Άνοιγμα κυρίου μενού

Πισινά Χωριά του Μυστρά ή Πισινοχώρια ή Κουτζαβές ονομαζόταν η περιοχή των οικισμών του βορειοδυτικού Ταϋγέτου κατά την εποχή της Φραγκοκρατίας και μέχρι την επανάσταση του 1821.

Η περιοχή αυτή κατά την αρχαιότητα ονομαζόταν Δενθαλιάτιδα [1] και μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους αποτέλεσε τον δήμο Αλαγωνίας, ο οποίος διαλύθηκε το 1912 και τα χωριά αποτέλεσαν αυτοτελείς κοινότητες, οι οποίες από 1/1/1999 υπήχθησαν στον δήμο Καλαμάτας.

Πίνακας περιεχομένων

ΘέσηΕπεξεργασία

Τα Πισινά Χωριά Βρίσκονται στις τρεις κύριες υδρολογικές λεκάνες του ποταμού Νέδοντα και καλύπτουν όλη την έκταση της αρχαίας Δενθαλιάτιδας Χώρας ή του τέως δήμου Αλαγωνίας.

Ονομάστηκαν Πισινά Χωριά, ή Πισινοχώρια , γιατί οι συνοικισμοί αυτοί, την περίοδο της Φραγκοκρατίας, ήταν χτισμένοι στο δυτικό (πισινό) μέρος του Ταϋγέτου, ενώ ο Μυστράς, ο οποίος ήταν το διοικητικό κέντρο της περιοχής, ήταν χτισμένος στο ανατολικό (μπροστινό) μέρος του Ταϋγέτου.  

Ιστορική διαδρομή ανά τους ΑιώνεςΕπεξεργασία

Αρχαίοι ΧρόνοιΕπεξεργασία

Η Ιστορία των Πισινών Χωριών, περιοχή των σημερινών χωριών του Ταϋγέτου του Δήμου Καλαμάτας (Αλαγονία, Αρτεμισία, Καρβέλι, Λαδά, Νέδουσα και Πηγαίς), χάνεται στο βάθος των αιώνων. Τις πρώτες αναφορές, τις βρίσκουμε στους στοίχους του Ομήρου που μιλούν για την Δενθαλιάτιδα Χώρα (οι κάτοικοι Δενθάλιοι).

Ιστορικός πίνακας ονομασιών της περιοχήςΕπεξεργασία

Ονομασίες ---- Από ---- ---- Έως ---- Παρατηρήσεις
Δενθαλιάτιδα (αρχαία ελληνικά ονόματα) ???? π.Χ. 800 μ.Χ Όμηρος, Παυσανίας, Ρωμαίοι
Κουτζαβές (σλάβικα ονόματα) 800 μ.Χ. 1.670 μ.Χ. Βυζαντινοί, Σλάβοι
Πισινοχώρια (σλάβικα ονόματα) 1.670 μ.Χ. 1.835 μ.Χ. Ενετοί, Οθωμανοί, Αγωνιστές 1821
Δήμος Αλαγωνίας (σλάβικα ονόματα) 1.835 μ.Χ. 1.912 μ.Χ ΦΕΚ Α 080-28/12/1.836.
Κοινότητες Επαρχίας Καλαμών (σλάβικα ονόματα) 1.912 μ.Χ. 1.927 μ.Χ. ΦΕΚ Α 262-31/08/1.912,
Κοινότητες Επαρχίας Καλαμών (νέα ονόματα) 1.927 μ.Χ. 1.997 μ.Χ. ΦΕΚ Α 306-22/12/1.927.
Κοινότητες δήμου Καλαμάτας (νέα ονόματα) 1.997 μ.Χ. 2.011 μ.Χ. ΦΕΚ Α 244-04/12/1.997.
Δημοτικά διαμερίσματα Καλαμάτας (νέα ονόματα) 2.011 μ.Χ. Σήμερα ΦΕΚ Α 087-07/06/2.010.

Ρωμαϊκοί χρονοιΕπεξεργασία

Το 31 π.χ. ο αυτοκράτορας Οκταβιανός Αύγουστος παραχώρησε την περιοχή της Δενθαλιάτιδας , τις Φαρές και τη Θουρία στους Λάκωνες , επειδή ήταν σύμμαχοι του και είχαν συμπολεμήσει στο Άκτιο στις 2 Σεπτεμβρίου το 31 π.χ. , εναντίον του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας .Με τον τρόπο αυτόν θέλησε να τιμωρήσει τους Μεσσήνιους .

Το 25 μ.χ. ο αυτοκράτορας Τιβέριος απέδωσε τις Φαρές , τη Θουρία και την περιοχή της Δενθαλιάτιδας , πάλι στους Μεσσήνιους. Επί αυτοκράτορα Τιβέριου ετέθησαν και τα όρια (όροι) που ήταν λίθινες τετράγωνες στήλες και καθόριζαν τα σύνορα Μεσσηνίων και Λακεδαιμονίων .

Βυζαντινοί Χρόνοι (Κουτζαβές)Επεξεργασία

Τον όγδοο μ.Χ. αιώνα ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου Κωνσταντίνος Ε΄ (Κοπρώνυμος) , αποφάσισε να μεταφέρει στην Πελοπόννησο Σλάβους για να προστατεύσει τα σύνορα του Κράτους, μετά τη δημογραφική κρίση η οποία είχε προκύψει από την πανώλη και τις συχνές επιθέσεις των Σαρακηνών.

Στις ανατολικές πλαγιές του Ταϋγέτου εγκαταστάθηκαν οι Σλάβοι (Εζερίται) και στις δυτικές πλαγιές δηλαδή περιοχή της αρχαίας Δενθαλιάτιδας χώρας και τις αρχαίες Καλάμαις (Γιάννιτσα) , οι Σλάβοι (Μεληγγοί).

Οι Εζερίτες και οι Μεληγγοί προφανώς, υπερίσχυσαν από τους αυτόχθονες και έτσι καθιερώθηκαν Σλαβικά ονόματα στους οικισμούς και στα αγροκτήματα, που εγκαταστάθηκαν.

Οι Μεληγγοί ήταν ειδωλολάτρες και ασχολούνταν με τη γεωργία και κυρίως με την κτηνοτροφία. Τούτο μαρτυρούν τα πολλά ποιμνιοστάσια (μαντριά) που βρίσκονται ερειπωμένα στην περιοχή. Ήτανε άνθρωποι απείθαρχοι και σκληροί, πολεμοχαρείς και ορμητικοί. Πολλές φορές δημιουργούσαν ζητήματα στη διοίκηση της Πελοποννήσου.

Το δέκατο μ.Χ. αιώνα , άρχισαν να γίνονται Χριστιανοί ύστερα από μεγάλες και επίπονες προσπάθειες που κατέβαλε για τον εκχριστιανισμό τους ο Όσιος Νίκων ο «Μετανοείτε». Πολιούχος σήμερα της Σπάρτης. Έτσι στο τέλος του δέκατου μ.Χ. αιώνα έχουμε στην περιοχή της αρχαίας Δενθαλιάτιδας τις Κουτσαβές,ή Κουτσαβά δηλαδή έξι χωριά με κατεύθυνση από Βορρά προς Νότο: Την Μεγάλη Αναστάσοβα, την Σίτσοβα, την Μικρή Αναστάσοβα, την Τσερνίτσα, του Λαδά και του Καρβέλη. Τα χωριά αυτά είχαν ως πρόθεμα την λέξη Κουτσαβά΄΄΄, η οποία σημαίνει περιοχή και οι κάτοικοι ονομάζονταν Κουτσαβίτες, ονομασίες οι οποίες άτυπα χρησιμοποιούνται μέχρι και σήμερα. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα χωριά Καρβέλι και Λαδά χρησιμοποιούσαν το πρόθεμα Κουτσαβά ακόμα και μετά την ίδρυση του Νέου Ελληνικού Κράτους.

