλαγονία" σελίδα 228-240 και "Σίτσοβα" σελίδα 435.
  • "Δυτικά στον Ταΰγετο" τόμος Ι & ΙΙ. Γιώργος Πετράκος. Βιβλιογραφία στη σελίδα 344.
  • «Η ζωή στην Καλαμάτα και στην περιοχή της» (Η ελληνική επαρχία) 1918-1943". Έκδοση 2001. Τάκη(Δημ) Π. Χιουρέα προέδρου Σ.Ε. Τοπικών Οργανώσεων (επαρχιωτών).
  • "Όπισθεν του Μυστρά". Σμηνάρχου (ΤΥΕ) ε.α. Ηλία Λαζάρου. Τόμος Α΄ σελίδα 14 έως 30. "ISBN : 978 -618-83741-0-2".

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Ager Dentheliates
  2. {με το Β.Δ. της 3ης (15ης) Απριλίου 1833, το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ. Α.12/6-4-1833}
  3. {(ΓΑΚ / αρχείο Υπουργ. Εσωτ. Όθωνος / Φ. 95 /23512)}