Με την πάροδο του χρόνου, την επίδραση της Χριστιανικής θρησκείας και κυρίως με την ευεργετική επίδραση που είχε για τους Σλάβους η επικοινωνία και επιμειξία τους με τους Έλληνες Δενθάλιους που είχαν καταφέρει να επιζήσουν αλλά και τους κατοίκους των γειτονικών περιοχών, με τους οποίους ανέπτυξαν διάφορες σχέσεις (οικονομικές, κοινωνικές, πολιτιστικές κ.λ.π.), οι Σλάβοι των παραπάνω χωριών άρχισαν να αποκτούν Ελληνική συνείδηση, να μιλάνε την Ελληνική γλώσσα και έτσι να εμφανίζονται σε όλες τις εκδηλώσεις της ζωής ως Έλληνες. Με αυτόν τον τρόπο μετά τον εκχριστιανισμό συντελέσθηκε και ο Εξελληνισμός τους. Παράλληλα υποχρεώθηκαν σε κάθε χωριό να αποδεχθούν έναν επικεφαλής αρχηγό, ο οποίος όμως διοριζόταν από τον επαρχιακό κυβερνήτη.

Φραγκοκρατία (Πισινά χωριά)Επεξεργασία

Την εποχή της Φραγκοκρατίας μετά την δημιουργία της καστροπολιτείας του Μυστρά στην Λακεδαίμονα, τα παραπάνω έξι χωριά, διατηρώντας το καθένα χωριστά το Σλαβικό του όνομά π.χ. Σίτσοβα, Τσερνίτσα κ.λ.π. εντάχθηκαν στο Μυστρά και όλα μαζί ονομάστηκαν Πισινά Χωριά, ή Πισινοχώρια, γιατί τα χωριά αυτά σε σχέση με το Μυστρά, ο οποίος ήταν το διοικητικό κέντρο της περιοχής, ήτανε χτισμένα στο δυτικό (πισινό) μέρος του Ταϋγέτου, ενώ ο Μυστράς ήταν χτισμένος στο ανατολικό (μπροστινό) μέρους του Ταϋγέτου.  

Οθωμανικοί Χρόνοι (Πισινά χωριά)Επεξεργασία

Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας τα Πισινά Χωριά εξακολούθησαν να ανήκουν στο πασαλίκι (Επαρχία ) του Μυστρά.

Το Πασαλίκι του Μυστρά ήταν το μεγαλύτερο τόσο σε έκταση όσο και σε πληθυσμό αλλά και το πλουσιότερο από όλα τα Πασαλίκια του Μοριά. Το γεγονός αυτό είχε σαν αποτέλεσμα ο πασάς του Μυστρά να μην ασχολείται ιδιαίτερα με τα άγονα Πισινοχώρια και οι σκληροτράχηλοι ορεινοί αυτοί βιοπαλαιστές, αποδεχόμενοι το καθεστώς της Διοίκησης κάθε χωριού από τους Κοτζαμπάσηδες (Δημογέροντες), κατά τα πρότυπα της Μάνης, κατάφεραν να απολαμβάνουν ένα καθεστώς ημιαυτονομίας, το λεγόμενο  «κοινοτικό προνόμιο». Σε αυτή την περίπτωση πλήρωναν λιγότερους φόρους και γλίτωναν διάφορες καταπιέσεις από τον Πασά του Μυστρά.

Το καθεστώς αυτό της ημιαυτονομίας έδινε την δυνατότητα σε άλλους καταπιεζόμενους Έλληνες να βρίσκουν καταφύγιο στα χωριά αυτά.

Στα Πισινά χωριά προτίμησαν να εγκατασταθούν επίσης αρκετοί Κρητικοί με τις οικογένειες τους το έτος 1669, μετά την παράδοση του Χάνδακα (Ηράκλειο) στους Οθωμανούς, που πέρασαν στις απέναντι ακτές της Μάνης.

Εκτός όμως από τους Κρητικούς πρόσφυγες και άλλοι Έλληνες κατά τους χρόνους της Τουρκοκρατίας άφησαν τον τόπο τους, που δεν τους έδινε ασφάλεια, είτε γιατί ήταν παράλιος, είτε γιατί κατοικούσαν σε αυτόν Τούρκοι, και εγκαταστάθηκαν στα Πισινά Χωριά όπου ήταν ασφαλής από τις λεηλασίες των πειρατών και από την αρπακτική μανία των Τούρκων. Αλλά και οι κλέφτες ακόμη, που είχαν βγει στα βουνά για να πολεμήσουν τους Τούρκους, σε αυτά τα χωριά έβρισκαν έστω και προσωρινά στοργή, ανακούφιση και φιλόξενη στέγη.

Όλοι αυτοί οι άνθρωποι οι ντόπιοι, (Δενθάλιοι και Μηλλιγγοί), οι Κρητικοί πρόσφυγες και οι έποικοι από άλλα μέρη είχαν την ίδια Εθνική συνείδηση μιλούσαν την ίδια γλώσσα, πίστευαν στην ίδια θρησκεία και είχαν πλήρη επιμειξία μεταξύ τους ώστε σύντομα αποτέλεσαν ένα ενιαίο και αδιάσπαστο Ελληνικό σύνολο, το οποίο είχε μόνο τις συνηθισμένες πνευματικές οικονομικές και κοινωνικές διαφορές, που είναι φυσικό να παρουσιάζονται μεταξύ των ατόμων και των οικογενειών μιας κοινωνίας, με αποτέλεσμα να παίξουν σημαντικότατο ρόλο στον αγώνα του 1821 για την απελευθέρωση από τους Οθωμανούς.

Νεοελληνικοί Χρόνοι (Δήμος Αλαγωνίας)Επεξεργασία

Με την ίδρυση του νέου Ελληνικού κράτους και την ανάληψη της διακυβέρνησης, από τον Ιωάννη Καποδίστρια, μία από τις ενέργειές του ήταν και η ανάπλαση της τοπικής αυτοδιοίκησης και η οργάνωση της εσωτερικής διοίκησης της χώρας, καταργώντας το σύστημα της Δημογεροντίας (Κοτζαμπάσηδων), που ίσχυε από την περίοδο της Τουρκοκρατίας.

1833 Πισινά χωριά στην επαρχία ΜυστράΕπεξεργασία

Η ενθουσιώδης έμπνευση του Ι. Καποδίστρια, για το νέο ρόλο που έμελλε να διαδραματίσουν οι τοπικές κοινωνίες, πραγματοποιήθηκε από τον Όθωνα [2] και το Βασίλειο της Ελλάδος διαιρέθηκε σε δέκα Νομούς.

Μεταξύ των Νομών αυτών ήταν και οι Νομοί:

  • α) Μεσσηνίας ο οποίος περιελάμβανε τις επαρχίες:

Ολυμπίας με πρωτεύουσα το Φανάριον (Παρρασία), Τριφυλίας με πρωτεύουσα την Αρκαδία (Κυπαρισία), Μεθώνης με πρωτεύουσα τη Μεθώνη, Μεσσηνίας με πρωτεύουσα την Ανδρούσα και Καλαμών με πρωτεύουσα τις Καλάμαις (Καλαμάτα). Πρωτεύουσα του Νομού ορίσθηκε η Αρκαδία (Κυπαρισσία).

  • β) Λακωνίας ο οποίος περιελάμβανε τις επαρχίες:

Λακεδαίμονος με πρωτεύουσα το Μυστρά (Σπάρτη), Επιδαύρου Λιμηράς με πρωτεύουσα την Επίδαυρο Λιμηρά (Μονεμβασία), Γυθείου, με πρωτεύουσα το Μαραθωνήσι (Γύθειον) και Οιτύλου, με πρωτεύουσα το Βοίτουλον (Οίτυλον). Πρωτεύουσα του Νομού ορίσθηκε ο Μυστράς (Σπάρτη).

Τα Πισινά Χωριά σε αυτή τη φάση παρέμειναν στην Επαρχία Λακεδαίμονος.

1835 Δημιουργία δήμου ΑλαγωνίαςΕπεξεργασία

Το 1835 Με το Β.Δ. της 9ης (21) Απριλίου το οποίο δεν δημοσιεύθηκε στην Εφημερία της Κυβερνήσεως, ορίστηκαν επακριβώς τα όρια των Νομών και έγινε η διαίρεση των Επαρχιών σε Δήμους. [3].

Σύμφωνα με το άρθρο 1 του πιο πάνω Διατάγματος «Τα όρια του Νομού Μεσσηνίας αρχίζουν στις εκβολές του ποταμού Αλφειού και ακολουθούν και ακολουθούν τη γραμμή αυτού μέχρι το Βλαχοράπτη, όπου εκβάλλει στον Αλφειό ο μικρός ποταμός Γορτύνιος. Από εκεί στρέφονται προς νότιο-ανατολάς και φθάνουν μέχρι την κορυφή του όρους Υψηλή Παναγιά, ακολουθούν τις κορυφές των ορέων μέχρι το λόφο Κερασούλα. Από εκεί ακολουθούν τα όρη μέχρι Τετράγι, αφήνουν το χωριό Χράνους στο Νομό Αρκαδίας ανέρχονται στο όρος Αλωνίτσα, αφήνουν στο Νομό Μεσσηνίας το Χωριό Σούλι και την κοιλάδα της Μακριάς Λάκας. Από εκεί στρέφονται προς Ξερόβουνο και αφήνουν στη Μεσσηνία το χωριό Λεσσίνι και κατευθύνονται προς το Μαλεβό, απ’ όπου ακολουθούν ευθεία γραμμή προς νότον και φθάνουν στο όρος Άγιος Ηλίας, από όπου ακολουθούν τα όρια του Νομού Λακωνίας μέχρι τον Μεσσηνιακό κόλπο. Από εδώ διασχίζουν ευθέως την θάλασσα μέχρι το ακρωτήριο Ακρίτας και τη νήσο Θιγγανούσα (Βενέτικο). Από τη νήσο αυτή ακολουθούν κατ’ ευθείαν την θάλασσα, συμπεριλαμβάνουν τας νήσους Οινούσας, Σφακτηρίαν και Πρώτην και καταλήγουν στις εκβολές του Αλφειού».

Με το Διάταγμα αυτό στην Επαρχία Καλαμών δημιουργήθηκαν οκτώ Δήμοι (έναντι εννέα (9) που προέβλεπε η εισήγηση του Υπουργείου Εσωτερικών). Συγκεκριμένα δημιουργήθηκαν οι Δήμοι Αβίας, Κυτριών, Γερήνιας, Καλαμών, Αμφείας και Αλάγωνίας. Στον Δήμο Αλαγωνίας εντάχθηκε και ο Δήμος Κουτσάβης που περιελάμβανε η εισήγηση του Υπουργείου Εσωτερικών και απαρτιζόταν από τα χωριά Κουτσαβά Λαδά, Κουτσαβά Καρβέλι και Τσερνίτσα.

1836 Επίσημη ονομασία του δήμου Αλαγωνίας και των χωριών τουΕπεξεργασία

Το Β. Δ. της 20ης Ιουνίου (2 Ιουλίου) 1836 το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α. 28 / 21-6-1836 «περί Διοικητικού Οργανισμού», εισήγαγε το σύστημα των περιφερειακών Διοικήσεων και Υποδιοικήσεων με παράλληλη κατάργηση των Νομαρχών και Επάρχων χωρίς όμως να μεταβληθούν τα όρια του κάθε νομού.

Στο Νομό Μεσσηνίας σχηματίστηκαν τρεις Διοικήσεις:

  • α) Διοίκηση Τριφυλίας η οποία περιείχε τις Επαρχίες Ολυμπίας και Τριφυλίας με έδρα την Κυπαρισσία .Η επαρχία Ολυμπίας αποτέλεσε Υποδιοίκηση ενταγμένη στην εν λόγω Διοίκηση.
  • β) Διοίκηση Πυλίας η οποία περιείχε την Επαρχία Μεθώνης με έδρα την Πύλο.
  • γ) Διοίκηση Μεσσηνίας η οποία περιείχε:

τις Επαρχίες Καλαμών και Μεσσηνίας (Μεσσήνης) με έδρα τις Καλάμαις (Καλαμάτα). Η Επαρχία Μεσσηνίας αποτέλεσε Υποδιοίκηση ενταγμένη στην εν λόγω Διοίκηση.

Τα δύο αυτά διατάγματα τέθηκαν σε εφαρμογή, μετά την δημοσίευση του Γενικού Πίνακα των Δήμων του Κράτους, στην εφημερίδα της Κυβερνήσεως ΦΕΚ / Α. 80 / 28–12-1836.

Με τα Διατάγματα αυτά τα Πισινά Χωριά εντάχθηκαν στην Διοίκηση Μεσσηνίας και αποτέλεσαν ανεξάρτητο Δήμο στον οποίον η Υπηρεσία Ονοματοθεσίας έδωσε την ονομασία Δήμος Αλαγωνίας. Ο νεοσύστατος Δήμος ήταν Β΄ τάξεως, με πληθυσμό 2.442 κατοίκους. Απαρτιζόταν από τα χωριά. Τσερνίτσα, Κουτσαβά Καρβέλι, Κουτσαβά Λαδά, 2 Μοναστήρια, Σίτσοβα, Μεγάλη Αναστάσοβα, και Μικρή Αναστάσοβα. Έδρα του Δήμου καθορίστηκε η Σίτσοβα.

Αυτή είναι η πρώτη επίσημη καταγραφή των ονομάτων του Δήμου και των Χωριών του.

1838 Η Διοίκηση Πυλίας εντάχθηκε στη Διοίκηση ΜεσσηνίαςΕπεξεργασία

Με το νόμο της 22ας Ιουνίου (4 Ιουλίου) 1838 ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α. 24 / 23-6-1838 «περί μεταρρυθμίσεως των Διοικήσεων» καθορίζεται ότι "Η Διοίκηση Μεσσηνίας περιέχει τις Επαρχίες Καλαμών, Μεσσήνης (πρώην Μεσσηνίας) και Μεθώνης, με έδρα τις Καλάμαις". Η Διοίκηση Πυλίας της επαρχίας Μεθώνης καταργήθηκε και εντάχθηκε ως Υποδιοίκηση με έδρα την Πύλο στη Διοίκηση Μεσσηνίας.

1841 Η έδρα του Δήμου μεταφέρθηκε στην ΤζερνίτζαΕπεξεργασία

Με το Β.Δ. της 22ας Ιαν. (3ης Φεβ.) 1841 «περί Διατηρήσεως των Δήμων της Επαρχίας Καλαμών», ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ/Α5 /3-3-1841, ο Δήμος Αλαγωνίας διατήρησε τη σύσταση, τα όρια και την τάξη του, με πληθυσμό 2.916 κατοίκους. Η έδρα όμως του Δήμου μεταφέρθηκε στην Τζερνίτζα.

1845 Προσδιορισμός των εδρών Νομαρχών και ΕπάρχωνΕπεξεργασία

Με το νόμο ΚΕ της 5ης Δεκ.1845 ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α. 32 / 8-12-1845 «περί Διοικητικής Διαιρέσεως του Κράτους», καταργήθηκε το σύστημα των Διοικήσεων και Υποδιοικήσεων και επανήλθε το Νομαρχιακό και Επαρχιακό σύστημα. Ο νομός Μεσσηνίας διατήρησε τα όρια τη σύσταση και τη διαίρεση, όπως είχαν καθοριστεί με τα διατάγματα του 1833 και 1835. Με το άρθρο 2 του προαναφερόμενου νόμου η Επαρχία Μεθώνης μετονομάσθηκε σε Επαρχία Πυλίας.

Με το Β.Δ. της 5ης Δεκ. 1845 (άρθρο 8), «περί προσδιορισμού των εδρών Νομαρχών και Επάρχων» το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ/Α34/ 20-12-1845. Ορίσθηκαν ως έδρες: του Νομάρχη Μεσσηνίας αι Καλάμαι, του Επάρχου Τριφυλίας η Κυπαρισία, του Επάρχου Ολυμπίας η Ανδρίτζαινα και του Επάρχου Πυλίας το Νεόκαστρον.

1863 Πρωτεύουσα του Δήμου η ΣίτσοβαΕπεξεργασία

Με το από 13 Μαρτίου 1863 Θέσπισμα της προσωρινής Κυβέρνησης το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α.23 / 26-6-1863, η πρωτεύουσα του Δήμου Αλαγωνίας μετατέθηκε από την Τσερνίτσα στην Σίτσοβα.

1870 Καθορίσθηκε το έμβλημα της Σφραγίδας του ΔήμουΕπεξεργασία

Με το Β.Δ. της 11ης Οκτ. 1870 το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α.43 / 29-12-1870 καθορίσθηκε το έμβλημα της Σφραγίδας του Δήμου Αλαγωνίας ως ακολούθως η του δήμου Αλαγωνίας εν τω μέσω μεν «Άρτεμιν.» γύρωθεν δε τας λέξεις «Δήμος Αλαγωνίας.» .

1874 Πρωτεύουσα του Δήμου η ΤσερνίτσαΕπεξεργασία

Με το Β.Δ. της 23ης Δεκ. 1874 «περί μεταθέσεως της πρωτευούσης του Δήμου Αλαγωνίας» το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α. 9 / 14-2-1875 , η πρωτεύουσα του Δήμου Αλαγωνίας, μετατέθηκε από την Σίτσοβα στην Τσερνίτσα. Το διάταγμα αυτό εκδόθηκε αφού ελήφθησαν υπόψη οι από 30-4-1872 και 17-11-1873 πράξεις του Δημοτικού Συμβουλίου Αλαγωνίας και του Επαρχιακού συμβουλίου Καλαμών αντίστοιχα.

1879 Πρωτεύουσα του Δήμου η ΣίτσοβαΕπεξεργασία

Με το Β.Δ. της 4ης Ιαν. 1879 « περί μεταθέσεως της πρωτευούσης του Δήμου Αλαγωνίας.» το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α.75 / 26-11-1879, η πρωτεύουσα του Δήμου Αλαγωνίας, μετατέθηκε από την Τσερνίτσα στην Σίτσοβα. Το διάταγμα αυτό εκδόθηκε αφού ελήφθησαν υπόψη οι από 16-10-1877 και 13-12-1878 πράξεις του Δημοτικού Συμβουλίου Αλαγωνίας και του Επαρχιακού συμβουλίου Καλαμών αντίστοιχα.

1879 Διαίρεση του νομού Μεσσηνίας σε Μεσσηνίας και ΤριφυλίαςΕπεξεργασία

Με το νόμο ΒΧΔ της 6ης Ιουλ. 1899 « περί Διοικητικής Διαιρέσεως του Κράτους» ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α.136 / 8-7-1899, ο Νομός Μεσσηνίας διαιρέθηκε σε δύο ανεξάρτητους Νομούς:

  • α). Τον Νομό Μεσσηνίας, ο οποίος περιελάμβανε τις Επαρχίες Καλαμών, Μεσσήνης και Πυλίας, με έδρα τις Καλάμαις.
  • β. ) Τον Νομό Τριφυλίας ο οποίος περιελάμβανε τις Επαρχίες Τριφυλίας και Ολυμπίας, με έδρα την Κυπαρισσία.

1907 Πρωτεύουσα του Δήμου η ΤσερνίτσαΕπεξεργασία

Με το Β.Δ. της 24ης Νοεμ.1907 «περί μεταθέσεως της πρωτευούσης του Δήμου Αλαγωνίας» το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α.246 / 5-12-1907, η πρωτεύουσα του Δήμου Αλαγωνίας, μετατέθηκε από την Σίτσοβα στην Τσερνίτσα. Το διάταγμα αυτό εκδόθηκε μετά από εισήγηση του υπουργού εσωτερικών αφού έλαβε υπόψη του, την από 14 7-1907, ομόφωνη και πλήρως τεκμηριωμένη γνωμοδότηση του Δημοτικού Συμβουλίου, η οποία δημοσιεύτηκε στο ίδιο ΦΕΚ.

1909 Κατάργηση νομού ΤριφυλίαςΕπεξεργασία

Με το νόμο ΓΥΛΔ (3434) της 1ης Δεκ. 1909 «περί Διοικητικής διαιρέσεως του Κράτους» ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α.282 / 4-12-1909, ο Νομός Τριφυλίας καταργήθηκε και η περιφέρειά του επανήλθε στο Νομό Μεσσηνίας.

1912 Διάλυση του δήμου ΑλαγωνίαςΕπεξεργασία

Το έτος 1912 με Βασιλικό Διάταγμα «περί αναγνωρίσεως των Δήμων και Κοινοτήτων του Νομού Μεσσηνίας» που δημοσιεύθηκε αυθημερόν στο Φ.Ε.Κ / Α.262 / 31-8-1912 ο Δήμος Αλαγωνίας διαλύθηκε και τα Χωρία από τα οποία απαρτιζόταν, (Καρβέλι, Λαδά, Μεγάλη Αναστάσοβα, Μικρή Αναστάσοβα, Σίτσοβα και Τσερνίτσα) αποτέλεσαν αυτοτελείς Κοινότητες της Επαρχίας Καλαμών του Νομού Μεσσηνίας.

Στον όμορο Δήμο Καλαμών λόγω της αλματώδους ανάπτυξης του τα πράγματα εξελίχτηκαν κάπως διαφορετικά.

  • α.) Προσαρτήθηκαν .οι συνοικίες:

Αβραμιού (πρώην Δήμου Καλαμών), Παραλία Καλαμών, Καλύβια, Πλεύνα και οι Μονές Αγίου Κωνσταντίνου, Προφήτη Ηλία και Βελανιδιάς.

  • β.) Αποσπάσθηκαν και αποτέλεσαν ξεχωριστές αυθύπαρκτες Κοινότητες της επαρχίας Καλαμών οι παρακάτω συνοικισμοί.

(1) Κοινότητα Ασπρόχωμα (Ασπροχώματος), με την προσάρτηση των συνοικισμών. Καλάμι, Κατσίκοβο και Χάνια Κουμουνδούρου (του πρώην Δήμου Θουρίας).

(2) Κοινότητα Γιάννιτσα (Γιάννιτσας), με την προσάρτηση των συνοικισμών. Αράχωβα και ή Μονή της Δημιόβης.

(3) Κοινότητα Λαίϊκα (Λαιΐκων) με την προσάρτηση των συνοικισμών Κατσαρέϊκα και Κουταλά (του πρώην ΔήμουΑμφείας).

1927 Μετονομασία των χωριών που είχαν Σλάβικα ονόματαΕπεξεργασία

Το έτος 1927 αποφασίστηκε η μετονομασία των χωριών που είχαν Σλάβικα ονόματα. Έτσι τα Χωριά του πρώην Δήμου Αλαγωνίας με Διάταγμα το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α . 306 /22-12-1927 μετονομάστηκαν: η Σίτσοβα σε Αλαγονία6, η Τσερνίτσα σε Αρτεμισία, η Μεγάλη Αναστάσοβα σε Νέδουσα και η Μικρή Αναστάσοβα σε Πηγαί. Για τα χωριά Καρβέλι και Λαδά δεν υπήρχε πρόβλημα γιατί το πρόθεμα Κουτσαβά είχε ήδη καταργηθεί.

Με τον αναγκαστικό νόμο 1937 της 30ης Αυγ. 1939 « περί Μεταρρυθμίσεως των ορίων των Νομών Μεσσηνίας και Ηλείας .», ο οποίος αρχικά δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α.355 / 2-9-1939 και στη συνέχεια αναδημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ / Α.395 / 18-9-1939 επειδή υπήρχαν σφάλματα στην πρώτη δημοσίευση, η Επαρχία Ολυμπίας αποσπάσθηκε από το Νομό Μεσσηνίας και εντάχθηκε διοικητικά στο Νομό Ηλείας. Εξαίρεση αποτέλεσαν οι Κοινότητες. Αγίου Σώστη, Αμπελιώνας, Νέδας, Πετραλώνων, Πέτρας, Σκληρού, και Στασίμου οι οποίες αποσπάσθηκαν από την Επαρχία Ολυμπίας και εντάχθηκαν στην Επαρχία Τριφυλίας της Μεσσηνίας.

Με το Β.Δ . της 18ης Μαΐου 1956 «περί μετονομασίας Συνοικισμών, Κοινοτήτων κλπ., ο Συνοικισμός Χανάκια του Καρβελίου, ο οποίος με παλαιότερο διάταγμα είχε αποσπασθεί από την Γιάννιτσα και είχε ενταχθεί στο Καρβέλι, μετονομάστηκε σε Κάτω Καρβέλιον (Καρβέλι).

Με το Β.Δ. 76 της 11ης Νοεμβρίου 1959 «περί μετονομασίας Συνοικισμών, Κοινοτήτων και Πόλεων.», το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ. / Α. 16 / 19-2-1960. Η πόλις των Καλαμών (Καλάμαι) μετονομάστηκε σε «Καλαμάτα.» και ο ομώνυμος δήμος «Δήμος Καλαμάτας.»

1999 Σχέδιο ΚαποδίστριαςΕπεξεργασία

Με το Νόμο 2539 / 1997 (Σχέδιο Καποδίστριας) «Συγκρότηση Τοπικής Αυτοδιοίκησης» οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ./ Α.244 / 4-12-1997. Οι Επαρχίες ως μονάδες της διοικητικής διαίρεσης της χώρας καταργήθηκαν από 1-1-1999, χωρίς αυτό να έχει καμία συνέπεια στην διάρθρωση και λειτουργία των υπηρεσιών της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης . Παράλληλα έγινε συνένωση των υπαρχόντων Δήμων και κοινοτήτων σε μεγαλύτερους Δήμους και κοινότητες με σκοπό τη βελτιστοποίηση της δημόσιας διοίκησης στο επίπεδο της τοπικής αυτοδιοίκησης .

Στο Νομό Μεσσηνίας δημιουργήθηκαν είκοσι εννέα (29) Δήμοι και δύο (2) κοινότητες .

Ένας από τους είκοσι εννέα Καποδιστριακούς Δήμους που συγκροτήθηκαν ήταν και αυτός της Καλαμάτας με έδρα τον οικισμό Καλαμάτα ο οποίος αποτελείτο από τον τέως Δήμο Καλαμάτας και τις κοινότητες που φαίνονται στο παρακάτω πιστό αντίγραφο του σχετικού νόμου , ως Δημοτικά -Τοπικά Διαμερίσματα .:

" 36.15 . Δήμος Καλαμάτας αποτελούμενος από το το δήμο Καλαμάτας και τις κοινότητες : 1. Ασπροχώματος , 2. Αντικαλάμου , 3. Αρτεμισίας , 4. Ασπροχώματος , 5. Βέργας , 6. Ελαιοχωρίου , 7. Καρβελίου , 8. Λαδά , 9. Λαιϊκων , 10 . Μικράς Μαντίνειας , 11. Νεδούσης , 12. Πηγών , 13. Σπερχογίας , οι οποίοι καταργούνται."

Ο Νεοσύστατος Καποδιστριακός Δήμος για την ορθολογικότερη κατανομή των πόρων του αλλά και για την αντιμετώπιση τυχών προβλημάτων , κατάταξε τα δημοτικά του διαμερίσματα σε 4 ενότητες , ανάλογα με την γεωγραφική τους θέση ως εξής :

α. ) Η πόλη της Καλαμάτας .

β. ) Στα Πεδινά , Δυτικά της Πόλης .

Πρόκειται για τοπικά διαμερίσματα που βρίσκονται γύρω από τους οδικούς άξονες που συνδέουν την Καλαμάτα με τη Μεσσήνη (δυτικά) και με τη Μεγαλόπολη (βορειοδυτικά), που τα τελευταία χρόνια παρουσιάζουν έντονη οικιστική ανάπτυξη , και ο χαρακτήρας τους είναι κατά βάση αστικός, λόγω της μικρής απόστασής τους από την Καλαμάτα. Τα διαμερίσματα αυτά είναι: Τα Ακοβίτικα , το Ασπρόχωμα , τα Λαίϊκα , ο Αντικάλαμος και η Σπερχογία.

γ. )Στο Μυχό του Μεσσηνιακού Κόλπου .

Πρόκειται για τοπικά διαμερίσματα που βρίσκονται στην ανατολική πλευρά του Δήμου και στη βορειοανατολική πλευρά του Μεσσηνιακού κόλπου. Εντάσσονται στη Μεσσηνιακή Μάνη, όμως έχουν φυσιογνωμία αστική και τουριστική . Τα διαμερίσματα αυτά είναι : Η Βέργα και η Μικρή Μαντίνεια .

δ. ) Στις Πλαγιές του Ταϋγέτου .

Πρόκειται για τοπικά διαμερίσματα που «φιλοξενούνται» στη βορειοδυτική πλευρά του ορεινού όγκου του Ταϋγέτου και διαθέτουν ιδιαίτερη φυσική ομορφιά και παραδοσιακό χαρακτήρα. Οι οικισμοί αυτοί προσεγγίζονται από τον οδικό άξονα Καλαμάτας-Σπάρτης και είναι: Το Ελαιοχώρι, το Καρβέλι, το Λαδά, η Νέδουσα, η Αρτεμισία, η Πηγές και η Αλαγονία.

2010 Πρόγραμμα ΚαλλικράτηςΕπεξεργασία

Ο Νόμος αυτός ίσχυσε μέχρι το τέλος του 2010 οπότε και αντικαταστάθηκε από το νόμο 3852 / 2010 « Νέα αρχιτεκτονική της αυτοδιοίκησης και της αποκεντρωμένης Διοίκησης , Πρόγραμμα Καλλικράτης .» , ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ. / Α. 87 / 7-6-2010.

Με το άρθρο 6 του ανωτέρω νόμου καθιερώθηκε ο θεσμός των αποκεντρωμένων Διοικήσεων και το Ελληνικό Κράτος διαιρέθηκε σε επτά (7) Διοικήσεις :

  • α.Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής με έδρα την Αθήνα.
  • β.Αποκεντρωμένη Διοίκηση Θεσσαλίας - Στερεάς Ελλάδας με έδρα τη Λάρισα.
  • γ.Αποκεντρωμένη Διοίκηση Ηπείρου - Δυτικής Μακεδονίας με έδρα τα Ιωάννινα.
  • δ.Αποκεντρωμένη Διοίκηση Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου με έδρα την Πάτρα.
  • ε. Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου με έδρα τον Πειραιά.
  • στ. Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης με έδρα το Ηράκλειο.
  • ζ. Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας – Θράκης με έδρα τη Θεσσαλονίκη.

Με το άρθρο τρία (3) του ιδίου νόμου καθιερώθηκε σε κάθε αποκεντρωμένη Διοίκηση η σύσταση και συγκρότηση περιφερειών.

Στην αποκεντρωμένη Διοίκηση Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου, η οποία μας αφορά, συστάθηκαν και συγκροτήθηκαν οι περιφέρειες:

  • α.Η περιφέρεια Ιονίων Νήσων η οποία περιλαμβάνει τους Νομούς Ζακύνθου, Κέρκυρας, Κεφαλληνίας και Λευκάδας. Έδρα της περιφέρειας Ιονίων νήσων ορίστηκε  η Κέρκυρα.
  • β.Η περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας η οποία περιλαμβάνει τους Νομούς Αιτωλοακαρνανίας, Αχαΐας και Ηλείας. Έδρα της περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας ορίστηκε  η Πάτρα.
  • γ.Η περιφέρεια Πελοποννήσου, η οποία περιλαμβάνει τους Νομούς Αργολίδος, Αρκαδίας, Κορινθίας, Λακωνίας και Μεσσηνίας. Έδρα της περιφέρειας Πελοποννήσου ορίστηκε η Τρίπολη.

Κάθε νομός αποτελεί και περιφερειακή ενότητα και κάθε πρωτεύουσα νομού είναι έδρα της αντίστοιχης περιφερειακής ενότητας.

Σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 36 του ιδίου νόμου, στο Νομό Μεσσηνίας συστήθηκαν οι παρακάτω έξι (6) Δήμοι με παράλληλη κατάργηση όλων των παλαιών, οι οποίοι μετονομάστηκαν σε Δημοτικές Ενότητες:

  • α. Δήμος Καλαμάτας με έδρα την Καλαμάτα , αποτελούμενος από τις Δημοτικές Ενότητες: 1). Άριος. 2). Αρφαρών. 3).Θουρίας και 4). Καλαμάτας.
  • β. Δήμος Μεσσήνης με έδρα τη Μεσσήνη, αποτελούμενος από τις Δημοτικές Ενότητες. 1). Αιπείας. 2). Ανδρούσας. 3).Αριστομένους. 4). Βουφράδων. 5). Ιθώμης. 6). Μεσσήνης. 7). Πεταλιδίου και 8). Τρικόρφου .
  • γ. Δήμος Πύλου – Νέστορος με έδρα την Πύλο αποτελούμενος από τις Δημοτικές Ενότητες: 1). Κορώνης. 2). Μεθώνης. 3).Παπαφλέσσα. 4). Πύλου. 5).Νέστορος και 6).Χιλιοχωρίων.
  • δ. Δήμος Τριφυλίας με έδρα την Κυπαρισσία αποτελούμενος από τις Δημοτικές Ενότητες. 1). Αετού. 2). Αυλώνος. 3).Γαργαλιάνων. 4).Κυπαρισσίας. 5).Φιλιατρών και (6). την κοινότητα Τριπύλας.
  • ε. Δήμος Οιχαλίας με έδρα το Μελιγαλά αποτελούμενος από τις Δημοτικές Ενότητες: 1). Ανδανίας. 2). Δωρίου. 3). Είρας. 4).Μελιγαλά και 5). Οιχαλίας.
  • στ. Δήμος Δυτικής Μάνης με έδρα την Καρδαμύλη αποτελούμενος από τις Δημοτικές Ενότητες: 1).Αβίας και 2).Λεύκτρου.

Σημειώσεις

1 Ο Ρωμαίος ιστορικός Τάκιτος που έζησε το πρώτο μ.Χ. αιώνα στα χρονικά του (Tacitus Annales Βιβλίο IV κεφ.43) γράφει σε μετάφραση από τα Λατινικά τα εξής, που έγιναν κατά τον καθορισμό των συνόρων Μεσσηνίας και Λακωνίας επί αυτοκράτορα της Ρώμης Τιβερίου (14 - 37 μ.Χ.). Ακούσθησαν μετά ταύτα οι πρέσβεις των Λακαιδεμονίων και των Μεσσηνίων για το δίκαιο του Ναού της Λιμνάτιδας Αρτέμιδος… Οι Μεσσήνιοι αντίθετα προβάλανε την αρχαία διανομή της Πελοποννήσου μεταξύ των απογόνων του Ηρακλή και ότι παρεχωρήθει στο βασιλέα τους η Δενθαλιάτις Χώρα (Denthaliatem Agrum) στην οποία βρισκόταν αυτό το ιερό.

2 Για το ιερό της Λιμνάτιδος Αρτέμιδος ο αρχαίος Έλληνας γεωγράφος Στράβων (ο οποίος γεννήθηκε το 65 π.Χ.) στο τέταρτο κεφάλαιο των «Γεωγραφικών» του γράφει τα εξής: «Το δε εν Λίμναις της Αρτέμιδος ιερόν εφ’ ω Μεσσήνιος περί τας παρθένους υβρίσαι δοκούσι τας αφιγμένας απί την θυσίαν εν μεθορίοις εστί της Λακωνικής και της Μεσσηνίας όπου κοινήν συνετέλουν πανήγυριν και θυσίας αμφότεροι μετά δε την ύβριν ου διδόντων δίκας των Μεσσηνίων συστήναι φασί του πολέμου».

Το κείμενο αυτό σε μετάφραση έχει ως εξής: Το δε ιερό της Αρτέμιδος που είναι στις Λίμνες όπου οι Μεσσήνιοι φέρονται ότι προσέβαλαν (εβίασαν) τις παρθένες των Σπαρτιατών που είχαν έρθει για την εορτή βρίσκεται στα σύνορα της Λακωνίας και της Μεσσηνίας, όπου και οι δύο τελούσαν κοινό πανηγύρι και προσέφεραν κοινή λατρεία. Ύστερα όμως από την προσβολή επειδή οι Μεσσήνιοι δεν τιμωρούνταν, λένε ότι άρχισαν τον πόλεμο.

3 Η άποψη ότι και τα έξι χωριά ονομάζονταν Κουτσαβά ή Κουτσαβές πριν μετονομασθούν σε Πισινά χωριά ονομασία η οποία άτυπα χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα και όχι μόνο τα Χωριά Λαδά και Καρβέλι, ενισχύεται από πληθώρα εγγράφων.

Ενδεικτικά παραθέτουμε δύο:

  • α) Στον Κώδικα της Μητροπόλεως Μονεμβασίας και Καλαμών (Φ. 21β) αναγράφεται ότι το 1747 χειροτονήθηκε Επίσκοπος Δυρραχίου ο Άνθιμος, στον οποίον υπάγονταν, τα γύρω από το Δυρράχι χωριά τα οποία ονομάζονταν Σαμπάζικα και έφταναν μέχρι το χωριό Αρφαρά της Αμφείας, οι Κουτσαβές (δηλαδή τα Πισινά Χωριά) και η Γιάννιτσα.

Όπως είναι γνωστό η εκκλησία δεν ακολουθεί εύκολα τις μετονομασίες ούτε τις διοικητικές μεταβολές της πολιτείας. Γι’ αυτό χρησιμοποιεί όχι μόνο σε αυτό, αλλά και σε πλήθος άλλων εγγράφων, την περίοδο της Τουρκοκρατίας την παλαιά ονομασία κουτσαβά ή Κουτσαβές αντί Πισινά Χωριά που ήταν η επίσημη.

Το πιστό αντίγραφο του γράμματος του Μητροπολίτη Μονεμβασίας και Καλαμών έχει ως ακολούθως: « + ημετρηότης υμών διά του παρόντος μου γράμματος, γίνεται δήλον, ότι επειδή και να εχειροτόνησα επίσκοπον δυρραχίου, εις τα χωρία ταύτα, σαμπάζικα, κουτσαβός και γιάννιτζα, όντα της Μητροπόλεως μου και να τα έδωσα τον θεοφηλέστατον επίσκοπον δυρραχίου κύρ άνθημον όπου να τα εξουσιάζει, διά τούτω να έχει να δείδη τον καθέκαστον χρώνον, προς την υμών μετριότητα κατά την γενομένην συμφωνίαν μεταξύ υμών γρόσια εκατόν πεντήκοντα … Όθεν και εις ένδηξιν εγένετο τω παρόν μου ενυπόγραφον ημέτερον γράμμα, μετά των θεωφιλεστάτων επισκόπων και συνάδελφών ημών των υπογραφομενών και εδώθη τη αυτού θεωφηλία εις βεβαίωσιν παντων. αψμζ  σεπτεμβρίου ιη»

  • β) Σε έγγραφο αντιπαράθεσης του αγωνιστή του 1821 από την Τσερνίτσα Ν. Σαλμόπουλου (Σάλμα) για λογαριασμό της συζύγου του με τους Μασουρίδηδες (ΓΑΚ / Μεσσηνίας / Αρχείο Μιμη Φερέτου ανέκδοτα έγγραφα Καλαμάτας αρ. φυλ. 13, το οποίο αναδημοσιεύεται στο βιβλίο του Αγ. Καλαμαρά "Αλαγονία. και Αλαγόνιοι" σελ. 167), διαβάζουμε:

« Σεβαστή Διοίκησις

Με το να έμεινα ορφανή από πατέραν και μητέραν και όντας εις νόμου ηλικίαν, εδέχθηκα διά νόμιμον μου σύζυγον, ιδία θελήσει και ζητήσει και των δύο μερών, κάποιον Νικήταν Σαλμόπουλον εκ της Επαρχίας Μυστρός και εκ του ιδίου τόπου μου Κουτζαβές. Όθεν οι θείοι μου εκ μέρους της μητρός μου, έγινεν με ευχαρίστησιν τους ταύτη η υπανδρεία μου, οι δε εκ μέρους του πατρός μου θείοι μου, έβαλαν εξουσίαν  εις όλα τα πατρικά μου πράγματα κινητά και ακίνητα και κατακρατούν αυτά μέχρις ώρας… Τη 8 Φεβ. 1826 Ναύπλιον Υποκλίνουσα Διά Ελένην θυγάτηρ Δημ. Μασουρίδη Ο σύζυγος της Νικήτας Σαλμόπουλος»

4Η ίδρυση του Μυστρά συνδέεται με την πρώτη άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους της Δ΄ Σταυροφορίας το 1204: η Βυζαντινή Αυτοκρατορία κατακερματίζεται, η Πελοπόννησος παραχωρείται στη φράγκικη οικογένεια των Βιλλεαρδουίνων, που ιδρύει το Πριγκηπάτο της Αχαΐας και λίγα χρόνια αργότερα, το 1249, ο φράγκος πρίγκιπας Γουλιέλμος Β΄ Βιλλεαρδουίνος κτίζει το κάστρο του Μυζηθρά στην κορυφή του ομώνυμου λόφου, σε θέση καίρια για τον έλεγχο της κοιλάδας του Ευρώτα. Το κάστρο αυτό θα αποτελέσει τον πυρήνα της μετέπειτα καστροπολιτείας του Μυστρά, μιας από τις σημαντικότερες υστεροβυζαντινές πόλεις. Το 1259, στη μάχη της Πελαγονίας, ο φράγκος πρίγκιπας συλλαμβάνεται αιχμάλωτος από τους Βυζαντινούς. Για την απελευθέρωσή του ο βυζαντινός αυτοκράτορας απαιτεί ως λύτρα την παράδοση των κάστρων της Μονεμβασίας, της Μαΐνης και του Μυζηθρά, τα οποία και παραδίδονται τρία χρόνια αργότερα, το 1262.

Η ασφάλεια, που παρέχει ο φυσικά οχυρός λόφος του Μυστρά, θα προκαλέσει τη μετακίνηση του πληθυσμού της Λακεδαιμονίας σε αυτόν, γεγονός που θα αποτελέσει την απαρχή της εξέλιξής του στο σημαντικότερο αστικό κέντρο της περιοχής.

Το 1289 η ''κεφαλή'', ο επαρχιακός διοικητής των βυζαντινών κτίσεων της Πελοποννήσου, μεταφέρει την έδρα του από τη Μονεμβασία στο Μυστρά.

Το 1349 ο Μυστράς γίνεται η πρωτεύουσα του ημιαυτόνομου Δεσποτάτου του Μορέως με πρώτο ''Δεσπότη'' τον Μανουήλ Καντακουζηνό (1349-1380), γιο του αυτοκράτορα Ιωάννη Στ΄. Το 1383 τη δυναστεία των Καντακουζηνών διαδέχεται στο Μυστρά η αυτοκρατορική οικογένεια των Παλαιολόγων με πρώτο εκπρόσωπό της τον Θεόδωρο Α΄ (1380/1-1407). Ξεχωριστή θέση ανάμεσα στους ''Δεσπότες'' του Μυστρά κατέχει ο Κωνσταντίνος ΙΑ΄ Παλαιολόγος (1443-1448), προτελευταίος στη σειρά ''Δεσπότης'', ο οποίος, έχοντας διαδεχθεί στον αυτοκρατορικό θρόνο τον αδελφό του Ιωάννη Η΄ Παλαιολόγο (1425-1448), θα σκοτωθεί στην πολιορκία και άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους το 1453.

Η βυζαντινή φάση στην ιστορία του Μυστρά λήγει το 1460 με την παράδοσή του στους Τούρκους.

5 Προκειμένου να έχουμε μια εικόνα για την εξέλιξη του πληθυσμού αλλά και της ανάπτυξης των όμορων Δήμων Αλαγωνίας και Καλαμών, θεωρούμε σκόπιμο να παραθέσουμε τα παρακάτω στοιχεία:

Ο Δήμος Καλαμών συστάθηκε με το ίδιο Διάταγμα όπως ο Δήμος Αλαγωνίας και ήταν Β΄ τάξεως με έδρα τις Καλάμαις. Απαρτιζόταν από τους οικισμούς: Καλάμαι, Λινέϊκα ή Λαίϊκα, Σπιτάκια , Κατζαρέϊκα, Καλάμι, Ασπρόχωμα, Γιάνιτζα, Γιανιτζάνικα και Κατσίκοβος.Το 1841 είχε πληθυσμό 3.690 κατοίκους, έναντι 2.916 που είχε ο Δήμος Αλαγωνίας.

6 Η αρχαία πόλη Αλαγονία κατά τον αρχαίο Έλληνα περιηγητή Παυσανία που έζησε το δεύτερο αιώνα μ.Χ. βρισκότανε σε απόσταση τριάντα σταδίων προς τα μεσόγαια από την πόλη Γερήνια.

Καθορίζοντας δε επακριβώς τη γεωγραφική θέση της Αλαγονίας ο Παυσανίας γράφει στο κεφάλαιο είκοσι πέντε του Γ! βιβλίου του τα εξής: «Γερηνίας δε ως εις μεσόγαιαν άνω τριάκοντα σταδίους απείχε. Αλαγονία και το πόλισμα κατενεμήθη ήδη και τούτο Ελευθερολάκωσιν». Δηλαδή η Αλαγονία απέχει από τη Γερήνια τριάντα στάδια προς το μεσογειακό και ανηφορικό μέρος της χώρας και αυτή την πόλη συμπεριέλαβε στο κατάλογο των πόλεων που αποτελούν το Κοινό των Ελευθερολακώνων.

Αν τώρα ληφθεί υπ’ όψη ότι στη θέση της αρχαίας Γερήνιας βρίσκεται σήμερα το χωριό Κάμπος του τέως δήμου Αβίας, τότε η αρχαία Αλαγονία, που απείχε από τη Γερηνία τριάντα στάδια (πέντε χιλιόμετρα) προς τα μεσόγεια, πρέπει ασφαλώς να τοποθετηθεί στη θέση που βρίσκεται σήμερα το χωριό Κέντρον (πρώην Γαϊτσές) του τέως Δήμου Αβίας.

Σύμφωνα με τα παραπάνω η αρχαία πόλη Αλαγονία βρισκόταν έξω από τα όρια των Πισινών Χωριών και εκτιμούμε ότι γι’αυτό η Υπηρεσία Ονοματοθεσίας έγραψε το όνομα του Δήμου Αλαγωνίας με ωμέγα (ω). Το 1927 επειδή η εν λόγω υπηρεσία, του Υπουργείου Εσωτερικών, όπως φαίνεται, είχε σαν στόχο της να δίνει στους νεοσύστατους δήμους, κοινότητες και οικισμούς, ονόματα αρχαίων πόλεων ή ιστορικών τοπωνυμίων που με την πάροδο του χρόνου είχαν λησμονηθεί, έδωσε στην Κοινότητα της Σίτσοβας το όνομα της αρχαίας πόλεως Αλαγονίας, που γράφεται με όμικρον (ο).

Πηγές Επεξεργασία

  • Αντώνιος Νικολάου Μασουρίδης, Γυμνασιάρχης, Διοικητικός Σύμβουλος του Μετοχικού Ταμείου των Πολιτ. Υπαλλήλων 1936, ανατύπωση 1994 από τον Σύλλογο Αρτεμίσιων Αθηνών - Πειραιώς "ΑΛΑΓΟΝΙΑΚΑ" (Πηγαί και Βοηθήματα στη σελίδα 422).
  • "Αλαγονία και Αλαγόνιοι" Τόμος Ι & ΙΙ. Αγησίλαου Καλαμαρά. Έκδοση του συλλόγου Αλαγονίων Καλαμάτας 2001. Βιβλιογραφία στη σελίδα 10.
  • "Μεσσηνία" Καλαμάτα 1995. Δημήτρη Διον. Σταματόπουλου φιλόλογου τεως διευθυντή Λυκείου
  • "Μεσσηνιακά 1969-1970" Μίμη Η. Φερέτου. Έκδοση 1972 από «Αριστομένης» Μαυρομιχάλη 9 Αθήνα. Εγκυκλοπαίδεια * * "Αλαγονία" σελίδα 228-240 και "Σίτσοβα" σελίδα 435.
  • "Δυτικά στον Ταΰγετο" τόμος Ι & ΙΙ και Βιβλιογραφία σελ 344. Γιώργος Πετράκος
  • «Η ζωή στην Καλαμάτα και στην περιοχή της» (η ελληνική επαρχία) 1918-1943". Έκδοση 2001. Τάκη(Δημ) Π. Χιουρέα προέδρου Σ.Ε. Τοπικών Οργανώσεων (επαρχιωτών).
  • Σμηνάρχου (ΤΥΕ) ε.α. Ηλία Λαζάρου. "Όπισθεν του Μυστρά". Τόμος Α΄ σελ. 14 έως 30. "ISBN : 978 -618-83741-0-2".

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Ager Dentheliates
  2. {με το Β.Δ. της 3ης (15ης) Απριλίου 1833, το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ. Α.12/6-4-1833}
  3. {(ΓΑΚ / αρχείο Υπουργ. Εσωτ. Όθωνος / Φ. 95 /23512)}